Nghệ thuật

Nhóm A — Artistic, thường dịch là Nghệ thuật — là nhóm của những người không chịu được việc để một thứ ở trạng thái mặc định. Họ đổi phông chữ, kê lại bàn, sửa lại câu văn, chọn lại nhạc — không phải để gây chú ý mà vì phiên bản ban đầu làm họ thấy sai.

Điểm phân biệt của nhóm này không phải là biết vẽ hay biết hát. Rất nhiều người nhóm A không có kỹ năng nghệ thuật chính quy nào. Điểm chung là họ tư duy bằng hình thức: với họ, cách một thứ được trình bày không tách rời khỏi nội dung của nó, và một ý tưởng hay trình bày tệ thì chưa xong việc.

Nhóm A cũng là nhóm khó chịu nhất với công việc có quy trình cứng. Không phải vì lười, mà vì quy trình đóng lại đúng chỗ mà họ tạo ra giá trị: khoảng trống để làm khác đi. Cho họ một khuôn mẫu phải theo từng bước, bạn sẽ nhận lại kết quả đúng chuẩn và tệ hơn khả năng thật của họ nhiều.

Ở Việt Nam, nhóm A chịu một áp lực đặc thù: nghệ thuật và thiết kế vẫn thường bị coi là nghề tay trái hoặc nghề bấp bênh, nên nhiều học sinh A bị hướng sang ngành “an toàn” từ rất sớm. Kết quả thường gặp là học một ngành khác rồi quay lại làm sáng tạo sau vài năm — đường vòng đó không sai, nhưng nó tốn thời gian mà lẽ ra không cần tốn.

Điều đáng nói là thị trường đã đổi. Thiết kế sản phẩm, thiết kế trải nghiệm người dùng, truyền thông đa phương tiện và sản xuất nội dung hiện là những nghề có nhu cầu thật và ổn định hơn hẳn hình dung của mười năm trước.

Một cách tự kiểm tra: khi phải làm một bài tập theo mẫu, bạn có thấy bứt rứt muốn đổi gì đó không, kể cả khi biết làm đúng mẫu sẽ được điểm cao hơn? Nếu có, đó là tín hiệu A rõ hơn nhiều so với việc bạn có biết vẽ hay không. Nhóm A không đo bằng kỹ năng, mà đo bằng mức khó chịu trước cái mặc định.

Cũng cần tách nhóm A khỏi việc thích tiêu thụ nghệ thuật. Nghe nhạc nhiều, xem phim nhiều, có gu tốt — tất cả đều dễ chịu nhưng không nói lên điều gì về nghề. Dấu hiệu thật là bạn có làm ra thứ gì đó không, dù thô, dù chưa ai xem.