quốc vương, vua

A male monarch; a man who heads a monarchy; in an absolute monarchy, the supreme ruler of his nation.

• Henry VIII was the king of England from 1509 to 1547.
• Charles the third became the new king of England from 2022.

vua, già, K

The monarch with the most power and authority in a monarchy, regardless of sex.

⚠ Học sinh hay nhầm lẫn giữa 'vua' và 'nữ hoàng' khi nói về phụ nữ nắm quyền; nếu nhấn mạnh vào quyền lực tối cao thay vì giới tính, cần dùng 'vua'. — Từ 'vua' cũng được dùng cho nghĩa 'nam quân chủ'. Sự khác biệt nằm ở ngữ cảnh: khi dùng cho nữ giới, nó nhấn mạnh vào chức danh quyền lực thay vì giới tính.

ℹ Trong tiếng Việt, từ 'vua' thường được dùng cho cả nam và nữ khi nói về vai trò chính trị, dù 'nữ hoàng' chỉ dùng cho nữ giới.

• The British Parliament has had made it for it in the past the claim that it could do anything excepting convert a woman into a man.[…]And the high court [of Amsterdam] has done it by deciding that all officials and public servants shall take their oath of allegiance not to Queen Wilhelmina but to King Wilhelmina.
• Hatshepsut was ruling as a king, not queen and she needed to be recognised as such.

vua

A male leader of a traditional Aboriginal group, often used as a title by colonists.

⚠ Từ 'vua' cũng được dùng cho các nghĩa khác của 'king' (như quân chủ quốc gia). Sự khác biệt nằm ở ngữ cảnh lịch sử và việc sử dụng dấu ngoặc kép khi đề cập đến các thủ lĩnh bản địa.

ℹ Trong ngữ cảnh lịch sử Úc, từ này thường được đặt trong dấu ngoặc kép để thể hiện rằng đây là danh hiệu do người châu Âu áp đặt, không phải tước vị truyền thống của người bản địa.

• Old Culwaddy the ‘king’, squatting by the galley fire, looked up questioningly[.]
• Old Culwaddy the ‘king’, squatting by the galley fire, looked up questioningly.Ông Culwaddy, người được gọi là vua, đang ngồi xổm bên bếp lửa.

ông trùm

A powerful or majorly influential person; someone who holds the preeminent position.

⚠ Học sinh hay dùng 'vị trùm'; đúng phải là 'ông trùm' vì 'ông' là loại từ phù hợp cho người có quyền lực.

ℹ Trong tiếng Việt, 'ông trùm' thường được dùng để chỉ người đứng đầu một lĩnh vực kinh doanh hoặc một tổ chức, mang sắc thái quyền lực mạnh mẽ.

• Howard Stern styled himself as the "king of all media".
• "I wish we were back in Tenth Street. But so many children came[…]and the Tenth Street house wasn't half big enough; and a dreadful speculative builder built this house and persuaded Austin to buy it. Oh, dear, and here we are among the rich and great; and the steel kings and copper kings and oil kings and their heirs and dauphins.[…]"

vua

Something that has a preeminent position.

⚠ Từ 'vua' cũng được dùng cho nghĩa 'người đứng đầu một quốc gia'. Sự khác biệt nằm ở ngữ cảnh: khi đi kèm với danh từ chỉ vật hoặc khái niệm trừu tượng, nó mang nghĩa bóng là sự thống trị hoặc vị trí tối thượng.

ℹ Trong tiếng Việt, từ 'vua' được dùng theo nghĩa bóng để chỉ người hoặc vật đứng đầu một lĩnh vực, tương tự như cách dùng 'king' trong tiếng Anh.

• In times of financial panic, cash is king.
• It would be difficult, for example, to imagine a bigger, more obvious subject for comedy than the laughable self-delusion of washed-up celebrities, especially if the washed-up celebrity in question is Adam West, a camp icon who can go toe to toe with William Shatner as the king of winking self-parody.

quân vua

A component of certain games.

⚠ Học sinh hay viết 'con vua' hoặc 'cái vua'; đúng phải là 'quân vua' vì đây là một quân cờ.

ℹ Trong tiếng Việt, các quân cờ thường được gọi bằng từ 'quân' đứng trước tên quân cờ đó.

• The objective of each player is to place the opponent’s king ‘under attack’ in such a way that the opponent has no legal move. […] If the arbiter observes both kings are in check, or a pawn stands on the rank furthest from its starting position, he/she shall wait until the next move is completed.
• In a chess game, you must always protect your king.Trong ván cờ, bạn phải luôn bảo vệ quân vua của mình.

phong vương

To crown king, to make (a person) king.

ℹ Đây là một động từ ghép trong tiếng Việt, không nên nhầm lẫn với việc chỉ gọi tên một vị vua.

• 1982, South Atlantic Modern Language Association, South Atlantic Review, Volume 47, page 16, The kinging of Macbeth is the business of the first part of the play […] .
• One narrative is the kinging and unkinging of Macbeth; the other narrative is the attack on Banquo's line and that line's eventual accession and supposed Jacobean survival through Malcolm's successful counter-attack on Macbeth.

trị vì

To rule over as king.

ℹ Từ 'trị vì' thường được dùng trong ngữ cảnh lịch sử hoặc chính trị để chỉ việc cai trị của một vị vua hoặc hoàng đế.

• And let us do it with no show of fear; / No, with no more than if we heard that England / Were busied with a Whitsun morris-dance; / For, my good liege, she is so idly king’d, / Her sceptre so fantastically borne / By a vain, giddy, shallow, humorous youth, / That fear attends her not.
• The emperor had reigned over the country for more than forty years.Vị hoàng đế đã trị vì đất nước trong hơn bốn mươi năm.

làm vua

To perform the duties of a king.

ℹ Trong tiếng Việt, 'làm vua' là một cụm động từ chỉ vai trò hoặc công việc, không có từ tương đương trực tiếp là một động từ đơn lẻ cho hành động này.

• 1918, Brotherhood of Railroad Trainmen, The Railroad Trainman, Volume 35, page 675, He had to do all his kinging after supper, which left him no time for roystering with the nobility and certain others.
• Second, Mentor (the old man) combined the wisdom of experience with the sensitivity of a fawn in his attempts to convey kinging skills to young Telemachus.

lên mặt

To assume or pretend preeminence (over); to lord it over.

ℹ Cụm từ 'lên mặt' thường đi kèm với giới từ 'với' để chỉ đối tượng bị áp đặt.

• The seating arrangement of the temple was the Almanach de Gotha of Congregation Emanu-el. Old Ben Reitman, patriarch among the Jewish settlers of Winnebago, who had come over an immigrant youth, and who now owned hundreds of rich farm acres, besides houses, mills and banks, kinged it from the front seat of the center section.
• He keeps lording it over everyone in the office just because he is the boss.Ông ta cứ lên mặt với mọi người trong văn phòng chỉ vì ông ta là sếp.

phong vua

To promote a piece of draughts/checkers that has traversed the board to the opposite side, that piece subsequently being permitted to move backwards as well as forwards.

ℹ Cụm từ này chỉ được dùng trong ngữ cảnh trò chơi cờ đam (checkers/draughts) và không liên quan đến các nghĩa về quân chủ hay chính trị.

• If the machine does this, it will lose only one point, and as it is not looking far enough ahead, it cannot see that it has not prevented its opponent from kinging but only postponed the evil day.
• I was about to make a move that would corner a piece that she was trying to get kinged, but I slid my checker back[…].

giả nam

To dress and perform as a drag king.

ℹ Trong tiếng Việt, khái niệm 'drag king' thường được giữ nguyên hoặc diễn đạt bằng cụm từ 'giả nam' để mô tả hành động trình diễn.

• Through the ex-centric diaspora, kinging in postcolonial Australia has become a site of critical hybridity where diasporic female masculinities have emerged through the contestations of "home" and "host" cultures.
• She frequently performs as a drag king in art shows.Cô ấy thường xuyên giả nam trong các buổi biểu diễn nghệ thuật.