công binh

A soldier engaged in designing or constructing military works for attack or defence, or other engineering works.

ℹ Trong tiếng Việt, 'công binh' vừa chỉ một người lính làm công việc này, vừa chỉ toàn bộ đơn vị quân đội chuyên trách.

• For tis the ſport to haue the enginer / Hoiſt with his ovvne petar, an't ſhall goe hard / But I vvill delue one yard belovve their mines, / And blovve them at the Moone: […]
• Novv he began another Trade, and became an Ingenor, hauing got eight Fire-brands of hell more to him, onely of purpoſe to ſet our houſe a fire.

pháo thủ

A soldier in charge of operating a weapon; an artilleryman, a gunner.

ℹ Từ 'pháo thủ' tập trung vào vai trò vận hành vũ khí, khác với 'kỹ sư quân sự' là người thiết kế các công trình phòng thủ hoặc kỹ thuật quân sự.

• This is hard welcome, but it was not you, / At whom the fatal enginer did ayme, / My breaſt the levell was, though you the marke, / In which conſpiracie anſwere me Duke, / Is not thy ſoule as guiltie as the Earles?
• Wit's an unruly engine, wildly ſtriking / Sometimes a friend, ſometimes the engineer.

kỹ sư xây dựng

A person professionally engaged in the technical design and construction of large-scale private and public works such as bridges, buildings, harbours, railways, roads, etc.; a civil engineer.

⚠ Người học thường nhầm lẫn khi chỉ dùng từ 'kỹ sư' chung chung; trong ngữ cảnh công trình dân dụng, nên dùng 'kỹ sư xây dựng' để làm rõ chuyên môn.

ℹ Trong tiếng Việt, từ 'kỹ sư' thường được đi kèm với lĩnh vực chuyên môn (xây dựng, cơ khí, phần mềm) để người nghe hiểu rõ công việc cụ thể.

• [T]o an Enginer alſo, vvho promiſed to bring into the Capitoll huge Columnes vvith ſmall charges, hee gave for his deviſe no meane revvard; and releaſed him his labour in performing that vvorke, ſaying vvithall by vvay of preface, That he ſhould ſuffer him to feed the poore commons.
• He is a civil engineer in charge of the new overpass project.Anh ấy là một kỹ sư xây dựng đang phụ trách dự án cầu vượt mới.

kỹ sư, kĩ sư or kỹ sư

Originally, a person engaged in designing, constructing, or maintaining engines or machinery; now (more generally), a person qualified or professionally engaged in any branch of engineering, or studying to do so.

⚠ Học sinh đôi khi viết 'một cái kỹ sư'; đúng phải là 'một kỹ sư' vì 'kỹ sư' là danh từ chỉ người.

ℹ Trong tiếng Việt, từ 'kỹ sư' thường được dùng kèm với các danh từ chỉ chuyên ngành như 'kỹ sư cơ khí' hoặc 'kỹ sư phần mềm' để làm rõ phạm vi công việc.

• Macanopoietico, an inginer, an engine-maker.
• [N]ear St. Laurence-Lane his lordship receives an entertainment from an unparalleled masterpiece of art, called the Crystal Sanctuary, styled by the name of the Temple of Integrity, […] and more to express the invention and the art of the engineer, as also for motion, variety, and the content of the spectators, this Crystal Temple is made to open in many parts, at fit and convenient times, and upon occasion of the speech; […]

thợ máy

A person trained to operate an engine.

⚠ Học sinh hay nhầm lẫn 'thợ máy' với 'kỹ sư' (người thiết kế máy móc). 'Thợ máy' dùng cho người vận hành, còn 'kỹ sư' dùng cho người có bằng cấp chuyên môn về thiết kế kỹ thuật.

ℹ Trong tiếng Việt, từ 'kỹ sư' thường được dùng cho cả người vận hành máy móc hiện đại, nhưng trong ngữ cảnh lịch sử hoặc hàng hải, 'thợ máy' là từ chính xác hơn để chỉ người trực tiếp vận hành động cơ.

• The machinery [the steam engine] has proved, like the balloon, unmanageable, and flies away with the aeronaut. Steam, from the first, hissed and screamed to warn him; it was dreadful with its explosion, and crushed the engineer. The machinist has wrought and watched, engineers and firemen without number have been sacrificed in learning to tame and guide the monster.
• The engineer, the deck-hand on the great lakes, or on the Mississippi or St. Lawrence or Sacramento, or Hudson or Paumanok sound, claims him.

thợ máy

A person trained to operate an engine.

⚠ Học sinh hay dùng từ 'kỹ sư' cho mọi nghĩa của 'engineer', nhưng 'kỹ sư' chỉ dùng cho người có bằng cấp chuyên môn về thiết kế kỹ thuật, còn 'thợ máy' là người trực tiếp vận hành máy móc.

ℹ Trong tiếng Việt, từ 'kỹ sư' thường được dùng để chỉ người có bằng đại học kỹ thuật, trong khi 'thợ máy' nhấn mạnh vào công việc vận hành và bảo trì máy móc thực tế.

• He has been an engineer on this cargo ship for ten years.Anh ấy làm thợ máy trên con tàu chở hàng này đã mười năm rồi.

người phụ trách máy

Preceded by a qualifying word: a person who uses abilities or knowledge to manipulate events or people.

• a political engineer
• Now that I may not ſeem to paſs my Cenſure raſhly, I deſire that my more intelligent Readers will pleaſe to reduce the following things into Meaning, if they can, and favour us with the Interpretation; being ſome particular Account of the Life of this famous, religious Ingineer, for I know not what elſe to call him, and the Titles of ſome of his Books.

thiết kế và thi công

To employ one's abilities and knowledge as an engineer to design, construct, and/or maintain (something, such as a machine or a structure), usually for industrial or public use.

ℹ Trong tiếng Việt, không có một động từ đơn lẻ nào bao hàm đầy đủ nghĩa của 'engineer' (thiết kế, xây dựng, bảo trì). Việc kết hợp các từ như 'thiết kế và thi công' giúp diễn đạt chính xác vai trò của kỹ sư trong quá trình tạo ra một công trình.

• The engineers engineered the new bridge system for the city.Các kỹ sư đã thiết kế và thi công hệ thống cầu mới cho thành phố.

biến đổi gen

To use genetic engineering to alter or construct (a DNA sequence), or to alter (an organism).

⚠ Người học hay dùng 'kỹ sư' (danh từ) làm động từ như 'họ kỹ sư con chuột', điều này sai; đúng phải là 'họ biến đổi gen con chuột'.

ℹ Trong ngữ cảnh khoa học, 'biến đổi gen' thường được dùng như một cụm động từ để chỉ việc thay đổi cấu trúc di truyền.

• In an interesting animal study, scientists engineered mice with a specific gene defect that caused memory and learning problems.
• Scientists engineered mice to study memory loss.Các nhà khoa học đã biến đổi gen những con chuột để nghiên cứu về bệnh suy giảm trí nhớ.

dàn xếp

To plan or achieve (a goal) by contrivance or guile; to finagle, to wangle.

⚠ Từ 'dàn xếp' có thể trùng với nghĩa 'to plot or scheme', tuy nhiên 'engineer' ở đây nhấn mạnh vào kết quả đạt được (achieve) thay vì chỉ là quá trình lập kế hoạch (formulate).

ℹ Từ 'dàn xếp' thường mang hàm ý về việc sắp đặt công việc hoặc tình huống một cách có tính toán, đôi khi hơi thiếu minh bạch.

• He engineered to get this position even though he was not qualified.Anh ấy đã dàn xếp để có được vị trí này dù không đủ tiêu chuẩn.

dàn dựng

To formulate plots or schemes; to plot, to scheme.

ℹ Từ 'dàn dựng' thường đi kèm với các danh từ chỉ sự việc tiêu cực như 'âm mưu', 'kịch bản' hoặc 'vụ việc'.

• He engineered a plot to overthrow his rival.Hắn đã dàn dựng một âm mưu để lật đổ đối thủ.

làm kỹ sư

To work as an engineer.

⚠ Học sinh hay viết 'anh ấy kỹ sư' thay vì 'anh ấy làm kỹ sư'.

ℹ Trong tiếng Việt, các danh từ chỉ nghề nghiệp thường cần thêm động từ 'làm' để tạo thành cụm động từ chỉ hành động công việc.

• What of the grand tools with which we engineer, like kobolds and enchanters,—tunnelling Alps, canalling the American Isthmus, piercing the Arabian desert?
• He has been working as an engineer for ten years.Anh ấy đã làm kỹ sư được mười năm rồi.