Chọn và thay bỉm, tã cho trẻ sơ sinh: cách làm đúng và điều cần để ý
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng
Trả lời nhanh
Trẻ sơ sinh cần được thay tã ngay khi tã ướt hoặc dính phân; những tuần đầu có thể tới 10–12 lần mỗi ngày. Chọn tã, bỉm đúng cỡ theo cân nặng, thấm tốt, mặc vừa khít ở eo và đùi, gập mép tã xuống dưới cuống rốn khi rốn chưa rụng. Mỗi lần thay, rửa tay, lau sạch bằng nước ấm hoặc khăn ướt không cồn, không mùi, bé gái lau từ trước ra sau, bé trai không kéo bao quy đầu, để da khô rồi mới mặc tã mới; không rắc phấn rôm. Từ ngày thứ 5, con nên có ít nhất 6 tã ướt mỗi ngày; sau 48 giờ đầu, nếu hơn 6 giờ con không có tã ướt, hãy đưa con đi khám ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Sau 48 giờ đầu, con hơn 6 giờ không có tã ướt, nhất là khi kèm bú kém, môi khô, thóp lõm.
- Con dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên, hoặc người lạnh dưới 36°C dù đã ủ ấm.
- Con li bì, khó đánh thức, bú yếu hoặc bỏ bú.
- Phân đen như bã cà phê hoặc như hắc ín sau những ngày phân su đầu tiên, mà con không uống sắt; phân có nhiều máu tươi, hoặc con nôn ra dịch xanh.
- Vùng da quanh rốn đỏ tấy lan rộng, sưng, có mủ hôi, hoặc rốn chảy máu không cầm.
- Con ngã từ bàn thay tã, giường, sofa rồi li bì, nôn, co giật, khóc thét không dỗ được, hoặc đầu có chỗ sưng, u.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Từ ngày thứ 5, con có ít hơn 6 tã ướt mỗi 24 giờ, hoặc nước tiểu vàng sẫm, mùi nồng.
- Vệt đỏ cam, đỏ gạch trên tã vẫn còn sau ngày thứ 3–5.
- Phân con nhạt màu như phấn, như đất sét, hoặc trắng bạc.
- Hăm tã không đỡ sau 2–3 ngày chăm đúng cách, có mụn mủ, phỏng nước, vảy vàng, hoặc mảng đỏ rực có nốt nhỏ rải rác quanh viền.
- Thấy máu thật trong tã sau tuần đầu, hoặc con khóc, rặn mỗi lần đi tiểu, nước tiểu đục, mùi hôi.
- Cuống rốn chưa rụng khi con đã được 3 tuần tuổi.
Chọn tã giấy, bỉm hay tã vải
Không có loại tã nào tốt nhất cho mọi bé. Tã giấy, bỉm thấm hút tốt, giữ da khô lâu hơn và tiện; tã vải rẻ hơn về lâu dài nhưng thấm kém hơn, cần thay thường xuyên hơn và thường phải có lớp vỏ chống thấm bên ngoài. Gia đình chọn theo điều kiện, miễn là thay đủ thường xuyên.
Chọn cỡ theo cân nặng của con, không theo tuổi. Tã vừa là khi ôm khít quanh eo và đùi, không để lại vết hằn đỏ sâu, không bị tràn ra ở chân hay lưng. Tã hay tràn, hằn đỏ ở đùi, khó dán là lúc lên cỡ. Nếu con hăm ở đúng chỗ tiếp xúc với một loại tã hay khăn ướt nào đó, thử đổi loại khác.
Thay tã từng bước
- Rửa tay, chuẩn bị sẵn tã sạch, bông và chậu nước ấm hoặc khăn ướt không cồn, không mùi, kem bảo vệ da, túi đựng tã bẩn.
- Đặt con nằm trên tấm lót thay tã trải ở sàn hoặc giường thấp. Nếu dùng bàn thay tã, luôn giữ một tay trên người con, không quay đi dù chỉ một giây.
- Mở tã, dùng phần sạch của tã lau bớt phân, rồi lau sạch bằng nước ấm hoặc khăn ướt, cả trong các nếp da ở bẹn và mông.
- Bé gái: lau từ trước ra sau để không đưa vi khuẩn từ hậu môn vào vùng kín. Bé trai: lau quanh tinh hoàn và dương vật, không kéo tụt bao quy đầu.
- Thấm khô nhẹ, để con nằm không mặc tã một lúc nếu phòng đủ ấm; bôi một lớp kem có kẽm oxit hoặc vaseline nếu da đỏ.
- Mặc tã mới vừa khít quanh eo và đùi, gập mép trước xuống dưới cuống rốn khi rốn chưa rụng; cẩn thận không để nước hay kem dính vào miếng dán của tã giấy.
- Cuộn tã bẩn bỏ vào túi, rửa tay lại ngay sau khi thay.
Tã nói gì về sức khỏe của con
Trong 48 giờ đầu con thường chỉ có 2–3 tã ướt vì mẹ còn ít sữa non. Từ ngày thứ 5, con nên có ít nhất 6 tã ướt nặng mỗi 24 giờ, nước tiểu trong hoặc vàng nhạt. Đếm tã ướt là cách đơn giản để biết con bú đủ; tã giấy thấm rất tốt nên khó nhìn, hãy sờ độ nặng của tã hoặc dùng loại có vạch đổi màu khi ướt.
Phân su đen xanh, dính trong 1–2 ngày đầu, sau vài ngày chuyển sang vàng hoặc vàng mù tạt. Trẻ bú mẹ đi ngoài phân lỏng, có hạt, có khi sau mỗi cữ bú. Bé gái có thể có chút dịch trắng, đôi khi vài giọt máu trong tã những ngày đầu do nội tiết của mẹ, sẽ tự hết. Phân nhạt như phấn, phân đen sau những ngày phân su, hay máu trong phân thì cần đi khám.
Giữ da vùng tã khỏe
Da trẻ sơ sinh rất mỏng; để tã ướt hay dính phân lâu là nguyên nhân chính của hăm tã. Thay ngay khi bẩn, cả ban đêm nếu con đi ngoài; nếu tã chỉ ướt nước tiểu và con đang ngủ ngon, có thể thay vào lần con dậy bú.
Không cần dùng xà phòng mỗi lần thay. Không rắc phấn rôm, không dùng bột talc: trẻ có thể hít bột phấn vào phổi. Không bọc quần ni lông bên ngoài tã. Khi đã hăm, bôi lớp kem bảo vệ dày hơn và làm theo hướng dẫn trong bài hăm tã.
Giặt tã vải
Giặt riêng tã dính phân với quần áo khác; gạt bỏ phân vào bồn cầu trước khi giặt. Có thể giặt máy ở 60°C, phơi nắng cho khô hẳn. Không dùng nước xả vải cho tã vải vì làm tã thấm kém đi, dễ gây hăm.
Tã vải ẩm, phơi trong nhà không khô hẳn dễ có mùi và nấm mốc. Thay tã vải thường xuyên hơn tã giấy vì tã vải ướt sát da nhanh hơn.
Chăm sóc con tại nhà
- Thay tã ngay khi tã ướt hoặc bẩn; những tuần đầu thường 10–12 lần mỗi ngày.
- Ghi số tã ướt và số lần đi ngoài mỗi ngày trong tuần đầu, mang theo khi đi khám.
- Thay tã trên tấm lót ở sàn hoặc giường thấp; dùng bàn thay tã thì luôn giữ một tay trên người con.
- Lau bằng nước ấm hoặc khăn ướt không cồn, không mùi; thấm khô, không chà xát.
- Gập mép tã xuống dưới cuống rốn cho đến khi rốn rụng và khô.
- Không dùng phấn rôm, bột talc, xà phòng thơm hay nước lá lên vùng tã.
- Rửa tay sau mỗi lần thay tã.
Hiểu lầm thường gặp
- Rắc phấn rôm cho vùng tã khô thoáng, không hăm.
- Trẻ có thể hít bột phấn vào phổi và bị tổn thương phổi nặng. Để da khô thoáng và bôi kem bảo vệ là đủ.
- Quấn chặt hai chân con cho thẳng thì chân sẽ đẹp.
- Quấn duỗi thẳng và bó chặt hai chân có thể làm khớp háng phát triển không bình thường. Khi quấn, để hai chân con co lên và dang ra tự nhiên.
- Bé trai phải kéo bao quy đầu để rửa cho sạch.
- Ở trẻ nhỏ, bao quy đầu còn dính vào đầu dương vật là bình thường. Chỉ lau bên ngoài, không kéo tụt, để tránh rách và viêm.
Bố mẹ hay hỏi
+Bao lâu thay tã cho trẻ sơ sinh một lần?
Ngay khi tã ướt hoặc dính phân. Những tuần đầu, bé có thể cần thay 10–12 lần mỗi ngày; khi lớn hơn thường khoảng 6–8 lần.
+Ban đêm có cần đánh thức con để thay tã không?
Nếu con đi ngoài thì thay ngay. Nếu tã chỉ ướt nước tiểu, có thể thay vào lần con dậy bú; tuần đầu trẻ sơ sinh vẫn cần được đánh thức để bú nếu ngủ quá 4 giờ.
+Dùng khăn ướt cho trẻ sơ sinh được không?
Được, nếu là loại không cồn, không mùi. Bông và nước ấm là lựa chọn dịu nhất, nhất là khi da con đang đỏ.
+Khi nào cần lên cỡ bỉm?
Khi tã hay tràn ở chân hoặc lưng, khó dán, hoặc để lại vết hằn đỏ ở eo, đùi. Xem cân nặng ghi trên bao bì để chọn cỡ.
+Bao nhiêu tã ướt mỗi ngày là con bú đủ?
Từ ngày thứ 5, ít nhất 6 tã ướt nặng mỗi 24 giờ, nước tiểu trong hoặc vàng nhạt. Ít hơn thì nên cho con đi khám.
Nguồn tham khảo
- How to change your baby's nappy — NHS (Anh)
- Diapers: Disposable or Cloth? — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Umbilical Cord Care — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Swaddling: Is it Safe for Your Baby? — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ bị hăm tã
Hăm tã là da vùng mặc tã bị đỏ, rát, có khi trợt hoặc nổi nốt, chủ yếu do da tiếp xúc lâu với nước tiểu, phân và bị tã cọ xát. Phần lớn đỡ sau vài ngày nếu thay tã ngay khi ướt hoặc bẩn, rửa nhẹ bằng nước ấm, để da khô thoáng và bôi một lớp dày kem bảo vệ có kẽm oxit hoặc vaseline mỗi lần thay. Không rắc phấn rôm, không tắm hay đắp lá, không dùng xà phòng, và không tự bôi kem có corticoid hay thuốc mỡ kháng sinh. Đưa con đi khám nếu sau 2–3 ngày không đỡ, có mụn mủ, phỏng nước, vảy vàng, mảng đỏ rực có nốt rải rác quanh viền, hoặc con sốt; trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C cần đi khám ngay.
- Trẻ sơ sinh đi tiểu ít, tã có vệt đỏ cam
Trong 48 giờ đầu, trẻ sơ sinh thường chỉ có 2–3 tã ướt vì mẹ còn ít sữa non; từ ngày thứ 5, con nên có ít nhất 6 tã ướt nặng mỗi 24 giờ, nước tiểu trong hoặc vàng nhạt. Vệt hồng, đỏ cam hay đỏ gạch trên tã trong vài ngày đầu thường là nước tiểu cô đặc, chưa đáng lo, nhưng nếu vẫn còn sau những ngày đầu thì con có thể chưa bú đủ và cần được khám. Sau 48 giờ đầu, nếu con hơn 6 giờ không có tã ướt, hoặc đi tiểu ít kèm bú yếu, li bì, môi khô, thóp lõm, hãy đưa con đi khám ngay.
- Chăm sóc rốn sơ sinh
Cuống rốn thường khô và tự rụng khi con được khoảng 1–2 tuần tuổi, có bé sớm hơn hoặc muộn tới 3 tuần. Cách chăm tốt nhất là giữ rốn sạch và khô, để hở, không băng kín, không bôi gì lên rốn khi bác sĩ không dặn. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu vùng da quanh rốn tấy đỏ lan rộng, sưng, chảy mủ hôi, rốn chảy máu không cầm, hoặc con sốt, lạnh người, bỏ bú, li bì.
- Màu phân trẻ sơ sinh
Một hai ngày đầu, con đi phân su màu đen xanh, quánh như hắc ín; trong tuần đầu phân chuyển sang xanh vàng rồi vàng. Sau đó phân vàng, vàng cam, vàng nâu hay xanh lá đều bình thường: trẻ bú mẹ thường đi phân vàng hoa cải, sệt lỏng, có hạt lợn cợn; trẻ bú sữa công thức phân vàng nâu, đặc hơn. Phân trắng, vàng nhạt như phấn hay xám như đất sét cần đi khám ngay trong ngày vì có thể là bệnh gan mật; phân có máu, phân đen sau khi đã hết phân su, hay phân toàn nước cũng cần cho bác sĩ xem sớm.
- Dấu hiệu bé bú đủ sữa
Bé bú đủ khi từ ngày thứ 5 có ít nhất 6 tã ướt nặng mỗi 24 giờ, nước tiểu trong hoặc vàng nhạt; phân chuyển sang vàng, mềm từ khoảng ngày thứ 4–5, ít nhất 2 lần mỗi ngày trong những tuần đầu; con lấy lại cân nặng lúc sinh trước 2 tuần tuổi rồi tăng đều. Trong cữ bú, bố mẹ nghe và thấy con nuốt, sau bú con thả lỏng, thỏa mãn. Đưa con đi khám ngay nếu con li bì, bú yếu, sau 48 giờ đầu mà hơn 6 giờ không có tã ướt, hoặc vàng da lan rộng.
- Có nên dùng phấn rôm
Không nên dùng phấn rôm cho trẻ nhỏ. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên không rắc phấn rôm cho bé, vì bột phấn bay lên dễ bị hít vào phổi, có thể gây tổn thương phổi nặng; phấn có talc còn có nguy cơ lẫn sợi amiăng, còn phấn bột ngô vẫn có thể kích ứng đường thở. Rôm sảy, hăm cổ, hăm tã đỡ khi giữ da con mát, sạch và khô. Nếu con lỡ hít nhiều phấn rồi ho sặc sụa, thở nhanh, thở rít, khó thở hoặc tím tái, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.
Chủ đề khác