Chủ đề

Sốt và bệnh truyền nhiễm

Sốt, cúm, sốt xuất huyết, tay chân miệng, thủy đậu. Các bài trong chủ đề này do BS. Bùi Việt Hưng thẩm định.

Sốt và bệnh truyền nhiễm

Sốt, cúm, sốt xuất huyết, tay chân miệng, thủy đậu.

Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng

  • Con bị sốt

    Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày;

  • Sốt co giật

    Sốt co giật hay gặp ở trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi, thường xảy ra trong ngày đầu của cơn sốt và phần lớn tự dừng trong vòng 1–2 phút.

  • Sốt xuất huyết

    Sốt xuất huyết thường bắt đầu bằng sốt cao đột ngột 2–7 ngày, kèm đau đầu, đau người, mệt.

  • Tay chân miệng

    Tay chân miệng do virus đường ruột gây ra, hay gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, với sốt, loét miệng và phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, gối.

  • Cúm ở trẻ

    Cúm (cúm A, cúm B) thường đến đột ngột với sốt cao, đau đầu, đau mỏi người, ho, đau họng, mệt nhiều hơn hẳn cảm lạnh.

  • Thủy đậu

    Thủy đậu do virus gây ra, lây rất mạnh, với sốt nhẹ và nốt phỏng nước ngứa mọc thành nhiều đợt khắp người. Ở trẻ khỏe mạnh bệnh thường nhẹ, khỏi sau 1–2 tuần.

  • Trẻ sốt 39 độ

    Sốt 39°C là sốt cao, nhưng tự con số này chưa nói con bệnh nặng hay nhẹ; phần lớn trẻ sốt 39°C do virus và có thể chăm ở nhà nếu con vẫn tỉnh, uống được nước, đi tiểu…

  • Trẻ sốt 40 độ

    Trẻ sốt 40°C nên được đi khám trong ngày, nhất là khi sốt lên 40°C nhiều lần; đi cấp cứu ngay nếu con li bì, khó thở, co giật, nổi chấm đỏ tím không mất khi ấn cốc, hơn…

  • Trẻ 37,5 độ có phải sốt

    37,5°C chưa tính là sốt; từ 38°C trở lên mới là sốt, dù đo ở chỗ nào. Nhiệt độ bình thường của trẻ vào khoảng 36,4°C, dao động theo giờ trong ngày, theo việc con vừa…

  • Uống hạ sốt mà không hạ

    Thuốc hạ sốt cần một khoảng thời gian mới có tác dụng và thường chỉ hạ được một phần nhiệt độ, nên uống xong con vẫn còn sốt chưa hẳn là thuốc không có tác dụng hay bệnh…

  • Trẻ sốt mấy ngày thì đi khám

    Đưa con đi khám khi sốt kéo dài quá 3 ngày, hoặc đã hạ rồi lại sốt lại; trẻ dưới 2 tuổi sốt quá 24 giờ mà chưa rõ nguyên nhân cũng nên đi khám.

  • Trẻ sốt có nên ủ ấm

    Không nên ủ ấm hay đắp chăn dày khi con sốt: ủ ấm làm nhiệt độ tăng thêm, con khó chịu, ra nhiều mồ hôi và dễ mất nước.

  • Chườm ấm hay chườm lạnh khi con sốt

    Không chườm lạnh, không chườm đá, không lau cồn hay rượu cho trẻ đang sốt. Chườm hay lau người không phải là cách hạ sốt cần làm: các hướng dẫn nhi khoa hiện nay khuyên…

  • Tay chân miệng có được tắm không

    Có. Trẻ bị tay chân miệng vẫn nên được tắm hằng ngày bằng nước ấm sạch: tắm nhanh, nơi kín gió, lau khô nhẹ, không chà xát hay chọc vỡ nốt phỏng.

  • Thủy đậu có được tắm, ra gió không

    Có. Trẻ bị thủy đậu nên được tắm hằng ngày bằng nước ấm hoặc hơi mát, tắm nhanh, thấm khô nhẹ, không chà xát; tắm giúp đỡ ngứa và giữ nốt sạch, ít bị nhiễm trùng.

  • Trẻ hay ốm khi giao mùa

    Trẻ hay ốm lúc giao mùa chủ yếu vì đây là thời điểm các virus đường hô hấp như cúm, virus cảm lạnh lưu hành nhiều, trẻ tụ tập ở lớp học, còn không khí lạnh, khô hoặc nồm…

  • Bệnh sởi ở trẻ

    Sởi do virus gây ra, lây rất mạnh qua không khí. Bệnh bắt đầu bằng sốt cao, ho, chảy mũi, mắt đỏ chảy nước;

  • Quai bị ở trẻ

    Quai bị do virus gây ra, làm sưng đau tuyến nước bọt mang tai ở một hoặc hai bên má, góc hàm, kèm sốt, đau đầu, đau khi nhai nuốt.

  • Trẻ sốt phát ban

    Sốt phát ban hay gặp ở trẻ 6 tháng đến 2 tuổi, thường do virus herpes 6 hoặc 7: con sốt cao đột ngột, thường 3–5 ngày, nhưng vẫn khá tỉnh, rồi khi hết sốt thì nổi ban…

  • Trẻ bị giun

    Giun hay gặp ở trẻ là giun kim, gây ngứa hậu môn về đêm, và giun đũa, giun móc, giun tóc lây qua tay bẩn, đất, thức ăn. Nhiều trẻ nhiễm giun mà không có dấu hiệu gì;

  • Sốt siêu vi ở trẻ

    Sốt siêu vi là sốt do virus, nguyên nhân hay gặp nhất của sốt ở trẻ. Phần lớn tự hết sau 2–4 ngày, kháng sinh không có tác dụng;

  • Sốt kéo dài ở trẻ

    Phần lớn cơn sốt ở trẻ hết trong 2–4 ngày; sốt quá 3 ngày, hoặc đã hạ rồi lại sốt lại, cần đi khám để tìm nguyên nhân.

  • Trẻ sốt nhưng chân tay lạnh

    Lúc cơn sốt đang lên, nhiều trẻ rét run, người nóng mà tay chân mát; khi nhiệt độ lên tới đỉnh, con hết run và tay chân ấm dần.

  • Đo nhiệt độ cho trẻ

    Dùng nhiệt kế điện tử; với trẻ dưới 5 tuổi, đo ở nách là cách đơn giản và an toàn nhất tại nhà. Từ 38°C trở lên là sốt.

  • Trẻ dưới 3 tháng bị sốt

    Trẻ dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên cần được bác sĩ khám ngay, kể cả khi con vẫn bú, vẫn ngoan.

  • Sốt do virus hay vi khuẩn

    Phần lớn cơn sốt ở trẻ là do virus, thường kèm sổ mũi, ho, đau họng, nhiều người trong nhà cùng ốm, và tự hết sau vài ngày; kháng sinh không có tác dụng với virus.

  • Trẻ hay ốm vặt

    Trẻ nhỏ khỏe mạnh có thể bị cảm lạnh 6–8 lần mỗi năm, nhiều hơn trong năm đầu đi nhà trẻ, mẫu giáo; mỗi đợt kéo dài khoảng 7–10 ngày nên bố mẹ dễ thấy con ốm liên miên.

  • Virus RSV ở trẻ

    Virus hợp bào hô hấp (RSV) lây như cảm lạnh và gần như trẻ nào cũng nhiễm ít nhất một lần trước 2 tuổi; phần lớn chỉ sổ mũi, ho, sốt nhẹ và khỏi sau 1–2 tuần.

  • Trẻ nhiễm adenovirus

    Adenovirus là nhóm virus hay gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, gây sốt cao có thể kéo dài nhiều ngày, đau họng, sổ mũi, ho, đỏ mắt, có khi tiêu chảy.

  • Ho gà ở trẻ

    Ho gà là bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp rất dễ lây. Bệnh bắt đầu như cảm lạnh, sau khoảng một tuần con ho thành từng cơn dài, nặng về đêm, cuối cơn hít vào rít lên như…

  • Bệnh Kawasaki

    Bệnh Kawasaki là tình trạng viêm các mạch máu, hay gặp nhất ở trẻ dưới 5 tuổi. Dấu hiệu chính là sốt cao kéo dài từ 5 ngày trở lên, kèm mắt đỏ không có ghèn, môi đỏ nứt…

  • Viêm màng não

    Viêm màng não là tình trạng nhiễm trùng lớp màng bọc não và tủy sống, do virus hoặc vi khuẩn.

  • Viêm não Nhật Bản

    Viêm não Nhật Bản là bệnh do virus lây qua muỗi đốt, gặp nhiều ở trẻ dưới 15 tuổi, ở Việt Nam hay tăng vào mùa hè.

  • Trẻ bị viêm gan B

    Phần lớn trẻ bị viêm gan B ở Việt Nam nhiễm virus từ mẹ lúc sinh, và trẻ nhiễm càng nhỏ càng dễ thành viêm gan B mạn, mang virus kéo dài nhiều năm.

  • Mẹ bị viêm gan B

    Mẹ bị viêm gan B có thể lây cho con, chủ yếu lúc sinh. Nếu không được phòng, phần lớn trẻ nhiễm lúc sơ sinh sẽ mang virus suốt đời.

  • Trẻ nổi hạch cổ

    Hạch ở cổ, sau tai, dưới cằm rất hay gặp ở trẻ và phần lớn là hạch phản ứng khi con bị viêm họng, cảm, sâu răng hay viêm da đầu.

  • Nuôi mèo khi mang thai

    Mẹ bầu vẫn nuôi mèo được, không cần cho mèo đi. Mối lo là ký sinh trùng toxoplasma có trong phân của mèo bị nhiễm, trong đất và trong thịt sống hoặc chưa chín;

  • Sốt cao không ho, không sổ mũi

    Sốt cao mà không ho, không sổ mũi thường vẫn do virus, vì trong 1–2 ngày đầu sốt có thể là dấu hiệu duy nhất;

  • Sốt cao mê sảng, nói linh tinh

    Một số trẻ khi sốt cao có lúc nói mê, nói linh tinh, hoảng sợ hoặc nói nhìn thấy những thứ không có thật (mê sảng do sốt);

  • Sốt kèm rét run cầm cập

    Rét run khi sốt thường xảy ra lúc nhiệt độ đang lên: con thấy lạnh, nổi da gà, run cầm cập, nhưng vẫn tỉnh, nhìn theo và trả lời bố mẹ;

  • Sốt cao, họng có mụn nước

    Sốt cao kèm nhiều mụn nước, vết loét nhỏ ở phía sau họng, vòm miệng, quanh lưỡi gà thường là viêm họng mụn nước (herpangina), do nhóm virus đường ruột, cùng họ với virus…

  • Trẻ bị cúm B

    Cúm B là một trong hai loại virus gây cúm mùa, cùng với cúm A. Ở trẻ em, cúm B có thể nặng ngang cúm A, nên bố mẹ chăm và theo dõi con giống hệt khi con bị cúm A: phần…

  • Trẻ bị sởi có được tắm không

    Có, trẻ bị sởi vẫn tắm được: tắm nhanh bằng nước ấm trong phòng kín gió rồi lau khô ngay.

  • Quai bị cần kiêng gì

    Trẻ bị quai bị chỉ cần tránh vài thứ: đồ chua và nước quả chua như cam, chanh vì làm má đau hơn, món cứng phải nhai nhiều, dùng chung cốc, thìa, khăn, và đến trường hay…

  • Phòng bệnh cho trẻ mùa lũ

    Trong và sau lũ, giữ con tránh xa nước lũ, cho con uống nước đun sôi hoặc nước đóng chai, ăn chín, rửa tay bằng xà phòng, và không để trẻ em, thiếu niên tham gia dọn…

  • Phòng bệnh lây ở ký túc xá

    Ở ký túc xá hay phòng trọ chung, cúm, thủy đậu, lao và ghẻ lây nhanh vì nhiều người ngủ, ăn, dùng đồ gần nhau.

  • Người nhà ốm, giữ con không lây

    Khi trong nhà có người ốm, việc có tác dụng nhất là rửa tay bằng xà phòng khoảng 20 giây trước khi bế, cho con ăn và sau khi ho, xì mũi, đi vệ sinh;

  • Trẻ sốt về đêm

    Thân nhiệt của mọi người cao nhất vào cuối chiều và buổi tối, thấp nhất vào nửa đêm về sáng, nên cơn sốt do virus thường nặng lên về đêm rồi như hết vào buổi sáng.

  • Trẻ sốt có nên tắm không

    Có. Trẻ đang sốt vẫn tắm được: tắm nhanh 5–10 phút bằng nước ấm trong phòng kín gió, lau khô ngay và mặc đồ thoáng giúp con sạch sẽ, dễ chịu hơn.

  • Xét nghiệm khi trẻ sốt

    Phần lớn trẻ sốt không cần xét nghiệm: bác sĩ thường tìm được nguyên nhân bằng hỏi bệnh và khám.

  • Suy giảm miễn dịch ở trẻ

    Phần lớn trẻ hay ốm có hệ miễn dịch bình thường: trẻ nhỏ khỏe mạnh có thể cảm lạnh 6–8 lần mỗi năm, nhiều hơn khi mới đi nhà trẻ, và vẫn lớn đều, khỏe hẳn giữa các đợt.

  • Phòng lây bệnh ở nhà trẻ

    Trẻ ở nhà trẻ, mẫu giáo hay lây bệnh cho nhau vì chơi gần, dùng chung đồ chơi và hay đưa tay lên miệng; ốm nhiều trong năm đầu đi lớp là chuyện thường gặp.

  • Trẻ bị COVID-19

    Phần lớn trẻ mắc COVID-19 chỉ bị nhẹ như cảm cúm: sốt, ho, đau họng, sổ mũi, mệt, và khỏi sau vài ngày đến một tuần với nghỉ ngơi, uống đủ nước, hạ sốt bằng paracetamol.

  • Bệnh bạch hầu

    Bạch hầu là bệnh nhiễm khuẩn lây qua đường hô hấp, vi khuẩn tiết độc tố có thể gây tắc đường thở, viêm cơ tim và tử vong.

  • Rubella

    Rubella (bệnh Ru-bê-ôn) là bệnh do virus, ở trẻ thường nhẹ: sốt nhẹ, nổi hạch sau tai, sau gáy và ban hồng mọc từ mặt rồi lan xuống người, thường tự khỏi trong khoảng…

  • Tinh hồng nhiệt

    Tinh hồng nhiệt (sốt tinh hồng nhiệt) là bệnh do vi khuẩn liên cầu nhóm A, hay gặp ở trẻ mẫu giáo và tiểu học.

  • Viêm màng não mô cầu

    Não mô cầu là vi khuẩn có thể gây viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết hoặc cả hai, và làm một đứa trẻ đang khỏe trở nặng chỉ trong vài giờ.

  • Uốn ván

    Vi khuẩn uốn ván sống trong đất, bụi, phân súc vật và vào cơ thể qua vết thương, nhất là vết đâm sâu, vết thương bẩn, vết cắn, vết bỏng.

  • Lao ở trẻ em

    Trẻ thường bị lây lao từ một người lớn trong nhà đang ho kéo dài. Dấu hiệu cần nghĩ đến lao là ho quá 2 tuần không đỡ, sốt kéo dài quá 2 tuần, sụt cân hoặc không tăng…

  • Viêm gan A

    Viêm gan A là bệnh gan do virus, lây qua thức ăn, nước uống và tay dính phân của người bệnh. Trẻ dưới 6 tuổi thường bệnh nhẹ hoặc không có triệu chứng;

  • Nhiễm trùng máu

    Nhiễm trùng máu (nhiễm trùng huyết, nhiễm khuẩn huyết) là khi cơ thể phản ứng quá mức với một ổ nhiễm trùng, làm tổn thương các cơ quan;

  • Phòng sốt xuất huyết mùa mưa

    Muỗi vằn truyền sốt xuất huyết đốt vào ban ngày và đẻ trứng ở chỗ nước đọng sạch quanh nhà, nên cách phòng chính là mỗi tuần đổ, cọ rửa, đậy kín mọi chỗ chứa nước để…

  • Viêm họng liên cầu

    Viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A hay gặp ở trẻ 5–15 tuổi: con sốt, đau họng, nuốt đau, hạch cổ sưng, thường không ho và không sổ mũi.

  • Chọn thú cưng khi nhà có trẻ nhỏ

    Nếu nuôi thú để làm bạn với con, nên chờ con khoảng 5–6 tuổi, khi con đủ lớn để hiểu con vật không phải đồ chơi.

  • Vệ sinh khi nhà có thú cưng

    Gần như con vật nào cũng có thể mang mầm bệnh, nhưng phần lớn có thể phòng bằng vài thói quen: cho con rửa tay bằng xà phòng khoảng 20 giây sau khi chạm vào thú, thức…

  • Trẻ nổi hạch ở bẹn

    Ở trẻ, sờ thấy vài hạch nhỏ ở bẹn là chuyện bình thường; hạch thường dưới khoảng 1 cm, mềm, di động, và có thể sưng lên khi con bị xước, nhiễm trùng da ở chân, mông,…

  • Trẻ đỏ hai má như bị tát

    Hai má đỏ rực như vừa bị tát, sau vài ngày nổi ban dạng lưới ở thân mình, tay chân, thường là bệnh thứ năm (ban đỏ nhiễm khuẩn) do virus parvovirus B19.

  • Bệnh xoắn khuẩn vàng da sau lũ

    Bệnh xoắn khuẩn vàng da do vi khuẩn Leptospira trong nước tiểu chuột, trâu bò, lợn, chó gây ra;

  • Bệnh Whitmore

    Bệnh Whitmore (melioidosis) do một loại vi khuẩn sống trong đất, bùn và nước bẩn gây ra, hay gặp hơn sau mưa lớn, ngập lụt.

  • Amip ăn não

    Amip ăn não (Naegleria fowleri) là một đơn bào sống trong nước ngọt ấm như ao, hồ, sông, suối, suối nước nóng. Bệnh rất hiếm gặp, nhưng khi mắc thì rất nặng.

  • Trẻ nhiễm tụ cầu vàng

    Tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus) là vi khuẩn sống sẵn trên da và trong mũi của nhiều người khỏe mạnh.

  • Trẻ bị nhiễm sán

    Ở Việt Nam, trẻ nhiễm sán chủ yếu qua những món ăn sống, tái: rau mọc dưới nước ăn sống (sán lá gan lớn), gỏi cá (sán lá gan nhỏ), thịt lợn, thịt bò tái, nem chua sống…

  • Bệnh thương hàn

    Thương hàn là bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẩn Salmonella Typhi, lây qua thức ăn, nước uống bị nhiễm bẩn.

  • Sốt rét ở trẻ

    Sốt rét do ký sinh trùng truyền qua muỗi đốt, chỉ một lần đốt là đủ nhiễm. Việt Nam đã gần loại trừ sốt rét, nhưng bệnh vẫn còn ở một số vùng rừng núi, biên giới và ở…

  • Sốt mò ở trẻ

    Sốt mò do vi khuẩn Orientia tsutsugamushi, truyền qua vết đốt của ấu trùng mò sống ở bụi cỏ thấp, vườn, nương rẫy, bìa rừng, hay gặp ở nông thôn.

  • Đậu mùa khỉ ở trẻ

    Đậu mùa khỉ (mpox) là bệnh do virus, lây chủ yếu khi tiếp xúc gần với da, vết ban, dịch cơ thể của người bệnh, kể cả qua quan hệ tình dục, và qua quần áo, chăn, khăn…

  • Giun đũa chó mèo ở trẻ

    Trẻ nhiễm giun đũa chó mèo (Toxocara) khi nuốt phải trứng giun lẫn trong đất, cát có phân chó mèo, thường do chơi đất cát rồi mút tay.

  • Sốt kèm đau khớp

    Trẻ sốt kèm đau mỏi khớp, đau người thường do virus như cúm hoặc sốt xuất huyết, và đỡ khi hết sốt.

  • Bệnh liên cầu lợn

    Bệnh liên cầu lợn do vi khuẩn Streptococcus suis, lây sang người chủ yếu khi ăn tiết canh, thịt hoặc lòng lợn chưa nấu chín, hoặc khi giết mổ, sơ chế lợn ốm, lợn chết…

  • Nhiễm nấm Candida ở trẻ

    Nấm Candida sống sẵn trên da, trong miệng và ruột của mọi người; ở trẻ nhỏ nó hay mọc quá mức thành tưa miệng (mảng trắng bám chặt trong miệng) và hăm tã do nấm (vùng tã…

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.