Trẻ hay ốm vặt: bao nhiêu lần là bình thường và khi nào cần khám kỹ
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi
Trả lời nhanh
Trẻ nhỏ khỏe mạnh có thể bị cảm lạnh 6–8 lần mỗi năm, nhiều hơn trong năm đầu đi nhà trẻ, mẫu giáo; mỗi đợt kéo dài khoảng 7–10 ngày nên bố mẹ dễ thấy con ốm liên miên. Phần lớn là do virus, con lớn lên và có miễn dịch dần thì ốm ít đi; thuốc bổ, siro tăng đề kháng hay kháng sinh không giúp con ít ốm hơn. Nên đưa con đi khám kỹ khi con chậm tăng cân, bị viêm phổi nhiều lần, nhiễm trùng nặng phải nằm viện, hoặc mỗi đợt ốm ngày càng nặng và lâu khỏi.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con thở nhanh, thở rít, rút lõm lồng ngực, môi hoặc da tím tái.
- Con li bì, khó đánh thức, mềm nhũn, hoặc co giật.
- Trên da có chấm hoặc mảng đỏ tím không mất đi khi ấn một chiếc cốc thủy tinh lên.
- Con nôn tất cả, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Trẻ dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con đứng cân hoặc sụt cân, chậm lớn so với các lần khám trước.
- Con bị viêm phổi từ 2 lần trở lên trong một năm, hoặc nhiều lần phải nằm viện, truyền kháng sinh vì nhiễm trùng.
- Con hay bị áp xe, mụn mủ sâu dưới da, nấm miệng tái đi tái lại sau 1 tuổi, hoặc tiêu chảy kéo dài.
- Con khò khè, ho về đêm hoặc khi chạy nhảy lặp lại nhiều lần, hay bị nói là viêm phế quản liên tục.
- Con ngủ ngáy to, thở bằng miệng, nghẹt mũi gần như quanh năm.
- Trong gia đình có người bị bệnh suy giảm miễn dịch, hoặc có trẻ mất sớm vì nhiễm trùng.
Bao nhiêu lần ốm là bình thường
Trong 2 năm đầu đời, phần lớn trẻ bị khoảng 8–10 đợt cảm lạnh; trẻ đi nhà trẻ hoặc có anh chị đang đi học có thể nhiều hơn. Ở tuổi mẫu giáo, 6–8 đợt mỗi năm vẫn là bình thường. Mỗi đợt thường kéo dài 7–10 ngày, tiếng ho có khi tới 3 tuần, nên hai đợt nối nhau dễ khiến bố mẹ thấy con như không lúc nào khỏe.
Có rất nhiều loại virus gây cảm lạnh. Mỗi lần ốm, cơ thể con học được cách chống lại một loại. Vì vậy năm đầu đi lớp thường là năm con ốm nhiều nhất, và số lần ốm giảm dần khi con lớn, thường rõ từ tuổi tiểu học.
Vì sao một số trẻ ốm nhiều hơn
- Đi nhà trẻ, mẫu giáo sớm, lớp đông, trẻ hay cho tay và đồ chơi vào miệng.
- Hít khói thuốc lá trong nhà, khói bếp than, khói hương.
- Không được rửa tay thường xuyên, dùng chung cốc, khăn.
- Ngủ không đủ, ăn uống thiếu chất, thiếu sắt.
- Chưa tiêm đủ các mũi vắc xin theo lịch.
- Có bệnh nền chưa được phát hiện như hen, viêm mũi dị ứng, VA quá phát, bệnh tim bẩm sinh; hiếm gặp hơn là bệnh suy giảm miễn dịch.
Khi nào nên đưa con đi khám kỹ
Số lần ốm thôi chưa nói lên nhiều. Điều đáng lưu ý là con có lớn đều không, giữa các đợt ốm con có khỏe hẳn không, và mức độ mỗi đợt. Một đứa trẻ cảm lạnh 8 lần một năm nhưng vẫn tăng cân, chơi khỏe giữa các đợt thường không có vấn đề gì.
Nên đưa con đi khám nhi để được đánh giá kỹ nếu con chậm lớn, viêm phổi nhiều lần, nhiễm trùng nặng hoặc ở chỗ khác thường, cần kháng sinh đường tĩnh mạch, hoặc mỗi đợt kéo dài, ít đáp ứng thuốc. Mang theo sổ tiêm chủng, sổ theo dõi cân nặng và các đơn thuốc, kết quả xét nghiệm cũ. Bác sĩ sẽ quyết định có cần xét nghiệm máu, kiểm tra miễn dịch, dị ứng hay khám tai mũi họng không.
Giúp con ít ốm hơn
- Tiêm đủ và đúng lịch các mũi trong Tiêm chủng mở rộng; hỏi bác sĩ về các vắc xin dịch vụ như cúm hằng năm (từ 6 tháng tuổi), phế cầu nếu nơi mình chưa có trong chương trình.
- Dạy con rửa tay bằng xà phòng khi đi học về, trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh; ho, hắt hơi vào khuỷu tay.
- Giữ nhà không khói thuốc; không hút thuốc trong nhà, trong xe.
- Cho con ngủ đủ giấc, ăn đa dạng thịt cá trứng, rau quả, cho trẻ nhỏ bú mẹ nếu được. Trẻ 6–36 tháng uống vitamin A liều cao theo đợt tại trạm y tế.
- Cho con vận động, chơi ngoài trời mỗi ngày.
- Khi con ốm, cho con nghỉ học lúc còn sốt và thêm 24 giờ sau khi hết sốt mà không cần thuốc, vừa để con hồi phục vừa tránh lây cho bạn.
Chăm sóc con tại nhà
- Ghi lại mỗi đợt ốm: ngày bắt đầu, sốt mấy ngày, có dùng kháng sinh không, có phải nằm viện không. Ghi chép này giúp bác sĩ đánh giá đúng hơn trí nhớ.
- Theo dõi cân nặng, chiều cao của con theo sổ hoặc biểu đồ tăng trưởng.
- Khi con cảm lạnh, nhỏ nước muối sinh lý, cho uống đủ nước, ăn món mềm; dùng paracetamol 10–15 mg/kg/lần khi con khó chịu vì sốt.
- Không tự cho con dùng kháng sinh, thuốc ho, thuốc bổ hay siro tăng đề kháng mỗi lần con ốm.
- Lau rửa đồ chơi, bề mặt hay chạm; mỗi người dùng khăn, cốc riêng.
Hiểu lầm thường gặp
- Con hay ốm vì sức đề kháng kém, phải uống thuốc bổ, siro tăng đề kháng.
- Phần lớn trẻ hay ốm có hệ miễn dịch bình thường, chỉ đang tiếp xúc với nhiều virus mới. Các sản phẩm quảng cáo tăng đề kháng không có bằng chứng giúp trẻ khỏe mạnh ít ốm hơn; ăn đủ chất, ngủ đủ, tiêm đủ mới có ích.
- Mỗi lần con sốt, ho nên uống kháng sinh luôn cho nhanh khỏi.
- Phần lớn đợt ốm do virus, kháng sinh không có tác dụng mà còn gây tiêu chảy, dị ứng và làm vi khuẩn kháng thuốc. Chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê.
- Con hay ốm thì nên kiêng tắm, kiêng gió, ủ ấm quanh năm.
- Ủ ấm, kiêng tắm không làm con ít ốm hơn. Cảm lạnh do virus lây từ người sang người; giữ con sạch sẽ, mặc vừa đủ ấm theo thời tiết.
- Cho con nghỉ hẳn nhà trẻ thì con sẽ hết ốm.
- Ở nhà có thể giảm ốm trong một thời gian, nhưng khi đi học sau này con vẫn sẽ gặp các virus đó. Nên giữ các thói quen giúp con khỏe hơn và cho con nghỉ khi đang ốm.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ đi nhà trẻ ốm liên tục có bình thường không?
Thường là bình thường, nhất là trong năm đầu. Nếu con vẫn lớn đều và khỏe giữa các đợt ốm thì không cần lo nhiều; số lần ốm sẽ giảm dần.
+Trẻ hay ốm vặt có cần xét nghiệm máu không?
Không cần với phần lớn trẻ. Bác sĩ cho xét nghiệm khi con chậm lớn, nhiễm trùng nặng, viêm phổi nhiều lần hoặc có dấu hiệu bất thường khác.
+Trẻ hay ốm có nên uống men vi sinh, kẽm, vitamin không?
Trẻ ăn uống đa dạng thường không cần uống thêm hằng ngày. Kẽm dùng khi con tiêu chảy, sắt dùng khi xét nghiệm thấy thiếu; hỏi bác sĩ trước khi cho con uống bất cứ sản phẩm nào kéo dài.
+Bao lâu thì trẻ hết hay ốm?
Phần lớn trẻ ốm ít đi rõ khi lên tiểu học, khi đã gặp nhiều loại virus và có miễn dịch.
+Tiêm phòng có giúp con ít ốm không?
Vắc xin không phòng được mọi cơn cảm lạnh, nhưng giúp con tránh những bệnh nặng như ho gà, sởi, viêm phổi do phế cầu và Hib, cúm. Tiêm đủ mũi là cách bảo vệ có bằng chứng rõ nhất.
Nguồn tham khảo
- Children & Colds (Upper Respiratory Infections) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Antibiotics for Children: 10 Common Questions Answered — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Is my child too ill for school? — NHS (Anh)
- Thông tư 52/2025/TT-BYT về danh mục bệnh truyền nhiễm, đối tượng và phạm vi phải sử dụng vắc xin bắt buộc — Bộ Y tế (Tiêm chủng mở rộng)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ sổ mũi, nghẹt mũi
Sổ mũi, nghẹt mũi ở trẻ phần lớn do cảm lạnh, thường đỡ sau 7–10 ngày, có khi tới 2 tuần. Nước mũi chuyển vàng, xanh trong vài ngày là bình thường. Chăm ở nhà bằng nước muối sinh lý 0,9% nhỏ trước khi bú và trước khi ngủ; không dùng thuốc cảm, thuốc nhỏ mũi co mạch cho trẻ nhỏ khi bác sĩ chưa kê. Trẻ nghẹt mũi đến mức không bú được, thở rút lõm lồng ngực, tím tái, hoặc trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C cần đi khám ngay.
- Dùng kháng sinh cho trẻ
Bố mẹ không nên tự cho con uống kháng sinh. Kháng sinh chỉ diệt vi khuẩn, không có tác dụng với virus, nguyên nhân của phần lớn các đợt sốt, ho, sổ mũi, viêm họng ở trẻ. Dùng kháng sinh không đúng làm con chịu tác dụng phụ vô ích và làm vi khuẩn kháng thuốc, đến khi con thật sự cần thì thuốc không còn tác dụng. Chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê đơn, uống đúng liều, đúng giờ và đủ số ngày bác sĩ dặn.
- Có nên cho trẻ uống vitamin
Trẻ khỏe mạnh, ăn đa dạng thịt cá trứng, rau quả, sữa thường không cần uống vitamin tổng hợp hằng ngày. Những trường hợp có lý do rõ: trẻ 6–36 tháng uống vitamin A liều cao 2 đợt mỗi năm tại trạm y tế, trẻ bú mẹ cần vitamin D hằng ngày theo hướng dẫn quốc tế, trẻ tiêu chảy uống kẽm, trẻ ăn chay cần vitamin B12, trẻ được xét nghiệm thiếu sắt thì uống sắt theo đơn. Vitamin A, D và sắt dùng quá liều có thể gây ngộ độc. Nếu con lỡ nuốt nhiều viên vitamin hay viên sắt, hãy đưa con đi cấp cứu ngay và mang theo vỏ lọ.
- Lịch tiêm chủng
Trẻ ở Việt Nam được tiêm miễn phí các vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại trạm y tế, bắt đầu từ mũi viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh, tiếp theo là các mũi lúc 2, 3, 4, 5 tháng, 9 tháng, 12 tháng và 18 tháng; chương trình nay có cả vắc xin rota, còn phế cầu và HPV đang được triển khai dần theo từng địa phương. Bố mẹ có thể tiêm thêm các vắc xin dịch vụ như cúm, thủy đậu, viêm gan A, não mô cầu, sởi-quai bị-rubella. Lịch cụ thể của con hãy theo sổ tiêm chủng hoặc ứng dụng tiêm chủng và lịch hẹn của trạm y tế. Lỡ mũi nào thì đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu.
- Tiêm cúm cho trẻ
Nên tiêm. Vắc xin cúm dùng được cho trẻ từ 6 tháng tuổi và cần tiêm nhắc mỗi năm vì virus cúm thay đổi hằng năm. Trẻ dưới 9 tuổi tiêm lần đầu cần 2 mũi cách nhau ít nhất 4 tuần, những năm sau chỉ cần 1 mũi; trẻ từ 9 tuổi chỉ cần 1 mũi mỗi năm. Vắc xin không ngăn được mọi ca cúm nhưng giảm rõ nguy cơ bị nặng, nhất là ở trẻ dưới 5 tuổi và trẻ có bệnh hen, tim, thận, tiểu đường. Ở Việt Nam đây là vắc xin dịch vụ, chưa có trong chương trình tiêm chủng mở rộng.
- Sốt do virus hay vi khuẩn
Phần lớn cơn sốt ở trẻ là do virus, thường kèm sổ mũi, ho, đau họng, nhiều người trong nhà cùng ốm, và tự hết sau vài ngày; kháng sinh không có tác dụng với virus. Bố mẹ không thể phân biệt chắc chắn ở nhà: độ cao của cơn sốt hay màu nước mũi không cho biết nguyên nhân. Đưa con đi khám khi sốt quá 3 ngày, sốt hạ rồi lại lên, hoặc con đau khu trú một chỗ như đau tai, tiểu buốt; đi cấp cứu ngay khi con li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ tím không mất khi ấn cốc.
Chủ đề khác