- Chảy máu cam
Phần lớn chảy máu cam ở trẻ là lành tính, chảy từ phần trước của mũi và tự cầm khi sơ cứu đúng.
- Hóc dị vật
Nếu con còn ho được, khóc được, nói được, hãy để con tự ho và ở sát bên con; không vỗ, không móc họng.
- Bỏng ở trẻ
Khi con bị bỏng, việc quan trọng nhất là làm mát vết bỏng bằng nước sạch mát đang chảy trong khoảng 20 phút, càng sớm càng tốt, đồng thời giữ ấm phần còn lại của cơ thể…
- Đuối nước
Khi trẻ bị đuối nước, điều gây nguy hiểm là thiếu oxy, nên việc cần làm ngay là đưa con lên bờ an toàn, gọi 115 hoặc 113 và, nếu con không thở hoặc thở không bình…
- Trẻ ngã đập đầu
Phần lớn trẻ ngã đập đầu chỉ bị u, bầm ngoài da và khóc ngay sau ngã, rồi chơi lại bình thường.
- Trẻ bị hóc xương cá
Khi con hóc xương cá mà vẫn thở, nói, khóc bình thường: cho con dừng ăn, ngồi yên và ho, khạc nhẹ;
- Dấu hiệu cần đi cấp cứu ngay
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đưa con đến cấp cứu ngay khi con khó thở (thở rút lõm lồng ngực, thở rên, môi tím), li bì khó đánh thức, co giật, nổi chấm đỏ tím không mất khi ấn…
- Say nắng, sốc nhiệt ở trẻ
Khi trẻ ở lâu ngoài nắng hoặc vận động mạnh lúc trời nóng, con có thể bị kiệt sức do nóng: mệt, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, vã mồ hôi, da tái, chuột rút.
- Trẻ uống nhầm thuốc, hóa chất
Khi nghi con uống nhầm thuốc hay hóa chất, lấy phần còn lại ra khỏi miệng con, giữ lại chai lọ, vỏ thuốc và đưa con đến cấp cứu ngay hoặc gọi 115 hoặc 113, kể cả khi con…
- Trẻ bị chó mèo cắn
Ở Việt Nam, bệnh dại vẫn lưu hành và mỗi năm vẫn có người tử vong, phần lớn vì không tiêm phòng sau khi bị chó cắn; khi đã lên cơn dại thì gần như không cứu được.
- Tủ thuốc gia đình có con nhỏ
Tủ thuốc cho nhà có con nhỏ chỉ cần vài thứ dùng đúng: nhiệt kế điện tử, paracetamol dạng phù hợp với cân nặng của con kèm xi lanh đong, oresol giảm áp lực thẩm thấu,…
- Trẻ uống quá liều paracetamol
Khi nghi con uống quá liều paracetamol, như uống nhầm cả chai, rót nhầm loại siro đậm đặc hơn, uống dày hơn 4 giờ một lần hay uống cùng thuốc cảm có paracetamol, hãy đưa…
- Bỏng ống xả xe máy
Khi con chạm vào ống xả (bô) xe máy, việc đầu tiên là xả nước sạch mát đang chảy lên vết bỏng trong khoảng 20 phút, càng sớm càng tốt, rồi che bằng màng bọc thực phẩm…
- Trẻ bị điện giật
Khi con bị điện giật, việc đầu tiên là ngắt nguồn điện (rút phích, ngắt cầu dao) rồi mới chạm vào con;
- Trẻ bị gãy xương
Nghi con gãy xương khi sau ngã hay va đập, chỗ đau sưng, bầm, đau chói khi ấn vào một điểm trên xương, hoặc con không chịu cử động, không chịu đứng;
- Trật khớp khuỷu do kéo tay
Trẻ khoảng 1–4 tuổi bị kéo, nhấc bổng hay đu bằng tay có thể bị bán trật khớp khuỷu (còn gọi là trật đầu xương quay): con khóc ngay, buông thõng tay sát người và không…
- Vết đứt tay, trầy xước
Với vết đứt hay trầy xước nhỏ: lấy gạc hoặc khăn sạch ấn chặt liên tục khoảng 10 phút, không mở ra xem giữa chừng;
- Trẻ nuốt dị vật
Nuốt pin cúc áo (pin đồng hồ, pin điều khiển, pin đồ chơi) hoặc nam châm là cấp cứu, kể cả khi con vẫn chơi bình thường và chỉ mới nghi là con nuốt: pin có thể làm bỏng…
- Dị vật vào mắt
Bụi, cát, lông mi bay vào mắt thường tự trôi ra khi con chớp mắt và chảy nước mắt; nếu chưa ra, rửa mắt cho con bằng nhiều nước sạch, không để con dụi mắt.
- Dị vật vào tai
Khi con có dị vật trong tai, không dùng tăm bông, nhíp, kẹp tóc hay que để khều, vì dễ đẩy vật vào sâu và làm thủng màng nhĩ.
- Dị vật trong mũi
Khi con nhét hạt, viên bi, giấy vào mũi, không dùng tăm bông, nhíp hay ngón tay để móc, vì dễ đẩy vật vào sâu và làm con hít vào đường thở.
- Ép tim thổi ngạt cho trẻ
Nếu con không phản ứng khi gọi, lay nhẹ và không thở hoặc chỉ thở ngáp, hãy gọi 115 hoặc 113 (bật loa ngoài) và bắt đầu ngay: mở đường thở, thổi ngạt 5 lần, rồi ép tim…
- Ghế ô tô cho trẻ
Có. Bế con trên tay hay cho con ngồi dây an toàn người lớn không giữ được con khi xe phanh gấp hay va chạm; ghế ô tô đúng cỡ, lắp đúng cách là cách bảo vệ con tốt nhất.
- Mũ bảo hiểm cho trẻ
Mỗi lần ngồi xe máy, con cần đội một chiếc mũ bảo hiểm vừa đầu, đạt quy chuẩn và cài quai đúng cách.
- Phòng tai nạn trong nhà
Phần lớn tai nạn của trẻ dưới 5 tuổi xảy ra ngay trong nhà và có thể phòng được: ngã từ giường, cầu thang, ban công; đuối nước trong chậu, xô; bỏng nước sôi;
- Sốc phản vệ
Sốc phản vệ là phản ứng dị ứng toàn thân, xảy ra rất nhanh, thường chỉ vài phút sau khi con ăn một thức ăn, dùng một thuốc hoặc bị ong đốt, và có thể đe dọa tính mạng.
- Trẻ bị ong đốt
Bị một con ong đốt, phần lớn trẻ chỉ đau, sưng đỏ quanh vết đốt một hai ngày: gạt ngòi ra nếu có, rửa xà phòng, chườm lạnh, kê cao chỗ bị đốt.
- Trẻ và nắng nóng gay gắt
Trong đợt nắng nóng, trẻ nhỏ mất nước và bị say nóng nhanh hơn người lớn vì cơ thể điều hòa nhiệt kém và không tự biết đòi uống.
- Con đi xe đạp điện, xe máy điện
Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, xe đạp điện (xe chỉ có động cơ trợ lực khi đạp, tự ngắt ở 25 km/h) không quy định tuổi, nhưng người lái và người ngồi sau…
- Trẻ bị dằm, gai đâm
Dằm nông, nhìn thấy đầu thì bố mẹ lấy được ở nhà: rửa tay, lau sạch kim và nhíp bằng cồn, dùng kim khều lộ đầu dằm rồi kẹp chắc bằng nhíp, kéo ra theo đúng hướng dằm đã…
- Thức ăn dễ gây hóc ở trẻ nhỏ
Thức ăn dễ gây hóc nhất ở trẻ dưới 5 tuổi là loại nhỏ, tròn, trơn, cứng hoặc dẻo dính: thạch dạng cốc nhỏ để hút, nho và cà chua bi để nguyên quả, kẹo cứng, kẹo dẻo, kẹo…
- Bỏng phồng rộp
Không nên chọc vỡ bọng nước của vết bỏng. Lớp da phồng che chắn cho da non bên dưới; chọc vỡ tại nhà dễ gây nhiễm trùng, đau hơn và lâu lành.
- Rửa vết thương bằng oxy già, cồn
Không nên đổ oxy già, cồn hay dung dịch i-ốt đậm đặc vào vết thương của con. Những chất này làm con rất xót, có thể làm tổn thương mô đang lành và làm vết thương lâu…
- Máy sưởi, đèn sưởi cho trẻ
Điều hòa hai chiều và máy sưởi điện dùng được cho trẻ nếu đặt đúng chỗ: làm ấm phòng vừa phải (hướng dẫn của Anh lấy mốc khoảng 16–20°C cho phòng bé ngủ), máy sưởi, đèn…
- Phun thuốc muỗi khi nhà có trẻ
Thuốc diệt muỗi dùng đúng cách ít khi gây hại, nhưng trẻ nhỏ nhạy cảm với hóa chất hơn người lớn vì cơ thể còn đang phát triển, hay bò dưới sàn và đưa tay lên miệng.
- An toàn phòng trọ sinh viên
Trước khi thuê trọ, hãy xem phòng có lối thoát thứ hai (cửa sổ, ban công không bị khóa kín bằng khung sắt), ổ điện không quá tải, bình nóng lạnh có dây nối đất và cầu…
- Mới đi xe máy
Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đủ 16 tuổi được lái xe gắn máy (xe xăng đến 50 cm3 hoặc xe điện công suất không quá 4 kW, tốc độ thiết kế không quá 50…
- Sơ cứu tai nạn giao thông
Khi gặp tai nạn giao thông, việc đầu tiên là gọi 115 hoặc 113 và giữ an toàn cho chính mình: đứng ở chỗ không có xe lao tới, nhờ người cảnh báo xe phía sau, tắt máy xe…
- Trẻ hít phải khói khi cháy
Khi có cháy, việc đầu tiên là đưa con ra ngoài: cúi thấp hoặc bò sát sàn dưới lớp khói, che mũi miệng bằng khăn ướt, sờ cửa bằng mu bàn tay trước khi mở, không dùng…
- Móc họng gây nôn cho trẻ
Không. Khi con ăn, uống phải thuốc, hóa chất hay thứ lạ, bố mẹ không móc họng, không cho uống nước muối hay bất cứ thứ gì để gây nôn ở nhà: chất ăn mòn trào ngược lên sẽ…
- Chăm sóc con bó bột, đeo nẹp
Khi con bó bột hay đeo nẹp, việc quan trọng nhất là theo dõi ngón tay, ngón chân bên bó bột mỗi ngày: con đau tăng dần, tê bì hay kiến bò, ngón tay ngón chân tái, tím…
- Chăm sóc vết khâu cho trẻ
Giữ vết khâu khô hoàn toàn trong 24–48 giờ đầu; sau đó con tắm vòi sen nhanh được, rồi thấm khô ngay, nhưng không ngâm nước, tắm bồn hay đi bơi cho đến khi cắt chỉ.
- Con ở nhà một mình
Pháp luật Việt Nam không đặt một độ tuổi cụ thể cho việc trẻ ở nhà một mình, nên bố mẹ quyết định theo mức sẵn sàng của con.
- Bong gân khi chơi thể thao
Bong gân là khi dây chằng quanh khớp bị giãn hoặc rách, hay gặp nhất ở cổ chân khi con bị lật chân lúc chạy, nhảy, đá bóng, bóng rổ.
- Nhiễm độc chì ở trẻ
Chì không có mức nào được coi là an toàn cho trẻ: trẻ nhỏ hấp thu chì qua đường ăn nhiều hơn người lớn nhiều lần, và tổn thương não do chì thường không hồi phục.
- Ngã rách môi
Môi và miệng có nhiều mạch máu nên chảy máu trông nhiều nhưng phần lớn cầm được ở nhà: dùng gạc hoặc khăn sạch ép môi vào răng liên tục 10 phút, không mở ra xem giữa…
- Nuốt gói hút ẩm
Gói hút ẩm loại hạt silica (hạt trong hoặc trắng đục, thường ghi Silica gel, Do not eat) gần như không độc;
- Đột tử khi chơi thể thao
Ngừng tim đột ngột ở người trẻ rất hiếm, thường do một bệnh tim chưa được phát hiện như bệnh cơ tim phì đại hay rối loạn nhịp tim di truyền.
- Đuối nước khô, sặc nước
Đuối nước khô là cách gọi trên mạng, bác sĩ không dùng tên này. Điều có thật là trẻ đã hít phải nước có thể khó thở tăng dần trong vài giờ sau.
- Bị kim tiêm đâm
Khi con bị kim tiêm vứt bỏ đâm vào da, rửa ngay chỗ bị đâm dưới vòi nước chảy với xà phòng, không nặn, không chà, không mút, rồi băng lại và đưa con đến cơ sở y tế ngay…
- Chọn đồ chơi an toàn
Với trẻ dưới 3 tuổi, mọi đồ chơi và từng bộ phận của nó phải to hơn miệng con, thử bằng cách nhét qua lõi cuộn giấy vệ sinh: lọt qua được là quá nhỏ.
- Nuôi chó mèo khi có con nhỏ
Nhà có con nhỏ vẫn nuôi chó mèo được, nếu giữ ba nguyên tắc: không bao giờ để trẻ nhỏ một mình với con vật, kể cả con vật hiền;
- Trẻ bị rắn cắn
Khi con bị rắn cắn, đưa con ra xa con rắn, cho con nằm yên, giữ chi bị cắn bất động bằng nẹp hoặc khăn, tháo nhẫn, vòng, giày ở chi đó, rồi gọi 115 hoặc 113 hay đưa con…
- Kẹt tay vào cửa, dập móng
Khi con bị kẹt tay vào cửa, gỡ tay con ra, ngâm ngón tay vào nước mát hoặc chườm lạnh có lót khăn khoảng 15–20 phút, giơ tay cao, tháo nhẫn và cho con uống paracetamol…
- Hóa chất bắn vào mắt
Khi hóa chất bắn vào mắt con, rửa mắt ngay dưới vòi nước sạch, mát hoặc hơi ấm, chảy nhẹ và liên tục ít nhất 20 phút, vạch mi cho nước chảy khắp mắt, rồi mới đi cấp cứu,…
- Va đập mắt, bầm tím mắt
Phần lớn trẻ bị va vào mắt chỉ bầm tím, sưng quanh mắt và tự khỏi trong 2–3 tuần; chườm lạnh có lót khăn 10–20 phút nhiều lần trong 1–2 ngày đầu, sau đó chườm ấm, và cho…
- Ngộ độc khí CO
Khí CO không màu, không mùi, sinh ra khi đốt than, củi, gas, xăng dầu trong chỗ kín: bếp than tổ ong, lò than sưởi, nướng lẩu than trong phòng đóng cửa, máy phát điện…
- Trẻ bị bỏ quên trong ô tô
Ô tô đóng kín dưới nắng nóng lên rất nhanh, và cơ thể trẻ nóng lên nhanh gấp 3 đến 5 lần người lớn, nên trẻ bị bỏ quên trong xe có thể bị sốc nhiệt và tử vong chỉ sau…
- Ngộ độc rượu ở học sinh, sinh viên
Ngộ độc rượu xảy ra khi uống nhiều rượu bia trong thời gian ngắn, nhất là khi uống thi, uống dồn trong một buổi.
- Dạy con khi bị lạc
Phần lớn trẻ bị lạc là do tự đi theo thứ con tò mò ở chỗ đông người, không phải do bị bắt cóc.
- Trẻ bị nhiễm lạnh, hạ thân nhiệt
Hạ thân nhiệt là khi thân nhiệt tụt xuống dưới 35°C, và đây là cấp cứu. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ mất nhiệt nhanh hơn người lớn: bé bị lạnh có thể da tái lạnh, môi tím, li…
- Trẻ giẫm phải đinh, vật nhọn
Khi con giẫm phải đinh hay vật nhọn, rửa sạch bàn chân bằng xà phòng và nước, ngâm vết đâm trong nước ấm pha xà phòng khoảng 15 phút, rồi che bằng băng sạch.
- Trẻ bị sứa biển đốt
Khi con bị sứa đốt, đưa con lên bờ, báo nhân viên cứu hộ, rửa chỗ bị đốt bằng nước biển chứ không dùng nước ngọt, gỡ các sợi xúc tu còn bám bằng nhíp hoặc mép một tấm…
- Trẻ mấy tuổi nên học bơi
Nhiều trẻ có thể bắt đầu học các kỹ năng an toàn dưới nước từ khoảng 1 tuổi nếu con sẵn sàng, và từ khoảng 4 tuổi phần lớn trẻ học bơi được;
- An toàn khi con đi xe đạp, xe đạp điện
Con nên đội mũ bảo hiểm vừa đầu, cài quai mỗi lần đi xe đạp, dù chỉ đạp quanh ngõ; với xe đạp điện, luật bắt buộc cả người lái và người ngồi sau đội mũ đạt quy chuẩn.
- Bỏng hóa chất, bỏng điện
Bỏng hóa chất: đeo găng hoặc lót vải, phủi hết bột khô (như vôi), cởi quần áo dính hóa chất, rồi xả nhiều nước sạch mát đang chảy lên vùng bỏng trong khoảng 1 giờ, trong…
- Phòng ngã cầu thang, cửa sổ
Trẻ dưới 5 tuổi trèo rất nhanh và chưa biết sợ độ cao, nên cách phòng chắc nhất là chặn đường: cửa chặn ở đầu và chân cầu thang ít nhất đến khi con 2 tuổi, khóa hạn chế…
- Ngã xe trầy xước, bầm tím
Phần lớn trẻ ngã xe đạp chỉ trầy đầu gối, khuỷu tay, lòng bàn tay và bầm tím, chăm được ở nhà: ấn cầm máu, rửa dưới vòi nước sạch khoảng 5 phút, gỡ hết đất cát, che băng…
- Ngạt do chăn gối, túi nilon
Trẻ dưới 1 tuổi chưa tự gạt được chăn, gối hay túi nilon ra khỏi mặt, và có thể ngạt chỉ trong vài phút mà không kêu khóc.
- Chuột rút khi chơi thể thao
Chuột rút là khi một bắp cơ, hay gặp nhất là bắp chân hoặc đùi, tự co cứng lại và đau nhói, thường kéo dài vài giây đến 10 phút rồi tự hết.
- Cầm máu vết thương
Cách cầm máu tốt nhất cho gần như mọi vết thương là ấn chặt trực tiếp: đặt gạc, khăn sạch hoặc áo sạch lên vết thương, ấn mạnh liên tục khoảng 10 phút, không mở ra xem;
- Trẻ bị rết cắn, bọ cạp đốt
Khi con bị rết cắn hay bọ cạp đốt, rửa chỗ bị cắn bằng xà phòng và nước sạch, chườm lạnh bằng túi đá bọc khăn tối đa khoảng 20 phút mỗi lần, kê cao chỗ bị cắn và cho con…
- Mất điện ngày nóng: giữ mát cho trẻ
Khi mất điện giữa trời nóng, hãy cho con mặc một lớp đồ mỏng, đóng rèm phía nắng ban ngày và mở cửa cho gió lùa khi trời mát, lau người con bằng khăn ướt hoặc tắm nước…
- Chuẩn bị sức khỏe đi trại hè
Trước khi con đi trại hè hay dã ngoại, hãy báo cho ban tổ chức bằng văn bản về bệnh của con, các thứ con dị ứng và thuốc con đang dùng;
- Nước giếng khoan nhiễm asen
Nước giếng khoan có asen (thạch tín) vượt 10 microgam mỗi lít, tức 0,01 mg/l, không an toàn để con uống, pha sữa hay nấu ăn.
- Đi tình nguyện, mùa hè xanh
Trước chuyến tình nguyện khoảng 1–2 tháng, con nên rà lại sổ tiêm chủng (uốn ván, viêm não Nhật Bản nếu về vùng ruộng lúa, chăn nuôi lợn, và các mũi khác theo tư vấn),…
- An toàn thang máy, thang cuốn
Trên thang cuốn, luôn nắm tay con, cho con đứng giữa bậc, mặt nhìn về phía trước, chân không chạm thành bên;
- Slime, đất nặn, son phấn trẻ em
Slime, đất nặn và son phấn trẻ em có nhãn rõ ràng, đúng độ tuổi thường ít nguy hiểm khi con chơi có người lớn trông, rửa tay sau khi chơi và không ăn vào.
- Trẻ nuốt kẹo cao su
Con lỡ nuốt một miếng kẹo cao su thường không sao: cơ thể không tiêu hóa được kẹo, nhưng miếng kẹo đi qua ruột và ra ngoài theo phân sau vài ngày, không dính lại trong…
- Trẻ bị mèo cào
Khi con bị mèo cào trầy da, rửa ngay dưới vòi nước chảy với xà phòng khoảng 15 phút, sát khuẩn, rồi đưa con đến cơ sở tiêm chủng hoặc cơ sở y tế trong ngày để bác sĩ…
- Cho trẻ đi biển
Điều quan trọng nhất khi cho con đi biển là luôn có một người lớn trông con liên tục, ở trong tầm với với trẻ nhỏ, và chỉ cho con tắm ở bãi có cứu hộ, đúng khu vực cho…
- Trẻ bị chuột cắn
Khi con bị chuột cắn, rửa vết thương ngay dưới vòi nước chảy với xà phòng khoảng 15 phút, sát khuẩn, che gạc sạch rồi đưa con đi khám trong ngày để bác sĩ xem vết…
- Trẻ bị khỉ cắn
Khỉ có thể truyền bệnh dại, và bệnh dại khi đã phát thì gần như không cứu được. Khi con bị khỉ cắn hay cào trầy da, rửa vết thương ngay dưới vòi nước chảy với xà phòng…
- Ngộ độc nấm, lá cây
Không có cách nào nhìn, ngửi hay thử ở nhà để biết nấm mọc hoang có độc hay không, và nấu chín cũng không làm mất độc.