Hồi sức tim phổi (CPR) cho trẻ: các bước ép tim thổi ngạt cho bố mẹ
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi
Trả lời nhanh
Nếu con không phản ứng khi gọi, lay nhẹ và không thở hoặc chỉ thở ngáp, hãy gọi 115 hoặc 113 (bật loa ngoài) và bắt đầu ngay: mở đường thở, thổi ngạt 5 lần, rồi ép tim 30 lần xen 2 lần thổi, nhịp 100–120 lần mỗi phút, ép lún khoảng một phần ba bề dày ngực. Trẻ dưới 1 tuổi ép bằng hai ngón cái, hai bàn tay ôm quanh ngực; trẻ lớn hơn ép bằng gót một hoặc hai bàn tay ở nửa dưới xương ức. Nếu chỉ có một mình và chưa gọi được, làm khoảng 1 phút rồi gọi 115 hoặc 113, sau đó làm tiếp cho đến khi con thở lại hoặc nhân viên cấp cứu đến.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con không phản ứng khi gọi to, vỗ nhẹ vào vai hay lòng bàn chân: gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Con không thở, hoặc chỉ thở ngáp từng hơi, thở thưa bất thường: bắt đầu thổi ngạt và ép tim ngay.
- Con bị đuối nước, hóc dị vật, điện giật, ngã cao rồi lả đi, tím tái hoặc ngừng thở.
- Con co giật xong mà không tỉnh lại, không thở bình thường.
- Môi, mặt con tím hoặc xám, người mềm nhũn, không đáp ứng.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Sau mọi lần phải ép tim hoặc thổi ngạt, kể cả khi con đã tỉnh và có vẻ bình thường, con vẫn phải được đưa đến bệnh viện kiểm tra.
- Con từng có lúc ngừng thở ngắn, tím tái, lả đi rồi tự hồi lại: đi khám trong ngày để tìm nguyên nhân.
- Con có bệnh tim, bệnh phổi, động kinh hay dị ứng nặng: hỏi bác sĩ một kế hoạch cấp cứu riêng cho con và học sơ cứu.
Vì sao trẻ ngừng tim và vì sao thổi ngạt quan trọng
Ở trẻ em, tim ngừng đập thường xảy ra sau khi con bị thiếu oxy kéo dài, ví dụ đuối nước, hóc dị vật, suy hô hấp nặng, chứ ít khi do bệnh tim đột ngột như người lớn. Vì vậy với trẻ, thổi ngạt để đưa oxy vào phổi là một phần rất quan trọng, cùng với ép tim để đẩy máu đi nuôi não.
Bố mẹ không cần làm hoàn hảo. Làm ngay, ép đủ mạnh, đủ nhanh và không ngắt quãng lâu là điều giúp con nhiều nhất trong những phút chờ xe cấp cứu. Khi gọi 115 hoặc 113, điều phối viên sẽ hướng dẫn qua điện thoại.
Bước 1: Kiểm tra an toàn, gọi con và gọi cấp cứu
- Đảm bảo nơi đó an toàn cho cả bố mẹ và con: ngắt điện, tránh xa đường xe, đưa con lên khỏi nước.
- Gọi to tên con, vỗ nhẹ vào vai (trẻ nhỏ: vỗ vào lòng bàn chân). Không lắc mạnh con.
- Nếu con không phản ứng, gọi to người xung quanh. Gọi 115 hoặc 113 và bật loa ngoài để vừa nghe hướng dẫn vừa làm. Nếu có người thứ hai, nhờ người đó gọi và đi tìm máy sốc điện tự động (AED) nếu gần đó có.
- Đặt con nằm ngửa trên mặt phẳng cứng như sàn nhà, mặt bàn.
Bước 2: Mở đường thở và kiểm tra thở
- Trẻ dưới 1 tuổi: giữ đầu ở tư thế trung gian, chỉ ngửa rất nhẹ, dùng đầu ngón tay nâng cằm. Không ấn vào phần mềm dưới cằm.
- Trẻ từ 1 tuổi: một tay đặt lên trán ngửa đầu con ra sau, đầu ngón tay kia nâng cằm lên.
- Áp má sát mặt con, nhìn ngực có phồng lên không, nghe tiếng thở, cảm nhận hơi thở trên má, trong không quá 10 giây.
- Thở ngáp từng hơi, thưa, không đều là thở không bình thường: coi như con không thở.
- Nếu thấy rõ vật trong miệng và lấy được dễ dàng thì lấy ra. Không đưa ngón tay móc mù vào họng.
Bước 3: Thổi ngạt 5 lần
- Trẻ dưới 1 tuổi: hít một hơi, áp miệng kín cả mũi và miệng con.
- Trẻ từ 1 tuổi: bịt mũi con bằng ngón cái và ngón trỏ của bàn tay đang đặt trên trán, áp miệng kín miệng con.
- Thổi đều trong khoảng 1 giây, vừa đủ thấy ngực con phồng lên. Nhấc miệng ra, nhìn ngực xẹp xuống, rồi thổi lần tiếp theo. Thổi tất cả 5 lần.
- Nếu ngực không phồng, chỉnh lại tư thế đầu và cằm, nhìn lại trong miệng, rồi thử tiếp; không mất quá nhiều thời gian, chuyển sang ép tim.
Bước 4: Ép tim 30 lần, thổi 2 lần, lặp lại liên tục
- Vị trí ép: nửa dưới xương ức, ở giữa ngực con.
- Trẻ dưới 1 tuổi: hai bàn tay ôm vòng quanh ngực con, đặt hai ngón cái cạnh nhau trên nửa dưới xương ức và ép xuống.
- Trẻ từ 1 tuổi: đặt gót một bàn tay lên nửa dưới xương ức, nhấc các ngón tay lên để không đè vào xương sườn, tay thẳng, vai ở ngay trên ngực con. Với trẻ lớn, hoặc khi bố mẹ nhỏ người, dùng hai bàn tay đan vào nhau.
- Ép lún khoảng một phần ba bề dày ngực (khoảng 4 cm ở trẻ dưới 1 tuổi, khoảng 5 cm ở trẻ lớn hơn), không quá 6 cm. Sau mỗi lần ép, thả hẳn tay để ngực trở lại như cũ.
- Nhịp 100–120 lần mỗi phút, tức là gần 2 lần mỗi giây.
- Ép 30 lần rồi mở đường thở, thổi 2 lần. Tiếp tục 30 ép : 2 thổi, càng ít ngắt quãng càng tốt.
- Nếu chỉ có một mình và chưa gọi được 115 hoặc 113, làm khoảng 1 phút rồi gọi, sau đó làm tiếp ngay.
Khi nào dừng, và sau khi con thở lại
Tiếp tục cho đến khi con có dấu hiệu sống rõ ràng (cử động, ho, thở bình thường), khi nhân viên cấp cứu đến và tiếp quản, hoặc khi máy AED yêu cầu dừng. Nếu có AED, bật máy và làm theo lời hướng dẫn của máy; trong lúc dán miếng dán, người kia vẫn ép tim.
Khi con thở lại bình thường mà chưa tỉnh hẳn, đặt con nằm nghiêng (tư thế hồi phục), đầu hơi ngửa để đường thở thông và dịch nôn chảy ra ngoài, trừ khi nghi con bị chấn thương cổ. Ở bên con, kiểm tra hơi thở liên tục. Nếu con ngừng thở lại, đặt con nằm ngửa và bắt đầu lại từ thổi ngạt.
Chăm sóc con tại nhà
- Bố mẹ, ông bà, người giúp việc và cô trông trẻ nên đi học một lớp sơ cứu nhi khoa có thực hành trên mô hình.
- Lưu sẵn số 115 và 113 trong điện thoại, dạy con lớn cách gọi và nói rõ địa chỉ nhà.
- Dán một tờ tóm tắt các bước ép tim thổi ngạt ở chỗ dễ thấy trong nhà.
- Nếu không thể hoặc không muốn thổi ngạt, vẫn ép tim liên tục còn hơn không làm gì, và làm theo hướng dẫn của điều phối viên.
- Sau khi con được cứu, kể lại cho bác sĩ con bất tỉnh bao lâu, bố mẹ đã làm gì, trong bao lâu.
Hiểu lầm thường gặp
- Phải bắt mạch thấy mất mạch rồi mới được ép tim.
- Người không chuyên rất khó bắt mạch chính xác và dễ mất thời gian. Con không phản ứng và không thở bình thường là đủ để bắt đầu.
- Ép mạnh sẽ làm gãy xương sườn con, nên chỉ ấn nhẹ.
- Ấn nhẹ không đẩy được máu lên não. Ép đủ sâu khoảng một phần ba bề dày ngực; nguy hiểm thật sự là không ép.
- Con bất tỉnh thì cạo gió, xoa dầu, bấm huyệt nhân trung cho tỉnh.
- Những việc này làm mất những phút quý giá. Nếu con không thở bình thường, gọi 115 hoặc 113 và ép tim thổi ngạt ngay.
- Con đã tỉnh lại thì không cần đi viện nữa.
- Mọi trẻ đã phải ép tim, thổi ngạt cần được bác sĩ kiểm tra, vì nguyên nhân gây ngừng thở và tổn thương do thiếu oxy có thể chưa lộ ra ngay.
Bố mẹ hay hỏi
+Ép tim cho trẻ sơ sinh dùng mấy ngón tay?
Theo hướng dẫn hiện nay cho người sơ cứu, hai bàn tay ôm vòng quanh ngực con và ép bằng hai ngón cái ở nửa dưới xương ức, lún khoảng một phần ba bề dày ngực.
+Tỷ lệ ép tim thổi ngạt cho trẻ là bao nhiêu?
Với bố mẹ và người không chuyên: thổi ngạt 5 lần mở đầu, rồi 30 lần ép xen 2 lần thổi, nhịp 100–120 lần mỗi phút. Nhân viên y tế được huấn luyện nhi khoa có thể dùng tỷ lệ khác.
+Chỉ có một mình thì gọi cấp cứu trước hay ép tim trước?
Nếu có điện thoại, gọi 115 hoặc 113 ngay và bật loa ngoài để vừa làm vừa nghe hướng dẫn. Nếu không gọi được ngay, làm khoảng 1 phút rồi gọi, sau đó làm tiếp.
+Trẻ 10 tuổi ép tim như người lớn được không?
Trẻ lớn ép bằng gót một hoặc hai bàn tay ở nửa dưới xương ức, lún khoảng một phần ba bề dày ngực, vẫn thổi ngạt 5 lần mở đầu. Với thiếu niên, ép như người lớn cũng không gây hại.
+Máy sốc điện tự động (AED) có dùng cho trẻ em được không?
Được, cho trẻ ở mọi lứa tuổi. Bật máy và làm theo lời hướng dẫn của máy, chọn chế độ trẻ em nếu có; người kia vẫn tiếp tục ép tim trong lúc dán miếng dán.
Nguồn tham khảo
- Paediatric basic life support guidelines 2025 — Hội đồng Hồi sức Anh (Resuscitation Council UK)
- How to resuscitate a child — NHS (Anh)
- Part 6: Pediatric Basic Life Support (2025) — Hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) và AAP
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Hóc dị vật
Nếu con còn ho được, khóc được, nói được, hãy để con tự ho và ở sát bên con; không vỗ, không móc họng. Nếu con không ho ra tiếng, không khóc, không thở được: trẻ dưới 1 tuổi thì vỗ lưng 5 lần rồi ấn ngực 5 lần; trẻ từ 1 tuổi thì vỗ lưng 5 lần rồi ấn bụng (thủ thuật Heimlich) 5 lần, lặp lại đến khi dị vật ra. Gọi 115 hoặc 113 ngay, và nếu con lả đi, bất tỉnh thì bắt đầu ép tim thổi ngạt.
- Đuối nước
Khi trẻ bị đuối nước, điều gây nguy hiểm là thiếu oxy, nên việc cần làm ngay là đưa con lên bờ an toàn, gọi 115 hoặc 113 và, nếu con không thở hoặc thở không bình thường, thổi ngạt 5 lần rồi ép tim thổi ngạt liên tục cho đến khi con thở lại hoặc nhân viên y tế đến. Không dốc ngược, không vác chạy vòng, không ấn bụng để tống nước ra, vì làm vậy mất thời gian vàng và dễ khiến con hít sặc. Mọi trẻ đã bị chìm và phải cứu lên đều cần được đưa đến cơ sở y tế, kể cả khi trông đã tỉnh.
- Trẻ ngã đập đầu
Phần lớn trẻ ngã đập đầu chỉ bị u, bầm ngoài da và khóc ngay sau ngã, rồi chơi lại bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con ngất dù chỉ vài giây, co giật, nôn nhiều lần, li bì khó đánh thức, lẫn lộn, đi lại loạng choạng, chảy máu hoặc dịch trong từ tai, mũi, hoặc ngã từ trên cao. Nếu con vẫn bình thường, chườm lạnh chỗ u và theo dõi sát con trong 24–48 giờ đầu.
- Sốc phản vệ
Sốc phản vệ là phản ứng dị ứng toàn thân, xảy ra rất nhanh, thường chỉ vài phút sau khi con ăn một thức ăn, dùng một thuốc hoặc bị ong đốt, và có thể đe dọa tính mạng. Khi con sưng môi lưỡi, khó thở, khò khè, khàn giọng, nôn nhiều, choáng hoặc lả đi: nếu con đã được kê bút tiêm adrenalin thì tiêm ngay, rồi gọi 115 hoặc 113. Cho con nằm xuống, kê cao chân (khó thở thì cho ngồi dậy từ từ), và không để con đứng dậy hay đi lại, kể cả khi con có vẻ đã đỡ.
- Sốt co giật
Sốt co giật hay gặp ở trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi, thường xảy ra trong ngày đầu của cơn sốt và phần lớn tự dừng trong vòng 1–2 phút. Khi con co giật, đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không cho gì vào miệng, không giữ chặt tay chân, và bấm giờ. Gọi 115 hoặc 113 nếu cơn giật kéo dài quá 5 phút, con khó thở, tím tái, hoặc không tỉnh lại sau cơn. Lần đầu con bị sốt co giật luôn cần đưa đi khám ngay để bác sĩ tìm nguyên nhân gây sốt.
- Phòng tai nạn trong nhà
Phần lớn tai nạn của trẻ dưới 5 tuổi xảy ra ngay trong nhà và có thể phòng được: ngã từ giường, cầu thang, ban công; đuối nước trong chậu, xô; bỏng nước sôi; ngộ độc thuốc, hóa chất; hóc dị vật và ngạt. Những việc quan trọng nhất là luôn có người lớn trông, cất thuốc, hóa chất, pin cúc áo lên cao và khóa lại, đổ hết nước trong chậu xô, chặn cầu thang và cửa sổ, để đồ nóng xa tầm tay con. Nếu con bất tỉnh, khó thở, co giật hay nuốt phải pin, hóa chất, gọi 115 hoặc 113 ngay.
Chủ đề khác