Trẻ bị sốt co giật: sơ cứu đúng cách và khi nào gọi 115 hoặc 113
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Trả lời nhanh
Sốt co giật hay gặp ở trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi, thường xảy ra trong ngày đầu của cơn sốt và phần lớn tự dừng trong vòng 1–2 phút. Khi con co giật, đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không cho gì vào miệng, không giữ chặt tay chân, và bấm giờ. Gọi 115 hoặc 113 nếu cơn giật kéo dài quá 5 phút, con khó thở, tím tái, hoặc không tỉnh lại sau cơn. Lần đầu con bị sốt co giật luôn cần đưa đi khám ngay để bác sĩ tìm nguyên nhân gây sốt.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Cơn co giật kéo dài quá 5 phút, hoặc cơn này vừa dứt đã sang cơn khác mà con chưa tỉnh.
- Con khó thở, thở rít, môi hoặc mặt tím tái trong hay sau cơn giật.
- Sau cơn, con không tỉnh dần, vẫn li bì, gọi hỏi không đáp lại sau khoảng 1 giờ.
- Đây là lần đầu con bị co giật: đưa con đến cơ sở y tế ngay sau khi cơn dừng.
- Con co giật một bên người, hoặc sau cơn bị yếu, không cử động được một tay hay một chân.
- Con kèm cổ cứng, nôn nhiều, thóp phồng, hoặc nổi chấm đỏ tím trên da không mất khi ấn cốc thủy tinh lên.
- Con dưới 6 tháng tuổi bị co giật khi sốt.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con đã từng bị sốt co giật, nay lại bị một cơn ngắn và đã tỉnh hẳn: vẫn nên cho con đi khám trong ngày.
- Con bị co giật từ hai lần trở lên trong cùng một đợt sốt.
- Sốt kéo dài quá 2–3 ngày, hoặc sốt kèm nổi ban, đau tai, đi tiểu buốt.
- Trong nhà có người từng bị động kinh và bố mẹ muốn bác sĩ đánh giá kỹ hơn.
Sốt co giật là gì
Sốt co giật (co giật do sốt) là cơn giật xảy ra khi trẻ đang sốt, thường ở trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi, gặp nhiều nhất quanh 12–18 tháng tuổi. Con có thể đột ngột mất ý thức, mắt trợn ngược hoặc nhìn một chỗ, người cứng lại rồi giật nhịp nhàng cả tay chân, có khi sùi bọt mép hoặc tiểu ra quần.
Cơn giật thường đến rất nhanh, nhiều khi bố mẹ chưa kịp biết con đang sốt. Phần lớn cơn dừng trong vòng 1–2 phút. Sau cơn, con thường mệt, lơ mơ và ngủ một lúc rồi tỉnh dần như bình thường.
Nhìn con co giật là điều rất đáng sợ với bất kỳ bố mẹ nào. Tin cần nhớ là sốt co giật thông thường không làm tổn thương não và không ảnh hưởng đến trí thông minh của con về sau.
Sơ cứu khi con đang co giật
- Giữ bình tĩnh, nhìn đồng hồ để biết cơn giật kéo dài bao lâu.
- Đặt con nằm trên mặt phẳng, chỗ an toàn, dẹp các vật cứng hay sắc xung quanh. Nếu con đang trên giường cao, nhẹ nhàng đặt con xuống sàn.
- Đặt con nằm nghiêng sang một bên để nước bọt hoặc chất nôn chảy ra ngoài, không trào vào đường thở. Nới lỏng quần áo ở cổ.
- Không cho bất cứ thứ gì vào miệng con: không thìa, đũa, ngón tay, khăn, thuốc hay nước. Trẻ không nuốt được lưỡi; nhét vật vào miệng mới dễ gây gãy răng, rách miệng hoặc sặc.
- Không giữ chặt hay ghì tay chân con để cố cho hết giật. Không bấm nhân trung, không cạo gió, không đổ nước lên người con.
- Nếu được, nhờ người khác quay video cơn giật bằng điện thoại. Đoạn phim giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn.
- Nếu cơn giật quá 5 phút hoặc con tím tái, khó thở, gọi 115 hoặc 113 ngay.
Sau khi cơn giật dừng
Để con nằm nghiêng, ở bên cạnh con cho đến khi con tỉnh hẳn. Con có thể ngủ say một lúc, việc này là bình thường. Khi con đã tỉnh và nuốt được, mới cho con uống nước và dùng thuốc hạ sốt nếu con còn sốt và khó chịu.
Lần đầu con bị sốt co giật, cần đưa con đi khám ngay, kể cả khi con đã tỉnh táo trở lại. Bác sĩ sẽ khám để tìm nguyên nhân gây sốt (thường là nhiễm virus, viêm họng, viêm tai) và loại trừ những bệnh cần điều trị gấp như viêm màng não. Phần lớn trường hợp không cần chụp chiếu hay đo điện não; bác sĩ quyết định dựa trên việc khám con.
Phân biệt sốt co giật đơn thuần và phức tạp
Sốt co giật đơn thuần là cơn giật toàn thân, dưới 15 phút, chỉ xảy ra một lần trong 24 giờ, sau cơn con tỉnh lại bình thường. Đây là dạng hay gặp nhất và tiên lượng rất tốt.
Sốt co giật phức tạp là khi cơn giật kéo dài trên 15 phút, chỉ giật một bên người, hoặc lặp lại trong cùng 24 giờ. Trường hợp này bác sĩ sẽ theo dõi và làm thêm xét nghiệm kỹ hơn. Bố mẹ cũng nên để ý rùng mình, run lập cập khi sốt lên cao: con vẫn tỉnh, gọi vẫn đáp, đó là ớn lạnh chứ chưa phải co giật.
Con có bị lại không, có thành động kinh không
Khoảng 1 trong 3 trẻ đã bị sốt co giật sẽ bị lại ở những lần sốt sau. Nếu lần đầu xảy ra khi con chưa đủ 1 tuổi, khả năng bị lại vào khoảng một nửa. Sốt co giật cũng hay gặp hơn ở những nhà đã có người từng bị. Đa số trẻ hết hẳn khi qua 5–6 tuổi.
Sốt co giật khác với động kinh. Phần lớn trẻ bị sốt co giật không bị động kinh sau này. Nếu con có những cơn giật cả khi không sốt, bác sĩ sẽ khám và hướng dẫn riêng.
Dùng thuốc hạ sốt sớm hay đều đặn không ngăn được cơn sốt co giật. Thuốc chỉ giúp con dễ chịu hơn. Với số ít trẻ hay bị cơn kéo dài, bác sĩ có thể kê thuốc cắt cơn để sẵn ở nhà và hướng dẫn cách dùng; bố mẹ không tự mua loại thuốc này.
Chăm sóc con tại nhà
- Khi con sốt, dùng paracetamol 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, nếu con khó chịu. Thuốc giúp con dễ chịu, không phòng được co giật.
- Cho con mặc thoáng, phòng mát, uống nhiều nước. Không ủ ấm, không lau bằng nước lạnh hay cồn.
- Trong những ngày sốt, để ý con nhiều hơn, nhất là ban đêm và trong ngày sốt đầu tiên.
- Ghi lại thời gian từng cơn giật, con giật thế nào và kéo dài bao lâu để kể với bác sĩ.
- Nếu con từng bị sốt co giật, cả nhà (ông bà, người giúp việc, cô giáo) nên biết cách đặt con nằm nghiêng và khi nào gọi 115 hoặc 113.
- Lưu số điện thoại 115 hoặc 113 và địa chỉ cơ sở y tế gần nhà ở chỗ dễ thấy.
Hiểu lầm thường gặp
- Phải nhét thìa, đũa hoặc ngón tay vào miệng để con không cắn vào lưỡi.
- Trẻ không nuốt được lưỡi khi co giật. Nhét vật vào miệng có thể làm gãy răng, rách miệng, sặc, và người lớn bị cắn đứt tay. Chỉ cần đặt con nằm nghiêng.
- Bấm nhân trung, giữ chặt tay chân thì con sẽ hết giật.
- Cơn giật sẽ tự dừng; ghì chặt con không làm cơn ngắn lại mà có thể làm con bị thương. Hãy để con nằm nghiêng ở chỗ an toàn và bấm giờ.
- Cứ uống hạ sốt đúng giờ là con sẽ không co giật.
- Các nghiên cứu cho thấy thuốc hạ sốt không ngăn được sốt co giật. Thuốc chỉ để con dễ chịu hơn, không cần đánh thức con dậy chỉ để uống thuốc.
- Sốt co giật nhiều lần sẽ làm con chậm phát triển, thành động kinh.
- Sốt co giật đơn thuần không làm hại não và đa số trẻ không bị động kinh sau này. Trẻ thường hết hẳn khi qua 5–6 tuổi.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ sốt bao nhiêu độ thì bị co giật?
Không có ngưỡng cố định. Co giật thường xảy ra khi nhiệt độ tăng nhanh, nhiều khi ngay trong những giờ đầu của cơn sốt, và có trẻ giật khi mới sốt 38,5°C.
+Trẻ bị sốt co giật có nguy hiểm không?
Phần lớn cơn sốt co giật tự dừng trong vài phút và không để lại di chứng. Điều cần lo là cơn kéo dài quá 5 phút và nguyên nhân gây sốt, nên lần đầu con bị luôn cần đi khám ngay.
+Con bị sốt co giật rồi, lần sau sốt phải làm gì?
Chăm con như những lần sốt khác: mặc thoáng, cho uống nhiều nước, hạ sốt khi con khó chịu, để ý con sát hơn. Nếu con giật lại, làm như cách sơ cứu và gọi 115 hoặc 113 khi cơn quá 5 phút.
+Sốt co giật có cần chụp não, đo điện não không?
Với sốt co giật đơn thuần, thường không cần. Bác sĩ chỉ cho làm thêm khi cơn giật phức tạp, con có dấu hiệu bất thường khi khám, hoặc có cơn giật khi không sốt.
+Bao nhiêu tuổi thì hết sốt co giật?
Đa số trẻ không còn bị sau 5–6 tuổi. Nếu con lớn hơn tuổi này vẫn co giật, cần cho con đi khám chuyên khoa.
Nguồn tham khảo
- Febrile seizures — NHS (Anh)
- Febrile Seizures — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Con bị sốt
Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.
- Liều paracetamol, ibuprofen
Liều paracetamol cho trẻ là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Ví dụ con nặng 12 kg dùng 120–180 mg một lần; với siro loại 120 mg/5 ml là 5–7,5 ml. Luôn đọc hàm lượng mg/ml in trên chai, vì cùng một số ml nhưng chai khác nhau có lượng thuốc khác nhau. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.
- Sốt sau tiêm
Sốt nhẹ, quấy khóc, sưng đỏ chỗ tiêm là phản ứng thường gặp sau tiêm, hay xuất hiện trong 24 giờ đầu và tự hết sau 1–2 ngày. Riêng vắc xin sởi hoặc sởi-quai bị-rubella có thể gây sốt, nổi ban nhẹ khoảng 7–11 ngày sau tiêm. Có thể cho con dùng paracetamol theo cân nặng khi con sốt và khó chịu. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, sưng môi mặt, nổi mề đay khắp người, tím tái, li bì hoặc co giật; đưa con đi khám nếu sốt từ 39°C hoặc sốt quá 48 giờ.
- Tay chân miệng
Tay chân miệng do virus đường ruột gây ra, hay gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, với sốt, loét miệng và phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, gối. Phần lớn trẻ tự khỏi sau 7–10 ngày, nhưng một số trẻ chuyển nặng rất nhanh, thường trong 3–5 ngày đầu. Đưa con đi viện ngay nếu con giật mình chới với, sốt cao từ 39°C khó hạ hoặc sốt quá 2 ngày, nôn nhiều, li bì, quấy khóc liên tục, đi loạng choạng, run chân tay hay thở bất thường.
- Mẹo dân gian nên tránh
Không nên cạo gió, đánh cảm, chích lể cho trẻ. Những cách này không hạ sốt, không chữa được nguyên nhân, dễ làm trầy da, nhiễm trùng, và khi con bị sốt xuất huyết có thể làm chảy máu dưới da nhiều hơn, che lấp dấu hiệu bác sĩ cần nhìn. Các mẹo khác cũng nên tránh là ủ ấm cho ra mồ hôi, lau cồn hay nước đá, xông lá, bôi dầu gió lên mũi trẻ nhỏ, cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong, nhét vật vào miệng khi co giật. Con sốt, mệt thì hạ sốt bằng paracetamol theo cân nặng, cho uống đủ nước, mặc thoáng, và đi khám khi có dấu hiệu nặng.
Chủ đề khác