Tiết niệu và sinh dục
Hẹp bao quy đầu, tinh hoàn ẩn, thoát vị bẹn, nhiễm trùng đường tiểu, vùng kín bé gái.
Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng
- Trẻ bị hẹp bao quy đầu
Bao quy đầu chưa kéo lên được ở bé trai là bình thường (hẹp bao quy đầu sinh lý): phần lớn tách ra dần trước 5 tuổi, nhưng nhiều trẻ đến 10 tuổi hoặc tuổi dậy thì mới…
- Có nên cắt bao quy đầu cho con
Phần lớn bé trai không cần cắt bao quy đầu: bao quy đầu chưa kéo lên được là bình thường và tự tách dần, có khi đến tuổi dậy thì.
- Trẻ bị viêm bao quy đầu
Viêm bao quy đầu là khi đầu dương vật và bao quy đầu sưng, đỏ, đau hoặc ngứa, có thể kèm tiểu đau, dịch đặc hay mùi hôi;
- Tinh hoàn ẩn
Tinh hoàn ẩn là khi một hoặc cả hai tinh hoàn của bé trai chưa xuống bìu, gặp ở khoảng 1–3 trên 100 bé đủ tháng và nhiều hơn hẳn ở bé sinh non.
- Tràn dịch màng tinh hoàn
Tràn dịch màng tinh hoàn là dịch đọng quanh tinh hoàn làm bìu sưng to, mềm như túi nước và thường không đau.
- Thoát vị bẹn
Thoát vị bẹn là khối phồng ở bẹn hoặc bìu (ở bé gái là bẹn hoặc môi lớn), to lên khi con khóc, rặn và nhỏ lại khi con nằm yên.
- Xoắn tinh hoàn
Xoắn tinh hoàn là khi thừng tinh bị xoắn lại, chặn máu nuôi tinh hoàn. Bệnh hay gặp nhất ở bé trai 12–18 tuổi, biểu hiện bằng đau bìu hoặc tinh hoàn đột ngột, dữ dội,…
- Nhiễm trùng đường tiểu
Nhiễm trùng đường tiểu là bệnh nhiễm khuẩn hay gặp ở trẻ, nhất là bé gái. Trẻ lớn thường tiểu buốt, tiểu nhiều lần, đau bụng dưới, đái dầm trở lại;
- Trẻ đi tiểu nhiều lần
Trẻ đã đi vệ sinh tự lập thường tiểu khoảng 4–7 lần mỗi ngày; tiểu từ 8 lần trở lên, mỗi lần ít, là tiểu nhiều lần.
- Bé gái viêm, ngứa vùng kín
Bé gái chưa dậy thì rất hay bị viêm, ngứa vùng kín (viêm âm hộ, âm đạo) vì da vùng này mỏng, dễ kích ứng.
- Đau tinh hoàn, đau bìu
Đau tinh hoàn ở bé trai có nhiều nguyên nhân, từ va đập, viêm mào tinh hoàn, quai bị đến xoắn tinh hoàn.
- Khám phụ khoa lần đầu
Lần khám phụ khoa đầu tiên thường chủ yếu là nói chuyện: bác sĩ hỏi về kinh nguyệt, triệu chứng, chuyện quan hệ tình dục, rồi đo cân nặng, huyết áp và có thể nhìn khám…
- Giãn tĩnh mạch thừng tinh tuổi dậy thì
Giãn tĩnh mạch thừng tinh là khi các tĩnh mạch trong bìu giãn to, sờ như một búi giun, gặp ở khoảng 14–20 trong 100 nam tuổi dậy thì và gần như luôn ở bên trái.
- Trẻ bị lỗ tiểu thấp
Lỗ tiểu thấp (lỗ tiểu lệch thấp) là dị tật bẩm sinh khi lỗ tiểu của bé trai nằm ở mặt dưới dương vật thay vì ở đỉnh, cứ vài trăm bé trai có một bé.
- Trẻ đi tiểu ra máu
Nước tiểu có máu có thể có màu hồng, đỏ tươi, hoặc nâu sẫm như nước trà, nước coca.
- Nước tiểu của trẻ đục, có mùi
Nước tiểu vàng sẫm, khai nồng hoặc hơi đục thường chỉ là con uống ít nước, nhất là buổi sáng hay ngày nắng nóng; uống thêm nước, màu và mùi sẽ nhạt đi trong ngày.
- Trẻ hay đi tiểu đêm
Ban đêm cơ thể tạo ít nước tiểu hơn, nên phần lớn trẻ tuổi đi học ngủ suốt đêm không cần dậy đi tiểu;
- Trẻ bị giãn đài bể thận
Giãn đài bể thận (thận ứ nước) là khi phần chứa nước tiểu trong thận giãn rộng, thường được phát hiện qua siêu âm thai, gặp ở khoảng 1–2 trong 100 thai kỳ.
- Bé gái dính môi âm hộ
Dính môi âm hộ (dính môi bé) là khi hai môi nhỏ quanh lỗ âm đạo dính vào nhau thành một lớp màng mỏng, hay gặp ở bé gái dưới 7 tuổi.
- Vệ sinh vùng kín bé gái
Vùng kín của bé gái chỉ cần rửa bên ngoài bằng nước ấm sạch mỗi ngày và mỗi lần thay tã, lau từ trước ra sau, thấm khô nhẹ.
- Vệ sinh dương vật bé trai
Không nên tuột bao quy đầu của bé trai khi nó chưa tự tách. Khi con còn nhỏ, chỉ cần rửa dương vật bên ngoài bằng nước ấm lúc tắm và lúc thay tã, không kéo bao quy đầu…
- Xoắn buồng trứng ở bé gái
Xoắn buồng trứng là khi buồng trứng (thường kèm vòi trứng) xoắn quanh cuống, chặn máu nuôi; đây là cấp cứu ngoại khoa.
- Trẻ mót tiểu, són tiểu ban ngày
Phần lớn trẻ khô quần ban ngày từ khoảng 4 tuổi; trẻ từ 4–5 tuổi trở lên hay mót tiểu đột ngột, phải chạy vội vào nhà vệ sinh, són ướt quần, đi tiểu từ 8 lần trở lên mỗi…
- Sỏi thận ở trẻ
Sỏi thận ở trẻ ngày càng hay gặp, nhiều nhất ở tuổi teen. Sỏi nằm yên trong thận thường không gây triệu chứng;
- Viêm tinh hoàn do quai bị
Viêm tinh hoàn là biến chứng hay gặp nhất của quai bị ở bé trai đã dậy thì, thường xuất hiện khoảng 4–6 ngày sau khi sưng má: tinh hoàn sưng to, đau, nặng, thường một…
- Nấm, viêm âm đạo tuổi teen
Viêm âm đạo ở tuổi teen hay gặp nhất là nấm (khí hư trắng đặc như bã đậu, ngứa, rát) và viêm âm đạo do vi khuẩn (khí hư loãng, xám, mùi tanh như cá).
- Bé trai hay cương cứng
Thường là không sao. Bé trai ở mọi tuổi, kể cả trẻ sơ sinh, hay cương cứng dương vật vài giây đến vài phút khi bàng quang đầy, khi thay tã, tắm, khi bị chạm vào hoặc lúc…
- Nước tiểu có nhiều bọt
Phần lớn bọt trong nước tiểu là vô hại: con tiểu mạnh, nhanh, nước tiểu đặc khi uống ít, hoặc bồn cầu còn chất tẩy rửa, và bọt tan sau ít phút.
- Nam sinh viên khám nam khoa
Nam sinh viên khỏe mạnh không cần khám nam khoa định kỳ, nhưng nên tự kiểm tra tinh hoàn khoảng mỗi tháng một lần và đi khám khi có dấu hiệu bất thường: sờ thấy cục hay…
- Bé gái hay ướt quần lót
Đến khoảng 4 tuổi, phần lớn trẻ đã khô quần ban ngày. Bé gái tuổi tiểu học hay ướt quần lót thường do nhịn tiểu lâu, bàng quang tăng hoạt, đi tiểu vội không hết, nước…
- Tinh hoàn di động
Tinh hoàn lúc thấy lúc không ở bé trai thường là tinh hoàn di động: tinh hoàn đã xuống bìu nhưng bị một phản xạ cơ kéo lên bẹn khi con lạnh, sợ hay bị chạm vào, rồi…