Sơ cứu và an toàn

Sơ cứu đuối nước cho trẻ: làm gì ngay, điều gì tuyệt đối tránh

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Khi trẻ bị đuối nước, điều gây nguy hiểm là thiếu oxy, nên việc cần làm ngay là đưa con lên bờ an toàn, gọi 115 hoặc 113 và, nếu con không thở hoặc thở không bình thường, thổi ngạt 5 lần rồi ép tim thổi ngạt liên tục cho đến khi con thở lại hoặc nhân viên y tế đến. Không dốc ngược, không vác chạy vòng, không ấn bụng để tống nước ra, vì làm vậy mất thời gian vàng và dễ khiến con hít sặc. Mọi trẻ đã bị chìm và phải cứu lên đều cần được đưa đến cơ sở y tế, kể cả khi trông đã tỉnh.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con không thở, hoặc chỉ thở ngáp từng cơn, không phản ứng khi gọi và lay.
  • Con tỉnh lại sau khi được cứu nhưng ho nhiều, thở nhanh, thở khó, thở rít hoặc khò khè.
  • Môi, da tím tái hoặc xám, người lạnh, run nhiều.
  • Con lơ mơ, lẫn lộn, khó đánh thức, hoặc bất thường so với mọi khi.
  • Con nôn nhiều hoặc đau ngực sau khi chìm nước.
  • Con bị đuối nước kèm ngã, nhảy cắm đầu, va đập: nghi chấn thương cổ.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Bất kỳ trẻ nào đã bị chìm nước phải được cứu lên, dù trông đã bình thường: đưa đến cơ sở y tế để được theo dõi.
  • Trong 24 giờ sau khi bị sặc nước, con ho kéo dài, sốt, mệt bất thường hoặc thở nhanh hơn: đưa con đi khám lại ngay.

Cứu con lên bờ an toàn

Trẻ đuối nước thường chìm rất nhanh và im lặng, không vùng vẫy kêu cứu như trên phim. Chỉ cần vài phút thiếu oxy là não có thể bị tổn thương, nên mỗi giây đều quý.

Gọi to người xung quanh giúp. Nếu bố mẹ không biết bơi hoặc nước sâu, chảy xiết, đừng nhảy xuống. Đứng trên bờ, đưa sào, cành cây, dây, khăn dài cho con nắm, hoặc ném phao, can nhựa rỗng, thùng xốp. Nhiều người lớn đã tử vong khi nhảy xuống cứu trẻ. Với xô, chậu, bể nước trong nhà, nhấc con ra ngay.

Sơ cứu ngay khi con đã lên bờ

  • Đặt con nằm ngửa trên mặt phẳng cứng, khô. Gọi to tên con, vỗ nhẹ vào vai xem con có phản ứng không. Nhờ người gọi 115 hoặc 113; nếu chỉ có một mình, gọi 115 hoặc 113 bằng loa ngoài để vừa làm vừa nghe hướng dẫn.
  • Nhờ mọi người lùi ra, chỉ giữ một hai người phụ giúp, để người cứu có chỗ làm và nhìn rõ con.
  • Mở đường thở: một tay đặt lên trán ngửa nhẹ đầu con, tay kia nâng cằm. Nhìn ngực, nghe và cảm nhận hơi thở, không quá 10 giây. Nếu không chắc con thở bình thường, làm như con không thở.
  • Nếu con không thở hoặc chỉ thở ngáp: thổi ngạt 5 lần. Với trẻ từ 1 tuổi, bịt mũi con và áp miệng kín miệng con; với trẻ dưới 1 tuổi, áp miệng kín cả mũi và miệng con. Thổi đều khoảng 1 giây mỗi lần, đủ thấy ngực con phồng lên.
  • Ép tim ngay sau đó: đặt gót một hoặc hai bàn tay lên nửa dưới xương ức (trẻ dưới 1 tuổi: hai bàn tay ôm vòng quanh ngực, ép bằng hai ngón cái), ép lún khoảng một phần ba bề dày ngực, nhịp 100–120 lần mỗi phút, để ngực nở hết sau mỗi lần ép.
  • Ép 30 lần rồi thổi ngạt 2 lần, lặp lại liên tục. Nếu chỉ có một mình và chưa gọi được 115 hoặc 113, làm khoảng 1 phút rồi gọi, sau đó tiếp tục ngay.
  • Không dừng lại để tìm cách tống nước ra. Tiếp tục cho đến khi con thở lại bình thường, cử động, hoặc nhân viên cấp cứu đến tiếp quản.
  • Ở nơi xa, nếu phải tự chở con đến cơ sở y tế, một người vẫn ngồi cạnh tiếp tục ép tim thổi ngạt suốt đường đi.
  • Nếu con nôn, nghiêng cả người con sang một bên, lau sạch miệng rồi đặt lại tư thế nằm ngửa và làm tiếp.

Khi con đã thở lại

Đặt con nằm nghiêng an toàn (tư thế hồi phục) để nếu con nôn thì không bị sặc vào phổi. Cởi bỏ quần áo ướt, lau khô và ủ ấm bằng chăn, khăn khô. Ở bên con, theo dõi nhịp thở liên tục cho đến khi nhân viên y tế đến.

Nếu nghi con bị chấn thương cổ do nhảy cắm đầu hoặc ngã từ cao, hạn chế xoay vặn cổ con: khi lật hoặc nhấc con, giữ đầu, cổ và thân thẳng một trục. Dù vậy, việc giúp con thở vẫn phải ưu tiên trước.

Vì sao vẫn phải đến viện khi con đã tỉnh

Một lượng nước nhỏ hít vào phổi có thể làm tổn thương phổi, gây khó thở tăng dần trong vài giờ sau. Trẻ còn có thể bị hạ thân nhiệt, rối loạn nhịp tim hoặc viêm phổi do hít phải nước bẩn.

Ở cơ sở y tế, con sẽ được theo dõi nhịp thở, nồng độ oxy, nghe phổi và chụp phim nếu cần. Phần lớn trẻ tỉnh nhanh, thở bình thường sẽ được về nhà sau vài giờ theo dõi.

Phòng đuối nước cho con

  • Trẻ nhỏ có thể chìm trong chậu nước chỉ vài phân. Đổ hết nước trong xô, chậu sau khi dùng; đậy kín bể, chum, giếng; rào ao, hồ, mương quanh nhà.
  • Khi con ở gần nước, luôn có một người lớn trông, nhìn con liên tục và ở trong tầm với với trẻ nhỏ. Không vừa trông con vừa dùng điện thoại. Không để anh chị nhỏ tuổi trông em ở gần nước.
  • Cho con học bơi và học an toàn dưới nước khi đủ tuổi, nhưng biết bơi không thay được việc trông chừng.
  • Mặc áo phao cho con khi đi thuyền, đò, chơi ở sông, biển. Chỉ tắm biển ở khu có cứu hộ, đúng khu vực được cho phép.
  • Dặn trẻ lớn không rủ nhau tắm sông, suối, ao hồ, hố công trình, nhất là trong kỳ nghỉ hè. Không xuống nước cứu bạn mà gọi người lớn và ném đồ nổi.
  • Trẻ bị động kinh chỉ bơi khi có người lớn kèm sát bên, và nên tắm bằng vòi sen thay vì ngồi trong chậu, bồn nước.
  • Bố mẹ và người trông trẻ nên học sơ cứu ép tim thổi ngạt cho trẻ em.

Chăm sóc con tại nhà

  • Sau khi được bác sĩ cho về, theo dõi con sát trong 24 giờ: nhịp thở, màu môi, tiếng ho, mức tỉnh táo.
  • Cho con nghỉ ngơi, giữ ấm, ăn uống nhẹ.
  • Nếu con ho tăng, thở nhanh, sốt, mệt lả hoặc lơ mơ, đưa con đi khám lại ngay.
  • Trò chuyện với con sau sự việc. Trẻ có thể sợ nước, gặp ác mộng một thời gian; hãy kiên nhẫn và cho con học bơi lại khi con sẵn sàng.

Hiểu lầm thường gặp

Phải dốc ngược trẻ hoặc vác trên vai chạy vòng cho nước trong bụng chảy ra.
Trẻ ngừng thở vì thiếu oxy; nước trong dạ dày không gây ra điều đó. Dốc ngược hay chạy vòng làm mất những phút quý giá để thổi ngạt, ép tim và dễ làm trẻ hít sặc chất nôn vào phổi.
Ấn bụng thật mạnh để tống hết nước ra trước rồi mới thổi ngạt.
Ấn bụng không đẩy được nước ra khỏi phổi và dễ gây nôn, sặc. Hãy bắt đầu thổi ngạt, ép tim ngay.
Trẻ tỉnh lại, khóc được rồi thì không cần đi viện.
Tổn thương phổi có thể nặng lên trong vài giờ sau. Mọi trẻ đã bị chìm nước và phải cứu đều cần được nhân viên y tế kiểm tra.
Đặt trẻ lên bếp tro hoặc hơ lửa cho ấm thì mới cứu được.
Việc cứu sống là thổi ngạt và ép tim. Chỉ ủ ấm bằng chăn, khăn khô sau khi trẻ đã thở lại, không hơ lửa vì có thể gây bỏng.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ đuối nước có cần ép tim ngay không?

Nếu con không thở hoặc chỉ thở ngáp, hãy thổi ngạt 5 lần rồi ép tim thổi ngạt ngay, không chờ. Gọi 115 hoặc 113 song song, điều phối viên sẽ hướng dẫn qua điện thoại.

+Không biết thổi ngạt thì có nên chỉ ép tim không?

Ở trẻ đuối nước, thổi ngạt rất quan trọng vì nguyên nhân là thiếu oxy. Nếu bố mẹ không thể thổi ngạt, vẫn ép tim liên tục còn hơn không làm gì, và làm theo hướng dẫn của 115 hoặc 113.

+Đuối nước khô là gì, có thật không?

Đây không phải tên bệnh mà bác sĩ dùng. Điều có thật là trẻ đã hít nước có thể bị khó thở tăng dần trong vài giờ sau, vì thế cần đến cơ sở y tế và theo dõi kỹ trong 24 giờ.

+Bao nhiêu tuổi thì nên cho con học bơi?

Trẻ từ khoảng 1 tuổi đã có thể bắt đầu học các kỹ năng an toàn dưới nước nếu con sẵn sàng; đến khoảng 4 tuổi, phần lớn trẻ học bơi được. Dù con đã biết bơi, người lớn vẫn phải trông khi con ở gần nước.

Nguồn tham khảo

  1. Paediatric basic life support guidelines 2025 (mục Drowning) — Hội đồng Hồi sức Anh (Resuscitation Council UK)
  2. Part 10: Adult and Pediatric Special Circumstances of Resuscitation (Drowning) — Hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) và AAP
  3. Drowning Prevention for Curious Toddlers — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. Swim Lessons for Children: When to Start & What to Consider — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Hóc dị vật

    Nếu con còn ho được, khóc được, nói được, hãy để con tự ho và ở sát bên con; không vỗ, không móc họng. Nếu con không ho ra tiếng, không khóc, không thở được: trẻ dưới 1 tuổi thì vỗ lưng 5 lần rồi ấn ngực 5 lần; trẻ từ 1 tuổi thì vỗ lưng 5 lần rồi ấn bụng (thủ thuật Heimlich) 5 lần, lặp lại đến khi dị vật ra. Gọi 115 hoặc 113 ngay, và nếu con lả đi, bất tỉnh thì bắt đầu ép tim thổi ngạt.

  • Bỏng ở trẻ

    Khi con bị bỏng, việc quan trọng nhất là làm mát vết bỏng bằng nước sạch mát đang chảy trong khoảng 20 phút, càng sớm càng tốt, đồng thời giữ ấm phần còn lại của cơ thể con. Không bôi kem đánh răng, nước mắm, mỡ, lòng trắng trứng, không chườm đá và không chọc vỡ bọng nước. Bỏng rộng hơn lòng bàn tay của con, bỏng sâu, bỏng ở mặt, bàn tay, bàn chân, bộ phận sinh dục, bỏng điện, bỏng hóa chất cần đến cấp cứu ngay.

  • Trẻ ngã đập đầu

    Phần lớn trẻ ngã đập đầu chỉ bị u, bầm ngoài da và khóc ngay sau ngã, rồi chơi lại bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con ngất dù chỉ vài giây, co giật, nôn nhiều lần, li bì khó đánh thức, lẫn lộn, đi lại loạng choạng, chảy máu hoặc dịch trong từ tai, mũi, hoặc ngã từ trên cao. Nếu con vẫn bình thường, chườm lạnh chỗ u và theo dõi sát con trong 24–48 giờ đầu.

  • Viêm phổi ở trẻ em

    Dấu hiệu quan trọng nhất của viêm phổi ở trẻ là ho hoặc khó thở kèm thở nhanh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh; đếm trọn 1 phút khi con nằm yên. Trẻ ho mà thở nhanh cần đi khám trong ngày. Rút lõm lồng ngực, tím tái, bỏ bú, li bì, co giật, hoặc bất kỳ trẻ dưới 2 tháng nào thở nhanh, cần đến viện ngay.

  • Tủ thuốc gia đình có con nhỏ

    Tủ thuốc cho nhà có con nhỏ chỉ cần vài thứ dùng đúng: nhiệt kế điện tử, paracetamol dạng phù hợp với cân nặng của con kèm xi lanh đong, oresol giảm áp lực thẩm thấu, nước muối sinh lý 0,9%, đồ sơ cứu vết thương và túi chườm lạnh. Không cần thuốc cầm tiêu chảy, thuốc ho, kháng sinh dự trữ hay aspirin cho trẻ. Quan trọng nhất là cất mọi thuốc trên cao, có khóa, ngoài tầm với của trẻ; nếu con uống nhầm thuốc, đưa con đến cấp cứu ngay, mang theo vỏ thuốc.

Chủ đề khác