Sơ cứu và an toàn

Trẻ bị bỏng nước sôi: sơ cứu đúng và khi nào phải đi viện

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Khi con bị bỏng, việc quan trọng nhất là làm mát vết bỏng bằng nước sạch mát đang chảy trong khoảng 20 phút, càng sớm càng tốt, đồng thời giữ ấm phần còn lại của cơ thể con. Không bôi kem đánh răng, nước mắm, mỡ, lòng trắng trứng, không chườm đá và không chọc vỡ bọng nước. Bỏng rộng hơn lòng bàn tay của con, bỏng sâu, bỏng ở mặt, bàn tay, bàn chân, bộ phận sinh dục, bỏng điện, bỏng hóa chất cần đến cấp cứu ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Vết bỏng rộng hơn lòng bàn tay của con (kể cả các ngón tay), hoặc bỏng nhiều chỗ.
  • Bỏng sâu: da trắng bệch, xám, nâu sẫm hoặc cháy đen, da khô như da thuộc, con lại ít kêu đau ở chỗ đó.
  • Bỏng ở mặt, cổ, bàn tay, bàn chân, bộ phận sinh dục, vùng mông hoặc bỏng vòng quanh tay chân, vùng khớp.
  • Bỏng điện, bỏng hóa chất (vôi, axit, nước tẩy, chất thông cống).
  • Con hít phải khói, bị bỏng trong đám cháy, ho, khàn tiếng, thở khó, có muội than quanh mũi miệng.
  • Con lả đi, li bì, da lạnh tái, thở nhanh sau khi bị bỏng.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con dưới 5 tuổi bị bỏng, kể cả vết nhỏ chỉ đỏ da: cho con gặp nhân viên y tế trong ngày để được xem vết bỏng.
  • Vết bỏng có bọng nước, kể cả khi nhỏ hơn lòng bàn tay con.
  • Bố mẹ không chắc vết bỏng nông hay sâu.
  • Vài ngày sau vết bỏng sưng nóng đỏ lan rộng, chảy mủ, có mùi hôi, hoặc con sốt.
  • Vết bỏng không lành sau khoảng 2 tuần.
  • Con chưa tiêm đủ mũi uốn ván và vết bỏng bị hở, bẩn.

Sơ cứu bỏng nhiệt (nước sôi, cháo, canh, bàn là) từng bước

  • Đưa con ra xa nguồn nhiệt ngay. Nếu quần áo đang bốc cháy, cho con dừng lại, nằm xuống và lăn, hoặc trùm chăn dày để dập lửa; không để con chạy.
  • Xả nước sạch mát (không lạnh buốt) đang chảy lên vết bỏng trong khoảng 20 phút. Làm càng sớm càng tốt; trong vòng 3 giờ đầu làm mát vẫn có ích. Nếu không có vòi, dùng gáo dội liên tục hoặc ngâm vào chậu nước mát thay nước thường xuyên.
  • Trong lúc làm mát, nhẹ nhàng cởi bỏ quần áo, tã, vòng, nhẫn gần vết bỏng trước khi vùng đó sưng lên. Nếu vải đã dính vào da thì để nguyên, không giật ra.
  • Giữ ấm phần cơ thể không bị bỏng bằng khăn, chăn. Trẻ nhỏ mất nhiệt nhanh; nếu con run, môi tái thì chỉ làm mát vùng bỏng và ủ ấm phần còn lại.
  • Sau khi làm mát, che vết bỏng bằng màng bọc thực phẩm đặt dọc theo vết bỏng (không quấn chặt vòng quanh), hoặc bằng gạc sạch, khăn sạch không có lông.
  • Có thể cho con uống paracetamol đúng liều theo cân nặng để giảm đau.
  • Gọi 115 hoặc 113, hoặc đưa con đến cơ sở y tế nếu vết bỏng thuộc nhóm phải đi cấp cứu ở trên, hoặc khi bố mẹ không chắc.

Bỏng hóa chất và bỏng điện

Bỏng hóa chất: đeo găng hoặc dùng vải để không bị dính, phủi hóa chất dạng bột (như vôi bột) ra trước, cởi quần áo dính hóa chất, rồi xả nhiều nước sạch mát đang chảy lên vùng bỏng trong khoảng 1 giờ, trong lúc chờ hoặc trên đường đến cơ sở y tế. Hóa chất vào mắt thì xả nước liên tục vào mắt, giữ mi mắt mở. Không tự trung hòa bằng giấm, chanh hay chất khác. Mang theo vỏ chai hóa chất khi đi viện.

Bỏng điện: ngắt cầu dao, rút phích điện trước khi chạm vào con. Nếu không ngắt được, dùng vật khô không dẫn điện như cán chổi gỗ để tách con ra. Bỏng điện thường nhỏ ở ngoài da nhưng tổn thương sâu bên trong và có thể gây rối loạn nhịp tim, nên luôn phải đi cấp cứu. Nếu con không thở, gọi 115 hoặc 113 và bắt đầu ép tim thổi ngạt.

Bỏng nông và bỏng sâu khác nhau thế nào

Bỏng nông chỉ đỏ da, đau rát, không có bọng nước, giống như cháy nắng; vết bỏng nhỏ thường lành trong khoảng 2 tuần. Bỏng có bọng nước nghĩa là tổn thương đã vào sâu hơn lớp ngoài cùng của da, cần được nhân viên y tế đánh giá, nhất là ở trẻ nhỏ.

Bỏng sâu làm da trắng bệch, xám hoặc cháy đen, đôi khi lại ít đau vì đầu dây thần kinh đã bị tổn thương. Bố mẹ đừng thấy con kêu ít đau mà nghĩ là nhẹ. Bỏng ngày đầu có thể trông nhẹ hơn thực tế, vết bỏng thường rõ dần sau 1–2 ngày.

Da trẻ mỏng hơn da người lớn, nên cùng một nồi nước nóng, con bị bỏng sâu hơn và nhanh hơn. Bỏng rộng ở trẻ dễ gây mất nước, sốc và nhiễm trùng.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ đánh giá độ rộng và độ sâu của vết bỏng, làm sạch, xử lý bọng nước nếu cần và băng bằng loại băng phù hợp. Con có thể được tiêm phòng uốn ván nếu chưa đủ mũi.

Bỏng rộng hoặc sâu có thể cần truyền dịch, nằm viện tại cơ sở có chuyên khoa bỏng và theo dõi sẹo, co kéo sau này. Bố mẹ sẽ được hướng dẫn thay băng và tái khám.

Phòng bỏng trong nhà có trẻ nhỏ

  • Để phích nước, ấm siêu tốc, nồi canh, nồi cháo, cốc trà nóng xa mép bàn và xa tầm với của con; quay tay cầm xoong chảo vào trong bếp.
  • Không bế con khi đang uống đồ nóng hoặc đang nấu ăn. Không dùng khăn trải bàn thả dài vì con có thể kéo đổ cả nồi.
  • Khi pha nước tắm, cho nước lạnh vào trước rồi mới thêm nước nóng, thử bằng khuỷu tay trước khi cho con vào. Đặt bình nóng lạnh sao cho nước ở vòi không quá khoảng 49°C.
  • Che ổ điện, cất bàn là, máy uốn tóc ngay sau khi dùng. Để vôi, chất tẩy rửa, chất thông cống trong chai gốc, có khóa, ngoài tầm tay trẻ.
  • Không để trẻ lại gần lò than, bếp củi, bếp ga, nồi lẩu, pháo và bật lửa.

Chăm sóc con tại nhà

  • Với bỏng nông nhỏ đã được làm mát đủ: giữ vết bỏng sạch, che bằng gạc sạch, thay khi bẩn hoặc ướt.
  • Không chọc vỡ bọng nước. Nếu bọng tự vỡ, rửa nhẹ bằng nước sạch và che lại; đi khám để được hướng dẫn băng.
  • Giảm đau cho con bằng paracetamol đúng liều theo cân nặng.
  • Không bôi kem, dầu, mỡ hay thuốc nam lên vết bỏng khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế.
  • Khi da đã lành, giữ ẩm và che nắng cho vùng da mới để hạn chế thâm và sẹo.
  • Theo dõi dấu hiệu nhiễm trùng: sưng nóng đỏ lan rộng, mủ, mùi hôi, sốt.

Hiểu lầm thường gặp

Bôi kem đánh răng lên vết bỏng cho mát.
Kem đánh răng giữ nhiệt lại trong da, gây kích ứng và dễ nhiễm trùng, lại khiến bác sĩ khó đánh giá vết bỏng. Chỉ làm mát bằng nước sạch đang chảy.
Đổ nước mắm hoặc bôi mỡ trăn, lòng trắng trứng lên chỗ bỏng.
Những thứ này không làm mát vết bỏng và mang vi khuẩn vào da đang tổn thương, làm vết bỏng sâu và lâu lành hơn.
Chườm đá lạnh thì đỡ bỏng nhanh hơn.
Đá và nước đá làm co mạch, có thể làm tổn thương da sâu thêm và khiến trẻ nhỏ bị hạ thân nhiệt. Dùng nước mát, không dùng đá.
Bọng nước to thì nên chọc cho xẹp.
Bọng nước là lớp che chắn tự nhiên cho da bên dưới. Chọc vỡ tại nhà dễ gây nhiễm trùng; để nhân viên y tế xử lý.
Bỏng phải kiêng nước, kiêng tắm.
Giữ vết bỏng sạch mới giúp mau lành. Bố mẹ vẫn có thể tắm cho con theo hướng dẫn của bác sĩ, tránh làm ướt băng nếu được dặn như vậy.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ bị bỏng nước sôi nhẹ có cần đi viện không?

Với trẻ từ 5 tuổi, nếu chỉ đỏ da, không có bọng nước, vùng bỏng nhỏ và không ở mặt, bàn tay, bàn chân, bộ phận sinh dục, có thể chăm ở nhà sau khi đã làm mát đủ 20 phút. Trẻ dưới 5 tuổi, vết bỏng có bọng nước, hoặc bố mẹ không chắc thì hãy cho con đi khám.

+Làm mát vết bỏng bao lâu là đủ?

Khoảng 20 phút dưới vòi nước sạch mát. Bắt đầu càng sớm càng tốt; nếu đã vài phút mới nhớ ra thì vẫn nên làm, trong vòng 3 giờ đầu làm mát vẫn có ích.

+Bỏng có nên bôi thuốc mỡ không?

Không tự bôi khi vết bỏng còn mới. Sau khi được khám, bác sĩ sẽ chọn loại băng hoặc thuốc phù hợp với độ sâu của vết bỏng.

+Bị bỏng có được ăn trứng, thịt gà, rau muống không?

Không có bằng chứng các món này làm sẹo xấu hơn. Trẻ bị bỏng cần ăn đủ đạm và uống đủ nước để da mau lành, nên không cần kiêng.

+Bọng nước vỡ ra thì làm sao?

Rửa nhẹ bằng nước sạch, không bóc phần da trên bọng, che bằng gạc sạch và đưa con đến cơ sở y tế để được thay băng đúng cách.

Nguồn tham khảo

  1. Burns and scalds — NHS (Anh)
  2. Acid and chemical burns — NHS (Anh)
  3. Burn Treatment & Prevention Tips for Families — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Tủ thuốc gia đình có con nhỏ

    Tủ thuốc cho nhà có con nhỏ chỉ cần vài thứ dùng đúng: nhiệt kế điện tử, paracetamol dạng phù hợp với cân nặng của con kèm xi lanh đong, oresol giảm áp lực thẩm thấu, nước muối sinh lý 0,9%, đồ sơ cứu vết thương và túi chườm lạnh. Không cần thuốc cầm tiêu chảy, thuốc ho, kháng sinh dự trữ hay aspirin cho trẻ. Quan trọng nhất là cất mọi thuốc trên cao, có khóa, ngoài tầm với của trẻ; nếu con uống nhầm thuốc, đưa con đến cấp cứu ngay, mang theo vỏ thuốc.

  • Trẻ uống nhầm thuốc, hóa chất

    Khi nghi con uống nhầm thuốc hay hóa chất, lấy phần còn lại ra khỏi miệng con, giữ lại chai lọ, vỏ thuốc và đưa con đến cấp cứu ngay hoặc gọi 115 hoặc 113, kể cả khi con vẫn chơi bình thường, vì nhiều chất gây hại sau vài giờ. Không gây nôn, không cho uống sữa, nước chanh, giấm hay dầu ăn để giải độc. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, co giật, li bì, hoặc đã nuốt chất tẩy rửa, xăng dầu, thuốc trừ sâu, thuốc diệt chuột, pin cúc áo.

  • Liều paracetamol, ibuprofen

    Liều paracetamol cho trẻ là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Ví dụ con nặng 12 kg dùng 120–180 mg một lần; với siro loại 120 mg/5 ml là 5–7,5 ml. Luôn đọc hàm lượng mg/ml in trên chai, vì cùng một số ml nhưng chai khác nhau có lượng thuốc khác nhau. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.

  • Đuối nước

    Khi trẻ bị đuối nước, điều gây nguy hiểm là thiếu oxy, nên việc cần làm ngay là đưa con lên bờ an toàn, gọi 115 hoặc 113 và, nếu con không thở hoặc thở không bình thường, thổi ngạt 5 lần rồi ép tim thổi ngạt liên tục cho đến khi con thở lại hoặc nhân viên y tế đến. Không dốc ngược, không vác chạy vòng, không ấn bụng để tống nước ra, vì làm vậy mất thời gian vàng và dễ khiến con hít sặc. Mọi trẻ đã bị chìm và phải cứu lên đều cần được đưa đến cơ sở y tế, kể cả khi trông đã tỉnh.

  • Say nắng, sốc nhiệt ở trẻ

    Khi trẻ ở lâu ngoài nắng hoặc vận động mạnh lúc trời nóng, con có thể bị kiệt sức do nóng: mệt, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, vã mồ hôi, da tái, chuột rút. Đưa con vào chỗ mát, cởi bớt quần áo, làm mát bằng khăn ướt và quạt, cho uống nước hoặc oresol từng ngụm; con thường đỡ trong 30 phút. Sốc nhiệt là cấp cứu: con lơ mơ, nói lẫn lộn, co giật, ngất, người nóng ran, nhiệt độ từ 40°C, hoặc không đỡ sau 30 phút làm mát. Gọi 115 hoặc 113 ngay và tiếp tục làm mát con trong lúc chờ.

Chủ đề khác