Sơ cứu và an toàn

Tủ thuốc gia đình có con nhỏ: nên có gì, không nên có gì, cất thế nào

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Tủ thuốc cho nhà có con nhỏ chỉ cần vài thứ dùng đúng: nhiệt kế điện tử, paracetamol dạng phù hợp với cân nặng của con kèm xi lanh đong, oresol giảm áp lực thẩm thấu, nước muối sinh lý 0,9%, đồ sơ cứu vết thương và túi chườm lạnh. Không cần thuốc cầm tiêu chảy, thuốc ho, kháng sinh dự trữ hay aspirin cho trẻ. Quan trọng nhất là cất mọi thuốc trên cao, có khóa, ngoài tầm với của trẻ; nếu con uống nhầm thuốc, đưa con đến cấp cứu ngay, mang theo vỏ thuốc.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con uống nhầm thuốc của người lớn, uống cả chai siro, hoặc bố mẹ nghi cho uống quá liều: đến cấp cứu ngay, mang theo chai, vỏ thuốc, kể cả khi con vẫn bình thường.
  • Sau khi dùng thuốc, con sưng môi, mặt, mí mắt, nổi mề đay khắp người, khó thở, thở rít hoặc lả đi.
  • Con nuốt pin cúc áo, nam châm, hoặc uống phải dầu tràm, dầu gió, long não, thuốc nhỏ mũi co mạch.
  • Con li bì, co giật hoặc thở chậm bất thường sau khi được cho uống thuốc.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Bố mẹ không chắc liều thuốc vừa cho con uống có đúng không.
  • Con nổi ban, ngứa nhẹ sau khi bắt đầu dùng một loại thuốc mới.
  • Con đã dùng thuốc trong tủ 2–3 ngày mà triệu chứng không đỡ.
  • Bố mẹ muốn dùng thuốc cho trẻ dưới 3 tháng tuổi, kể cả thuốc hạ sốt.

Thuốc nên có sẵn

  • Paracetamol dạng siro, gói bột hoặc viên đặt hậu môn có hàm lượng hợp với cân nặng của con, kèm xi lanh hoặc cốc đong có vạch. Liều mỗi lần 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng, cách ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ.
  • Ibuprofen dạng siro nếu bác sĩ đã từng khuyên dùng cho con: chỉ cho trẻ từ 6 tháng tuổi, không dùng khi chưa loại trừ sốt xuất huyết.
  • Oresol giảm áp lực thẩm thấu, vài gói, đọc kỹ gói pha với 200 ml hay 1 lít nước.
  • Nước muối sinh lý 0,9% loại lọ nhỏ dùng một lần, để rửa mũi, rửa mắt, rửa vết thương nhỏ.
  • Kem chống hăm có kẽm oxit cho trẻ còn dùng tã.
  • Thuốc riêng mà bác sĩ đã kê cho con dùng dài ngày hoặc dùng khi cần, như thuốc xịt hen, bút tiêm adrenaline cho trẻ từng bị sốc phản vệ, để kèm đơn thuốc và hướng dẫn.

Dụng cụ nên có

  • Nhiệt kế điện tử. Không dùng nhiệt kế thủy ngân vì dễ vỡ.
  • Gạc vô khuẩn, băng cuộn, băng dán cá nhân nhiều cỡ, băng thun, băng dính y tế.
  • Dung dịch sát khuẩn như povidone iod để sát khuẩn vết xước sau khi đã rửa bằng nước sạch.
  • Kéo nhỏ đầu tù, nhíp gắp dằm, găng tay dùng một lần.
  • Túi chườm lạnh hoặc túi gel để trong ngăn đá, dùng cho va đập, bong gân, bỏng nhẹ sau khi đã xả nước mát.
  • Dụng cụ hút mũi cho trẻ nhỏ, đèn pin nhỏ để xem họng, miệng.
  • Một tờ giấy dán trong cánh tủ: cân nặng gần nhất của con, các thuốc con bị dị ứng, số 115 hoặc 113, số điện thoại bác sĩ hoặc trạm y tế gần nhà.

Những thứ không nên để trong tủ thuốc của trẻ

  • Aspirin và thuốc có salicylat: không dùng cho trẻ dưới 16 tuổi.
  • Thuốc cầm tiêu chảy: không dùng cho trẻ em; tiêu chảy cần bù nước bằng oresol.
  • Thuốc ho, thuốc cảm dạng kết hợp, nhất là cho trẻ dưới 6 tuổi: ít hiệu quả, dễ quá liều paracetamol có sẵn trong thuốc, có loại gây buồn ngủ, khó thở.
  • Kháng sinh thừa từ lần ốm trước, thuốc kê cho anh chị hoặc người lớn: chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê cho đúng lần bệnh này.
  • Thuốc nhỏ mũi co mạch: có thể gây ngộ độc ở trẻ nhỏ, chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định.
  • Dầu gió, dầu tràm, long não, cao xoa bôi gần mũi, miệng trẻ nhỏ: có thể gây khó thở, co giật nếu nuốt hoặc hít nhiều.
  • Thuốc không có nhãn, đã hết hạn, viên thuốc rời không còn vỏ, siro đã mở nắp quá thời gian ghi trên nhãn.

Cất thuốc an toàn

Ngộ độc thuốc là lý do đi cấp cứu hay gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, phần lớn do con tự lấy thuốc uống. Trẻ nhỏ leo trèo, mở nắp rất nhanh, và nhiều siro có vị ngọt như kẹo. Hãy cất tủ thuốc ở trên cao, có khóa hoặc chốt, xa giường ngủ và bếp, nơi khô ráo, tránh nắng. Không để thuốc trong túi xách, trên bàn, đầu giường hay trong hộp chia thuốc theo ngày ở chỗ trẻ với tới.

Giữ thuốc trong vỏ hộp gốc có nhãn và tờ hướng dẫn. Để thuốc của người lớn, nhất là thuốc huyết áp, tiểu đường, tim mạch, thuốc ngủ, viên sắt, ở ngăn riêng, tốt nhất là tủ khác. Đóng chặt nắp an toàn sau mỗi lần dùng, kể cả khi chỉ quay đi một lúc.

Kiểm tra tủ thuốc định kỳ

Khoảng 6 tháng một lần, bố mẹ mở tủ ra kiểm tra: bỏ thuốc hết hạn, siro đã mở quá lâu, thuốc đổi màu, vón cục; bổ sung oresol, băng gạc; cập nhật cân nặng mới của con và đổi sang dạng hoặc hàm lượng thuốc hạ sốt hợp với cân nặng.

Thuốc bỏ đi nên trộn với thứ trẻ không muốn đụng vào như bã cà phê hoặc đất, cho vào túi kín, bỏ vào thùng rác có nắp ngoài tầm với của trẻ. Không tự đổ thuốc xuống bồn rửa hay bồn cầu trừ khi tờ hướng dẫn ghi như vậy. Nếu nhà thuốc gần nhà có nhận lại thuốc thừa, có thể mang đến đó.

Dùng thuốc trong tủ cho đúng

Tủ thuốc giúp bố mẹ xử trí những việc nhỏ trong lúc chờ đi khám, không thay cho bác sĩ. Thuốc hạ sốt giúp con dễ chịu, không chữa nguyên nhân. Nếu con có dấu hiệu nặng, hoặc dùng thuốc 2–3 ngày không đỡ, hãy đưa con đi khám.

Mỗi lần cho con uống thuốc, đọc lại tên thuốc, hàm lượng và liều đã tính theo cân nặng, dùng xi lanh đong đi kèm, không dùng thìa ăn cơm. Ghi giờ và liều đã cho, nhất là khi nhiều người trong nhà cùng chăm con, để không ai cho con uống thêm một liều nữa.

Chăm sóc con tại nhà

  • Chọn một chỗ cố định, trên cao, có khóa cho tủ thuốc, và cả nhà, cả người giúp việc, ông bà đều biết.
  • Dán cân nặng của con và liều paracetamol đã tính sẵn lên cánh tủ; cập nhật mỗi khi con lên cân.
  • Mua đúng một dạng và một hàm lượng thuốc hạ sốt quen dùng để tránh nhầm khi đổi chai.
  • Kiểm tra hạn dùng và bổ sung đồ sơ cứu 6 tháng một lần.
  • Mang theo túi sơ cứu nhỏ khi đi chơi xa: nhiệt kế, thuốc hạ sốt, oresol, băng gạc, nước muối.
  • Không gọi thuốc là kẹo, không cho con tự lấy thuốc kể cả khi con đã lớn hơn.

Hiểu lầm thường gặp

Nhà có con nhỏ nên dự trữ sẵn kháng sinh để con ốm là dùng ngay.
Phần lớn bệnh của trẻ do virus, kháng sinh không có tác dụng. Dùng kháng sinh không cần thiết làm vi khuẩn kháng thuốc và gây tác dụng phụ. Chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê.
Con tiêu chảy thì cho uống thuốc cầm tiêu chảy có sẵn trong tủ.
Thuốc cầm tiêu chảy không dùng cho trẻ em vì có thể gây chướng bụng, liệt ruột. Thứ cần có sẵn là oresol.
Thuốc người lớn bẻ đôi, bẻ tư là dùng được cho trẻ.
Bẻ viên khó chia đúng liều theo cân nặng, và nhiều thuốc người lớn không dùng được cho trẻ. Hãy dùng dạng thuốc dành cho trẻ em.
Dầu gió, dầu tràm là thuốc lành, bôi cho trẻ sơ sinh lúc nào cũng được.
Một số tinh dầu như long não, bạc hà, khuynh diệp có thể gây khó thở, co giật ở trẻ nhỏ. Không bôi gần mũi, miệng trẻ và cất xa tầm tay.

Bố mẹ hay hỏi

+Tủ thuốc cho trẻ sơ sinh cần những gì?

Nhiệt kế điện tử, nước muối sinh lý 0,9%, dụng cụ hút mũi, kem chống hăm, gạc và băng. Với trẻ dưới 3 tháng, không tự dùng thuốc hạ sốt; con sốt từ 38°C là phải đi khám ngay.

+Nên mua thuốc hạ sốt dạng nào cho trẻ?

Trẻ nhỏ thường dùng siro hoặc gói bột; viên đặt hậu môn dùng khi con nôn không uống được. Chọn hàm lượng hợp với cân nặng và luôn đọc số mg trên nhãn trước khi đong.

+Siro đã mở nắp dùng được bao lâu?

Mỗi loại khác nhau, hãy đọc dòng hạn dùng sau khi mở trên nhãn hoặc tờ hướng dẫn. Ghi ngày mở nắp lên chai; quá hạn, đổi màu, có mùi lạ thì bỏ đi.

+Có nên để thuốc trong tủ lạnh không?

Chỉ để tủ lạnh những thuốc mà nhãn ghi cần bảo quản lạnh. Phần lớn thuốc cất ở nơi khô ráo, nhiệt độ phòng, tránh nắng, không để trong nhà tắm ẩm.

+Con lỡ uống nhầm thuốc trong tủ thì làm gì?

Lấy phần thuốc còn trong miệng ra, không gây nôn, đưa con đến cấp cứu ngay và mang theo vỏ thuốc, kể cả khi con vẫn bình thường.

Nguồn tham khảo

  1. Poisoning — NHS (Anh)
  2. Medication Safety Tips for Families — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Paracetamol for children — NHS (Anh)
  4. Medicine cabinet — NHS Shropshire, Telford and Wrekin (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Liều paracetamol, ibuprofen

    Liều paracetamol cho trẻ là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Ví dụ con nặng 12 kg dùng 120–180 mg một lần; với siro loại 120 mg/5 ml là 5–7,5 ml. Luôn đọc hàm lượng mg/ml in trên chai, vì cùng một số ml nhưng chai khác nhau có lượng thuốc khác nhau. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.

  • Trẻ uống nhầm thuốc, hóa chất

    Khi nghi con uống nhầm thuốc hay hóa chất, lấy phần còn lại ra khỏi miệng con, giữ lại chai lọ, vỏ thuốc và đưa con đến cấp cứu ngay hoặc gọi 115 hoặc 113, kể cả khi con vẫn chơi bình thường, vì nhiều chất gây hại sau vài giờ. Không gây nôn, không cho uống sữa, nước chanh, giấm hay dầu ăn để giải độc. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, co giật, li bì, hoặc đã nuốt chất tẩy rửa, xăng dầu, thuốc trừ sâu, thuốc diệt chuột, pin cúc áo.

  • Dùng kháng sinh cho trẻ

    Bố mẹ không nên tự cho con uống kháng sinh. Kháng sinh chỉ diệt vi khuẩn, không có tác dụng với virus, nguyên nhân của phần lớn các đợt sốt, ho, sổ mũi, viêm họng ở trẻ. Dùng kháng sinh không đúng làm con chịu tác dụng phụ vô ích và làm vi khuẩn kháng thuốc, đến khi con thật sự cần thì thuốc không còn tác dụng. Chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê đơn, uống đúng liều, đúng giờ và đủ số ngày bác sĩ dặn.

  • Pha oresol cho trẻ

    Pha cả gói oresol với đúng lượng nước đun sôi để nguội ghi trên gói (có gói 200 ml, có gói 1 lít), đong bằng dụng cụ có vạch, không chia nhỏ gói, không thêm đường, sữa hay nước ngọt, và chỉ dùng trong 24 giờ. Sau mỗi lần đi ngoài lỏng, trẻ dưới 2 tuổi uống khoảng 50–100 ml, trẻ 2–10 tuổi khoảng 100–200 ml, trẻ lớn hơn uống theo nhu cầu, từng thìa hoặc từng ngụm nhỏ. Pha đặc hơn hướng dẫn có thể gây co giật, tổn thương não. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Siro, thuốc đã mở dùng được bao lâu

    Thuốc đã mở dùng được bao lâu tùy từng loại, và câu trả lời nằm trên nhãn hoặc tờ hướng dẫn, ở dòng hạn dùng sau khi mở nắp hoặc sau khi pha. Kháng sinh dạng bột pha thành nước chỉ dùng trong số ngày ghi trên nhãn, nhiều loại phải để ngăn mát tủ lạnh, và phần thừa sau đợt điều trị thì bỏ đi. Ghi ngày mở nắp lên chai; quá hạn, đổi màu, có mùi lạ, vón cục hay tách lớp không lắc tan thì không dùng. Nếu nhãn không ghi hoặc bố mẹ không chắc, hãy hỏi dược sĩ trước khi cho con uống.

  • Thuốc không tự cho trẻ dùng

    Không tự cho trẻ dùng aspirin và thuốc có salicylat khi con dưới 16 tuổi, thuốc có codein hoặc tramadol khi con dưới 12 tuổi, thuốc ho, thuốc cảm bán sẵn và thuốc nhỏ, xịt mũi co mạch khi con dưới 6 tuổi, và thuốc cầm tiêu chảy, thuốc chống nôn cho trẻ bị tiêu chảy. Kháng sinh, corticoid, thuốc an thần, thuốc của người lớn và thuốc cam, thuốc không rõ nguồn gốc chỉ dùng khi bác sĩ kê. Ibuprofen chỉ dùng từ 6 tháng tuổi và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết. Nếu con li bì, thở chậm, co giật hay khó thở sau khi uống thuốc, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

Chủ đề khác