Tâm lý và cảm xúc
Áp lực thi cử, lo âu, trầm cảm, bắt nạt, điện thoại và game.
Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng
- Dấu hiệu tự kỷ ở trẻ
Tự kỷ (rối loạn phổ tự kỷ) là khác biệt trong phát triển của não, ảnh hưởng đến cách con giao tiếp, chơi với người khác và có những hành vi, sở thích lặp đi lặp lại.
- Trẻ mút tay
Mút tay là phản xạ tự nhiên: em bé mút tay từ trong bụng mẹ, và nhiều trẻ mút tay để tự dỗ mình ngủ hay bình tĩnh lại.
- Trầm cảm sau sinh
Trầm cảm sau sinh là bệnh thường gặp, khoảng 1 trên 8 người mẹ mắc, và người bố cũng có thể bị.
- Bố mẹ kiệt sức vì chăm con
Chăm con nhỏ triền miên, thiếu ngủ, ít người đỡ đần có thể làm bố mẹ kiệt sức: mệt rã rời cả khi đã nghỉ, dễ cáu với con, thấy mình không còn là bố mẹ như trước, rồi tự…
- Trẻ mấy tuổi nên đi nhà trẻ
Không có một tuổi đúng cho mọi gia đình. Con có thể đi nhà trẻ từ khi còn nhỏ nếu nơi gửi an toàn, được cấp phép, ít trẻ mỗi cô và con được làm quen dần;
- Trẻ sợ người lạ
Sợ người lạ là một mốc phát triển bình thường, thường rõ nhất quanh 8–9 tháng tuổi: con khóc, úp mặt, bám chặt bố mẹ khi có người mới lại gần, kể cả ông bà, họ hàng ít…
- Khám đánh giá phát triển
Khám đánh giá phát triển là khi bác sĩ hoặc chuyên gia dùng bảng hỏi và bài kiểm tra chuẩn để xem con có đạt các mốc vận động, ngôn ngữ, giao tiếp, nhận thức theo tuổi…
- Mẹ luôn thấy có lỗi với con
Thấy có lỗi với con là cảm giác rất nhiều người mẹ gặp: vì phải đi làm, vì ít sữa, vì sinh mổ, vì lỡ quát con, vì con ốm.
Sốt và bệnh truyền nhiễm
Sốt, cúm, sốt xuất huyết, tay chân miệng, thủy đậu.
Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng
- Con bị sốt
Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày;
- Trẻ sốt 39 độ
Sốt 39°C là sốt cao, nhưng tự con số này chưa nói con bệnh nặng hay nhẹ; phần lớn trẻ sốt 39°C do virus và có thể chăm ở nhà nếu con vẫn tỉnh, uống được nước, đi tiểu…
- Trẻ sốt 40 độ
Trẻ sốt 40°C nên được đi khám trong ngày, nhất là khi sốt lên 40°C nhiều lần; đi cấp cứu ngay nếu con li bì, khó thở, co giật, nổi chấm đỏ tím không mất khi ấn cốc, hơn…
- Trẻ 37,5 độ có phải sốt
37,5°C chưa tính là sốt; từ 38°C trở lên mới là sốt, dù đo ở chỗ nào. Nhiệt độ bình thường của trẻ vào khoảng 36,4°C, dao động theo giờ trong ngày, theo việc con vừa…
- Trẻ sốt mấy ngày thì đi khám
Đưa con đi khám khi sốt kéo dài quá 3 ngày, hoặc đã hạ rồi lại sốt lại; trẻ dưới 2 tuổi sốt quá 24 giờ mà chưa rõ nguyên nhân cũng nên đi khám.
- Trẻ sốt có nên ủ ấm
Không nên ủ ấm hay đắp chăn dày khi con sốt: ủ ấm làm nhiệt độ tăng thêm, con khó chịu, ra nhiều mồ hôi và dễ mất nước.
- Chườm ấm hay chườm lạnh khi con sốt
Không chườm lạnh, không chườm đá, không lau cồn hay rượu cho trẻ đang sốt. Chườm hay lau người không phải là cách hạ sốt cần làm: các hướng dẫn nhi khoa hiện nay khuyên…
- Bệnh sởi ở trẻ
Sởi do virus gây ra, lây rất mạnh qua không khí. Bệnh bắt đầu bằng sốt cao, ho, chảy mũi, mắt đỏ chảy nước;
- Trẻ sốt phát ban
Sốt phát ban hay gặp ở trẻ 6 tháng đến 2 tuổi, thường do virus herpes 6 hoặc 7: con sốt cao đột ngột, thường 3–5 ngày, nhưng vẫn khá tỉnh, rồi khi hết sốt thì nổi ban…
- Sốt siêu vi ở trẻ
Sốt siêu vi là sốt do virus, nguyên nhân hay gặp nhất của sốt ở trẻ. Phần lớn tự hết sau 2–4 ngày, kháng sinh không có tác dụng;
- Trẻ sốt nhưng chân tay lạnh
Lúc cơn sốt đang lên, nhiều trẻ rét run, người nóng mà tay chân mát; khi nhiệt độ lên tới đỉnh, con hết run và tay chân ấm dần.
- Đo nhiệt độ cho trẻ
Dùng nhiệt kế điện tử; với trẻ dưới 5 tuổi, đo ở nách là cách đơn giản và an toàn nhất tại nhà. Từ 38°C trở lên là sốt.
- Trẻ dưới 3 tháng bị sốt
Trẻ dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên cần được bác sĩ khám ngay, kể cả khi con vẫn bú, vẫn ngoan.
- Virus RSV ở trẻ
Virus hợp bào hô hấp (RSV) lây như cảm lạnh và gần như trẻ nào cũng nhiễm ít nhất một lần trước 2 tuổi; phần lớn chỉ sổ mũi, ho, sốt nhẹ và khỏi sau 1–2 tuần.
- Ho gà ở trẻ
Ho gà là bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp rất dễ lây. Bệnh bắt đầu như cảm lạnh, sau khoảng một tuần con ho thành từng cơn dài, nặng về đêm, cuối cơn hít vào rít lên như…
- Bệnh Kawasaki
Bệnh Kawasaki là tình trạng viêm các mạch máu, hay gặp nhất ở trẻ dưới 5 tuổi. Dấu hiệu chính là sốt cao kéo dài từ 5 ngày trở lên, kèm mắt đỏ không có ghèn, môi đỏ nứt…
- Viêm màng não
Viêm màng não là tình trạng nhiễm trùng lớp màng bọc não và tủy sống, do virus hoặc vi khuẩn.
- Mẹ bị viêm gan B
Mẹ bị viêm gan B có thể lây cho con, chủ yếu lúc sinh. Nếu không được phòng, phần lớn trẻ nhiễm lúc sơ sinh sẽ mang virus suốt đời.
- Nuôi mèo khi mang thai
Mẹ bầu vẫn nuôi mèo được, không cần cho mèo đi. Mối lo là ký sinh trùng toxoplasma có trong phân của mèo bị nhiễm, trong đất và trong thịt sống hoặc chưa chín;
- Sốt cao không ho, không sổ mũi
Sốt cao mà không ho, không sổ mũi thường vẫn do virus, vì trong 1–2 ngày đầu sốt có thể là dấu hiệu duy nhất;
- Trẻ bị sởi có được tắm không
Có, trẻ bị sởi vẫn tắm được: tắm nhanh bằng nước ấm trong phòng kín gió rồi lau khô ngay.
- Người nhà ốm, giữ con không lây
Khi trong nhà có người ốm, việc có tác dụng nhất là rửa tay bằng xà phòng khoảng 20 giây trước khi bế, cho con ăn và sau khi ho, xì mũi, đi vệ sinh;
- Trẻ sốt có nên tắm không
Có. Trẻ đang sốt vẫn tắm được: tắm nhanh 5–10 phút bằng nước ấm trong phòng kín gió, lau khô ngay và mặc đồ thoáng giúp con sạch sẽ, dễ chịu hơn.
- Nhiễm trùng máu
Nhiễm trùng máu (nhiễm trùng huyết, nhiễm khuẩn huyết) là khi cơ thể phản ứng quá mức với một ổ nhiễm trùng, làm tổn thương các cơ quan;
- Chọn thú cưng khi nhà có trẻ nhỏ
Nếu nuôi thú để làm bạn với con, nên chờ con khoảng 5–6 tuổi, khi con đủ lớn để hiểu con vật không phải đồ chơi.
- Vệ sinh khi nhà có thú cưng
Gần như con vật nào cũng có thể mang mầm bệnh, nhưng phần lớn có thể phòng bằng vài thói quen: cho con rửa tay bằng xà phòng khoảng 20 giây sau khi chạm vào thú, thức…
- Trẻ nhiễm tụ cầu vàng
Tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus) là vi khuẩn sống sẵn trên da và trong mũi của nhiều người khỏe mạnh.
- Nhiễm nấm Candida ở trẻ
Nấm Candida sống sẵn trên da, trong miệng và ruột của mọi người; ở trẻ nhỏ nó hay mọc quá mức thành tưa miệng (mảng trắng bám chặt trong miệng) và hăm tã do nấm (vùng tã…
- Con bị ho
Phần lớn trẻ ho là do cảm lạnh, viêm họng do virus và tự đỡ dần; tiếng ho có thể kéo dài tới 3 tuần dù con đã khỏe.
- Trẻ sổ mũi, nghẹt mũi
Sổ mũi, nghẹt mũi ở trẻ phần lớn do cảm lạnh, thường đỡ sau 7–10 ngày, có khi tới 2 tuần. Nước mũi chuyển vàng, xanh trong vài ngày là bình thường.
- Trẻ bị viêm tai giữa
Viêm tai giữa rất hay gặp ở trẻ dưới 3 tuổi, thường xuất hiện sau vài ngày sổ mũi: con sốt, quấy khóc nhiều về đêm, kéo hoặc dụi tai.
- Viêm phổi ở trẻ em
Dấu hiệu quan trọng nhất của viêm phổi ở trẻ là ho hoặc khó thở kèm thở nhanh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50…
- Trời nồm ẩm và bệnh của trẻ
Những ngày nồm ẩm cuối đông, đầu xuân ở miền Bắc, trẻ hay bị cảm lạnh, cúm, viêm tiểu phế quản, viêm phổi;
- Giữ ấm cho trẻ ngày rét
Ngày rét đậm, rét hại, mặc cho con nhiều lớp áo mỏng, giữ ấm đầu, cổ, ngực, tay chân khi ra ngoài;
- Vỗ long đờm cho trẻ
Vỗ lưng nhẹ nhàng khi bế con thẳng người không gây hại và có thể giúp con dễ chịu, nhưng chưa có bằng chứng vỗ lưng hay vỗ rung làm đờm ra nhiều hơn hay giúp con khỏi…
- Viêm phế quản ở trẻ
Viêm phế quản cấp ở trẻ phần lớn do virus, thường bắt đầu như cảm lạnh rồi ho nhiều, có đờm; tiếng ho có thể kéo dài 2–3 tuần và thường không cần kháng sinh.
- Viêm tiểu phế quản ở trẻ
Viêm tiểu phế quản là bệnh do virus, chủ yếu là virus hợp bào hô hấp (RSV), hay gặp ở trẻ dưới 2 tuổi: bắt đầu như sổ mũi, sau 2–3 ngày con ho, khò khè, thở nhanh, bú…
- Trẻ thở khò khè
Khò khè là tiếng rít cao như tiếng huýt nhỏ, nghe rõ nhất khi con thở ra, do các ống phế quản nhỏ trong phổi bị hẹp lại.
- Trẻ thở nhanh, thở gấp
Đếm nhịp thở trọn 1 phút khi con nằm yên, không khóc. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, con thở nhanh khi: dưới 2 tháng từ 60 lần/phút, 2–12 tháng từ 50 lần/phút, 1–5 tuổi từ…
- Dấu hiệu suy hô hấp ở trẻ
Suy hô hấp là khi con phải gắng sức để thở mà vẫn không lấy đủ oxy. Dấu hiệu bố mẹ nhìn thấy được: thở nhanh, phần dưới lồng ngực lõm vào khi hít vào, cánh mũi phập…
- Rửa mũi, hút mũi cho trẻ
Với trẻ nhỏ, làm sạch mũi là nhỏ vài giọt nước muối sinh lý 0,9% cho dịch mềm ra rồi hút nhẹ ở cửa mũi: trẻ dưới 1 tuổi nhỏ 1 giọt mỗi bên, trẻ lớn hơn 2–3 giọt, chỉ làm…
- Ô nhiễm không khí và trẻ
Bụi mịn PM2.5 nhỏ đến mức đi sâu vào phổi, làm trẻ dễ ho, viêm đường hô hấp, lên cơn hen, và nếu hít lâu ngày có thể làm phổi phát triển kém.
- Khói thuốc lá và trẻ
Trẻ hít khói thuốc lá thụ động dễ bị viêm phổi, viêm phế quản, viêm tai giữa, ho, cảm lạnh, lên cơn hen, và trẻ dưới 1 tuổi tăng nguy cơ đột tử khi ngủ.
- Cho trẻ nằm điều hòa
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ nằm điều hòa được, kể cả khi đang ốm, miễn là phòng mát vừa phải: thường để khoảng 25–28°C, chênh với ngoài trời không quá nhiều, gió không thổi…
- Bụi mịn PM2.5 và trẻ em
PM2.5 là bụi nhỏ đến mức đi sâu vào phổi, làm trẻ dễ ho, viêm đường hô hấp và lên cơn hen;
- Trẻ ho nhiều đến nôn
Trẻ nhỏ ho mạnh rồi nôn ra đờm lẫn thức ăn là chuyện hay gặp khi bị cảm lạnh, viêm phế quản, nhất là lúc bụng đang no;
- Nhịp thở, nhịp tim của trẻ
Đếm nhịp thở trọn 1 phút khi con nằm yên hoặc đang ngủ. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, con thở nhanh khi: dưới 2 tháng từ 60 lần/phút, 2–12 tháng từ 50 lần/phút, 1–5 tuổi…
- Chỉ số SpO2 của trẻ
Ở trẻ khỏe sống ở vùng thấp, SpO2 (độ bão hòa oxy trong máu đo bằng kẹp ngón tay) thường 97–99%; Tổ chức Y tế Thế giới lấy 94% là giới hạn dưới của mức bình thường.
- Viêm phổi có được tắm không
Có. Trẻ bị viêm phổi vẫn tắm được khi con tỉnh táo, không rét run và đang được điều trị ở nhà: tắm nhanh 5–10 phút bằng nước ấm trong phòng kín gió, lau khô người và tóc…
- Trẻ chụp X-quang, CT
Một phim X-quang ngực cho trẻ có liều tia X rất nhỏ, khoảng bằng lượng tia phóng xạ tự nhiên mỗi người nhận từ môi trường trong 3 ngày.
- Trẻ ho có đờm
Ho có đờm ở trẻ thường do cảm lạnh, viêm phế quản do virus; đờm trắng, vàng hay xanh đều có thể gặp khi nhiễm virus và không có nghĩa con cần kháng sinh.
- Viêm mũi họng cấp (cảm lạnh)
Viêm mũi họng cấp, hay cảm lạnh, do virus gây ra và tự khỏi: sốt thường hết sau 2–3 ngày, sổ mũi, nghẹt mũi kéo dài 7–14 ngày, tiếng ho có thể còn tới 3 tuần.
- Nghẹt mũi khi ngủ
Trẻ nhỏ hay nghẹt mũi về đêm vì lỗ mũi nhỏ, nằm xuống thì dịch mũi đọng lại, nhất là khi đang cảm lạnh.
- Ho gà hay ho thường
Tuần đầu, ho gà giống hệt cảm lạnh. Khác biệt lộ ra sau khoảng 1–2 tuần: con ho thành từng tràng dài liên tiếp, mặt đỏ tía, cuối cơn hít vào rít lên, hay nôn sau ho,…
- Máy hút ẩm, máy tạo ẩm cho phòng trẻ
Không bắt buộc, nhưng dùng đúng lúc thì có ích: máy hút ẩm giúp phòng con bớt nấm mốc, mạt bụi trong những ngày nồm ẩm;
- Trẻ bị tiêu chảy
Trẻ bị tiêu chảy khi đi ngoài phân lỏng hoặc toàn nước từ 3 lần trở lên trong một ngày. Phần lớn do virus và tự hết trong 5–7 ngày;
- Trẻ bị táo bón
Trẻ bị táo bón khi đi ngoài ít hơn 3 lần một tuần, phân cứng, to, khó đi hoặc đau khi đi.
- Trẻ bị nôn
Phần lớn trẻ nôn là do viêm dạ dày ruột do virus, thường đỡ sau 1–2 ngày; việc cần làm là cho con uống oresol từng ít một để không bị mất nước.
- Trào ngược dạ dày ở trẻ
Trẻ dưới 1 tuổi hay bị trớ sữa vì van giữa thực quản và dạ dày chưa khép chặt; nếu con vẫn bú tốt, tăng cân đều và không quấy khóc nhiều thì đó là bình thường, thường đỡ…
- Trẻ mất nước
Trẻ nhỏ mất nước nhanh khi nôn, tiêu chảy, sốt hoặc không chịu bú, uống. Dấu hiệu sớm là đi tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, khát, uống háo hức, môi khô, quấy hơn bình…
- Tiêu chảy do Rota
Virus Rota là nguyên nhân hay gặp nhất gây tiêu chảy nặng ở trẻ dưới 5 tuổi. Con thường sốt và nôn trước, rồi đi ngoài phân toàn nước nhiều lần, kéo dài khoảng 3–7 ngày;
- Tiêu chảy kéo dài
Tiêu chảy kéo dài là khi con đi ngoài phân lỏng từ 14 ngày trở lên. Mối lo chính là con sụt cân, thiếu chất và mất nước, nên con cần được bác sĩ khám tìm nguyên nhân,…
- Trẻ đi ngoài ra máu
Phần lớn trẻ đi ngoài thấy vài vệt máu đỏ tươi trên mặt phân hoặc trên giấy lau là do nứt kẽ hậu môn khi đi phân to, cứng;
- Phân sống, phân có nhầy
Phân lợn cợn hạt, còn mẩu rau, cà rốt, hạt ngô hay có ít nhầy thường là bình thường ở trẻ nhỏ, nhất là khi con vẫn bú ăn tốt, chơi ngoan và tăng cân đều.
- Lồng ruột
Lồng ruột là khi một đoạn ruột chui vào lòng đoạn ruột kế tiếp, gây tắc ruột; bệnh hay gặp nhất ở trẻ dưới 2 tuổi, nhiều nhất từ 6 tháng đến 1 tuổi.
- Trẻ đầy hơi, chướng bụng
Trẻ nhỏ hay đầy hơi vì nuốt hơi khi bú, khi khóc, và vì ruột còn non; bụng hơi căng, xì hơi nhiều, quấy một lúc rồi đỡ, trong khi con vẫn bú tốt và tăng cân thì thường…
- Không dung nạp lactose
Không dung nạp lactose là khi ruột con thiếu men lactase nên không tiêu được đường lactose trong sữa, gây đầy bụng, sôi bụng, xì hơi nhiều và đi ngoài phân lỏng, có bọt…
- Dị ứng đạm sữa bò
Dị ứng đạm sữa bò là khi hệ miễn dịch của con phản ứng với đạm trong sữa bò, thường bắt đầu trong năm đầu, hay gặp ở trẻ uống sữa công thức.
- Rối loạn tiêu hóa ở trẻ
"Rối loạn tiêu hóa" là cách gọi chung khi con đi ngoài lỏng, táo bón, đầy bụng, nôn hoặc đau bụng.
- Trẻ bú mẹ lâu ngày không đi ngoài
Trẻ bú mẹ hoàn toàn trên khoảng 6 tuần tuổi có thể vài ngày, có khi cả tuần mới đi ngoài một lần mà vẫn bình thường, nếu phân vẫn mềm, con bú tốt, tăng cân đều, bụng mềm…
- Sơ sinh đi ngoài nhiều lần
Trẻ sơ sinh bú mẹ có thể đi ngoài sau gần như mỗi cữ bú, 6 lần mỗi ngày trở lên, phân vàng hoặc xanh, lỏng, có hạt lợn cợn mà vẫn bình thường nếu con bú tốt, tăng cân và…
- Trẻ đi ngoài phân xanh
Phân xanh lá, xanh rêu hay xanh đậm ở trẻ nhỏ thường là bình thường, nhất là khi con vẫn bú tốt, tăng cân và chơi ngoan.
- Phân trẻ bạc màu, trắng
Phân trắng, vàng nhạt như phấn, như cứt cò hay xám như đất sét ở trẻ sơ sinh không bao giờ là bình thường, dù chỉ một lần.
- Phân trẻ màu đen, màu đỏ
Phân đỏ hoặc đen sau khi con ăn, uống một thứ có màu thường do chính thứ đó: thanh long ruột đỏ, củ dền, cà chua, nước ngọt hay kẹo có phẩm màu đỏ, một số siro kháng…
- Trẻ nôn xong cho ăn uống thế nào
Không cho con ăn no hay uống một hơi dài ngay sau khi nôn, nhưng cũng đừng nhịn nước lâu.
- Bụng trẻ to
Trẻ mới biết đi và trẻ mầm non thường có bụng tròn, hơi phình, nhất là khi đứng và sau khi ăn;
- Hẹp môn vị
Hẹp môn vị phì đại là khi cơ ở cửa ra của dạ dày dày lên, chặn sữa xuống ruột. Bệnh hay bắt đầu khi bé từ 2 đến 8 tuần tuổi: bé nôn ngày càng mạnh, vọt thành tia sau cữ…
- Nứt kẽ hậu môn ở trẻ
Nứt kẽ hậu môn là một vết rách nhỏ ở da niêm mạc hậu môn, hay gặp ở trẻ nhỏ khi đi phân to, cứng;
- Trẻ nôn dịch vàng, dịch xanh
Dịch xanh lá hoặc vàng xanh trong chất nôn là dịch mật, có thể là dấu hiệu ruột bị tắc.
- Loạn khuẩn đường ruột
"Loạn khuẩn đường ruột" là cách gọi khi kháng sinh làm xáo trộn hệ vi khuẩn sống trong ruột, khiến con đi ngoài phân lỏng, đầy hơi, đau bụng khi đang hoặc vừa uống…
- Trẻ ăn không tiêu, phân còn thức ăn
Trẻ mới ăn dặm và trẻ 1–5 tuổi rất hay đi ngoài ra phân còn lợn cợn cà rốt, ngô, vỏ đậu, rau.
- Dấu hiệu tắc ruột ở trẻ
Tắc ruột là khi thức ăn, dịch và hơi không đi qua được ruột, và luôn là cấp cứu. Bốn dấu hiệu chính là nôn (nhất là nôn ra dịch xanh lá hoặc vàng xanh), bụng chướng to,…
- Phình đại tràng bẩm sinh
Phình đại tràng bẩm sinh (bệnh Hirschsprung) là khi đoạn cuối ruột già thiếu các tế bào thần kinh điều khiển nhu động, nên phân bị ứ lại và ruột phía trên phình to.
- Ăn dặm cho bé
Tổ chức Y tế Thế giới và Viện Dinh dưỡng khuyên bắt đầu ăn dặm khi bé tròn khoảng 6 tháng, lúc bé ngồi vững có đỡ, giữ được đầu và chịu nuốt thức ăn, đồng thời vẫn cho…
- Bảng chiều cao, cân nặng chuẩn
Việt Nam dùng chuẩn tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới. Con số ở giữa bảng là mức trung bình;
- Chọn sữa công thức
Sữa mẹ vẫn là tốt nhất; khi con cần sữa công thức, phần lớn trẻ chỉ cần một loại sữa công thức thông thường dành cho trẻ dưới 12 tháng, làm từ sữa bò, có bổ sung sắt, và…
- Cách pha sữa công thức
Bột sữa công thức không vô trùng, nên WHO khuyên pha bằng nước đã đun sôi và để nguội không quá 30 phút, khi nước còn từ 70°C trở lên, để diệt vi khuẩn.
- Trẻ mấy tuổi uống sữa tươi
Trẻ dưới 12 tháng không uống sữa bò tươi làm đồ uống chính; trong năm đầu con chỉ cần sữa mẹ hoặc sữa công thức, sữa tươi chỉ dùng một ít để nấu cháo, bột từ khoảng 6…
- Bổ sung canxi cho trẻ
Phần lớn trẻ bú mẹ hoặc sữa công thức, rồi lớn lên có sữa, sữa chua, cá tôm, đậu, rau xanh mỗi ngày đã đủ canxi và không cần uống thêm viên canxi.
- Bổ sung vitamin D cho trẻ
Sữa mẹ rất ít vitamin D, nên Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ và NHS khuyên trẻ bú mẹ, kể cả bú mẹ một phần, uống 400 IU (10 microgam) vitamin D mỗi ngày từ những ngày đầu…
- Trẻ bị còi xương
Còi xương là bệnh xương mềm ở trẻ đang lớn, hay gặp nhất do thiếu vitamin D, đôi khi do ăn quá ít canxi.
- Trẻ thiếu kẽm
Kẽm cần cho trẻ lớn, cho sức đề kháng, vị giác và làm lành vết thương; thịt, tôm cua, trứng, sữa là nguồn kẽm tốt nhất.
- Mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi
Không. Trẻ dưới 1 tuổi không được ăn mật ong dưới bất kỳ dạng nào, dù chỉ một chút: không rơ lưỡi, không chấm núm vú, không pha nước chanh, không ngâm hoa đu đủ hay quất…
- Nêm muối, đường cho bé ăn dặm
Bé dưới 1 tuổi không cần nêm gì: không muối, nước mắm, hạt nêm, bột ngọt, xì dầu, và không thêm đường.
- Cho con ăn gì khi ốm
Khi con ốm, uống đủ quan trọng hơn ăn nhiều: cho con bú mẹ nhiều cữ hơn, uống thêm nước, sữa, canh, nước cháo; con tiêu chảy, nôn thì uống oresol pha đúng hướng dẫn.
- Cai sữa mẹ
Tổ chức Y tế Thế giới và Bộ Y tế khuyên cho bé bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, rồi vừa ăn dặm vừa bú mẹ đến 24 tháng hoặc lâu hơn;
- Ăn uống khi trẻ tiêu chảy
Trẻ tiêu chảy vẫn cần ăn uống như bình thường: bú mẹ nhiều hơn, sữa công thức pha đúng tỷ lệ, ăn món mềm quen thuộc như cháo, cơm nát có thịt, cá, trứng, chia nhiều bữa…
- Cho trẻ ăn cá loại nào
Bé có thể ăn cá nấu chín kỹ, gỡ hết xương từ khoảng 6 tháng, khi đã bắt đầu ăn dặm.
- Trẻ mấy tuổi ăn xôi, bánh chưng
Chưa có hướng dẫn chính thức về tuổi ăn xôi, bánh chưng, nhưng vì đồ nếp dẻo, dính, dễ vón thành cục mắc ở họng, trẻ dưới 1 tuổi chưa nên ăn.
- Trẻ mấy tuổi ăn lạc, hạt
Bé có thể làm quen với lạc và các loại hạt từ khoảng 6 tháng, khi đã bắt đầu ăn dặm, nhưng chỉ ở dạng nghiền thật mịn hoặc bơ lạc, bơ hạt pha loãng trộn vào cháo, bột.
- Mấy tuổi chuyển từ cháo sang cơm
Phần lớn trẻ bắt đầu ăn được cơm nát từ khoảng 9–12 tháng, và đến khoảng 1 tuổi nên ăn cùng bữa của gia đình: cơm nấu mềm, thức ăn băm hoặc cắt nhỏ.
- Nước hầm xương có bổ không
Nước hầm xương ngọt, dễ ăn nhưng không bổ như nhiều người nghĩ: canxi trong xương gần như không tan vào nước, lượng đạm rất ít, lại có nhiều mỡ và thường bị nêm mặn.
- Mớm cơm, thổi nguội cho trẻ
Không nên mớm cơm hay nhai sẵn thức ăn cho trẻ, kể cả khi người mớm rất thương con. Nước bọt người lớn mang theo vi khuẩn gây sâu răng và nhiều mầm bệnh khác;
- Bổ sung DHA cho trẻ
DHA là một loại chất béo omega-3 cần cho não và mắt của trẻ. Trẻ bú mẹ nhận DHA qua sữa mẹ, sữa công thức hiện nay thường đã có DHA, và từ khi ăn dặm con nhận thêm từ…
- Thiếu vitamin A, uống vitamin A định kỳ
Ở Việt Nam, trẻ 6–36 tháng tuổi (ở một số tỉnh có nhiều trẻ thấp còi là đến 60 tháng) được uống miễn phí vitamin A liều cao 2 lần mỗi năm tại trạm y tế, vào khoảng ngày…
- Trẻ ăn trứng
Chưa có hướng dẫn chính thức nào giới hạn số quả trứng mỗi tuần cho trẻ khỏe mạnh.
- Trẻ ăn hải sản
Bé có thể làm quen với cá, tôm, cua nấu chín kỹ từ khoảng 6 tháng, khi đã ăn dặm được vài món: mỗi lần một món mới, một lượng nhỏ, rồi cho ăn đều nếu bé không phản ứng.
- Cho bé ăn sữa chua
Bé có thể ăn sữa chua từ khoảng 6 tháng, khi đã bắt đầu ăn dặm. Chọn sữa chua nguyên kem, không đường, làm từ sữa đã tiệt trùng; bắt đầu vài thìa cà phê rồi tăng dần.
- Nước ép trái cây cho trẻ
Trẻ dưới 1 tuổi không nên uống nước ép trái cây. Từ 1 đến 3 tuổi tối đa khoảng 120 ml mỗi ngày, 4 đến 6 tuổi khoảng 120–180 ml, uống bằng cốc trong bữa ăn, trẻ nhỏ thì…
- Ăn dặm hay nghẹn, ọe
Bé mới ăn dặm hay ọe, nhăn mặt, đẩy lưỡi, nhè thức ăn ra: đó là phản xạ bảo vệ bình thường, bé vẫn ho, kêu và thở được, và thường ọe ít dần khi tập ăn đều.
- Dầu mỡ cho bé ăn dặm
Bé ăn dặm cần chất béo: trẻ quanh 1 tuổi lấy khoảng một nửa năng lượng từ chất béo, cần cho sự phát triển và để hấp thu các vitamin A, D, E, K.
- Ăn uống khi trẻ táo bón
Trẻ táo bón nên ăn thêm rau, trái cây cả miếng, ngũ cốc nguyên hạt, khoai, đậu và uống đủ nước lọc;
- Bổ sung sắt dự phòng
Phần lớn trẻ sinh đủ tháng, khỏe mạnh, ăn dặm đúng cách với thịt, cá, trứng mỗi ngày không cần tự uống thêm sắt.
- Có nên cho trẻ uống sữa non
Sữa non của chính mẹ trong những ngày đầu sau sinh rất quý: giàu kháng thể và đủ cho bé, nên cho bé bú càng sớm càng tốt.
- Nước uống cho trẻ: đun sôi, RO, đóng chai
Trẻ dưới 6 tháng bú mẹ hoàn toàn không cần uống thêm nước, kể cả khi trời nóng. Từ 6 tháng đến 1 tuổi, cho con uống vài ngụm nước đun sôi để nguội bằng cốc trong bữa ăn;
- Tập cho trẻ tự xúc ăn
Bé có thể bắt đầu tự bốc thức ăn mềm từ khoảng 6 tháng, khi đã ngồi vững có đỡ và tự đưa đồ vào miệng được;
- Đồ ăn dặm đóng lọ, cháo gói
Thỉnh thoảng cho bé ăn đồ ăn dặm làm sẵn dành riêng cho trẻ nhỏ (lọ, túi, hộp) thì không sao, nhất là khi đi xa hay quá bận, nhưng không nên để chúng thành bữa ăn hằng…
- Trẻ thiếu i-ốt
I-ốt giúp tuyến giáp làm hormone cần cho sự lớn lên và phát triển trí não của trẻ;
- Trẻ cần ngủ bao nhiêu tiếng
Theo Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, mỗi ngày (tính cả giấc trưa) trẻ 4–12 tháng cần 12–16 giờ, 1–2 tuổi 11–14 giờ, 3–5 tuổi 10–13…
- Trẻ giật mình khóc đêm
Trẻ sơ sinh giật mình khi ngủ là phản xạ bình thường (phản xạ Moro), rõ nhất trong tháng đầu và bắt đầu mất dần từ khoảng 2 tháng tuổi.
- Trẻ ra mồ hôi trộm
Trẻ nhỏ ra mồ hôi đầu, gáy, lưng khi ngủ hoặc khi bú rất hay gặp, nhất là khi phòng nóng, mặc nhiều lớp, đắp chăn dày, hay trong giấc ngủ sâu đầu đêm.
- Trẻ sơ sinh ngủ ngày cày đêm
Trẻ sơ sinh ngủ khoảng 16–17 giờ mỗi ngày nhưng chỉ 1–2 giờ một giấc, và chưa có nhịp ngủ ngày đêm đều đặn cho đến khoảng 4 tháng tuổi, nên ngủ nhiều ban ngày, thức…
- Ngủ an toàn, phòng đột tử ở trẻ sơ sinh
Để giảm nguy cơ đột tử khi ngủ, luôn đặt bé nằm ngửa cho mọi giấc ngủ đến 1 tuổi, trên nôi hoặc cũi riêng có mặt nệm phẳng, chắc, đặt trong phòng bố mẹ ít nhất 6 tháng…
- Con ngủ li bì, khó đánh thức
Con ngủ li bì là khi con ngủ nhiều bất thường, gọi to, chạm hay lay nhẹ mà khó tỉnh, hoặc tỉnh dậy vẫn lơ mơ, không nhìn bố mẹ, không chơi, rồi lại thiếp đi.
- Trẻ thức giấc nhiều lần trong đêm
Trẻ sơ sinh thức dậy cứ 1–3 giờ một lần để bú là bình thường. Từ khoảng 3–6 tháng nhiều bé ngủ được một giấc đêm dài hơn, nhưng thức giấc ngắn rồi tự ngủ lại vẫn thường…
- Luyện ngủ cho bé
Luyện ngủ là giúp bé tự vào giấc và tự ngủ lại khi thức giữa đêm; đây là lựa chọn của mỗi gia đình, không bắt buộc.
- Cho trẻ ngủ quạt
Trẻ nhỏ, kể cả trẻ sơ sinh, ngủ quạt được, miễn là quạt làm mát cả phòng chứ không thổi thẳng vào người con, để xa nôi, ngoài tầm với và có lồng chắn.
- Khủng hoảng ngủ 4 tháng
Quanh 3–4 tháng tuổi, nhiều bé đang ngủ ngoan bỗng hay thức đêm, khó vào giấc và ngủ ngày ngắn lại.
- Trẻ ngủ sấp
Trẻ dưới 1 tuổi luôn được đặt nằm ngửa khi ngủ, cả giấc ngày lẫn giấc đêm, vì nằm sấp hay nằm nghiêng làm tăng nguy cơ đột tử khi ngủ.
- Trẻ bú đêm nhiều
Trẻ sơ sinh thức dậy bú đêm cứ 2–3 giờ một lần là bình thường: bé cần ít nhất 8 cữ mỗi 24 giờ, và trong những tuần đầu nên đánh thức bé dậy bú nếu bé ngủ quá 4 giờ.
- Tập cho bé tự ngủ
Bé tự ngủ là bé được đặt xuống nôi khi còn lơ mơ và tự vào giấc, tự ngủ lại khi chợt tỉnh mà không cần bế, ru hay ngậm vú.
- Cho trẻ ngủ bật đèn ngủ
Một chiếc đèn ngủ thật mờ, ánh vàng, cam hoặc đỏ ấm, đặt thấp và không chiếu vào mặt con thì không có hại, và giúp những trẻ sợ tối hay cần dậy đi vệ sinh ban đêm.
- Tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh
Tắc tuyến lệ (tắc ống lệ mũi) là khi đường dẫn nước mắt từ góc mắt xuống mũi chưa thông, khiến mắt bé luôn ngấn nước, chảy nước mắt dù không khóc, hay có ghèn, thường ở…
- Lác mắt ở trẻ
Lác mắt (mắt lé) là khi hai mắt không cùng nhìn về một hướng: một mắt nhìn thẳng, mắt kia lệch vào trong, ra ngoài, lên hoặc xuống.
- Dấu hiệu trẻ nghe kém
Trẻ nghe kém vẫn có thể giật mình với tiếng rất to, nên bố mẹ dễ bỏ sót. Hãy để ý: 1 tháng tuổi con không giật mình khi có tiếng động lớn, 3–4 tháng không quay về phía…
- Trẻ chậm mọc răng
Phần lớn trẻ mọc chiếc răng đầu tiên khoảng 6 tháng tuổi, nhưng có bé mọc từ trước 4 tháng và có bé sau sinh nhật đầu tiên mới mọc mà vẫn hoàn toàn bình thường;
- Đánh răng cho trẻ
Bắt đầu chải răng cho con ngay khi chiếc răng sữa đầu tiên nhú lên, thường khoảng 6 tháng tuổi, 2 lần mỗi ngày, mỗi lần khoảng 2 phút, trong đó có một lần ngay trước khi…
- Nấm miệng, tưa lưỡi
Nấm miệng (tưa lưỡi) do nấm Candida, hay gặp ở trẻ trong những tháng đầu: mảng trắng như váng sữa đông bám ở lưỡi, má trong, môi trong, lau không đi, lau mạnh để lại nền…
- Dính thắng lưỡi
Dính thắng lưỡi (dính phanh lưỡi) là khi dải da nối mặt dưới lưỡi với sàn miệng ngắn hoặc chặt hơn bình thường; khi con thè hay nâng lưỡi, đầu lưỡi có thể hình trái tim.
- Rơ lưỡi cho trẻ
Không cần rơ lưỡi hằng ngày cho trẻ khỏe. Lớp trắng mỏng trên lưỡi sau khi bú là cặn sữa, lau nhẹ hoặc cho uống chút nước là bớt, và sẽ hết khi con ăn dặm.
- Lấy ráy tai cho trẻ
Ráy tai (mỏ tai) là chất bảo vệ ống tai và tự đẩy ra ngoài, nên phần lớn trẻ không cần lấy ráy tai.
- Mắt trẻ có nhiều ghèn
Một ít ghèn khô màu trắng đục ở khóe mắt khi con ngủ dậy thường là bình thường, chỉ cần lau sạch bằng bông thấm nước ấm.
- Ánh trắng trong mắt trẻ
Khi chụp ảnh có đèn flash, con ngươi bình thường thường hiện màu đỏ ở cả hai mắt. Nếu một hoặc cả hai con ngươi có ánh trắng, ánh vàng hay xám, hoặc bố mẹ thấy con ngươi…
- Sụp mí mắt ở trẻ
Sụp mí là khi mí mắt trên của con thấp hơn bình thường, ở một hoặc cả hai mắt. Ở trẻ nhỏ, hay gặp nhất là sụp mí bẩm sinh do cơ nâng mi yếu;
- Bệnh võng mạc trẻ sinh non
Bệnh võng mạc trẻ sinh non (ROP) xảy ra khi mạch máu ở đáy mắt của trẻ sinh rất sớm phát triển bất thường; nặng có thể bong võng mạc và mù.
- Sàng lọc thính lực sơ sinh
Mọi trẻ sơ sinh nên được đo thính lực trước khi ra viện, thường trong 24–48 giờ đầu; nếu chưa làm thì đo trong tháng đầu.
- Lỗ rò trước tai (rò luân nhĩ)
Lỗ rò trước tai (rò luân nhĩ) là một lỗ nhỏ bằng đầu kim ngay trước vành tai, có từ lúc sinh, thông vào một đường hầm nhỏ dưới da.
- Thứ tự mọc răng sữa
Răng sữa thường mọc theo thứ tự: răng cửa giữa khoảng 6 tháng (hàm dưới hay mọc trước), răng cửa bên khoảng 8 tháng, răng hàm thứ nhất khoảng 12 tháng, răng nanh khoảng…
- Trẻ bị lưỡi bản đồ
Lưỡi bản đồ là khi mặt lưỡi có những mảng đỏ, nhẵn, viền trắng hoặc vàng nhạt, trông như tấm bản đồ, và các mảng đổi chỗ sau vài ngày đến vài tuần.
- Sâu răng do bú bình
Sâu răng do bú bình (sâu răng sớm ở trẻ nhỏ) hay gặp khi con ngủ với bình sữa trong miệng, ngậm sữa lâu, bú đêm nhiều lần sau khi đã mọc răng mà không được làm sạch…
- Mọc răng sưng lợi, quấy khóc
Khi răng sắp nhú, lợi chỗ đó có thể đỏ, sưng, con chảy nhiều dãi, hay gặm cắn đồ vật, quấy hơn và ngủ kém trong vài ngày; nhiều bé mọc răng mà không có dấu hiệu gì.
- Khám răng lần đầu
Cho con đi khám răng lần đầu khi chiếc răng sữa đầu tiên mọc, và không muộn hơn sinh nhật 1 tuổi;
- Trẻ bị rôm sảy
Rôm sảy là những nốt đỏ li ti hoặc mụn nước nhỏ ở cổ, gáy, lưng, ngực, nách và các nếp gấp, xuất hiện khi con bị nóng và ra nhiều mồ hôi.
- Chàm sữa, viêm da cơ địa
Chàm sữa (lác sữa) là tên dân gian của viêm da cơ địa ở trẻ nhỏ: da khô, đỏ, ráp, rất ngứa, hay bắt đầu ở má, trán, da đầu ngay từ những tháng đầu đời, lớn hơn thì ở…
- Trẻ sơ sinh bị cứt trâu
Cứt trâu là những mảng vảy nhờn màu vàng hoặc trắng bám trên da đầu trẻ, bác sĩ gọi là viêm da tiết bã; vảy có thể có ở lông mày, sau tai, nếp cổ, vùng tã.
- Trẻ bị hăm tã
Hăm tã là da vùng mặc tã bị đỏ, rát, có khi trợt hoặc nổi nốt, chủ yếu do da tiếp xúc lâu với nước tiểu, phân và bị tã cọ xát.
- Trẻ sơ sinh nổi mụn sữa
Mụn sữa là tên gọi quen của hai loại nốt hay gặp trên mặt trẻ sơ sinh: hạt kê là những chấm trắng li ti ở mũi, má, cằm, có từ vài ngày tuổi và tự hết trong vài tuần;
- Vết bớt, bớt Mông Cổ
Phần lớn vết bớt ở trẻ sơ sinh vô hại. Bớt Mông Cổ, những mảng xanh xám như vết bầm ở lưng dưới và mông, gặp ở đa số trẻ châu Á, không phải bệnh và thường nhạt dần, hết…
- Trẻ bị u máu
U máu ở trẻ nhỏ (u máu trẻ nhũ nhi, bớt dâu tây) là một khối mạch máu lành tính, gặp ở khoảng 4–5 trong 100 trẻ.
- Bị chàm có phải kiêng ăn
Phần lớn trẻ bị chàm (viêm da cơ địa) không cần kiêng trứng, sữa, tôm, cá hay hải sản.
- Có nên dùng phấn rôm
Không nên dùng phấn rôm cho trẻ nhỏ. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên không rắc phấn rôm cho bé, vì bột phấn bay lên dễ bị hít vào phổi, có thể gây tổn thương phổi…
- Bấm lỗ tai, xỏ khuyên cho con
Không có tuổi bắt buộc để bấm lỗ tai; Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên nên chờ đến khi con đủ lớn để tự giữ sạch lỗ bấm.
- Hăm cổ, hăm nách
Hăm cổ, hăm nách là da trong các nếp gấp của bé (cổ, nách, sau tai, bẹn, khuỷu, khoeo) bị đỏ, ướt, trợt, có mùi, do mồ hôi, sữa, nước dãi đọng lại và da cọ xát vào nhau.
- Da sơ sinh bong tróc
Da trẻ sơ sinh bong tróc trong vài tuần đầu là bình thường, gặp ở cả trẻ đủ tháng, sinh non hay sinh muộn;
- Chọn sữa tắm, kem dưỡng, khăn ướt cho trẻ sơ sinh
Với da trẻ sơ sinh, càng ít sản phẩm càng tốt. Trong tháng đầu chỉ cần nước ấm sạch và bông hoặc khăn mềm;
- Da vàng do ăn cà rốt, bí đỏ
Ăn nhiều cà rốt, bí đỏ, khoai lang, đu đủ hay xoài chín mỗi ngày có thể làm da trẻ ngả vàng cam, rõ nhất ở lòng bàn tay, lòng bàn chân và quanh mũi.
- Vết bớt màu cà phê sữa
Vết bớt màu cà phê sữa là mảng da nâu nhạt, phẳng, rất hay gặp: nhiều trẻ có một hai vết và hoàn toàn khỏe mạnh.
- Hóc dị vật
Nếu con còn ho được, khóc được, nói được, hãy để con tự ho và ở sát bên con; không vỗ, không móc họng.
- Trẻ ngã đập đầu
Phần lớn trẻ ngã đập đầu chỉ bị u, bầm ngoài da và khóc ngay sau ngã, rồi chơi lại bình thường.
- Dấu hiệu cần đi cấp cứu ngay
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đưa con đến cấp cứu ngay khi con khó thở (thở rút lõm lồng ngực, thở rên, môi tím), li bì khó đánh thức, co giật, nổi chấm đỏ tím không mất khi ấn…
- Tủ thuốc gia đình có con nhỏ
Tủ thuốc cho nhà có con nhỏ chỉ cần vài thứ dùng đúng: nhiệt kế điện tử, paracetamol dạng phù hợp với cân nặng của con kèm xi lanh đong, oresol giảm áp lực thẩm thấu,…
- Trẻ uống quá liều paracetamol
Khi nghi con uống quá liều paracetamol, như uống nhầm cả chai, rót nhầm loại siro đậm đặc hơn, uống dày hơn 4 giờ một lần hay uống cùng thuốc cảm có paracetamol, hãy đưa…
- Ép tim thổi ngạt cho trẻ
Nếu con không phản ứng khi gọi, lay nhẹ và không thở hoặc chỉ thở ngáp, hãy gọi 115 hoặc 113 (bật loa ngoài) và bắt đầu ngay: mở đường thở, thổi ngạt 5 lần, rồi ép tim…
- Ghế ô tô cho trẻ
Có. Bế con trên tay hay cho con ngồi dây an toàn người lớn không giữ được con khi xe phanh gấp hay va chạm; ghế ô tô đúng cỡ, lắp đúng cách là cách bảo vệ con tốt nhất.
- Phòng tai nạn trong nhà
Phần lớn tai nạn của trẻ dưới 5 tuổi xảy ra ngay trong nhà và có thể phòng được: ngã từ giường, cầu thang, ban công; đuối nước trong chậu, xô; bỏng nước sôi;
- Trẻ và nắng nóng gay gắt
Trong đợt nắng nóng, trẻ nhỏ mất nước và bị say nóng nhanh hơn người lớn vì cơ thể điều hòa nhiệt kém và không tự biết đòi uống.
- Thức ăn dễ gây hóc ở trẻ nhỏ
Thức ăn dễ gây hóc nhất ở trẻ dưới 5 tuổi là loại nhỏ, tròn, trơn, cứng hoặc dẻo dính: thạch dạng cốc nhỏ để hút, nho và cà chua bi để nguyên quả, kẹo cứng, kẹo dẻo, kẹo…
- Máy sưởi, đèn sưởi cho trẻ
Điều hòa hai chiều và máy sưởi điện dùng được cho trẻ nếu đặt đúng chỗ: làm ấm phòng vừa phải (hướng dẫn của Anh lấy mốc khoảng 16–20°C cho phòng bé ngủ), máy sưởi, đèn…
- Phun thuốc muỗi khi nhà có trẻ
Thuốc diệt muỗi dùng đúng cách ít khi gây hại, nhưng trẻ nhỏ nhạy cảm với hóa chất hơn người lớn vì cơ thể còn đang phát triển, hay bò dưới sàn và đưa tay lên miệng.
- Trẻ hít phải khói khi cháy
Khi có cháy, việc đầu tiên là đưa con ra ngoài: cúi thấp hoặc bò sát sàn dưới lớp khói, che mũi miệng bằng khăn ướt, sờ cửa bằng mu bàn tay trước khi mở, không dùng…
- Nhiễm độc chì ở trẻ
Chì không có mức nào được coi là an toàn cho trẻ: trẻ nhỏ hấp thu chì qua đường ăn nhiều hơn người lớn nhiều lần, và tổn thương não do chì thường không hồi phục.
- Đuối nước khô, sặc nước
Đuối nước khô là cách gọi trên mạng, bác sĩ không dùng tên này. Điều có thật là trẻ đã hít phải nước có thể khó thở tăng dần trong vài giờ sau.
- Chọn đồ chơi an toàn
Với trẻ dưới 3 tuổi, mọi đồ chơi và từng bộ phận của nó phải to hơn miệng con, thử bằng cách nhét qua lõi cuộn giấy vệ sinh: lọt qua được là quá nhỏ.
- Nuôi chó mèo khi có con nhỏ
Nhà có con nhỏ vẫn nuôi chó mèo được, nếu giữ ba nguyên tắc: không bao giờ để trẻ nhỏ một mình với con vật, kể cả con vật hiền;
- Trẻ bị nhiễm lạnh, hạ thân nhiệt
Hạ thân nhiệt là khi thân nhiệt tụt xuống dưới 35°C, và đây là cấp cứu. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ mất nhiệt nhanh hơn người lớn: bé bị lạnh có thể da tái lạnh, môi tím, li…
- Phòng ngã cầu thang, cửa sổ
Trẻ dưới 5 tuổi trèo rất nhanh và chưa biết sợ độ cao, nên cách phòng chắc nhất là chặn đường: cửa chặn ở đầu và chân cầu thang ít nhất đến khi con 2 tuổi, khóa hạn chế…
- Ngạt do chăn gối, túi nilon
Trẻ dưới 1 tuổi chưa tự gạt được chăn, gối hay túi nilon ra khỏi mặt, và có thể ngạt chỉ trong vài phút mà không kêu khóc.
- Mất điện ngày nóng: giữ mát cho trẻ
Khi mất điện giữa trời nóng, hãy cho con mặc một lớp đồ mỏng, đóng rèm phía nắng ban ngày và mở cửa cho gió lùa khi trời mát, lau người con bằng khăn ướt hoặc tắm nước…
- Nước giếng khoan nhiễm asen
Nước giếng khoan có asen (thạch tín) vượt 10 microgam mỗi lít, tức 0,01 mg/l, không an toàn để con uống, pha sữa hay nấu ăn.
- Sốt sau tiêm
Sốt nhẹ, quấy khóc, sưng đỏ chỗ tiêm là phản ứng thường gặp sau tiêm, hay xuất hiện trong 24 giờ đầu và tự hết sau 1–2 ngày.
- Lịch tiêm chủng
Trẻ ở Việt Nam được tiêm miễn phí các vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại trạm y tế, bắt đầu từ mũi viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh, tiếp theo là các…
- Vắc xin 6 trong 1
Vắc xin 6 trong 1 phòng cùng lúc 6 bệnh: bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, Hib và viêm gan B. Đây là vắc xin dịch vụ;
- Vắc xin phế cầu
Vắc xin phế cầu giúp phòng các bệnh nặng do vi khuẩn phế cầu như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, và một phần viêm tai giữa.
- Vắc xin rota
Vắc xin rota là vắc xin uống, phòng tiêu chảy nặng do virus rota ở trẻ nhỏ. Theo Thông tư 52/2025/TT-BYT, vắc xin rota có trong chương trình tiêm chủng mở rộng, uống…
- Tiêm lao BCG
Vắc xin lao (BCG) được tiêm miễn phí một lần cho trẻ trong vòng 1 tháng sau sinh, theo lịch tiêm chủng mở rộng; nếu lỡ, tiêm ngay khi có thể trước khi con đủ 12 tháng.
- Tiêm viêm gan B sơ sinh
Mọi trẻ sơ sinh ở Việt Nam được tiêm miễn phí một mũi vắc xin viêm gan B trong vòng 24 giờ sau sinh; nếu lỡ, tiêm ngay khi có thể trong 28 ngày đầu.
- Vắc xin sởi-quai bị-rubella
Trong chương trình tiêm chủng mở rộng, con được tiêm miễn phí vắc xin sởi lúc 9 tháng và vắc xin sởi-rubella lúc 18 tháng; chương trình chưa có thành phần quai bị.
- Tiêm não mô cầu
Vi khuẩn não mô cầu gây viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết, có thể diễn biến rất nhanh. Có hai nhóm vắc xin chính: vắc xin nhóm B và vắc xin nhóm A, C, W, Y (ACYW);
- Tiêm chủng mở rộng và tiêm dịch vụ
Vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng được tiêm miễn phí tại trạm y tế, gồm viêm gan B, lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, Hib, bại liệt, sởi, rubella, viêm não Nhật…
- Trễ lịch tiêm
Con trễ lịch tiêm thì đưa con đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu: các mũi đã tiêm vẫn có giá trị, bác sĩ chỉ tính tiếp mũi còn thiếu.
- Khi nào hoãn tiêm
Con chỉ cần hoãn tiêm khi đang sốt, ốm vừa hoặc ốm nặng, và khi khỏi thì đi tiêm ngay, không cần tiêm lại từ đầu.
- Chăm sóc sau tiêm
Sau tiêm, ở lại điểm tiêm ít nhất 30 phút, rồi về nhà để ý con thêm 24–48 giờ. Sưng, đỏ, đau chỗ tiêm và sốt nhẹ là phản ứng thường gặp, hay bắt đầu trong ngày đầu và tự…
- Mất sổ tiêm chủng của con
Mất sổ tiêm chủng không có nghĩa là mất hết thông tin: các mũi tiêm chủng mở rộng được trạm y tế xã, phường ghi lại, nên việc đầu tiên là đến hoặc gọi trạm y tế nơi con…
- Vắc xin bại liệt
Trong Tiêm chủng mở rộng, con được uống vắc xin bại liệt 3 lần lúc 2, 3 và 4 tháng tuổi (mỗi lần 2 giọt, các lần cách nhau ít nhất 1 tháng) và tiêm vắc xin bại liệt 2…
- Tắm sau tiêm phòng
Được. Con vẫn tắm được ngay trong ngày tiêm, kể cả sau tiêm lao, tiêm 5 trong 1 hay uống vắc xin; tắm không làm vắc xin mất tác dụng và không làm chỗ tiêm nhiễm trùng.
- Vắc xin và tự kỷ
Không. Tổng quan bằng chứng mới nhất của Tổ chức Y tế Thế giới (năm 2026, gồm các nghiên cứu từ 2010 đến 2025) kết luận vắc xin, kể cả vắc xin sởi và vắc xin có chất bảo…
- Hạch nách sau tiêm lao
Sau tiêm lao (BCG) ở cánh tay trái, một số ít trẻ nổi hạch ở nách trái, đôi khi ở trên xương đòn hoặc cổ cùng bên, thường vài tuần đến vài tháng sau tiêm.
- Vắc xin tay chân miệng EV71
Từ tháng 3/2026, Việt Nam đã cấp phép vắc xin phòng tay chân miệng do virus EV71, loại virus hay gây biến chứng não, tim, phổi nặng nhất.
- Tiêm nhiều mũi cùng lúc
Tiêm nhiều vắc xin trong cùng một buổi là an toàn, đã được nghiên cứu kỹ, và không làm hệ miễn dịch của con bị quá tải hay yếu đi.
- Tiêm chủng cho trẻ sinh non
Trẻ sinh non được tiêm chủng theo tuổi thật tính từ ngày sinh, cùng lịch và cùng liều như trẻ đủ tháng, không chờ đến tuổi hiệu chỉnh và không chia nhỏ liều.
- Mẹ cho con bú tiêm vắc xin
Được. Gần như mọi vắc xin, kể cả vắc xin sống như sởi-quai bị-rubella hay thủy đậu, đều tiêm được khi mẹ đang cho con bú, và mẹ không cần ngừng bú hay vắt bỏ sữa sau…
- Người nhà tiêm gì khi có trẻ sơ sinh
Quan trọng nhất là mẹ tiêm khi mang thai: vắc xin uốn ván theo Tiêm chủng mở rộng, và hỏi bác sĩ sản về vắc xin có thành phần ho gà và vắc xin cúm trong thai kỳ, vì…
- Trẻ dị ứng trứng tiêm vắc xin
Được. Trẻ dị ứng trứng vẫn tiêm đủ các vắc xin theo lịch, kể cả sởi-quai bị-rubella và cúm, ở điểm tiêm bình thường, không cần thử phản ứng trước hay biện pháp gì thêm…
- Phòng RSV cho bé
Có hai cách phòng RSV nặng cho trẻ nhỏ: mẹ tiêm vắc xin RSV trong ba tháng cuối thai kỳ để truyền kháng thể sang con, hoặc bé được tiêm một mũi kháng thể đơn dòng (như…
- Vàng da sơ sinh
Rất nhiều trẻ sơ sinh bị vàng da trong tuần đầu. Vàng da sinh lý thường xuất hiện sau 24 giờ tuổi, rõ nhất vào ngày 3–5, chủ yếu ở mặt và ngực, con vẫn bú tốt, và hết…
- Trẻ 3 tháng tuổi biết làm gì
Bé 3 tháng tuổi thường đã ngẩng được đầu khi nằm sấp, cười khi được bố mẹ nói chuyện, ê a đáp lại, nhìn theo đồ vật di chuyển, mở bàn tay, đưa tay lên miệng và vung tay…
- Trẻ 6 tháng tuổi biết làm gì
Phần lớn trẻ 6 tháng tuổi nhận ra người quen, cười thành tiếng, ê a, ré lên và thích 'nói chuyện' qua lại với bố mẹ, với tay lấy đồ chơi mình thích, đưa đồ vào miệng,…
- Trẻ 9 tháng tuổi biết làm gì
Phần lớn trẻ 9 tháng tuổi tự ngồi vững không cần đỡ và tự xoay người lên ngồi, chuyển đồ từ tay này sang tay kia, bập bẹ 'ma ma', 'ba ba', quay lại khi được gọi tên, giơ…
- Trẻ 1 tuổi biết làm gì
Phần lớn trẻ 12 tháng tuổi vịn đứng lên được và đi men theo đồ đạc, nhặt đồ nhỏ bằng ngón cái và ngón trỏ, vẫy tay chào, gọi 'bố', 'mẹ' đúng người, hiểu tiếng 'không',…
- Tắm cho trẻ mùa đông
Không bắt buộc. Mùa đông, trẻ dưới 1 tuổi tắm 2–3 lần mỗi tuần là đủ, trẻ lớn hơn ít nhất 1–2 lần mỗi tuần và thêm khi con bẩn, ra nhiều mồ hôi hay vừa đi bơi;
- Mẹ cho con bú nên ăn gì
Mẹ cho con bú không cần ăn kiêng đặc biệt: ăn đa dạng, chia 3–6 bữa mỗi ngày, mỗi bữa có đủ tinh bột, chất đạm, chất béo và rau quả, ăn cá khoảng 2 lần mỗi tuần, uống…
- Tắc tia sữa
Tắc tia sữa là khi sữa ứ lại ở một vùng vú, gây một cục cứng, đau, có khi hơi đỏ. Việc quan trọng nhất là tiếp tục cho con bú theo nhu cầu, chỉnh cho con ngậm bắt vú…
- Nứt đầu ti khi cho con bú
Nứt đầu ti thường do con ngậm bắt vú chưa đúng: núm vú bị kẹp ở phần trước miệng con thay vì nằm sâu trong miệng.
- Sản dịch sau sinh
Sản dịch thường kéo dài vài tuần, phần lớn khoảng 2 đến 6 tuần, cả sau sinh thường lẫn sinh mổ;
- Kiêng cữ sau sinh cho mẹ
Mẹ sau sinh tắm và gội đầu được ngay từ những ngày đầu, khi đã đứng vững: dùng nước ấm, tắm nhanh trong phòng kín gió, lau khô người và làm khô tóc ngay.
- Lịch khám trẻ sơ sinh
Ngoài lần khám trước khi ra viện, trẻ sơ sinh nên được khám lại trong vòng 2–3 ngày sau khi ra viện (nhất là khi ra viện trước 72 giờ tuổi), rồi khoảng 1–2 tuần, 1 tháng…
- Trẻ sơ sinh khóc nhiều
Trẻ sơ sinh khóc là chuyện bình thường; lượng khóc tăng dần từ khoảng 2 tuần tuổi, nhiều nhất lúc 6–8 tuần, có thể tới 2–3 giờ mỗi ngày, thường vào chiều tối, rồi giảm…
- Trẻ sơ sinh nôn trớ
Ọc sữa, trớ sữa sau khi bú (trào ngược sinh lý) gặp ở khoảng một nửa số trẻ dưới 3 tháng, thường bắt đầu trước 8 tuần tuổi, nhiều nhất khoảng 4 tháng và hết dần trước 1…
- Mọc răng và sốt
Mọc răng có thể làm con hơi ấm người, nhưng nhiệt độ thường dưới 38°C. Nếu con sốt từ 38°C trở lên, đừng vội nghĩ do mọc răng: phần lớn là do nhiễm virus hoặc bệnh khác…
- Các mốc phát triển của trẻ
Mỗi trẻ phát triển theo nhịp riêng, nhưng phần lớn trẻ biết cười đáp lại lúc khoảng 2 tháng, giữ đầu vững lúc 4 tháng, ngồi không cần đỡ lúc 9 tháng, đứng vịn và vẫy tay…
- Chăm sóc rốn sơ sinh
Cuống rốn thường khô và tự rụng khi con được khoảng 1–2 tuần tuổi, có bé sớm hơn hoặc muộn tới 3 tuần.
- Thoát vị rốn
Thoát vị rốn là khối phồng mềm ở rốn, to lên khi con khóc, rặn và xẹp xuống khi con nằm yên, gặp ở khoảng 1 trong 5 trẻ sơ sinh.
- Tắm cho trẻ sơ sinh
Lần tắm đầu tiên nên để sau sinh ít nhất 24 giờ. Ở nhà, trẻ sơ sinh không bắt buộc phải tắm mỗi ngày;
- Trẻ sơ sinh nấc cụt
Nấc cụt rất hay gặp ở trẻ sơ sinh và thường vô hại; con ít khi khó chịu vì nấc bằng bố mẹ lo.
- Trẻ sơ sinh sặc sữa
Phần lớn lần sặc sữa là nhẹ: con ho, đỏ mặt, sữa trào ra miệng mũi rồi tự thở lại.
- Vỗ ợ hơi cho trẻ
Cho con ợ hơi giữa cữ bú và sau khi bú giúp con bớt nuốt hơi, bớt quấy và bớt trớ. Trẻ bú bình nên được cho ợ hơi sau mỗi 60–90 ml;
- Thóp của trẻ
Thóp là chỗ mềm trên đầu trẻ, nơi các xương sọ chưa liền. Thóp sau thường đóng khi con khoảng 1–2 tháng, thóp trước đóng trong khoảng 7 đến 19 tháng tuổi.
- Bẹp đầu, méo đầu
Bẹp đầu (dẹt một bên hoặc dẹt phía sau) rất hay gặp ở trẻ dưới 6 tháng, thường do con nằm lâu một tư thế.
- Chăm sóc trẻ sinh non tại nhà
Trẻ sinh non (sinh trước 37 tuần) về nhà cần được giữ ấm, ôm da kề da càng nhiều giờ càng tốt, bú mẹ thường xuyên hơn trẻ đủ tháng, ngủ ngửa trong cũi hoặc nôi riêng, và…
- Nhiệt độ phòng và quần áo cho bé
Phòng của bé nên mát vừa phải: người lớn mặc áo mỏng thấy dễ chịu là được. Hướng dẫn của Anh lấy mốc 16–20°C;
- Trẻ mấy tháng biết lẫy
Nhiều bé bắt đầu tập lẫy từ khoảng 3–4 tháng, thường lẫy từ sấp sang ngửa trước, và phần lớn trẻ lẫy được lúc khoảng 6 tháng.
- Trẻ mấy tháng biết ngồi
Nhiều bé tập ngồi có người đỡ, hoặc ngồi chống hai tay ra trước, từ khoảng 5–6 tháng.
- Trẻ chậm biết đi
Nhiều bé chập chững những bước đầu tiên quanh sinh nhật 1 tuổi, và đa số trẻ tự đi được trong khoảng 12–15 tháng;
- Sàng lọc sơ sinh
Sàng lọc sơ sinh là các kiểm tra làm cho trẻ trông khỏe mạnh trong những ngày đầu, để tìm sớm một số bệnh bẩm sinh chưa có biểu hiện.
- Tắm nắng cho trẻ sơ sinh
Trẻ sơ sinh không cần tắm nắng. Trẻ dưới 6 tháng nên được giữ tránh nắng chiếu trực tiếp, vì da con rất mỏng, dễ bỏng nắng, dễ nóng quá và mất nước.
- Trẻ sơ sinh hay vặn mình
Trẻ sơ sinh vặn mình, ưỡn người, đỏ mặt, rặn è è, nhất là lúc gần sáng, khi ngủ không sâu, khi sắp đi ngoài hay xì hơi, phần lớn là bình thường: con đang tập phối hợp cơ…
- Mẹ ít sữa
Rất nhiều mẹ lo mình ít sữa, nhưng phần lớn bé vẫn đang nhận đủ. Hai dấu hiệu đáng tin nhất là con tăng cân đều và đi tiểu đủ: từ ngày thứ 5, ít nhất 6 tã ướt nặng mỗi…
- Dấu hiệu bé bú đủ sữa
Bé bú đủ khi từ ngày thứ 5 có ít nhất 6 tã ướt nặng mỗi 24 giờ, nước tiểu trong hoặc vàng nhạt;
- Trẻ bỏ bú, lười bú
Trẻ sơ sinh bú ít hẳn đi, ngủ li bì không dậy bú hay bỏ hẳn cữ bú là dấu hiệu cần coi trọng, vì ở tuổi này bú kém có thể là biểu hiện đầu tiên của nhiễm trùng nặng.
- Trẻ sơ sinh bú bao nhiêu ml
Ngày đầu sau sinh, mỗi cữ con chỉ cần khoảng một thìa cà phê sữa non. Với trẻ bú bình, tuần đầu thường khoảng 30–60 ml mỗi cữ, đến cuối tháng đầu khoảng 90–120 ml mỗi…
- Trẻ sơ sinh tím tái
Môi, lưỡi, trong miệng, mặt hoặc thân mình của trẻ sơ sinh chuyển tím hay xám là dấu hiệu thiếu oxy: gọi 115 hoặc 113, hoặc đưa con đến cấp cứu ngay, kể cả khi màu tím…
- Trẻ sơ sinh tăng cân
Trẻ sơ sinh thường sụt cân trong 3–4 ngày đầu, không quá 10% cân nặng lúc sinh, và phần lớn lấy lại cân nặng lúc sinh trong khoảng 2 tuần, có bé đến 3 tuần.
- Bú mẹ hoàn toàn 6 tháng
WHO và UNICEF khuyến nghị cho con bú mẹ ngay trong 1 giờ đầu sau sinh, chỉ cho bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu (không nước, không sữa khác, không thức ăn), rồi ăn dặm…
- Cho con bú khi mẹ ốm
Với phần lớn bệnh thường gặp như cảm lạnh, cúm, sốt, viêm họng, tiêu chảy hay COVID-19, mẹ vẫn nên tiếp tục cho con bú: sữa mẹ mang kháng thể giúp con chống lại bệnh,…
- Màu phân trẻ sơ sinh
Một hai ngày đầu, con đi phân su màu đen xanh, quánh như hắc ín; trong tuần đầu phân chuyển sang xanh vàng rồi vàng.
- Trẻ dưới 6 tháng uống nước
Trẻ dưới 6 tháng bú mẹ hoàn toàn không cần uống thêm nước, kể cả khi trời nóng: sữa mẹ có hơn 80% là nước, con khát thì cho bú nhiều hơn.
- Ăn dặm tự chỉ huy (BLW)
Ăn dặm tự chỉ huy (BLW) là để bé tự cầm, tự bốc những miếng thức ăn mềm ngay từ đầu thay vì được đút đồ xay nhuyễn.
- Cạo trọc đầu cho trẻ sơ sinh
Không cần cạo trọc đầu cho trẻ sơ sinh, vì cạo không làm tóc mọc lại dày hơn, đen hơn hay nhanh hơn: tóc dày hay thưa là do nang tóc dưới da đầu và do di truyền.
- Đeo vòng dâu tằm cho trẻ
Không nên đeo vòng dâu tằm, vòng hổ phách hay bất kỳ vòng hạt, dây chuyền, dây bùa nào cho trẻ nhỏ, dù ở cổ, cổ tay hay cổ chân.
- Người lớn hôn, bế trẻ sơ sinh
Người lớn khỏe mạnh bế trẻ sơ sinh thì được, miễn là rửa tay trước và đỡ chắc đầu, cổ bé;
- Hội chứng rung lắc ở trẻ
Hội chứng rung lắc (hội chứng em bé bị lắc) là chấn thương não khi một em bé bị lắc mạnh, xốc mạnh, tung lên rồi đỡ, hoặc bị va đập đầu, có thể gây chảy máu quanh não,…
- Trẻ 1 tháng tuổi biết làm gì
Bé 1 tháng tuổi thường đã quay đầu sang hai bên khi nằm sấp, đưa tay lên gần mắt và miệng, nhìn chăm chú khuôn mặt người ở khoảng cách 20–30 cm, giật mình với tiếng động…
- Trẻ 2 tháng tuổi biết làm gì
Phần lớn trẻ 2 tháng tuổi đã ngẩng được đầu khi nằm sấp, cử động đều cả hai tay hai chân, thỉnh thoảng mở bàn tay, nhìn chăm chú vào mặt người, mắt nhìn theo đồ vật di…
- Trẻ 4 tháng tuổi biết làm gì
Phần lớn trẻ 4 tháng tuổi đã giữ đầu vững khi được bế, chống khuỷu tay hoặc cẳng tay khi nằm sấp, cầm được đồ chơi đặt vào tay, vung tay về phía đồ chơi, đưa tay lên…
- Trẻ 5 tháng tuổi biết làm gì
Phần lớn trẻ 5 tháng tuổi giữ đầu vững, nằm sấp chống tay nâng ngực lên, nhiều bé đã lẫy từ sấp sang ngửa, cầm và lắc đồ chơi, đưa đồ vào miệng, cười, cười khúc khích…
- Trẻ 7 tháng tuổi biết làm gì
Phần lớn trẻ 7 tháng tuổi lẫy được cả hai chiều, ngồi được khi có đỡ hoặc chống tay và nhiều bé đã ngồi một lúc không cần chống, chuyển đồ từ tay này sang tay kia, cào…
- Trẻ 8 tháng tuổi biết làm gì
Phần lớn trẻ 8 tháng tuổi ngồi được khi đặt ngồi mà không cần chống tay, lẫy qua lại thoải mái, nhiều bé bắt đầu bò hoặc trườn, chuyển đồ từ tay này sang tay kia, bập bẹ…
- Trẻ 10 tháng tuổi biết làm gì
Phần lớn trẻ 10 tháng tuổi tự ngồi vững và tự xoay người lên ngồi, bò hoặc di chuyển bằng cách khác, nhiều bé vịn đứng lên và bắt đầu đi men theo đồ đạc, nhặt đồ nhỏ…
- Mẹ cho con bú uống cà phê, trà
Được, nếu uống vừa phải: mẹ cho con bú nên giữ tổng lượng caffeine dưới khoảng 200 mg mỗi ngày, tính cả cà phê, trà, trà sữa, nước tăng lực, nước ngọt có ga và sô cô la.
- Mẹ cho con bú uống rượu bia
Cách an toàn nhất là không uống rượu bia trong suốt thời gian cho con bú. Rượu đi vào sữa đến con, có thể làm giảm sữa và ảnh hưởng giấc ngủ, sự lớn và phát triển của…
- Viêm tuyến vú, áp xe vú khi cho con bú
Viêm tuyến vú (viêm vú) là khi một vùng vú sưng, nóng, đỏ, đau, thường kèm sốt, ớn lạnh, đau mỏi như cúm;
- Mẹ cho con bú giảm cân
Mẹ cho con bú giảm cân an toàn bằng cách giảm từ từ trong nhiều tháng: ăn đủ bữa, đa dạng, bớt đồ ngọt, đồ chiên rán và nước ngọt, kết hợp vận động vừa phải như đi bộ…
- Rụng tóc sau sinh
Rụng tóc nhiều sau sinh thường là bình thường: tóc hay bắt đầu rụng nhiều khoảng 2–4 tháng sau sinh, rồi chậm dần và mọc lại, phần lớn trở về như cũ trong năm đầu.
- Vết mổ, vết khâu sau sinh
Mẹ giữ vết mổ và vết khâu tầng sinh môn sạch và khô: rửa nhẹ bằng nước ấm sạch mỗi ngày và sau mỗi lần đi vệ sinh, thấm khô, không bôi đắp lá hay thuốc lạ.
- Có kinh lại sau sinh
Thời điểm có kinh lại sau sinh mỗi người một khác. Mẹ không cho bú hoặc cho bú kèm sữa công thức có thể có kinh sớm, khoảng 5–6 tuần sau sinh;
- Tránh thai khi cho con bú
Mẹ có thể có thai lại sớm nhất khoảng 3 tuần sau sinh, kể cả khi đang cho bú và chưa có kinh, nên cần chọn cách tránh thai trước khi quan hệ trở lại.
- Mẹ đi làm lại vẫn cho con bú
Đi làm lại không có nghĩa phải cai sữa: mẹ vắt sữa ở cơ quan để người nhà cho con bú, cho con bú trực tiếp trước và sau giờ làm, ban đêm và ngày nghỉ.
- Sữa mẹ trong, loãng
Sữa mẹ trông trong, loãng, hơi xanh vẫn đủ chất và hoàn toàn bình thường. Sữa đầu cữ bú trong và nhiều nước để con đỡ khát, càng về cuối cữ sữa càng đặc, trắng, nhiều…
- Vi chất cho mẹ cho con bú
Phần lớn mẹ cho con bú lấy đủ vi chất từ bữa ăn đa dạng và không cần uống thêm nhiều loại viên.
- Chọn và thay tã sơ sinh
Trẻ sơ sinh cần được thay tã ngay khi tã ướt hoặc dính phân; những tuần đầu có thể tới 10–12 lần mỗi ngày.
- Rốn sơ sinh chảy nước, có mùi
Trong lúc cuống rốn khô và rụng, rốn rỉ chút dịch trong hoặc lẫn ít máu, hơi có mùi, là thường gặp; giữ rốn sạch, khô, để hở là đủ.
- Vẹo cổ bẩm sinh
Vẹo cổ bẩm sinh hay gặp nhất là do một cơ ở bên cổ (cơ ức đòn chũm) bị co ngắn, làm bé luôn nghiêng đầu về một bên, cằm quay về phía vai bên kia và khó quay đầu sang…
- Sơ sinh sưng vú, ra máu âm đạo
Trẻ sơ sinh cả trai lẫn gái có thể sưng vú, có khi rỉ vài giọt sữa, từ khoảng ngày thứ 3 sau sinh;
- Quấn chũn cho trẻ sơ sinh
Quấn chũn (quấn khăn hay dùng túi quấn) có thể giúp trẻ sơ sinh dịu và dễ ngủ hơn, nhưng không làm giảm nguy cơ đột tử khi ngủ.
- Trẻ mấy tháng biết bò
Phần lớn trẻ biết bò trong khoảng 7–10 tháng, sau khi đã lẫy và ngồi được. Có bé không bò bằng tay và đầu gối mà lết mông, trườn bụng hoặc chuyển thẳng sang vịn đứng;
- Trẻ sơ sinh đi tiểu ít, tã có vệt đỏ cam
Trong 48 giờ đầu, trẻ sơ sinh thường chỉ có 2–3 tã ướt vì mẹ còn ít sữa non; từ ngày thứ 5, con nên có ít nhất 6 tã ướt nặng mỗi 24 giờ, nước tiểu trong hoặc vàng nhạt.
- Trẻ sơ sinh bị ho
Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị ho hoặc sốt cần được bác sĩ khám, trong ngày, kể cả khi con vẫn bú, vẫn ngoan, vì ở tuổi này viêm tiểu phế quản, viêm phổi hay ho gà có thể nặng…
- Đưa trẻ sơ sinh ra ngoài
Không có quy định con phải ở trong nhà đủ tháng mới được ra ngoài. Trẻ đủ tháng, khỏe mạnh có thể được bế ra ngoài trời hít thở không khí trong lành từ những tuần đầu,…
- Cắt móng tay cho trẻ sơ sinh
Móng tay trẻ sơ sinh mỏng, sắc và mọc rất nhanh, nên có thể cắt ngay từ những ngày đầu khi móng dài, để con không tự cào xước mặt;
- Trẻ sơ sinh rụng tóc vành khăn
Rụng tóc ở trẻ sơ sinh rất hay gặp và thường là bình thường: tóc máu rụng nhiều nhất quanh 3 tháng tuổi, tóc mới mọc lại trong khoảng 6–12 tháng.
- Kiêng cữ sau sinh cho mẹ và bé
Nhiều điều kiêng cữ sau sinh xuất phát từ mong muốn giữ cho mẹ và bé khỏe, nhưng một số không có cơ sở và có thể gây hại.
- Trẻ sơ sinh gồng mình, rặn è è
Trẻ sơ sinh gồng mình, đỏ mặt, co chân, rặn è è vài phút trước khi đi ngoài hay xì hơi là chuyện rất hay gặp trong những tháng đầu: con đang tập thả lỏng hậu môn đúng…
- Trẻ chảy nhiều nước dãi
Trẻ nhỏ, nhất là dưới 2 tuổi, chảy nhiều nước dãi là chuyện bình thường: con tiết nhiều nước bọt nhưng chưa biết ngậm miệng và nuốt thường xuyên, và lượng dãi hay tăng…
- Cho trẻ ngậm ti giả
Cho trẻ ngậm ti giả (núm vú giả) lúc ngủ trưa và ngủ đêm có thể giúp giảm nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh, nên đây là lựa chọn bố mẹ có thể cân nhắc, không bắt buộc.
- Trẻ vừa bú vừa khóc, ưỡn người
Trẻ vừa bú vừa khóc, ưỡn người ra sau thường vì những lý do không nguy hiểm: con nuốt nhiều hơi, sữa ra quá nhanh hoặc quá chậm, ngậm bắt vú chưa đúng, nghẹt mũi, hay bị…
- Trẻ không chịu bú bình
Trẻ quen bú mẹ hay từ chối bình sữa vì núm bình khác vú mẹ về cảm giác, mùi và cách sữa chảy; chuyện này rất hay gặp, nhất là khi mẹ sắp đi làm lại.
- Bảo quản sữa mẹ vắt ra
Sữa mẹ mới vắt để ở nhiệt độ phòng không quá 25°C nên dùng trong 4 giờ; phòng nóng hơn thì cho vào tủ lạnh hoặc túi giữ lạnh ngay.
- Trẻ sơ sinh mấy tháng nhìn rõ
Trẻ sơ sinh đã nhìn thấy ánh sáng, hình khối và khuôn mặt, nhưng nhìn rõ nhất ở khoảng cách 20–30 cm, đúng tầm mặt mẹ khi bế con bú.
- Trẻ sơ sinh ngủ nhiều, ít thức
Trẻ sơ sinh ngủ nhiều hơn thức là bình thường; nhiều bé ngủ tổng cộng tới khoảng 18 giờ mỗi ngày, chia thành nhiều giấc ngắn cả ngày lẫn đêm.
- Sơ sinh thở khụt khịt, khò khè mũi
Trẻ sơ sinh hay thở khụt khịt, có tiếng khò khè ở mũi vì lỗ mũi còn rất nhỏ và trong vài tháng đầu con chủ yếu thở bằng mũi, nên chỉ một chút dịch nhầy cũng thành tiếng.
- Sơ sinh nóng vì ủ quá ấm
Trẻ sơ sinh chưa tự điều hòa thân nhiệt tốt, nên khi bị quấn chăn dày, đội mũ, đi tất trong phòng kín, nhiệt độ đo được có thể tăng lên một lúc.
- Hồng ban ở trẻ sơ sinh
Hồng ban sơ sinh (ban đỏ nhiễm độc sơ sinh, erythema toxicum) gặp ở khoảng một nửa số trẻ: những mảng đỏ loang, giữa có nốt nhỏ màu trắng hoặc vàng, thường xuất hiện từ…
- Bướu trên đầu trẻ sơ sinh
Cục sưng mềm trên đầu trẻ mới sinh thường do đầu bị ép khi đi qua đường sinh, và phần lớn vô hại.
- Mềm sụn thanh quản
Mềm sụn thanh quản là nguyên nhân hay gặp nhất của tiếng thở rít ở trẻ nhỏ: phần sụn trên thanh quản còn mềm, xẹp vào đường thở mỗi khi con hít vào, tạo tiếng rít the…
- Trẻ tóc thưa, chậm mọc tóc
Lượng tóc lúc sinh của mỗi bé rất khác nhau, và tóc thưa, mảnh trong năm đầu thường là bình thường.
- Trẻ hay lắc đầu, dụi đầu
Lắc đầu, lăn đầu qua lại hay dụi đầu vào nệm lúc buồn ngủ và trong khi ngủ rất hay gặp ở trẻ nhỏ: đó thường là cách con tự dỗ mình vào giấc, hay bắt đầu từ khoảng 6–9…
- Trẻ xì hơi nhiều
Trẻ sơ sinh xì hơi nhiều, bụng sôi ọc ạch, đỏ mặt rặn è è là chuyện rất thường gặp: con nuốt hơi khi bú, khi khóc, và ruột của con còn đang tập tiêu hóa sữa.
- Tuần khủng hoảng của trẻ sơ sinh
"Tuần khủng hoảng" là cách gọi những đợt con quấy hơn, đòi bế, đòi bú nhiều và ngủ kém, được cho là rơi vào các tuần tuổi cố định.
- Cho trẻ ngủ võng
Võng không phải chỗ ngủ an toàn cho bé dưới 1 tuổi. Mọi giấc ngủ, cả ngày lẫn đêm, bé cần nằm ngửa trên nôi hoặc cũi riêng có mặt nệm phẳng, chắc, không có gì mềm xung…
- Xe tập đi
Không nên dùng xe tập đi có bánh xe cho bé. Xe không giúp bé biết đi sớm hơn, có khi còn làm bé đi muộn hơn, và là nguyên nhân của nhiều tai nạn: lăn xuống cầu thang,…
- Massage cho trẻ sơ sinh
Massage cho trẻ sơ sinh khỏe mạnh, sinh đủ tháng là vuốt ve nhẹ nhàng bằng lòng bàn tay ấm, khoảng 10–20 phút mỗi ngày, lúc con tỉnh táo, dễ chịu và không ngay sau bữa…
- Tiêm vitamin K cho trẻ sơ sinh
Trẻ sơ sinh có rất ít vitamin K, chất giúp máu đông, nên dễ bị xuất huyết do thiếu vitamin K, có khi chảy máu trong não mà không báo trước.
- Khi nào trẻ nằm gối
Trẻ dưới 1 tuổi không cần và không nên nằm gối, kể cả gối chống bẹp đầu, gối lõm, gối đậu xanh hay gối chặn: chỗ ngủ chỉ có mặt nệm phẳng, chắc, con nằm ngửa.
- Đổi sữa công thức
Phần lớn trẻ không cần đổi sữa: một loại sữa công thức thông thường cho trẻ từ sơ sinh, có bổ sung sắt, dùng được suốt năm đầu, và đổi từ loại sữa bò này sang loại sữa…
- Vệ sinh, tiệt trùng bình sữa
Rửa bình, núm và dụng cụ pha sữa ngay sau mỗi cữ bằng nước nóng và nước rửa, dùng cọ riêng, tráng sạch, rồi tiệt trùng trước khi dùng lại;
- Trẻ sơ sinh gãy xương đòn
Gãy xương đòn khi sinh thường không nguy hiểm: xương của trẻ sơ sinh liền rất nhanh, thường tự lành trong vài tuần mà không cần bó bột hay phẫu thuật, và hiếm khi để lại…
- Trẻ đủ tháng nhẹ cân
Bé sinh đủ tháng (từ 37 tuần) mà cân nặng lúc sinh dưới 2.500 g là trẻ nhẹ cân, thường do bé chậm lớn trong bụng mẹ.
- Trẻ 11 tháng tuổi biết làm gì
Phần lớn trẻ 11 tháng tuổi ngồi vững, bò hoặc di chuyển bằng cách khác, vịn đứng lên và đi men theo đồ đạc, có bé đứng một mình được giây lát;
- Giặt quần áo trẻ sơ sinh
Quần áo, khăn, chăn mới mua cho con nên được giặt trước khi dùng, vì da trẻ sơ sinh nhạy cảm và đồ mới có thể còn hóa chất, bụi từ khâu sản xuất.
- Hạ đường huyết sơ sinh
Hạ đường huyết sơ sinh là khi lượng đường trong máu của bé xuống thấp trong những giờ, những ngày đầu sau sinh, hay gặp ở bé sinh non, bé nhẹ cân hoặc quá to so với tuổi…
- Xi tè cho trẻ sơ sinh
Xi tè là cách bố mẹ đoán lúc bé sắp tè, ị rồi bế bé ra bô hoặc chậu. Đây là lựa chọn của mỗi nhà: làm nhẹ nhàng thì không có hại, nhưng trẻ dưới 18 tháng chưa tự kiểm…
- Trẻ sinh mổ và sức đề kháng
Phần lớn trẻ sinh mổ khỏe mạnh như trẻ sinh thường. Khác biệt rõ nhất là trong vài ngày đầu: trẻ sinh mổ, nhất là sinh trước 39 tuần, dễ bị thở nhanh, khó thở thoáng…
- Lưu trữ máu cuống rốn
Máu cuống rốn chứa tế bào gốc tạo máu, đã được dùng để ghép chữa một số bệnh máu, ung thư máu, suy giảm miễn dịch và bệnh chuyển hóa nặng, chủ yếu khi ghép cho một người…
- Nốt trắng trên lợi trẻ sơ sinh
Những nốt trắng nhỏ, chắc, như hạt gạo hay hạt ngọc trên lợi hoặc giữa vòm miệng của trẻ sơ sinh thường là nang nhỏ lành tính (hay gọi là hạt Epstein), gặp ở rất nhiều…
- Lông tơ ở trẻ sơ sinh
Lớp lông mịn, mềm trên lưng, vai, tay, trán và tai của trẻ sơ sinh gọi là lông tơ, mọc từ khi con còn trong bụng mẹ và hoàn toàn bình thường.
- Địu trẻ sơ sinh
Địu đúng cách là để con ở tư thế thẳng đứng, áp ngực vào bố mẹ, đủ cao để bố mẹ cúi xuống hôn được đỉnh đầu con, địu ôm sát người, mặt con luôn nhìn thấy được, mũi miệng…
- Cho trẻ nhỏ đi máy bay
Đau tai khi bay do áp suất thay đổi, hay gặp nhất lúc máy bay hạ độ cao trong khoảng 15 phút trước khi hạ cánh.
Bệnh mạn tính và bẩm sinh
Tim bẩm sinh, tiểu đường type 1, bệnh máu, thận, tuyến giáp, hội chứng Down.
Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng
- Trẻ bị tim bẩm sinh
Tim bẩm sinh là tim hoặc mạch máu lớn hình thành không bình thường từ trong bụng mẹ, ví dụ một lỗ thông giữa các buồng tim.
- Tim con có tiếng thổi
Tiếng thổi là một âm thanh thêm mà bác sĩ nghe được qua ống nghe, do dòng máu chảy qua tim.
- Trẻ bị thalassemia
Thalassemia (tan máu bẩm sinh) là bệnh di truyền làm cơ thể tạo ra huyết sắc tố không bình thường, nên con bị thiếu máu kéo dài.
- Trẻ thiếu men G6PD
Thiếu men G6PD là bệnh di truyền làm hồng cầu dễ vỡ khi gặp một số chất, gặp nhiều ở bé trai.
- Trẻ có hội chứng Down
Hội chứng Down là tình trạng di truyền do con có thêm một nhiễm sắc thể số 21, thường xảy ra ngẫu nhiên và không do điều gì bố mẹ đã làm.
- Chuẩn bị khi con phải nằm viện
Khi con phải nằm viện, bố mẹ cần chuẩn bị ba thứ: giấy tờ (thẻ bảo hiểm y tế, giấy tờ tùy thân của con, sổ khám và kết quả cũ, danh sách thuốc con đang dùng), đồ dùng…
- Chuẩn bị cho con trước khi mổ, gây mê
Việc quan trọng nhất trước khi con được gây mê là nhịn ăn uống đúng giờ bệnh viện dặn: dạ dày phải trống để con không hít thức ăn vào phổi khi ngủ mê, nhưng nhịn quá lâu…
- Trẻ bị thông liên nhĩ
Thông liên nhĩ là một lỗ ở vách ngăn giữa hai buồng tim phía trên, có từ khi sinh. Phần lớn trẻ không có triệu chứng;
- Trẻ bị thông liên thất
Thông liên thất là một lỗ ở vách ngăn giữa hai buồng tim phía dưới, là một trong những tật tim bẩm sinh hay gặp nhất.
- Trẻ bị còn ống động mạch
Ống động mạch là một mạch máu nối động mạch chủ với động mạch phổi, cần cho thai nhi và thường tự đóng trong vài ngày đầu sau sinh.
- Suy giáp bẩm sinh
Suy giáp bẩm sinh là khi bé sinh ra với tuyến giáp không làm đủ hormone giáp, chất cần cho não và cơ thể phát triển.
- Bệnh máu khó đông ở trẻ
Bệnh máu khó đông (hemophilia) là bệnh di truyền, máu thiếu yếu tố đông máu số 8 (hemophilia A) hoặc số 9 (hemophilia B), nên con chảy máu lâu, dễ bầm tím và hay chảy…
- Dấu hiệu ung thư ở trẻ em
Ung thư ở trẻ em hiếm gặp, và những dấu hiệu sớm thường giống bệnh thông thường: mệt, sốt, xanh xao, bầm tím, đau chân, nổi hạch. Một dấu hiệu đơn lẻ ít khi là ung thư;
- Sứt môi, hở hàm ếch
Sứt môi, hở hàm ếch (khe hở môi, vòm miệng) là dị tật có từ khi sinh, xảy ra vì các phần của mặt chưa liền lại hết khi con còn trong bụng mẹ;
- Trẻ có cơ địa dị ứng
Cơ địa dị ứng là khi hệ miễn dịch của con dễ phản ứng quá mức với những thứ vô hại như thức ăn, mạt bụi nhà, phấn hoa, lông thú.
- Đọc kết quả công thức máu của con
Công thức máu đếm ba loại tế bào: hồng cầu (mang oxy, gồm các dòng RBC, HGB, HCT, MCV, MCH), bạch cầu (chống nhiễm trùng, dòng WBC và các loại NEU, LYM, MONO, EOS, BASO)…
- Tứ chứng Fallot
Tứ chứng Fallot là một bệnh tim bẩm sinh gồm bốn tật đi cùng nhau, làm máu lên phổi ít và máu đi nuôi cơ thể thiếu oxy, nên trẻ hay tím môi, tím da, nhất là khi khóc…
- Hội chứng Prader-Willi
Hội chứng Prader-Willi là bệnh di truyền hiếm, gặp ở khoảng 1 trong 10.000–30.000 người, do một nhóm gen trên nhiễm sắc thể số 15 nhận từ bố không hoạt động.
Thần kinh, xương khớp
Động kinh, đau nửa đầu, co giật không sốt, chân vòng kiềng, bàn chân bẹt, đau khớp.
Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng
- Co giật không sốt
Trẻ co giật khi không sốt luôn cần được bác sĩ khám: lần đầu con co giật, hãy gọi 115 hoặc 113 hoặc đưa con đi cấp cứu ngay, kể cả khi cơn đã tự dừng.
- Trẻ khóc đến tím tái, ngưng thở
Trẻ khóc dữ rồi nín lặng, mặt tím tái hoặc tái nhợt, có khi ngất và giật nhẹ vài giây, thường là cơn nín thở: hay bắt đầu trước 2 tuổi, con tự thở lại trong vòng 1 phút,…
- Bại não ở trẻ
Bại não là nhóm bệnh kéo dài suốt đời ảnh hưởng đến vận động và phối hợp động tác, do não bị tổn thương hoặc phát triển bất thường trước, trong hoặc ngay sau khi sinh.
- Vòng đầu to hoặc nhỏ bất thường
Việt Nam dùng chuẩn tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới cho cả vòng đầu. Lúc mới sinh, vòng đầu trung bình khoảng 34,5 cm ở bé trai và 33,9 cm ở bé gái;
- Loạn sản khớp háng ở trẻ
Loạn sản khớp háng (còn gọi là trật khớp háng bẩm sinh) là khi chỏm xương đùi nằm lỏng trong ổ khớp và dễ trượt ra ngoài. Bệnh thường không đau nên bố mẹ khó tự nhận ra;
- Bàn chân khoèo bẩm sinh
Bàn chân khoèo bẩm sinh là khi một hoặc cả hai bàn chân của bé vặn vào trong và chúc xuống, cứng, không đưa về vị trí bình thường được.
- Trẻ chậm phát triển vận động
Phần lớn trẻ giữ đầu vững lúc khoảng 4 tháng, lẫy lúc 6 tháng, ngồi không cần đỡ lúc 9 tháng, đứng vịn lúc 12 tháng và tự đi trước 18 tháng;
- Thừa ngón, dính ngón
Thừa ngón (có từ 6 ngón trở lên ở một bàn tay hoặc bàn chân) và dính ngón (hai ngón liền nhau bằng da, đôi khi cả xương) là những khác biệt bẩm sinh hay gặp ở bàn tay,…
- Trẻ mềm nhũn, giảm trương lực cơ
Giảm trương lực cơ là khi cơ của bé mềm hơn bình thường: bế lên thấy con mềm oặt như búp bê vải, tay chân buông thõng, đầu ngả ra sau hoặc sang bên, đỡ dưới nách thì con…
- Não úng thủy
Não úng thủy là khi dịch não tủy ứ lại trong não, làm tăng áp lực đè lên não. Ở trẻ nhỏ, dấu hiệu hay gặp là đầu to nhanh hơn bình thường, thóp phồng căng, da đầu mỏng…
- Nứt đốt sống bẩm sinh
Nứt đốt sống là khi cột sống của thai nhi không khép kín hoàn toàn. Dạng kín (nứt đốt sống ẩn) rất hay gặp, có da che phủ và phần lớn không gây triệu chứng gì;
Tiết niệu và sinh dục
Hẹp bao quy đầu, tinh hoàn ẩn, thoát vị bẹn, nhiễm trùng đường tiểu, vùng kín bé gái.
Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng
- Tinh hoàn ẩn
Tinh hoàn ẩn là khi một hoặc cả hai tinh hoàn của bé trai chưa xuống bìu, gặp ở khoảng 1–3 trên 100 bé đủ tháng và nhiều hơn hẳn ở bé sinh non.
- Tràn dịch màng tinh hoàn
Tràn dịch màng tinh hoàn là dịch đọng quanh tinh hoàn làm bìu sưng to, mềm như túi nước và thường không đau.
- Thoát vị bẹn
Thoát vị bẹn là khối phồng ở bẹn hoặc bìu (ở bé gái là bẹn hoặc môi lớn), to lên khi con khóc, rặn và nhỏ lại khi con nằm yên.
- Nhiễm trùng đường tiểu
Nhiễm trùng đường tiểu là bệnh nhiễm khuẩn hay gặp ở trẻ, nhất là bé gái. Trẻ lớn thường tiểu buốt, tiểu nhiều lần, đau bụng dưới, đái dầm trở lại;
- Trẻ bị lỗ tiểu thấp
Lỗ tiểu thấp (lỗ tiểu lệch thấp) là dị tật bẩm sinh khi lỗ tiểu của bé trai nằm ở mặt dưới dương vật thay vì ở đỉnh, cứ vài trăm bé trai có một bé.
- Nước tiểu của trẻ đục, có mùi
Nước tiểu vàng sẫm, khai nồng hoặc hơi đục thường chỉ là con uống ít nước, nhất là buổi sáng hay ngày nắng nóng; uống thêm nước, màu và mùi sẽ nhạt đi trong ngày.
- Trẻ bị giãn đài bể thận
Giãn đài bể thận (thận ứ nước) là khi phần chứa nước tiểu trong thận giãn rộng, thường được phát hiện qua siêu âm thai, gặp ở khoảng 1–2 trong 100 thai kỳ.
- Bé gái dính môi âm hộ
Dính môi âm hộ (dính môi bé) là khi hai môi nhỏ quanh lỗ âm đạo dính vào nhau thành một lớp màng mỏng, hay gặp ở bé gái dưới 7 tuổi.
- Vệ sinh vùng kín bé gái
Vùng kín của bé gái chỉ cần rửa bên ngoài bằng nước ấm sạch mỗi ngày và mỗi lần thay tã, lau từ trước ra sau, thấm khô nhẹ.
- Vệ sinh dương vật bé trai
Không nên tuột bao quy đầu của bé trai khi nó chưa tự tách. Khi con còn nhỏ, chỉ cần rửa dương vật bên ngoài bằng nước ấm lúc tắm và lúc thay tã, không kéo bao quy đầu…
- Bé trai hay cương cứng
Thường là không sao. Bé trai ở mọi tuổi, kể cả trẻ sơ sinh, hay cương cứng dương vật vài giây đến vài phút khi bàng quang đầy, khi thay tã, tắm, khi bị chạm vào hoặc lúc…
- Liều paracetamol, ibuprofen
Liều paracetamol cho trẻ là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Ví dụ con nặng 12 kg dùng 120–180 mg một lần;
- Sốt bao nhiêu độ thì uống thuốc
Thường cho trẻ uống thuốc hạ sốt khi con sốt từ 38,5°C, hoặc khi con quấy, mệt, khó chịu vì sốt dù nhiệt độ thấp hơn.
- Lỡ cho con uống gấp đôi liều
Nếu lỡ cho con uống thêm một liều paracetamol hay ibuprofen, hoặc hai lần cách nhau dưới 4 giờ, hãy đưa con đến cơ sở y tế có cấp cứu ngay, kể cả khi con vẫn chơi bình…
- Ngừng kháng sinh sớm khi con đỡ
Không tự ngừng kháng sinh khi con mới đỡ: hãy cho con uống đúng liều và đủ số ngày bác sĩ kê, trừ khi chính bác sĩ bảo ngừng hoặc rút ngắn.
- Miếng dán hạ sốt
Miếng dán hạ sốt (miếng gel dán trán) không phải là thuốc và chưa có bằng chứng rõ ràng là làm hạ thân nhiệt của trẻ;
- Mẹ cho con bú uống thuốc
Phần lớn thuốc thông thường mẹ vẫn dùng được khi cho con bú, và mẹ hiếm khi phải ngừng cho bú vì uống thuốc.
- Pha oresol cho trẻ
Pha cả gói oresol với đúng lượng nước đun sôi để nguội ghi trên gói (có gói 200 ml, có gói 1 lít), đong bằng dụng cụ có vạch, không chia nhỏ gói, không thêm đường, sữa…
- Mẹo dân gian nên tránh
Không nên cạo gió, đánh cảm, chích lể cho trẻ. Những cách này không hạ sốt, không chữa được nguyên nhân, dễ làm trầy da, nhiễm trùng, và khi con bị sốt xuất huyết có thể…
- Men vi sinh cho trẻ
Trẻ khỏe, ăn uống đa dạng không cần uống men vi sinh hằng ngày. Một số loại men vi sinh có thể giúp giảm tiêu chảy khi con đang dùng kháng sinh, hoặc rút ngắn một đợt…
- Khí dung tại nhà cho trẻ
Chỉ cho con chạy khí dung (máy xông, máy phun sương thuốc) ở nhà khi bác sĩ đã kê đúng thuốc, đúng liều và hướng dẫn cách dùng.
- Cho trẻ uống thuốc
Cho con ngồi thẳng hoặc bế con ở tư thế nửa ngồi, dùng xi lanh uống thuốc đặt vào phía trong má, bơm từng ít một và chờ con nuốt rồi mới bơm tiếp.
- Tính liều theo cân nặng
Liều thuốc cho trẻ tính theo cân nặng: lấy số mg cho mỗi kg nhân với cân nặng của con để ra số mg, rồi chia cho số mg có trong 1 ml (đọc trên chai) để ra số ml.
- Thuốc không tự cho trẻ dùng
Không tự cho trẻ dùng aspirin và thuốc có salicylat khi con dưới 16 tuổi, thuốc có codein hoặc tramadol khi con dưới 12 tuổi, thuốc ho, thuốc cảm bán sẵn và thuốc nhỏ,…
- Thuốc cầm tiêu chảy cho trẻ
Không nên cho trẻ uống thuốc cầm tiêu chảy. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới, các thuốc này không giúp trẻ khỏi nhanh hơn, không chống được mất nước,…
- Túi thuốc khi cho con đi xa
Túi thuốc đi xa cho con chỉ cần vài thứ: nhiệt kế điện tử, paracetamol dạng hợp với cân nặng của con kèm xi lanh đong, vài gói oresol, nước muối sinh lý 0,9%, băng dán,…
- Quên cho con uống một liều thuốc
Với phần lớn thuốc, kể cả kháng sinh, nếu quên một liều thì cho con uống ngay khi nhớ ra;
- Thuốc hết hạn
Không nên dùng thuốc đã quá hạn in trên vỏ, hoặc đã quá hạn dùng sau khi mở nắp, nhất là cho trẻ em: thuốc có thể giảm tác dụng hoặc đã biến đổi, và không ai biết chắc…
- Bảo quản thuốc của con
Chỉ để tủ lạnh những thuốc mà nhãn hoặc tờ hướng dẫn ghi cần bảo quản lạnh, như nhiều loại kháng sinh dạng bột sau khi pha thành siro; để ở ngăn mát, không để ngăn đá.
- Đong thuốc bằng xi lanh
Đong thuốc nước cho con bằng chính xi lanh, cốc đong hoặc ống nhỏ giọt đi kèm chai thuốc, theo vạch ml, không dùng thìa ăn cơm hay thìa cà phê vì mỗi chiếc chứa một…
- Dùng thuốc nhỏ mắt cho trẻ
Chỉ nhỏ cho con thuốc nhỏ mắt khi bác sĩ hoặc dược sĩ đã xác định đúng loại, đúng cách dùng; để rửa và làm sạch mắt, nước muối sinh lý là đủ.
- Trẻ nôn sau khi uống thuốc
Khi con nôn sau khi uống thuốc, đừng tự cho uống lại cả liều ngay, vì khó biết con đã nuốt được bao nhiêu và dễ thành quá liều.
- Thuốc hạ sốt đặt hậu môn
Viên đặt hậu môn paracetamol dùng khi con sốt mà nôn nhiều, không uống được thuốc, hoặc nhất định không chịu uống.
- Thuốc nhuận tràng, thụt hậu môn cho trẻ
Thuốc nhuận tràng làm mềm phân an toàn cho trẻ và không làm ruột lười khi dùng theo hướng dẫn của bác sĩ, nhưng loại thuốc, liều và thời gian dùng do bác sĩ quyết định…
- Dầu tràm, dầu gió cho trẻ
Không bôi dầu gió, cao xoa, dầu có bạc hà (menthol) hay long não (camphor) cho trẻ dưới 2 tuổi, vì có thể gây co thắt đường thở, bỏng da, và nuốt phải một lượng nhỏ cũng…
- Siro, thuốc đã mở dùng được bao lâu
Thuốc đã mở dùng được bao lâu tùy từng loại, và câu trả lời nằm trên nhãn hoặc tờ hướng dẫn, ở dòng hạn dùng sau khi mở nắp hoặc sau khi pha.
- Hạ sốt xen kẽ hai loại thuốc
Không tự dùng xen kẽ paracetamol và ibuprofen ở nhà; chỉ làm khi bác sĩ khám và hướng dẫn cụ thể giờ, liều cho từng thuốc.
- Nhỏ nước muối sinh lý cho trẻ
Khi con khỏe, mũi thông, không cần nhỏ nước muối sinh lý hằng ngày; mũi tự làm sạch được.
- Tắm lá cho trẻ
Không nên tắm nước lá cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Lá chè xanh, trầu không, mướp đắng, lá khế có thể dính bụi, thuốc trừ sâu, vi khuẩn và chính nhựa lá có thể làm da trẻ…
- Tinh dầu cho trẻ nhỏ
Không bôi tinh dầu lên da trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, không nhỏ vào mũi, không cho vào nước tắm hay nồi xông của bé.
- Kem, xịt chống muỗi cho trẻ
Trẻ dưới 2 tháng tuổi không bôi thuốc xua muỗi; hãy cho bé nằm màn và mặc quần áo dài.
- Thuốc chống nôn cho trẻ
Không nên tự mua thuốc chống nôn cho trẻ. Phần lớn trẻ nôn do viêm dạ dày ruột do virus và tự đỡ sau 1–2 ngày;
- Nhỏ thuốc tai cho trẻ
Chỉ nhỏ thuốc tai cho con khi bác sĩ đã khám tai và kê hoặc dặn dùng. Làm ấm lọ thuốc trong lòng bàn tay, cho con nằm nghiêng tai cần nhỏ lên trên, kéo nhẹ vành tai ra…
- Đọc đơn thuốc, nhãn thuốc
Mỗi thuốc trong đơn của con phải ghi tên hoạt chất (có thể kèm tên thương mại trong ngoặc), hàm lượng, số lượng, liều mỗi lần, số lần trong ngày, đường dùng, thời điểm…
- Mua thuốc cho con trên mạng
Có thể mua một số thuốc không kê đơn cho con qua mạng, nhưng chỉ từ nhà thuốc có giấy phép bán qua sàn thương mại điện tử, ứng dụng hoặc trang web đặt hàng của chính nhà…