Đong thuốc nước cho trẻ bằng xi lanh, cốc đong: cách làm đúng liều
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi
Trả lời nhanh
Đong thuốc nước cho con bằng chính xi lanh, cốc đong hoặc ống nhỏ giọt đi kèm chai thuốc, theo vạch ml, không dùng thìa ăn cơm hay thìa cà phê vì mỗi chiếc chứa một lượng khác nhau. Lắc chai nếu nhãn dặn, rút thuốc đến đúng vạch ghi trong đơn hoặc trên nhãn, đặt cốc đong trên mặt bàn phẳng để xem, và không dùng dụng cụ của chai này để đong chai khác. Nếu chai không kèm dụng cụ, xin dược sĩ một xi lanh uống thuốc có vạch ml. Nếu nghi đã đong nhầm hoặc con uống quá liều, hãy đưa con đến cấp cứu ngay, mang theo chai thuốc.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Bố mẹ nghi đã đong nhầm, cho uống quá liều, hoặc con tự uống thuốc trong chai: đến cấp cứu ngay, mang theo chai, kể cả khi con vẫn bình thường.
- Con sặc thuốc rồi ho không dứt, thở rít, tím tái, hoặc không khóc, không thở được: sơ cứu hóc dị vật và gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Sau khi uống thuốc, con sưng môi, sưng mặt, nổi mề đay khắp người hoặc khó thở.
- Con li bì, khó đánh thức, co giật, hoặc thở chậm, thở yếu sau khi uống thuốc.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Đơn ghi liều bằng mg hoặc ghi số ml cho một chai có hàm lượng khác chai bố mẹ mua: hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi cho uống.
- Vạch trên xi lanh, cốc đong đã mờ, hoặc bố mẹ không chắc vạch đó là ml hay mg.
- Liều cần đong nhỏ hơn vạch nhỏ nhất của dụng cụ đang có, hoặc lớn hơn cả xi lanh: hỏi dược sĩ cách đong cho đúng.
- Con nhổ hoặc nôn ra phần lớn liều của một thuốc bác sĩ kê nhiều lần liền: gọi hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ, không tự cho uống lại cả liều.
Vì sao không đong thuốc bằng thìa trong nhà
Thìa ăn cơm, thìa cà phê trong mỗi nhà to nhỏ khác nhau, có chiếc chứa ít hơn hẳn 5 ml, có chiếc nhiều hơn. Với thuốc của trẻ nhỏ, chênh nhau một hai ml đã là thiếu liều hoặc quá liều, nhất là với dạng giọt đậm đặc.
Liều thuốc của con được tính theo cân nặng và ghi bằng ml. Dụng cụ có vạch ml giúp đong đúng con số đó, không phải ước lượng.
Chọn dụng cụ nào
- Dùng dụng cụ đi kèm chai thuốc: xi lanh uống thuốc, cốc đong, thìa đong có vạch hoặc ống nhỏ giọt. Dụng cụ đó được làm cho đúng chai thuốc ấy.
- Xi lanh uống thuốc đong chính xác nhất với liều nhỏ, và dễ cho trẻ nhỏ uống từng ít một. Cốc đong hợp hơn với trẻ lớn cần liều nhiều ml.
- Thuốc dạng giọt chỉ đong bằng ống nhỏ giọt đi kèm chai đó.
- Nếu chai không có dụng cụ, xin hoặc mua ở nhà thuốc một xi lanh uống thuốc có vạch ml. Nhờ dược sĩ đánh dấu hoặc chỉ cho bố mẹ vạch đúng liều của con.
- Không dùng dụng cụ của chai này để đong thuốc khác. Mỗi chai có vạch và hàm lượng riêng, dùng lẫn dễ đong sai.
Đong bằng xi lanh từng bước
- Đọc liều ghi trong đơn hoặc trên nhãn: bao nhiêu ml, mấy lần một ngày. Xem vạch trên xi lanh là ml, không phải mg.
- Lắc chai nếu nhãn dặn lắc trước khi dùng.
- Rót một ít thuốc ra cốc sạch, hoặc dùng nắp có lỗ cắm xi lanh nếu chai có. Kéo pít tông từ từ cho đến khi mép trên của pít tông nằm đúng vạch cần đong.
- Kiểm tra lại số ml trước khi cho con uống. Nếu rút quá, bơm bớt phần thừa ra cốc, không bơm lại vào chai.
- Cho con ngồi thẳng, đặt đầu xi lanh vào phía trong má và bơm từng ít một, chờ con nuốt rồi mới bơm tiếp.
Đong bằng cốc đong
Đặt cốc trên mặt bàn phẳng, rót thuốc đến đúng vạch rồi mới xem lại; cầm cốc trên tay dễ bị nghiêng và đọc sai. Cốc đong thường có vạch to, nên với liều nhỏ dưới 5 ml, xi lanh vẫn chính xác hơn.
Sau khi con uống, nếu còn sót thuốc dính trong cốc, có thể tráng một chút nước cho con uống nốt.
Rửa và cất dụng cụ
Sau mỗi lần dùng, tháo rời xi lanh, rửa bằng nước ấm và xà phòng, để khô tự nhiên. Không ngâm nước sôi hay chất tẩy rửa mạnh, vì có loại làm mờ vạch chia, khiến xi lanh không còn đong đúng.
Cất xi lanh, cốc đong cùng với đúng chai thuốc của nó, trên cao, ngoài tầm tay trẻ. Khi hết đợt thuốc, bỏ dụng cụ đi cùng chai, hoặc rửa sạch và giữ một xi lanh có vạch ml rõ trong tủ thuốc gia đình.
Chăm sóc con tại nhà
- Giữ sẵn một xi lanh uống thuốc có vạch ml trong tủ thuốc gia đình.
- Mỗi lần mua thuốc mới, đọc lại hàm lượng trên chai và nhờ dược sĩ chỉ vạch đúng liều của con.
- Ghi số ml của mỗi thuốc lên một tờ giấy dán cạnh chai, kèm tên và hàm lượng chai.
- Rút sẵn đúng liều trước khi bế con, để không phải vừa giữ con vừa đong.
- Ghi giờ và số ml mỗi lần cho uống, nhất là khi nhiều người cùng chăm con.
- Rửa xi lanh bằng nước ấm và xà phòng sau mỗi lần dùng; vạch mờ thì thay xi lanh mới.
Hiểu lầm thường gặp
- Một thìa cà phê là 5 ml, dùng thìa trong nhà cũng được.
- Thìa trong nhà to nhỏ khác nhau, nên lượng thuốc mỗi lần khác nhau. Chỉ dùng xi lanh, cốc đong hoặc ống nhỏ giọt có vạch ml.
- Xi lanh nào cũng như nhau, chai mới cứ dùng xi lanh của chai cũ.
- Vạch chia và hàm lượng thuốc mỗi chai có thể khác. Dùng dụng cụ đi kèm chai đang dùng, và đọc lại liều ml khi đổi chai.
- Đổ thẳng thuốc từ chai vào miệng con cho nhanh.
- Không đong được liều, lại dễ làm con sặc. Đong ra xi lanh rồi bơm từng ít vào phía trong má.
- Thuốc nước hơi đặc thì đong 'ước chừng' cũng không sao.
- Thuốc của trẻ tính theo cân nặng, chênh vài ml đã có thể thiếu hoặc quá liều. Đong đúng vạch mỗi lần.
Bố mẹ hay hỏi
+Không có xi lanh thì đong thuốc bằng gì?
Ra nhà thuốc xin hoặc mua một xi lanh uống thuốc có vạch ml; đây là dụng cụ rẻ và dễ tìm. Không thay bằng thìa ăn cơm hay thìa cà phê.
+Xi lanh tiêm có dùng để đong thuốc uống được không?
Nên dùng xi lanh dành cho thuốc uống, không có kim, đầu tròn và có vạch ml. Nếu chỉ có xi lanh tiêm, tháo bỏ kim và hỏi dược sĩ trước khi dùng.
+Đơn ghi 5 ml mà chai có cốc đong, dùng cốc hay xi lanh?
Dùng cái nào cũng được nếu có vạch 5 ml rõ ràng. Với trẻ nhỏ khó uống, xi lanh dễ cho uống từng ít và đong chính xác hơn.
+Xi lanh có cần tiệt trùng không?
Không cần đun sôi. Rửa bằng nước ấm và xà phòng sau mỗi lần dùng, để khô; đun sôi có thể làm mờ vạch hoặc biến dạng xi lanh.
+Lỡ đong nhầm nhiều hơn liều thì làm sao?
Không cho thêm liều nào nữa. Với thuốc hạ sốt hay thuốc của người lớn, đưa con đến cấp cứu ngay, mang theo chai; với thuốc khác, gọi ngay bác sĩ hoặc dược sĩ để được hướng dẫn.
Nguồn tham khảo
- How to Use Liquid Medicines for Children — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- How to give your child liquid medicines — Bệnh viện Nhi Great Ormond Street (NHS, Anh)
- Paracetamol for children — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Tính liều theo cân nặng
Liều thuốc cho trẻ tính theo cân nặng: lấy số mg cho mỗi kg nhân với cân nặng của con để ra số mg, rồi chia cho số mg có trong 1 ml (đọc trên chai) để ra số ml. Ví dụ paracetamol 10–15 mg/kg một lần: con 20 kg cần 200–300 mg; với siro 250 mg/5 ml (50 mg trong 1 ml) là 4–6 ml, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Thuốc kê đơn như kháng sinh thì dùng đúng liều bác sĩ ghi, không tự tính hay tăng giảm. Nếu con uống quá liều hoặc bố mẹ nghi đã đong nhầm, hãy đến cấp cứu ngay, mang theo chai thuốc.
- Cho trẻ uống thuốc
Cho con ngồi thẳng hoặc bế con ở tư thế nửa ngồi, dùng xi lanh uống thuốc đặt vào phía trong má, bơm từng ít một và chờ con nuốt rồi mới bơm tiếp. Không bơm mạnh vào cuống họng, không đổ thuốc khi con nằm ngửa hay đang khóc thét, không bóp mũi để ép uống, vì con dễ bị sặc thuốc vào đường thở. Thuốc đắng có thể trộn với một thìa nhỏ đồ ngọt con thích, nhưng không trộn vào cả bình sữa hay cốc nước. Nếu con sặc rồi ho không dứt, thở rít, tím tái, hãy sơ cứu và gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Lỡ cho con uống gấp đôi liều
Nếu lỡ cho con uống thêm một liều paracetamol hay ibuprofen, hoặc hai lần cách nhau dưới 4 giờ, hãy đưa con đến cơ sở y tế có cấp cứu ngay, kể cả khi con vẫn chơi bình thường, mang theo chai thuốc; quá liều paracetamol có thể hại gan trong khi những giờ đầu con chưa có dấu hiệu gì. Với thuốc khác như kháng sinh, siro ho, thuốc chống dị ứng, hãy gọi ngay bác sĩ, dược sĩ hoặc trung tâm chống độc để được tính theo cân nặng của con; không tự ở nhà chờ xem. Không cho thêm liều nào, không gây nôn. Con li bì, co giật hay khó thở thì gọi 115 hoặc 113.
- Trẻ uống quá liều paracetamol
Khi nghi con uống quá liều paracetamol, như uống nhầm cả chai, rót nhầm loại siro đậm đặc hơn, uống dày hơn 4 giờ một lần hay uống cùng thuốc cảm có paracetamol, hãy đưa con đến cấp cứu ngay, kể cả khi con vẫn chơi bình thường, và mang theo chai hoặc vỏ thuốc. Quá liều có thể làm hại gan trong khi những giờ đầu con thường chưa có dấu hiệu gì; thuốc giải độc ở bệnh viện có tác dụng tốt nhất khi dùng sớm, trong khoảng 8 giờ đầu. Ở nhà không gây nôn và không cho uống bất cứ thứ gì để giải độc.
- Liều paracetamol, ibuprofen
Liều paracetamol cho trẻ là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Ví dụ con nặng 12 kg dùng 120–180 mg một lần; với siro loại 120 mg/5 ml là 5–7,5 ml. Luôn đọc hàm lượng mg/ml in trên chai, vì cùng một số ml nhưng chai khác nhau có lượng thuốc khác nhau. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.
- Tủ thuốc gia đình có con nhỏ
Tủ thuốc cho nhà có con nhỏ chỉ cần vài thứ dùng đúng: nhiệt kế điện tử, paracetamol dạng phù hợp với cân nặng của con kèm xi lanh đong, oresol giảm áp lực thẩm thấu, nước muối sinh lý 0,9%, đồ sơ cứu vết thương và túi chườm lạnh. Không cần thuốc cầm tiêu chảy, thuốc ho, kháng sinh dự trữ hay aspirin cho trẻ. Quan trọng nhất là cất mọi thuốc trên cao, có khóa, ngoài tầm với của trẻ; nếu con uống nhầm thuốc, đưa con đến cấp cứu ngay, mang theo vỏ thuốc.
Chủ đề khác