Dùng thuốc cho con

Cách cho trẻ uống thuốc khi con không chịu, an toàn và đủ liều

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi

Trả lời nhanh

Cho con ngồi thẳng hoặc bế con ở tư thế nửa ngồi, dùng xi lanh uống thuốc đặt vào phía trong má, bơm từng ít một và chờ con nuốt rồi mới bơm tiếp. Không bơm mạnh vào cuống họng, không đổ thuốc khi con nằm ngửa hay đang khóc thét, không bóp mũi để ép uống, vì con dễ bị sặc thuốc vào đường thở. Thuốc đắng có thể trộn với một thìa nhỏ đồ ngọt con thích, nhưng không trộn vào cả bình sữa hay cốc nước. Nếu con sặc rồi ho không dứt, thở rít, tím tái, hãy sơ cứu và gọi 115 hoặc 113 ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con sặc thuốc rồi ho không dứt, thở rít, tím tái, hoặc không khóc, không thở được: sơ cứu hóc dị vật và gọi 115 hoặc 113 ngay.
  • Sau khi uống thuốc, con sưng môi, sưng mặt, nổi mề đay khắp người hoặc khó thở.
  • Con li bì, khó đánh thức, hoặc thở chậm, thở yếu sau khi uống thuốc.
  • Con uống nhầm thuốc, uống quá liều, hoặc bố mẹ nghi đã đong nhầm: đến cấp cứu ngay, mang theo chai thuốc, kể cả khi con vẫn bình thường.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con nôn hoặc nhổ ra phần lớn liều của một thuốc bác sĩ kê (kháng sinh, thuốc động kinh, thuốc tim) nhiều lần liền: gọi hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.
  • Đã thử nhiều cách mà vẫn không cho con uống được thuốc bác sĩ kê: báo bác sĩ để đổi loại dễ uống hơn hoặc dạng khác.
  • Bố mẹ không chắc thuốc có được trộn với sữa, nước quả, có được nghiền, bẻ hay mở viên nang không.
  • Con nôn nhiều sau mỗi lần uống thuốc, hoặc nôn kèm sốt, tiêu chảy, mệt.

Chuẩn bị trước khi cho con uống

  • Đọc tên thuốc, hàm lượng và liều trên nhãn hoặc đơn thuốc. Lắc chai nếu nhãn ghi cần lắc.
  • Dùng xi lanh uống thuốc hoặc cốc đong đi kèm chai. Xi lanh cho liều chính xác nhất; thìa ăn cơm mỗi chiếc chứa một lượng khác nhau. Xem vạch trên xi lanh là ml hay mg trước khi rút thuốc.
  • Rút sẵn đúng liều trước khi bế con, để không phải vừa giữ con vừa đong.
  • Chuẩn bị khăn và một cốc nước hoặc sữa con thích để con uống tráng miệng sau thuốc.
  • Với trẻ nhỏ hay chống đối, nhờ thêm một người lớn giúp.

Cách cho trẻ nhỏ uống thuốc nước

  • Cho con ngồi thẳng trên lòng, hoặc bế con nghiêng ở tư thế nửa ngồi. Không cho uống khi con nằm ngửa.
  • Đặt đầu xi lanh vào phía trong má, giữa lợi và má, qua khỏi hàng răng.
  • Bơm từng ít một, chờ con nuốt rồi mới bơm tiếp. Không bơm cả liều một lần và không bơm thẳng vào cuống họng, vì thuốc có thể chảy vào khí quản.
  • Giữ đầu con hơi cúi hoặc thẳng; ngửa đầu ra sau làm con khó nuốt và dễ sặc.
  • Một số trẻ chịu hợp tác hơn khi được tự cầm xi lanh đưa vào miệng, bố mẹ chỉ việc đẩy pít tông.
  • Cho con uống một ngụm nước hoặc bú sau khi uống thuốc, rồi khen con.

Khi con nhất định không chịu

  • Che vị đắng: trộn liều thuốc với khoảng một thìa nhỏ (5 ml) đồ ngọt con thích như sữa chua, siro hoa quả, rồi cho uống hết ngay. Với trẻ dưới 1 tuổi không dùng mật ong. Hỏi dược sĩ trước với những thuốc có hướng dẫn riêng về cách uống.
  • Với thuốc thật sự cần (như kháng sinh bác sĩ kê), nếu con giãy giụa, cần hai người lớn: một người bế con ngồi trên lòng, giữ tay và đầu con; người kia mở miệng con bằng cách ấn nhẹ cằm xuống, đặt xi lanh vào giữa hai hàm, nhỏ thuốc từ từ lên phía sau lưỡi và giữ miệng con khép lại đến khi con nuốt.
  • Sau đó ôm con, nói nhẹ nhàng rằng bố mẹ xin lỗi vì phải giữ con, lần sau con tự uống thì không phải giữ nữa. Một lời khen hay một phần thưởng nhỏ giúp lần sau dễ hơn.
  • Không dùng cách giữ con này với thuốc không cần thiết. Phần lớn thuốc ho, thuốc cảm không cần cho trẻ nhỏ, và thuốc hạ sốt chỉ cần khi con khó chịu vì sốt.
  • Nếu con vẫn không uống được thuốc bác sĩ kê, hãy báo bác sĩ. Bác sĩ có thể đổi sang thuốc khác dễ uống hơn, đổi dạng thuốc, hoặc chọn cách dùng khác.

Cho trẻ lớn uống thuốc viên

  • Nhiều thuốc có dạng nước hoặc viên nhai. Nếu con chưa nuốt được viên, hãy hỏi bác sĩ, dược sĩ về dạng khác.
  • Đặt viên thuốc ra phía sau lưỡi, cho con ngậm một ngụm lớn nước hoặc nước quả rồi nuốt một lần. Chất lỏng hơi sánh như sinh tố dễ nuốt hơn nước lọc. Giữ đầu thẳng hoặc hơi cúi.
  • Có thể bẻ đôi hoặc nghiền nhiều loại viên rồi trộn với một chút sữa chua. Không nghiền, không bẻ viên giải phóng chậm hay viên bao tan trong ruột; hỏi dược sĩ nếu không chắc.
  • Trẻ trên 8 tuổi chưa nuốt được viên có thể tập lúc khỏe mạnh, bắt đầu bằng những mẩu kẹo rất nhỏ dễ tan.

Những việc không nên làm

  • Bóp mũi, đổ thuốc khi con đang khóc thét hoặc đang nằm ngửa: con dễ sặc thuốc vào phổi.
  • Trộn thuốc vào cả bình sữa, cả cốc nước quả hay bát cháo: con bỏ dở là không đủ liều, và có thể làm con sợ luôn món đó.
  • Gọi thuốc là kẹo để dỗ con: con có thể tự tìm uống khi bố mẹ không để ý.
  • Dọa, quát, phạt con vì không chịu uống thuốc: lần sau con càng chống đối.
  • Tự đổi sang loại thuốc khác, hay bỏ dở kháng sinh vì con không chịu uống, khi chưa hỏi bác sĩ.

Nếu con nôn hoặc nhổ thuốc ra

Đừng tự cho con uống lại cả liều ngay, vì khó biết con đã nuốt được bao nhiêu và dễ thành quá liều. Hãy gọi hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ, nói rõ tên thuốc và con nôn sau khi uống bao lâu.

Với thuốc hạ sốt, nếu không hỏi được ai, chờ đủ 4 giờ rồi mới cho liều tiếp theo. Với kháng sinh và các thuốc bác sĩ kê cho bệnh mạn tính, luôn hỏi bác sĩ khi con nôn hoặc bỏ liều nhiều lần.

Chăm sóc con tại nhà

  • Giữ xi lanh uống thuốc có vạch ml trong tủ thuốc; rửa bằng nước ấm và xà phòng sau mỗi lần dùng, để khô tự nhiên.
  • Rút sẵn liều thuốc trước khi bế con, chuẩn bị nước hoặc sữa để uống tráng.
  • Cho con ngồi thẳng, bơm từng ít vào phía trong má, chờ con nuốt.
  • Ghi giờ và liều mỗi lần cho uống, nhất là khi nhiều người cùng chăm con.
  • Khen con sau mỗi lần uống thuốc, kể cả khi con chỉ hợp tác một chút.
  • Cất thuốc trên cao, có nắp an toàn, ngoài tầm tay và tầm nhìn của trẻ.

Hiểu lầm thường gặp

Bóp mũi thì con phải há miệng, đổ thuốc vào là nhanh nhất.
Khi bị bóp mũi, con phải thở bằng miệng và dễ hít thuốc vào đường thở. Cho con ngồi thẳng và bơm từng ít vào phía trong má an toàn hơn nhiều.
Gọi thuốc là kẹo để con dễ uống.
Trẻ nhỏ tin là thật và có thể tự lấy uống, dẫn đến ngộ độc. Hãy nói rõ đây là thuốc, chỉ uống khi bố mẹ cho.
Pha thuốc vào bình sữa thì con uống hết mà không biết.
Con thường bú không hết bình, nên không đủ liều, và có khi con chê luôn sữa. Nếu cần che vị, trộn với một lượng rất nhỏ đồ ngọt và cho uống hết ngay.
Con không chịu uống thì cho uống bù gấp đôi vào lần sau.
Uống gấp đôi có thể gây quá liều. Khi con bỏ liều hoặc nôn ra, hãy hỏi dược sĩ, bác sĩ cách xử lý với từng loại thuốc.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ sơ sinh uống thuốc bằng gì?

Dùng xi lanh uống thuốc hoặc ống nhỏ giọt có vạch, cho bé nằm nghiêng nửa ngồi, nhỏ từng ít vào phía trong má và chờ bé nuốt. Không dùng thìa ăn cơm để đong thuốc.

+Có được pha thuốc với sữa cho con dễ uống không?

Có thể trộn liều thuốc với một thìa nhỏ sữa chua hay đồ ngọt con thích và cho uống hết ngay, trừ khi hướng dẫn thuốc dặn khác. Không pha vào cả bình sữa.

+Con nôn ngay sau khi uống thuốc thì có cho uống lại không?

Hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi cho uống lại. Với thuốc hạ sốt, nếu không hỏi được, chờ đủ 4 giờ rồi mới cho liều tiếp theo.

+Con khóc thét khi uống thuốc có sao không?

Đổ thuốc lúc con đang khóc thét dễ làm con sặc. Hãy dỗ cho con bình tĩnh, cho ngồi thẳng rồi mới bơm từng ít một.

+Mấy tuổi thì trẻ nuốt được thuốc viên?

Mỗi trẻ một khác, có trẻ đến 10 tuổi mới nuốt được viên. Trẻ chưa nuốt được thì dùng dạng nước hoặc hỏi dược sĩ cách nghiền viên.

Nguồn tham khảo

  1. Medicine – Refusal to Take — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. How to give your child liquid medicines — NHS (Anh)
  3. Medication Safety Tips for Families — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Liều paracetamol, ibuprofen

    Liều paracetamol cho trẻ là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Ví dụ con nặng 12 kg dùng 120–180 mg một lần; với siro loại 120 mg/5 ml là 5–7,5 ml. Luôn đọc hàm lượng mg/ml in trên chai, vì cùng một số ml nhưng chai khác nhau có lượng thuốc khác nhau. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.

  • Tính liều theo cân nặng

    Liều thuốc cho trẻ tính theo cân nặng: lấy số mg cho mỗi kg nhân với cân nặng của con để ra số mg, rồi chia cho số mg có trong 1 ml (đọc trên chai) để ra số ml. Ví dụ paracetamol 10–15 mg/kg một lần: con 20 kg cần 200–300 mg; với siro 250 mg/5 ml (50 mg trong 1 ml) là 4–6 ml, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Thuốc kê đơn như kháng sinh thì dùng đúng liều bác sĩ ghi, không tự tính hay tăng giảm. Nếu con uống quá liều hoặc bố mẹ nghi đã đong nhầm, hãy đến cấp cứu ngay, mang theo chai thuốc.

  • Dùng kháng sinh cho trẻ

    Bố mẹ không nên tự cho con uống kháng sinh. Kháng sinh chỉ diệt vi khuẩn, không có tác dụng với virus, nguyên nhân của phần lớn các đợt sốt, ho, sổ mũi, viêm họng ở trẻ. Dùng kháng sinh không đúng làm con chịu tác dụng phụ vô ích và làm vi khuẩn kháng thuốc, đến khi con thật sự cần thì thuốc không còn tác dụng. Chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê đơn, uống đúng liều, đúng giờ và đủ số ngày bác sĩ dặn.

  • Hóc dị vật

    Nếu con còn ho được, khóc được, nói được, hãy để con tự ho và ở sát bên con; không vỗ, không móc họng. Nếu con không ho ra tiếng, không khóc, không thở được: trẻ dưới 1 tuổi thì vỗ lưng 5 lần rồi ấn ngực 5 lần; trẻ từ 1 tuổi thì vỗ lưng 5 lần rồi ấn bụng (thủ thuật Heimlich) 5 lần, lặp lại đến khi dị vật ra. Gọi 115 hoặc 113 ngay, và nếu con lả đi, bất tỉnh thì bắt đầu ép tim thổi ngạt.

  • Tủ thuốc gia đình có con nhỏ

    Tủ thuốc cho nhà có con nhỏ chỉ cần vài thứ dùng đúng: nhiệt kế điện tử, paracetamol dạng phù hợp với cân nặng của con kèm xi lanh đong, oresol giảm áp lực thẩm thấu, nước muối sinh lý 0,9%, đồ sơ cứu vết thương và túi chườm lạnh. Không cần thuốc cầm tiêu chảy, thuốc ho, kháng sinh dự trữ hay aspirin cho trẻ. Quan trọng nhất là cất mọi thuốc trên cao, có khóa, ngoài tầm với của trẻ; nếu con uống nhầm thuốc, đưa con đến cấp cứu ngay, mang theo vỏ thuốc.

  • Trẻ uống nhầm thuốc, hóa chất

    Khi nghi con uống nhầm thuốc hay hóa chất, lấy phần còn lại ra khỏi miệng con, giữ lại chai lọ, vỏ thuốc và đưa con đến cấp cứu ngay hoặc gọi 115 hoặc 113, kể cả khi con vẫn chơi bình thường, vì nhiều chất gây hại sau vài giờ. Không gây nôn, không cho uống sữa, nước chanh, giấm hay dầu ăn để giải độc. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, co giật, li bì, hoặc đã nuốt chất tẩy rửa, xăng dầu, thuốc trừ sâu, thuốc diệt chuột, pin cúc áo.

Chủ đề khác