Trẻ uống nhầm thuốc, hóa chất: làm gì ngay và những điều không được làm
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Trả lời nhanh
Khi nghi con uống nhầm thuốc hay hóa chất, lấy phần còn lại ra khỏi miệng con, giữ lại chai lọ, vỏ thuốc và đưa con đến cấp cứu ngay hoặc gọi 115 hoặc 113, kể cả khi con vẫn chơi bình thường, vì nhiều chất gây hại sau vài giờ. Không gây nôn, không cho uống sữa, nước chanh, giấm hay dầu ăn để giải độc. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, co giật, li bì, hoặc đã nuốt chất tẩy rửa, xăng dầu, thuốc trừ sâu, thuốc diệt chuột, pin cúc áo.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con khó thở, thở rít, ho sặc sụa liên tục, môi tím tái.
- Con co giật, li bì, khó đánh thức, mềm nhũn, hoặc bất tỉnh.
- Con đã nuốt hoặc có thể đã nuốt chất tẩy rửa bồn cầu, nước tẩy Javel, xút thông cống, xăng, dầu hỏa, thuốc trừ sâu, thuốc diệt chuột.
- Con nuốt pin cúc áo hoặc nam châm nhỏ, kể cả khi con vẫn bình thường.
- Con uống thuốc của người lớn (thuốc huyết áp, tiểu đường, tim mạch, thuốc ngủ, thuốc chống trầm cảm, viên sắt), thuốc nhỏ mũi co mạch, dầu tràm, dầu gió, long não, hoặc nhiều thuốc hạ sốt.
- Miệng, môi con bỏng rát, sưng phồng, con chảy nhiều dãi, không nuốt được, nôn ra máu.
- Con tuổi teen uống nhiều thuốc một cách cố ý, dù con nói đã ổn.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Bố mẹ không chắc con đã nuốt bao nhiêu, nhưng chất đó không nằm trong danh sách cấp cứu: vẫn đưa con đến cơ sở y tế gần nhất để bác sĩ đánh giá, mang theo chai lọ.
- Con nuốt nhiều kem đánh răng (hơn một ngụm), hoặc nuốt một ít sáp màu, phấn, cát, đất, mực bút bi mà nay có nôn, đau bụng, khó chịu.
- Con bị hóa chất bắn vào da: sau khi rửa nước, da vẫn đỏ, phồng rộp, đau rát.
- Đã bị uống nhầm thuốc và đi khám rồi, nay con lại mệt, nôn, vàng da, vàng mắt trong vài ngày sau.
Làm gì ngay khi phát hiện
- Bình tĩnh, lấy hết thuốc, hóa chất còn trong miệng con ra, cho con nhổ đi. Không móc sâu vào họng.
- Nhìn con: con có thở bình thường, tỉnh táo không. Nếu con khó thở, co giật, li bì hoặc bất tỉnh, gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Giữ lại chai, lọ, vỏ thuốc, nhãn mác, phần còn lại. Ước lượng con nuốt bao nhiêu, vào khoảng mấy giờ.
- Đưa con đến cơ sở y tế gần nhất có cấp cứu, mang theo chai lọ. Kể cả khi con vẫn chơi bình thường, nhiều chất như paracetamol, viên sắt, thuốc tim mạch, thuốc tiểu đường gây hại muộn sau nhiều giờ.
- Nếu con nôn, cho con nằm nghiêng để không sặc. Giữ lại chất nôn trong túi kín nếu được.
- Nếu con ngừng thở: lau sạch miệng con, mở đường thở, thổi ngạt 5 lần, rồi ép tim 30 lần, thổi 2 lần, lặp lại với nhịp 100–120 lần mỗi phút cho đến khi nhân viên cấp cứu đến.
Những điều không được làm
- Không gây nôn bằng móc họng, nước muối, hay bất cứ cách nào. Chất ăn mòn đi ngược lên sẽ làm bỏng thêm thực quản, xăng dầu dễ bị sặc vào phổi gây viêm phổi nặng.
- Không cho uống sữa, nước chanh, giấm, dầu ăn, lòng trắng trứng để trung hòa hay giải độc. Những cách này không có tác dụng và có thể làm nặng thêm.
- Không tự cho uống than hoạt ở nhà. Bác sĩ sẽ quyết định có cần dùng hay không.
- Không chờ con có triệu chứng mới đi viện.
- Không dựa vào lời khuyên trên mạng xã hội thay cho việc gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu.
Hóa chất dính da, bắn vào mắt, hít phải
Hóa chất dính da: cởi bỏ quần áo dính hóa chất, rửa da dưới vòi nước sạch hơi ấm chảy liên tục ít nhất 15–20 phút. Người lớn đeo găng hoặc túi nilon vào tay khi làm để không bị bỏng theo.
Hóa chất bắn vào mắt: giữ mi mắt con mở, xả nước sạch nhẹ nhàng từ khóe mắt trong ra ngoài liên tục ít nhất 20 phút, rồi đưa con đi khám mắt ngay. Hít phải khí độc, khói, khí gas: đưa con ra chỗ thoáng khí, mở cửa, không bật lửa hay công tắc điện nếu nghi rò gas, và gọi 115 hoặc 113 nếu con khó thở, đau đầu, lơ mơ.
Những thứ trong nhà hay gây ngộ độc cho trẻ nhỏ
- Thuốc của ông bà, bố mẹ để trên bàn, trong túi xách: thuốc huyết áp, tiểu đường, tim mạch, thuốc ngủ, viên sắt. Chỉ một hai viên đã có thể nguy hiểm với trẻ nhỏ.
- Siro hạ sốt, thuốc ho có vị ngọt: trẻ dễ tự uống cả chai.
- Thuốc nhỏ mũi co mạch: uống nhầm hoặc nhỏ quá nhiều cho trẻ nhỏ gây li bì, thở chậm, tay chân lạnh, nhịp tim chậm.
- Dầu tràm, dầu gió, dầu khuynh diệp, long não, băng phiến: một lượng nhỏ đã có thể gây co giật ở trẻ nhỏ.
- Nước tẩy bồn cầu, nước tẩy Javel, xút thông cống, viên giặt dạng túi nhỏ: gây bỏng miệng, thực quản.
- Xăng, dầu hỏa, dầu nhớt đựng trong chai nước ngọt, chai nước lọc: trẻ tưởng là nước uống.
- Thuốc trừ sâu, thuốc diệt chuột, diệt gián; pin cúc áo; tinh dầu nicotine của thuốc lá điện tử.
Phòng ngộ độc cho con
- Cất mọi thuốc, kể cả thuốc bổ, vitamin, ở tủ trên cao có khóa, ngoài tầm với và tầm nhìn của trẻ. Đóng chặt nắp an toàn sau mỗi lần dùng.
- Không gọi thuốc là kẹo để dỗ con uống. Hạn chế uống thuốc trước mặt con vì trẻ hay bắt chước.
- Để hóa chất trong chai lọ gốc có nhãn, không bao giờ chiết sang chai nước, cốc, bát ăn uống. Cất trên cao hoặc trong tủ khóa, xa chỗ để đồ ăn.
- Nhắc ông bà, khách đến chơi cất túi thuốc, hộp thuốc chia liều theo ngày ra khỏi tầm tay trẻ.
- Đọc lại tên thuốc, hàm lượng và liều trước mỗi lần cho con uống; tính liều theo cân nặng, dùng xi lanh đong có vạch.
- Bố mẹ và người trông trẻ nên học sơ cứu ép tim thổi ngạt cho trẻ em.
Khi con tuổi teen cố ý uống thuốc
Với tuổi teen, ngộ độc thuốc có khi không phải do nhầm. Nếu bố mẹ biết hoặc nghi con đã uống nhiều thuốc một cách cố ý, hãy gọi 115 hoặc 113, hoặc đưa con đi cấp cứu ngay, kể cả khi con trông vẫn bình thường hay nói mình không sao. Ở bên con, giữ lại vỏ thuốc và cất hết thuốc trong nhà.
Sau khi con an toàn, con cần được bác sĩ tâm lý hoặc tâm thần khám. Nói với con bằng giọng bình tĩnh, không trách mắng. Bố mẹ có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) để được hỗ trợ.
Chăm sóc con tại nhà
- Lưu số 115 hoặc 113 trong điện thoại và dán ở chỗ dễ thấy trong nhà, cùng cân nặng của con.
- Mỗi lần mua thuốc mới, đọc kỹ nhãn và cất lại ngay sau khi dùng, không để trên bàn, đầu giường.
- Sau khi đã đi khám và được cho về, theo dõi con đúng khoảng thời gian bác sĩ dặn: mức tỉnh táo, nhịp thở, nôn, đau bụng; con mệt hơn thì quay lại ngay.
- Nếu con nuốt chất ăn mòn và đã được bác sĩ khám, cho con ăn uống theo đúng hướng dẫn, quay lại khám nếu con nuốt đau, nuốt nghẹn hoặc nôn ra máu.
- Rà soát lại nhà sau sự việc: những chỗ con với tới được, chai lọ không nhãn, thuốc của người già.
Hiểu lầm thường gặp
- Con uống nhầm thì phải móc họng cho nôn ra ngay.
- Gây nôn ở nhà có thể làm bỏng thêm thực quản với chất tẩy rửa và làm con sặc xăng dầu vào phổi. Hãy lấy phần còn trong miệng ra và đưa con đi cấp cứu.
- Cho con uống sữa hoặc lòng trắng trứng để giải độc.
- Sữa và lòng trắng trứng không giải được độc của thuốc hay hóa chất, còn làm con dễ nôn và sặc. Không cho con ăn uống gì khi chưa hỏi bác sĩ.
- Con vẫn chơi bình thường thì chắc không sao.
- Paracetamol, viên sắt, thuốc tim mạch, thuốc tiểu đường có thể gây hại sau nhiều giờ khi con vẫn trông khỏe. Bác sĩ cần đánh giá sớm để dùng thuốc giải độc kịp.
- Thuốc nhỏ mũi, dầu gió là thuốc ngoài da nên uống nhầm một ít không sao.
- Thuốc nhỏ mũi co mạch, dầu tràm, long não rất độc với trẻ nhỏ khi nuốt phải, có thể gây li bì, thở chậm hoặc co giật.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ uống nhầm thuốc hạ sốt có sao không?
Tùy lượng thuốc so với cân nặng. Uống quá liều paracetamol có thể hại gan mà ban đầu con vẫn bình thường, nên hãy đưa con đến cấp cứu ngay, mang theo chai thuốc, để bác sĩ tính lượng và quyết định có cần xét nghiệm, thuốc giải độc.
+Trẻ uống nhầm nước tẩy rửa phải làm sao?
Cho con nhổ hết phần còn trong miệng, lau miệng, không gây nôn, không cho uống sữa hay nước chanh. Gọi 115 hoặc 113, hoặc đưa con đến cấp cứu ngay, mang theo chai.
+Trẻ uống nhầm dầu hỏa, xăng thì xử lý thế nào?
Không gây nôn vì xăng dầu dễ sặc vào phổi gây viêm phổi nặng. Đưa con đi cấp cứu ngay; nếu con ho, thở nhanh, thở khó, gọi 115 hoặc 113.
+Con nuốt một ít kem đánh răng có sao không?
Một lượng nhỏ kem đánh răng thường vô hại, có khi chỉ hơi khó chịu bụng. Nếu con nuốt nhiều, chừng hơn một ngụm, hoặc nôn, đau bụng, hãy hỏi bác sĩ.
+Bao lâu sau khi uống nhầm thì có triệu chứng?
Có chất gây triệu chứng trong vài phút như thuốc ngủ, chất tẩy rửa; có chất sau nhiều giờ đến một hai ngày như paracetamol, viên sắt. Vì vậy không chờ triệu chứng mới đi khám.
Nguồn tham khảo
- Poisoning — NHS (Anh)
- Poison Prevention & Treatment Tips for Parents — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Swallowed Harmless Substance — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Eye - Chemical In — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Liều paracetamol, ibuprofen
Liều paracetamol cho trẻ là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Ví dụ con nặng 12 kg dùng 120–180 mg một lần; với siro loại 120 mg/5 ml là 5–7,5 ml. Luôn đọc hàm lượng mg/ml in trên chai, vì cùng một số ml nhưng chai khác nhau có lượng thuốc khác nhau. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.
- Hóc dị vật
Nếu con còn ho được, khóc được, nói được, hãy để con tự ho và ở sát bên con; không vỗ, không móc họng. Nếu con không ho ra tiếng, không khóc, không thở được: trẻ dưới 1 tuổi thì vỗ lưng 5 lần rồi ấn ngực 5 lần; trẻ từ 1 tuổi thì vỗ lưng 5 lần rồi ấn bụng (thủ thuật Heimlich) 5 lần, lặp lại đến khi dị vật ra. Gọi 115 hoặc 113 ngay, và nếu con lả đi, bất tỉnh thì bắt đầu ép tim thổi ngạt.
- Tủ thuốc gia đình có con nhỏ
Tủ thuốc cho nhà có con nhỏ chỉ cần vài thứ dùng đúng: nhiệt kế điện tử, paracetamol dạng phù hợp với cân nặng của con kèm xi lanh đong, oresol giảm áp lực thẩm thấu, nước muối sinh lý 0,9%, đồ sơ cứu vết thương và túi chườm lạnh. Không cần thuốc cầm tiêu chảy, thuốc ho, kháng sinh dự trữ hay aspirin cho trẻ. Quan trọng nhất là cất mọi thuốc trên cao, có khóa, ngoài tầm với của trẻ; nếu con uống nhầm thuốc, đưa con đến cấp cứu ngay, mang theo vỏ thuốc.
- Hóa chất bắn vào mắt
Khi hóa chất bắn vào mắt con, rửa mắt ngay dưới vòi nước sạch, mát hoặc hơi ấm, chảy nhẹ và liên tục ít nhất 20 phút, vạch mi cho nước chảy khắp mắt, rồi mới đi cấp cứu, mang theo chai lọ hóa chất. Rửa ngay là việc quan trọng nhất, quan trọng hơn chạy đi tìm thuốc hay đến viện trước. Nước tẩy bồn cầu, thuốc thông cống, nước tẩy dầu mỡ, vôi, xi măng là những chất có thể làm bỏng và mù mắt. Không dụi mắt, không nhỏ sữa, nước muối tự pha, nước lá hay thuốc nhỏ mắt có sẵn trong nhà.
- Trẻ nuốt dị vật
Nuốt pin cúc áo (pin đồng hồ, pin điều khiển, pin đồ chơi) hoặc nam châm là cấp cứu, kể cả khi con vẫn chơi bình thường và chỉ mới nghi là con nuốt: pin có thể làm bỏng thủng thực quản chỉ trong khoảng 2 giờ, còn nam châm có thể hút nhau qua thành ruột. Vật sắc nhọn cũng phải đi cấp cứu ngay. Đồng xu hay vật nhỏ, trơn mà con vẫn ăn uống, thở bình thường thì đi khám trong ngày để bác sĩ quyết định có cần chụp phim. Không gây nôn, không móc họng; nếu con khó thở, gọi 115 hoặc 113.
- Con có ý định tự làm hại bản thân
Khi con nói muốn chết, muốn biến mất, hoặc bố mẹ thấy vết thương con tự gây ra, hãy coi đó là lời cầu cứu và đáp lại ngay trong hôm nay. Hỏi thẳng con có đang nghĩ đến chuyện tự tử không; hỏi như vậy không gieo ý nghĩ vào đầu con mà giúp con nói ra. Nếu con đã có kế hoạch, đã làm hại bản thân, hoặc bố mẹ thấy con không an toàn, hãy ở bên con, cất các vật nguy hiểm và gọi 115 hoặc 113. Trường hợp còn lại, đưa con đi khám bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý sớm, và có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) để được hướng dẫn.
Chủ đề khác