Hóa chất bắn vào mắt trẻ: rửa mắt thế nào và khi nào đi cấp cứu
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi
Trả lời nhanh
Khi hóa chất bắn vào mắt con, rửa mắt ngay dưới vòi nước sạch, mát hoặc hơi ấm, chảy nhẹ và liên tục ít nhất 20 phút, vạch mi cho nước chảy khắp mắt, rồi mới đi cấp cứu, mang theo chai lọ hóa chất. Rửa ngay là việc quan trọng nhất, quan trọng hơn chạy đi tìm thuốc hay đến viện trước. Nước tẩy bồn cầu, thuốc thông cống, nước tẩy dầu mỡ, vôi, xi măng là những chất có thể làm bỏng và mù mắt. Không dụi mắt, không nhỏ sữa, nước muối tự pha, nước lá hay thuốc nhỏ mắt có sẵn trong nhà.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Mắt bị dính axit hoặc kiềm: nước tẩy bồn cầu, thuốc thông cống, nước tẩy dầu mỡ, nước lau kính đậm đặc, vôi, xi măng, xút, nước pin. Rửa ít nhất 20 phút rồi gọi 115 hoặc 113 hoặc đến cấp cứu.
- Không biết là chất gì, và mắt con đau, đỏ, chảy nước hoặc nhìn mờ: rửa ít nhất 20 phút rồi đến cấp cứu.
- Con đau mắt dữ dội, không mở được mắt, nhìn mờ hoặc mất nhìn.
- Keo dán dính chặt mi mắt: không cố kéo mi ra, đưa con đến cơ sở y tế có khám mắt.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Sau khi đã rửa hơn 1 giờ, con vẫn đau mắt, chảy nước mắt, chớp mắt liên tục hoặc nhìn mờ.
- Mắt vẫn đỏ sau 24 giờ.
- Mắt dính nước tẩy Javel, nước rửa chén, nước giặt, viên giặt dạng túi gel, dung dịch rửa tay có cồn: rửa ít nhất 20 phút, rồi đi khám nếu mắt còn khó chịu.
- Con quá nhỏ để nói rõ, cứ dụi mắt, nhắm một mắt, quấy khóc sau khi chơi gần hóa chất.
- Con đeo kính áp tròng bị hóa chất bắn vào mắt.
Rửa mắt ngay, rửa đủ lâu
- Bắt đầu rửa ngay tại chỗ, trong vòng vài giây nếu được. Nước máy, vòi sen, nước đóng chai đều dùng được; không chờ tìm nước muối sinh lý.
- Nước mát hoặc hơi ấm, không nóng, chảy nhẹ; không xịt mạnh vào mắt.
- Trẻ nhỏ: cho con nằm ngửa, nghiêng đầu về phía mắt bị dính, rót nước từ từ từ góc mắt phía mũi ra ngoài, để nước không chảy sang mắt bên kia. Có thể làm trong chậu tắm hoặc kê khăn dưới đầu.
- Trẻ lớn: cho con đứng dưới vòi sen hoặc cúi dưới vòi nước, tự mở to mắt, đảo mắt lên xuống, sang hai bên.
- Dùng hai ngón tay vạch nhẹ mi trên, mi dưới để nước vào được hết các góc. Trẻ thường nhắm chặt mắt vì đau; cần người lớn giữ giúp.
- Tháo kính áp tròng nếu tháo được dễ, rồi rửa tiếp.
- Rửa liên tục ít nhất 20 phút, tính bằng đồng hồ, kể cả khi con kêu đã đỡ. Nếu phải chờ xe, tiếp tục rửa trong lúc chờ.
Chất nào nguy hiểm nhất
Kiềm và axit gây bỏng mắt nặng nhất và có thể làm mù mắt. Trong nhà ở Việt Nam, hay gặp là thuốc thông cống, nước tẩy bồn cầu, nước tẩy dầu mỡ, vôi tôi, xi măng, xút, nước pin. Cách sơ cứu với axit hay kiềm đều như nhau: rửa thật nhiều nước ngay, không cần biết đó là chất gì.
Nước tẩy Javel, nước rửa chén, nước giặt, viên giặt dạng túi gel là kiềm nhẹ; nếu rửa ngay thường không gây tổn thương. Xà phòng, dầu gội, kem chống nắng, kem đánh răng, nước hồ bơi, giấm thường chỉ làm cay, đỏ mắt tạm thời. Dung dịch rửa tay có cồn đôi khi làm trầy giác mạc. Để an toàn, với mọi hóa chất vẫn nên rửa đủ 20 phút.
Những việc không nên làm
- Không để con dụi mắt.
- Không dùng sữa, sữa mẹ, nước chanh, giấm, nước muối tự pha, nước lá hay nước trà để “trung hòa” hóa chất.
- Không nhỏ thuốc nhỏ mắt có sẵn trong nhà, nhất là thuốc có corticoid hay thuốc làm hết đỏ mắt.
- Không băng chặt mắt rồi mới đi viện mà bỏ qua việc rửa.
- Không cố gỡ mi mắt bị keo dán dính chặt.
Ở cơ sở y tế, bác sĩ sẽ làm gì
Mang theo chai lọ hoặc ảnh nhãn hóa chất. Bác sĩ thường rửa mắt tiếp, rồi khám kỹ lòng đen, lòng trắng và thị lực của con. Bỏng nặng cần được bác sĩ mắt theo dõi nhiều ngày.
Thuốc nhỏ mắt, thuốc mỡ hay thuốc giảm đau nào cần dùng là do bác sĩ quyết định. Đưa con tái khám đúng hẹn, kể cả khi mắt đã đỡ.
Phòng hóa chất bắn vào mắt
- Cất hóa chất tẩy rửa ở chỗ cao, có khóa, để nguyên chai gốc có nhãn; không chiết sang chai nước uống.
- Không để trẻ ở gần khi đang pha vôi, trộn xi măng, thông cống, cọ nhà vệ sinh.
- Khi tự dùng bình xịt, xoay vòi xịt ra xa người và mặt.
- Ở phòng thí nghiệm trường học, con đeo kính bảo hộ theo hướng dẫn của thầy cô.
- Dạy con trẻ lớn: hóa chất vào mắt thì rửa ngay dưới vòi nước rồi gọi người lớn.
Chăm sóc con tại nhà
- Sau khi khám, nhỏ thuốc đúng loại, đúng giờ bác sĩ kê; rửa tay trước khi nhỏ.
- Để con nghỉ ngơi, tránh ánh sáng chói nếu con khó chịu; không đeo kính áp tròng đến khi bác sĩ cho phép.
- Có thể cho con uống paracetamol theo cân nặng nếu đau.
- Nếu là hóa chất nhẹ và con đã hết khó chịu sau khi rửa, theo dõi tiếp trong ngày; còn đau, mờ, chảy nước sau 1 giờ hoặc đỏ sau 24 giờ thì đi khám.
- Rà soát lại nhà: hóa chất nào con với tới được, chai lọ nào không nhãn.
Hiểu lầm thường gặp
- Hóa chất vào mắt thì nhỏ sữa mẹ, sữa tươi để trung hòa.
- Sữa không trung hòa được hóa chất và làm chậm việc rửa. Nước sạch chảy liên tục ít nhất 20 phút là cách sơ cứu đúng.
- Rửa vài phút thấy đỡ cay là đủ.
- Với axit, kiềm, hóa chất vẫn có thể còn trong mắt dù con đã đỡ cay. Cần rửa ít nhất 20 phút rồi mới đi khám.
- Phải chạy ngay đến bệnh viện, ở nhà không làm gì được.
- Những phút đầu quyết định mức tổn thương. Rửa mắt tại chỗ trước, rồi mới đi viện, và nếu được thì tiếp tục rửa trên đường đi.
Bố mẹ hay hỏi
+Hóa chất bắn vào mắt rửa bằng gì?
Bằng nước sạch: nước máy, vòi sen hay nước đóng chai đều được, mát hoặc hơi ấm, chảy nhẹ liên tục ít nhất 20 phút. Không cần chờ nước muối sinh lý.
+Nước tẩy Javel bắn vào mắt có nguy hiểm không?
Javel là kiềm nhẹ, nếu rửa ngay thường không gây tổn thương. Vẫn rửa đủ 20 phút, và đi khám nếu con còn đau, mờ, chảy nước sau 1 giờ.
+Vôi bắn vào mắt trẻ phải làm sao?
Vôi là kiềm mạnh, rất nguy hiểm. Rửa ngay dưới vòi nước ít nhất 20 phút, vạch mi để nước trôi hết vôi, rồi đến cấp cứu.
+Nước rửa tay khô bắn vào mắt con có sao không?
Thường chỉ cay, đỏ mắt, nhưng đôi khi làm trầy giác mạc. Rửa mắt ngay; nếu sau 1 giờ con vẫn đau, chảy nước hay nhìn mờ, đưa con đi khám.
+Có nên dùng thuốc nhỏ mắt sau khi rửa không?
Không tự nhỏ thuốc có sẵn trong nhà. Nếu mắt còn khó chịu, đưa con đi khám để bác sĩ kê đúng thuốc.
Nguồn tham khảo
- Eye injuries — NHS (Anh)
- Eye - Chemical In — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Dị vật vào mắt
Bụi, cát, lông mi bay vào mắt thường tự trôi ra khi con chớp mắt và chảy nước mắt; nếu chưa ra, rửa mắt cho con bằng nhiều nước sạch, không để con dụi mắt. Nếu hóa chất, vôi, xi măng bắn vào mắt, rửa ngay dưới vòi nước sạch ít nhất 20 phút rồi đi cấp cứu. Vật đâm vào mắt thì không rút ra, che nhẹ mắt và gọi 115 hoặc 113; con nhìn mờ, đau nhiều, không mở được mắt cũng cần đi cấp cứu ngay.
- Trẻ uống nhầm thuốc, hóa chất
Khi nghi con uống nhầm thuốc hay hóa chất, lấy phần còn lại ra khỏi miệng con, giữ lại chai lọ, vỏ thuốc và đưa con đến cấp cứu ngay hoặc gọi 115 hoặc 113, kể cả khi con vẫn chơi bình thường, vì nhiều chất gây hại sau vài giờ. Không gây nôn, không cho uống sữa, nước chanh, giấm hay dầu ăn để giải độc. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, co giật, li bì, hoặc đã nuốt chất tẩy rửa, xăng dầu, thuốc trừ sâu, thuốc diệt chuột, pin cúc áo.
- Va đập mắt, bầm tím mắt
Phần lớn trẻ bị va vào mắt chỉ bầm tím, sưng quanh mắt và tự khỏi trong 2–3 tuần; chườm lạnh có lót khăn 10–20 phút nhiều lần trong 1–2 ngày đầu, sau đó chườm ấm, và cho con uống paracetamol nếu đau. Đi cấp cứu ngay nếu con nhìn mờ, nhìn đôi, thấy máu trong lòng đen, con ngươi méo hay hai bên không đều, không đưa mắt lên được, đau dữ dội, không mở được mắt, hoặc bị đập đầu kèm ngất, nôn, bầm cả hai mắt. Trẻ dưới 5 tuổi bị va vào mắt nên được khám mắt kể cả khi trông nhẹ.
- Kính áp tròng an toàn
Kính áp tròng an toàn khi được bác sĩ mắt khám, đo và kê đúng loại, rồi giữ vệ sinh kỹ mỗi ngày. Ba điều quan trọng nhất: rửa tay trước khi chạm vào kính, không để kính dính nước máy, nước bể bơi, và không bao giờ ngủ với kính áp tròng thường; chỉ kính Ortho-K do bác sĩ mắt chỉ định mới được đeo qua đêm. Không mua kính màu, kính giãn tròng trôi nổi không qua khám mắt. Nếu mắt đỏ, đau, chảy nước, sợ ánh sáng hoặc nhìn mờ, tháo kính ngay và đi khám mắt trong ngày.
- Đau mắt đỏ
Đau mắt đỏ (viêm kết mạc) ở trẻ phần lớn do virus, lây rất nhanh qua tay và đồ dùng chung, thường tự khỏi sau 1–2 tuần. Chăm sóc tại nhà là lau mắt bằng nước muối sinh lý, rửa tay thường xuyên, dùng khăn riêng và cho con nghỉ học. Không nhỏ sữa mẹ, không đắp lá, không tự mua thuốc nhỏ mắt có corticoid. Đưa con đi khám ngay nếu con đau mắt nhiều, nhìn mờ, sợ ánh sáng, mi mắt sưng đỏ kèm sốt, hoặc trẻ dưới 1 tháng tuổi bị đỏ mắt có ghèn.
- Phòng tai nạn trong nhà
Phần lớn tai nạn của trẻ dưới 5 tuổi xảy ra ngay trong nhà và có thể phòng được: ngã từ giường, cầu thang, ban công; đuối nước trong chậu, xô; bỏng nước sôi; ngộ độc thuốc, hóa chất; hóc dị vật và ngạt. Những việc quan trọng nhất là luôn có người lớn trông, cất thuốc, hóa chất, pin cúc áo lên cao và khóa lại, đổ hết nước trong chậu xô, chặn cầu thang và cửa sổ, để đồ nóng xa tầm tay con. Nếu con bất tỉnh, khó thở, co giật hay nuốt phải pin, hóa chất, gọi 115 hoặc 113 ngay.
Chủ đề khác