Tâm lý và cảm xúc
Áp lực thi cử, lo âu, trầm cảm, bắt nạt, điện thoại và game.
Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng
- Mất ngủ trước kỳ thi
Khó ngủ một vài đêm trước kỳ thi rất hay gặp và thường hết khi thi xong. Điều cần làm là giữ giờ ngủ đều, tắt màn hình trước khi ngủ và không thức khuya học bù, vì ngủ…
- Áp lực thi cử
Hồi hộp trước kỳ thi là bình thường và một chút căng thẳng còn giúp con tập trung.
- Lo âu ở tuổi teen
Lo lắng trước bài kiểm tra hay khi vào lớp mới là bình thường. Con có thể đang bị rối loạn lo âu khi nỗi lo quá mức so với hoàn cảnh, kéo dài nhiều tuần, và làm con né…
- Trầm cảm ở tuổi teen
Trầm cảm ở học sinh thường biểu hiện bằng buồn bã hoặc cáu gắt gần như cả ngày, mất hứng thú với những việc trước đây con thích, kéo dài từ 2 tuần trở lên, kèm thay đổi…
- Con có ý định tự làm hại bản thân
Khi con nói muốn chết, muốn biến mất, hoặc bố mẹ thấy vết thương con tự gây ra, hãy coi đó là lời cầu cứu và đáp lại ngay trong hôm nay.
- Con bị bắt nạt ở trường
Bắt nạt là khi một hoặc nhiều bạn cố ý làm tổn thương con nhiều lần, bằng đánh, chửi, cô lập, chế giễu hoặc qua mạng.
- Con nghiện điện thoại
Điều đáng lo là điện thoại chiếm chỗ của giấc ngủ, việc học, bữa ăn, bạn bè và vận động, chứ con số giờ dùng chỉ là một phần.
- Con nghiện game
Phần lớn trẻ chơi game nhiều không mắc rối loạn chơi game. Đáng lo khi con không tự dừng được, game được ưu tiên hơn ăn, ngủ, học và bạn bè, và tình trạng đó kéo dài…
- Con trượt nguyện vọng
Sau khi trượt nguyện vọng 1 hay thi trượt, buồn, khóc, giận, xấu hổ và không muốn gặp ai trong vài ngày đến vài tuần là phản ứng bình thường.
- Con sợ đi học
Trẻ khóc khi đến lớp trong vài tuần đầu năm học, nhất là ở mầm non và lớp 1, là chuyện thường gặp và thường giảm dần.
- Nói chuyện với con tuổi dậy thì
Ở tuổi dậy thì, con cần riêng tư hơn và hay gắt gỏng, nhưng vẫn rất cần bố mẹ. Con dễ nói chuyện hơn khi bố mẹ nghe nhiều hơn khuyên, không phán xét ngay, và có những…
- Hoảng loạn khi thi
Run tay, tim đập nhanh, khó thở, đầu óc trống rỗng khi cầm đề là phản ứng báo động của cơ thể trước căng thẳng, thường gọi là cơn hoảng sợ (cơn hoảng loạn).
- Con nhịn ăn để giảm cân
Muốn giảm cân ở tuổi dậy thì là chuyện thường gặp, nhưng khi con bỏ bữa thường xuyên, sợ tăng cân dù đã gầy, ăn lén rồi nôn ra, hoặc tập luyện quá sức, đó có thể là rối…
- So sánh con với con nhà người ta
Bố mẹ so sánh con với bạn học, anh chị em hay "con nhà người ta" thường vì mong con cố gắng hơn, nhưng so sánh thường xuyên dễ làm con thấy mình kém cỏi, lo âu, giấu…
- Bố mẹ ly hôn
Phần lớn trẻ buồn, lo, cáu gắt hoặc học sa sút trong vài tháng đầu sau khi bố mẹ chia tay, rồi phần lớn dần thích nghi theo thời gian, nhất là khi con thấy mình vẫn an…
- Con tự ti về ngoại hình
Ở tuổi dậy thì, cơ thể thay đổi nhanh, cộng với mạng xã hội và những lời trêu chọc, nên rất nhiều em thấy không hài lòng về ngoại hình.
- Rối loạn lo âu xã hội
Rối loạn lo âu xã hội (ám ảnh sợ xã hội) là nỗi sợ bị người khác nhìn, đánh giá hay chê cười, mạnh đến mức con né tránh phát biểu, lên bảng, ăn trước mặt bạn, gặp người…
- Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD)
Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD) là khi con có những ý nghĩ, hình ảnh đáng sợ cứ lặp lại trong đầu (ám ảnh) và phải làm đi làm lại một việc như rửa tay, kiểm tra, sắp…
- Trẻ nhút nhát
Nhút nhát phần lớn là tính khí bẩm sinh: con cần thời gian làm quen với người lạ, chỗ lạ, rồi sau đó vẫn chơi và kết bạn được.
- Trẻ bị tic
Tic là những cử động hoặc âm thanh nhanh, lặp đi lặp lại mà con khó kiểm soát, như nháy mắt, nhăn mũi, nhún vai, hắng giọng, khịt mũi.
- Trẻ cắn móng tay
Cắn móng tay là thói quen rất hay gặp, thường bắt đầu từ 3 đến 6 tuổi, giúp con tự làm dịu khi căng thẳng, buồn chán hoặc mải nghĩ. Phần lớn trẻ tự bỏ dần;
- Trẻ khó đọc, khó viết
Rối loạn đọc (chứng khó đọc) và rối loạn viết là những rối loạn học tập khá hay gặp: con thông minh bình thường nhưng não xử lý chữ viết khác đi, nên học đọc, đánh vần,…
- Con học hay mất tập trung
Con mất tập trung khi học thường do thiếu ngủ, điện thoại và mạng xã hội, bài vở quá sức, lo âu hoặc buồn chán.
- Con lười học, chán học
Trẻ chán học hiếm khi chỉ vì lười. Thường có một lý do phía sau: bài quá sức, khó khăn đọc viết hay tính toán, thiếu ngủ, điện thoại và game, bị bắt nạt, áp lực điểm số,…
- Con muốn bỏ học
Khi con nói muốn bỏ học, đó thường là tín hiệu con đang gặp chuyện khó: bị bắt nạt, học không theo kịp, áp lực thi cử, lo âu, trầm cảm, mâu thuẫn gia đình hoặc bị bạn bè…
- Con mất người thân
Khi trong nhà có người mất, trẻ ở tuổi nào cũng đau buồn, nhưng mỗi tuổi một khác: trẻ nhỏ bám người, hỏi đi hỏi lại bao giờ người đó về, có khi đái dầm trở lại;
- Trẻ bị xâm hại tình dục
Kẻ xâm hại tình dục trẻ em thường là người con quen biết, và nhiều trẻ bị xâm hại không có dấu hiệu rõ ràng.
- Bố mẹ cãi nhau trước mặt con
Vợ chồng bất đồng là chuyện thường, và con thấy bố mẹ bình tĩnh nói chuyện rồi làm lành còn học được cách giải quyết mâu thuẫn.
- Trẻ hay nói dối
Trẻ dưới khoảng 6 tuổi thường chưa tách bạch được chuyện thật với chuyện tưởng tượng, nên nhiều câu "nói dối" ở tuổi này là trí tưởng tượng.
- Con bướng bỉnh, không nghe lời
Trẻ nào cũng có lúc cãi lại, làm ngược ý bố mẹ, vì đó là cách con thử giới hạn và tập tự quyết.
- Có nên đánh con
Không nên. Tổ chức Y tế Thế giới và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ đều kết luận đánh con, kể cả đánh nhẹ, không giúp trẻ ngoan hơn mà làm tăng nguy cơ trẻ hung hăng, chống…
- Kỳ vọng quá cao vào con
Kỳ vọng giúp con cố gắng khi nó vừa sức và con thấy mình được thương dù kết quả thế nào.
- Con bị điểm kém
Một bài điểm kém là chuyện học sinh nào cũng gặp. Khi con mang điểm kém về, bố mẹ giữ bình tĩnh, hỏi con thấy bài khó ở đâu trước khi chê, không đánh, không so sánh, rồi…
- Ôn thi vào lớp 10 căng thẳng
Lo lắng khi ôn thi vào 10 là bình thường, nhất là ở những nơi cạnh tranh vào trường công lập cao.
- Học thêm quá nhiều
Học thêm vừa đủ, đúng chỗ con hổng có thể giúp con. Khi lịch học thêm kín đến mức con ngủ không đủ (trẻ 6–12 tuổi cần 9–12 tiếng, tuổi teen 8–10 tiếng), không còn thời…
- Con không có bạn, bị cô lập
Có những giai đoạn con ít bạn hoặc bị nhóm bạn gạt ra là chuyện nhiều trẻ gặp, và phần lớn sẽ qua khi được bố mẹ nâng đỡ.
- Đau bụng mỗi sáng đi học
Đau bụng, buồn nôn vào sáng ngày đi học mà khỏe vào cuối tuần thường do lo lắng hoặc do táo bón, và con đau thật, không phải giả vờ.
- Con tuổi dậy thì nổi loạn
Ở tuổi dậy thì, con cãi lại nhiều hơn, cần riêng tư hơn và muốn tự quyết là một phần bình thường của việc lớn lên; tranh cãi thường nhiều nhất trong khoảng 14–17 tuổi.
- Con thu mình trong phòng
Tuổi teen cần nhiều thời gian riêng hơn, nên con hay ở trong phòng và ít kể chuyện với bố mẹ là điều thường gặp.
- Con nói mình đồng tính
Đồng tính, song tính hay chuyển giới không phải là bệnh và không cần chữa: Tổ chức Y tế Thế giới đã bỏ đồng tính khỏi danh sách bệnh tâm thần từ năm 1990, và Bộ Y tế…
- Con yêu sớm
Rung động, thích một bạn hay có người yêu ở tuổi học sinh là một phần bình thường của việc lớn lên, và tình cảm đó rất thật với con.
- Con xem phim người lớn
Nhiều trẻ gặp nội dung khiêu dâm trên mạng sớm hơn bố mẹ nghĩ, khoảng một trong bảy em lần đầu thấy trước 11 tuổi, và nhiều em tình cờ thấy chứ không chủ động tìm.
- Con bị bắt nạt trên mạng
Bắt nạt trên mạng là khi con bị nhắn tin chửi bới, đe dọa, bị đăng ảnh chế, tung tin đồn, bị lập nhóm nói xấu hay bị cô lập trên mạng xã hội, game, ứng dụng nhắn tin.
- Mạng xã hội an toàn cho con
Đa số mạng xã hội yêu cầu người dùng từ 13 tuổi, và từ 1/7/2026, theo Luật An ninh mạng 2025, khi trẻ em dùng dịch vụ phải đăng ký tài khoản thì cha mẹ hoặc người giám…
- Tuổi cho con dùng điện thoại riêng
Không có một độ tuổi chung được chứng minh là an toàn để cho con điện thoại thông minh riêng; điều quan trọng là con đã sẵn sàng chưa.
- Con hút thuốc lá, thuốc lá điện tử
Thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đều chứa nicotine, một chất gây nghiện mạnh có hại cho não đang phát triển của tuổi teen, và dùng chúng làm tăng khả năng con…
- Con tự ti, thiếu tự tin
Trẻ tự ti thường né việc mới vì sợ thất bại, bỏ cuộc rất nhanh, hay nói những câu như con chẳng làm được gì, không ai thích con.
- Khi nào đưa con đi khám tâm lý
Nên đưa con đi khám tâm lý khi những thay đổi về cảm xúc hay hành vi của con kéo dài nhiều tuần, làm con hoặc cả nhà khổ sở, hoặc cản trở việc học, việc sinh hoạt ở nhà…
- Đường dây nóng hỗ trợ tâm lý
Khi có người đang gặp nguy hiểm trước mắt, như nói muốn chết và đang tìm cách làm hại mình, gọi ngay 115 hoặc 113.
- Con trốn học
Con trốn học thường là dấu hiệu con đang gặp chuyện khó: bị bắt nạt, học không theo kịp, lo âu, buồn chán, mải chơi game, bị bạn bè lôi kéo hoặc căng thẳng trong nhà.
- Con bị tống tiền bằng ảnh nhạy cảm
Khi con bị đe dọa tung ảnh, clip nhạy cảm (kể cả ảnh bị ghép, làm giả bằng trí tuệ nhân tạo), việc đầu tiên là đứng về phía con và nói rõ đây không phải lỗi của con.
- Con tâm sự với chatbot AI
Nhiều học sinh dùng chatbot AI để học bài, và không ít em kể chuyện buồn với nó. Chatbot có thể giúp con sắp xếp suy nghĩ, nhưng nó không phải bác sĩ hay chuyên gia tâm…
- Con buồn vì so sánh trên mạng
So sánh mình với người khác là điều tự nhiên ở tuổi teen, nhưng mạng xã hội đầy ảnh đã chỉnh sửa, cuộc sống được chọn lọc và thuật toán liên tục đẩy thêm nội dung cùng…
- Video ngắn và sự tập trung
Chưa có bằng chứng chắc chắn rằng video ngắn trực tiếp làm hỏng khả năng tập trung, nhưng dùng màn hình quá mức ở tuổi đi học đi kèm khả năng kiểm soát chú ý kém hơn, và…
- Kỷ luật tích cực
Kỷ luật tích cực là dạy con biết cư xử đúng dựa trên một mối quan hệ gần gũi, quy tắc rõ ràng và hậu quả bình tĩnh, nhất quán, thay cho đánh, quát hay làm con xấu hổ.
- Dạy con không quát mắng
Quát tháo, chửi mắng, sỉ nhục có thể làm con dừng lại lúc đó nhưng không dạy con cách cư xử, và về lâu dài làm trẻ hư hơn, dễ lo âu, trầm cảm, kể cả ở những gia đình rất…
- Con mắc chứng khó đọc
Chứng khó đọc (dyslexia) là một khác biệt trong cách não xử lý chữ viết: con thông minh bình thường nhưng đọc, đánh vần, chính tả chậm và vất vả hơn các bạn.
- Trẻ sợ hãi quá mức
Trẻ nhỏ sợ chó, sợ côn trùng, sợ sấm, sợ độ cao, sợ máu hay sợ tối là chuyện thường gặp và phần lớn tự đỡ dần khi con lớn.
- Hội chứng Tourette
Hội chứng Tourette là khi trẻ có cả tic vận động (nháy mắt, nhún vai, giật đầu) lẫn tic âm thanh (khịt mũi, hắng giọng, phát ra tiếng), bắt đầu trước 18 tuổi và kéo dài…
- Trẻ hay tự nhổ tóc
Con hay giật, nhổ tóc đến mức thưa tóc, có mảng hói, hoặc nhổ cả lông mày, lông mi có thể là rối loạn nhổ tóc (trichotillomania): con thấy một cảm giác thôi thúc khó…
- Trẻ khó học toán
Chứng khó tính toán (dyscalculia) là một rối loạn học tập: con thông minh bình thường nhưng rất khó hiểu con số, số lượng, lớn bé, các ký hiệu toán và khó nhớ các phép…
- Con hay quên
Trẻ quên đồ, quên bài, quên lời dặn là chuyện rất thường gặp, vì khả năng ghi nhớ và tự sắp xếp của con còn phát triển đến hết tuổi teen.
- Con không chịu làm bài tập
Trẻ né bài tập về nhà thường có lý do: bài quá sức, khó đọc viết hay tính toán, khó tập trung, mệt vì ngủ thiếu, điện thoại và game, hoặc đang lo âu, buồn chán, bị bắt…
- Hội chứng Asperger
"Hội chứng Asperger" là tên cũ. Từ năm 2013, bảng chẩn đoán DSM-5 gộp Asperger vào rối loạn phổ tự kỷ, nên bác sĩ nay chẩn đoán là tự kỷ, kèm mức độ con cần hỗ trợ.
- Trẻ tự kỷ học hòa nhập
Nhiều trẻ tự kỷ học được ở trường bình thường khi có hỗ trợ phù hợp. Theo Luật Người khuyết tật, giáo dục hòa nhập là cách học chủ yếu cho trẻ khuyết tật;
- ADHD ở tuổi teen và sinh viên
Tăng động giảm chú ý (ADHD) thường không mất đi khi con lớn: tăng động giảm dần, nhưng khó tập trung, hay quên, trì hoãn, bốc đồng hay kéo dài qua tuổi teen và đến khi…
- Trẻ tăng động có cần uống thuốc
Không phải trẻ tăng động giảm chú ý (ADHD) nào cũng cần uống thuốc. Theo hướng dẫn của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, trẻ 4–5 tuổi bắt đầu bằng hướng dẫn bố mẹ quản lý…
- Trầm cảm có phải uống thuốc
Không phải em nào bị trầm cảm cũng cần uống thuốc. Với trẻ dưới 18 tuổi, trị liệu tâm lý (trò chuyện với chuyên gia) và thay đổi sinh hoạt là cách chữa chính;
- Trầm cảm có nên nghỉ học
Con bị trầm cảm thường không cần nghỉ học hẳn. Giữ con gắn với trường, với lịch học được giảm tải và sự hỗ trợ của thầy cô, thường tốt hơn để con ở nhà dài ngày, vì càng…
- Sang chấn tâm lý ở trẻ
Sau một biến cố đáng sợ như tai nạn, bão lũ, bị đánh, bị xâm hại hay chứng kiến bạo lực, trẻ thường gặp ác mộng, sợ hãi, bám người, đau bụng, đái dầm lại;
- Con bị dụ dỗ trên mạng
Kẻ dụ dỗ trẻ trên mạng thường làm thân từ từ: khen ngợi, tặng quà, nạp thẻ game, rủ sang ứng dụng nhắn tin riêng hoặc tin nhắn tự xóa, dặn con giữ bí mật, rồi xin ảnh…
- Bạo lực gia đình và con
Trẻ sống trong nhà có bạo lực bị tổn thương kể cả khi không bị đánh trực tiếp: chứng kiến người thân bị đánh, bị chửi bới, bị đe dọa có thể khiến con sợ hãi, mất ngủ,…
- Khi bố mẹ tái hôn
Khi bố hoặc mẹ tái hôn, con thường buồn vì hiểu rằng bố mẹ sẽ không quay lại với nhau, ghen với người mới, sợ mất tình thương, hoặc thấy có lỗi với bố (mẹ) ruột nếu quý…
- Bố mẹ đi làm xa, con ở với ông bà
Ở Việt Nam, rất nhiều gia đình gửi con cho ông bà khi bố mẹ đi làm ăn xa, và phần lớn trẻ vẫn lớn lên khỏe mạnh khi người chăm ổn định, ấm áp và bố mẹ giữ liên lạc đều…
- Rối loạn thách thức chống đối
Rối loạn thách thức chống đối là khi trẻ thường xuyên cáu giận, cãi lại người lớn, cố tình không làm theo, hay đổ lỗi và thù dai, kéo dài ít nhất 6 tháng, rõ rệt hơn hẳn…
- Trẻ nói tục, chửi bậy
Nói tục khá phổ biến ở trẻ tiểu học và đầu tuổi dậy thì: con bắt chước người lớn, bạn bè, video trên mạng, muốn tỏ ra "ngầu" hoặc thử xem bố mẹ phản ứng ra sao;
- Trẻ quá nhạy cảm
Có những trẻ sinh ra đã phản ứng mạnh hơn bạn bè: dễ khóc khi bị góp ý, để bụng lâu, khó chịu với tiếng ồn, chỗ đông người hay thay đổi.
- Học sinh kiệt sức vì quá tải
Học sinh kiệt sức khi lịch học kín kéo dài nhiều tuần, ngủ ít hơn 8 tiếng mỗi đêm, không còn giờ nghỉ và vận động: con mệt cả khi vừa ngủ dậy, học không vào, cáu gắt,…
- Áp lực trường chuyên
Vào trường chuyên, nhiều em từ chỗ luôn đứng đầu lớp nay đứng giữa hoặc cuối lớp, giữa những bạn giỏi như mình, và cảm thấy mình kém đi dù thật ra không phải.
- Con bị thầy cô la mắng, phạt
Thầy cô nhắc nhở, phê bình khi con sai là chuyện bình thường ở trường. Đáng lo khi con bị quát tháo, chửi mắng, gọi bằng tên xấu, bêu riếu trước lớp, hoặc bị đánh, bắt…
- Con chuyển trường khó hòa nhập
Lo lắng, buồn, nhớ bạn cũ trong những tuần đầu ở trường mới là phản ứng bình thường, và phần lớn trẻ quen dần sau vài tuần đến vài tháng nếu được bố mẹ chuẩn bị và đồng…
- Con lên lớp 6 bỡ ngỡ
Lên lớp 6, con đổi cùng lúc nhiều thứ: trường lớn hơn, nhiều môn và nhiều thầy cô hơn, bạn mới, tự lo việc học nhiều hơn, lại đúng lúc cơ thể bắt đầu dậy thì, nên bỡ…
- Áp lực đồng trang lứa
Áp lực đồng trang lứa là khi con làm theo bạn bè để được chấp nhận, kể cả những việc con không muốn: hút thuốc lá điện tử, uống rượu bia, đua xe, trêu chọc một bạn khác,…
- Con bỏ nhà đi
Khi con bỏ nhà đi hoặc mất liên lạc, hãy hành động ngay, không chờ 24 giờ: gọi điện, nhắn tin cho con, hỏi bạn bè, thầy cô, người thân, và báo công an ngay khi chưa tìm…
- Con băn khoăn về giới tính
Ở tuổi dậy thì, nhiều con băn khoăn mình thích bạn khác giới, cùng giới hay cả hai, hoặc thấy không thoải mái với giới tính được ghi khi sinh.
- Con bắt nạt bạn khác
Bắt nạt là khi con cố ý làm tổn thương một bạn yếu thế hơn nhiều lần, bằng đánh, chửi, chế giễu, cô lập hoặc qua mạng.
- Trẻ xem nội dung bạo lực trên mạng
Xem nhiều nội dung bạo lực, dù là phim, game, video kinh dị hay clip đánh nhau, tai nạn thật, có thể làm trẻ có suy nghĩ và hành vi hung hăng hơn, quen dần với bạo lực,…
- Con cầu toàn, sợ mắc lỗi
Muốn làm tốt là điều đáng quý; cầu toàn trở thành vấn đề khi con sợ mắc lỗi đến mức làm đi làm lại, trì hoãn, mất ngủ, khóc hoặc tự chê bai vì một điểm 8, điểm 9.
- Game bạo lực và con
Nghiên cứu cho thấy chơi game bạo lực liên quan đến suy nghĩ, cảm xúc và hành vi hung hăng hơn ở trẻ, như dễ cáu, xô đẩy, chửi bạn, và ít giúp đỡ người khác.
- Con hướng nội
Hướng nội là một nét tính cách bình thường: con thích yên tĩnh, ít bạn mà thân, cần thời gian ở một mình để lấy lại sức sau khi ở chỗ đông người, nhưng vẫn vui vẻ, học…
- Con tuổi teen hay gây gổ
Tuổi teen dễ nóng nảy vì thay đổi hormone, áp lực học hành và bạn bè, nhưng đánh nhau, đe dọa, đập phá thì luôn cần được xem nghiêm túc, không nên bỏ qua như "chuyện con…
- Rối loạn phân ly
Một số học sinh có những cơn trông giống ngất hay co giật: ngã xuống, run giật, không đáp lời, không cử động hay không nói được một lúc, nhưng nguyên nhân nằm ở cách não…
- Bố mẹ hay quát mắng con
Thỉnh thoảng lỡ to tiếng không làm hỏng một đứa trẻ được yêu thương. Điều gây hại là quát tháo, chửi mắng, sỉ nhục, dọa nạt diễn ra thường xuyên: trẻ dễ cư xử kém hơn,…
- Học sinh cảm thấy cô đơn
Cô đơn là cảm giác thiếu kết nối mà mình mong muốn, có thể có cả khi con ở giữa lớp đông người.
- Con mê thần tượng
Thần tượng một ca sĩ, nhóm nhạc hay vận động viên là chuyện bình thường ở tuổi teen, và có thể giúp con có thêm bạn, có động lực học ngoại ngữ, tập luyện.
- Con hay suy nghĩ tiêu cực
Tuổi teen nào cũng có lúc nghĩ tiêu cực, nhất là sau một lần điểm kém, cãi nhau với bạn hay bị chê.
- Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT)
Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) là một cách trị liệu bằng trò chuyện: người trị liệu giúp con nhận ra những suy nghĩ làm con sợ hãi, buồn bã, rồi tập nghĩ và làm khác…
- Thiền, chánh niệm cho học sinh
Chánh niệm là tập chú ý vào những gì đang diễn ra ngay lúc này, trong cơ thể, trong đầu và xung quanh, mà không vội phán xét.
- Con trò chuyện với chatbot AI
Chatbot AI giờ có trong điện thoại, mạng xã hội, ứng dụng học tập và trò chơi, nên phần lớn học sinh đã trò chuyện với nó.
- Con bị bạn xấu lôi kéo
Tuổi teen rất cần được nhóm bạn chấp nhận, và khi ở cùng bạn, các em dễ làm liều hơn hẳn lúc ở với người lớn.
- Con gửi, bị đòi ảnh nhạy cảm
Nhiều học sinh bị bạn trai, bạn gái, bạn cùng lớp hoặc người lạ trên mạng đòi ảnh khỏa thân, ảnh cơ thể, và không ít em đã lỡ gửi.
- Con bị ghép ảnh deepfake
Ảnh khỏa thân hay ảnh tình dục bị ghép, làm giả bằng trí tuệ nhân tạo (deepfake) từ ảnh bình thường của con vẫn là xâm hại tình dục trẻ em, và con hoàn toàn không có…
- Con chi nhiều tiền cho idol
Dành tiền cho album, vé concert, đồ lưu niệm của thần tượng là chuyện nhiều bạn tuổi teen làm, và có thể là cách con học quản lý tiền nếu có giới hạn rõ.
- Bố mẹ nhận ra mình có thể bị ADHD
ADHD có tính di truyền rõ: cứ khoảng 4 trẻ ADHD thì có 1 trẻ có bố hoặc mẹ cũng mắc, và không ít bố mẹ chỉ nhận ra mình khi nghe bác sĩ mô tả bệnh của con.
- Con có năng khiếu vượt trội
Trẻ có năng khiếu vượt trội học nhanh, hỏi nhiều và có thể giỏi hơn hẳn bạn cùng tuổi ở một vài lĩnh vực, nhưng cảm xúc và kỹ năng chơi với bạn thường vẫn đúng với tuổi.
- Con đòi nuôi chó mèo
Nuôi thú cưng có thể dạy con tính trách nhiệm, sự dịu dàng và giúp con bớt cô đơn, nhưng người lớn mới là người chịu trách nhiệm chính về con vật.
- Năng khiếu vượt trội, khó hòa nhập
Một đứa trẻ giỏi hẳn ở một lĩnh vực như toán, đàn, cờ vua hay vẽ thường dồn nhiều thời gian vào đó, và có thể thấy khó nói chuyện với bạn cùng tuổi, dễ cầu toàn, sợ sai.
- Bố mẹ bị trầm cảm
Trầm cảm là một bệnh thật, chữa được, và hầu hết người bệnh hồi phục khi được điều trị đúng.
- Học sinh nội trú nhớ nhà
Nhớ nhà khi mới vào nội trú gần như em nào cũng trải qua: con buồn, hay khóc, gọi điện đòi về, khó ngủ, kém ăn, nhất là vào buổi tối và những tuần đầu.
- Tâm lý con sau thiên tai
Sau bão, lũ, sạt lở, trẻ thường gặp ác mộng, sợ mưa gió, bám bố mẹ, đau bụng, đau đầu, đái dầm lại, cáu gắt hoặc thu mình.
- Tự kỷ ở bé gái
Tự kỷ ở bé gái dễ bị bỏ sót vì nhiều em học cách che đi khó khăn của mình (gọi là ngụy trang, masking): bắt chước cách các bạn nói, chơi, im lặng khi bối rối, trông như…
- Con hay đòi đồ đắt tiền
Trẻ tuổi tiểu học và THCS hay đòi điện thoại mới, giày hiệu, đồ chơi, vật phẩm trong game vì bạn bè có, vì quảng cáo và người nổi tiếng trên mạng, hoặc vì muốn được nhóm…
- Vai trò của bố
Con cần cả bố lẫn mẹ. Trẻ có bố gần gũi từ nhỏ thường phát triển ngôn ngữ tốt hơn, ít gặp vấn đề cảm xúc, hành vi hơn, học tốt hơn, và đến tuổi teen ít làm những việc…
- Con bị bạn thân phản bội
Với tuổi THCS, THPT, bị bạn thân kể lộ bí mật, nói xấu sau lưng, bỏ sang nhóm khác hay quay lưng khi con cần là một nỗi đau thật, có khi đau như thất tình.
Sốt và bệnh truyền nhiễm
Sốt, cúm, sốt xuất huyết, tay chân miệng, thủy đậu.
Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng
- Sốt xuất huyết
Sốt xuất huyết thường bắt đầu bằng sốt cao đột ngột 2–7 ngày, kèm đau đầu, đau người, mệt.
- Cúm ở trẻ
Cúm (cúm A, cúm B) thường đến đột ngột với sốt cao, đau đầu, đau mỏi người, ho, đau họng, mệt nhiều hơn hẳn cảm lạnh.
- Trẻ sốt 39 độ
Sốt 39°C là sốt cao, nhưng tự con số này chưa nói con bệnh nặng hay nhẹ; phần lớn trẻ sốt 39°C do virus và có thể chăm ở nhà nếu con vẫn tỉnh, uống được nước, đi tiểu…
- Trẻ sốt 40 độ
Trẻ sốt 40°C nên được đi khám trong ngày, nhất là khi sốt lên 40°C nhiều lần; đi cấp cứu ngay nếu con li bì, khó thở, co giật, nổi chấm đỏ tím không mất khi ấn cốc, hơn…
- Uống hạ sốt mà không hạ
Thuốc hạ sốt cần một khoảng thời gian mới có tác dụng và thường chỉ hạ được một phần nhiệt độ, nên uống xong con vẫn còn sốt chưa hẳn là thuốc không có tác dụng hay bệnh…
- Trẻ sốt mấy ngày thì đi khám
Đưa con đi khám khi sốt kéo dài quá 3 ngày, hoặc đã hạ rồi lại sốt lại; trẻ dưới 2 tuổi sốt quá 24 giờ mà chưa rõ nguyên nhân cũng nên đi khám.
- Thủy đậu có được tắm, ra gió không
Có. Trẻ bị thủy đậu nên được tắm hằng ngày bằng nước ấm hoặc hơi mát, tắm nhanh, thấm khô nhẹ, không chà xát; tắm giúp đỡ ngứa và giữ nốt sạch, ít bị nhiễm trùng.
- Trẻ hay ốm khi giao mùa
Trẻ hay ốm lúc giao mùa chủ yếu vì đây là thời điểm các virus đường hô hấp như cúm, virus cảm lạnh lưu hành nhiều, trẻ tụ tập ở lớp học, còn không khí lạnh, khô hoặc nồm…
- Quai bị ở trẻ
Quai bị do virus gây ra, làm sưng đau tuyến nước bọt mang tai ở một hoặc hai bên má, góc hàm, kèm sốt, đau đầu, đau khi nhai nuốt.
- Sốt kéo dài ở trẻ
Phần lớn cơn sốt ở trẻ hết trong 2–4 ngày; sốt quá 3 ngày, hoặc đã hạ rồi lại sốt lại, cần đi khám để tìm nguyên nhân.
- Viêm màng não
Viêm màng não là tình trạng nhiễm trùng lớp màng bọc não và tủy sống, do virus hoặc vi khuẩn.
- Viêm não Nhật Bản
Viêm não Nhật Bản là bệnh do virus lây qua muỗi đốt, gặp nhiều ở trẻ dưới 15 tuổi, ở Việt Nam hay tăng vào mùa hè.
- Trẻ bị viêm gan B
Phần lớn trẻ bị viêm gan B ở Việt Nam nhiễm virus từ mẹ lúc sinh, và trẻ nhiễm càng nhỏ càng dễ thành viêm gan B mạn, mang virus kéo dài nhiều năm.
- Trẻ nổi hạch cổ
Hạch ở cổ, sau tai, dưới cằm rất hay gặp ở trẻ và phần lớn là hạch phản ứng khi con bị viêm họng, cảm, sâu răng hay viêm da đầu.
- Sốt kèm rét run cầm cập
Rét run khi sốt thường xảy ra lúc nhiệt độ đang lên: con thấy lạnh, nổi da gà, run cầm cập, nhưng vẫn tỉnh, nhìn theo và trả lời bố mẹ;
- Trẻ bị cúm B
Cúm B là một trong hai loại virus gây cúm mùa, cùng với cúm A. Ở trẻ em, cúm B có thể nặng ngang cúm A, nên bố mẹ chăm và theo dõi con giống hệt khi con bị cúm A: phần…
- Quai bị cần kiêng gì
Trẻ bị quai bị chỉ cần tránh vài thứ: đồ chua và nước quả chua như cam, chanh vì làm má đau hơn, món cứng phải nhai nhiều, dùng chung cốc, thìa, khăn, và đến trường hay…
- Phòng bệnh cho trẻ mùa lũ
Trong và sau lũ, giữ con tránh xa nước lũ, cho con uống nước đun sôi hoặc nước đóng chai, ăn chín, rửa tay bằng xà phòng, và không để trẻ em, thiếu niên tham gia dọn…
- Trẻ bị COVID-19
Phần lớn trẻ mắc COVID-19 chỉ bị nhẹ như cảm cúm: sốt, ho, đau họng, sổ mũi, mệt, và khỏi sau vài ngày đến một tuần với nghỉ ngơi, uống đủ nước, hạ sốt bằng paracetamol.
- Bệnh bạch hầu
Bạch hầu là bệnh nhiễm khuẩn lây qua đường hô hấp, vi khuẩn tiết độc tố có thể gây tắc đường thở, viêm cơ tim và tử vong.
- Rubella
Rubella (bệnh Ru-bê-ôn) là bệnh do virus, ở trẻ thường nhẹ: sốt nhẹ, nổi hạch sau tai, sau gáy và ban hồng mọc từ mặt rồi lan xuống người, thường tự khỏi trong khoảng…
- Viêm màng não mô cầu
Não mô cầu là vi khuẩn có thể gây viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết hoặc cả hai, và làm một đứa trẻ đang khỏe trở nặng chỉ trong vài giờ.
- Uốn ván
Vi khuẩn uốn ván sống trong đất, bụi, phân súc vật và vào cơ thể qua vết thương, nhất là vết đâm sâu, vết thương bẩn, vết cắn, vết bỏng.
- Lao ở trẻ em
Trẻ thường bị lây lao từ một người lớn trong nhà đang ho kéo dài. Dấu hiệu cần nghĩ đến lao là ho quá 2 tuần không đỡ, sốt kéo dài quá 2 tuần, sụt cân hoặc không tăng…
- Viêm gan A
Viêm gan A là bệnh gan do virus, lây qua thức ăn, nước uống và tay dính phân của người bệnh. Trẻ dưới 6 tuổi thường bệnh nhẹ hoặc không có triệu chứng;
- Phòng sốt xuất huyết mùa mưa
Muỗi vằn truyền sốt xuất huyết đốt vào ban ngày và đẻ trứng ở chỗ nước đọng sạch quanh nhà, nên cách phòng chính là mỗi tuần đổ, cọ rửa, đậy kín mọi chỗ chứa nước để…
- Viêm họng liên cầu
Viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A hay gặp ở trẻ 5–15 tuổi: con sốt, đau họng, nuốt đau, hạch cổ sưng, thường không ho và không sổ mũi.
- Trẻ nổi hạch ở bẹn
Ở trẻ, sờ thấy vài hạch nhỏ ở bẹn là chuyện bình thường; hạch thường dưới khoảng 1 cm, mềm, di động, và có thể sưng lên khi con bị xước, nhiễm trùng da ở chân, mông,…
- Bệnh xoắn khuẩn vàng da sau lũ
Bệnh xoắn khuẩn vàng da do vi khuẩn Leptospira trong nước tiểu chuột, trâu bò, lợn, chó gây ra;
- Bệnh Whitmore
Bệnh Whitmore (melioidosis) do một loại vi khuẩn sống trong đất, bùn và nước bẩn gây ra, hay gặp hơn sau mưa lớn, ngập lụt.
- Amip ăn não
Amip ăn não (Naegleria fowleri) là một đơn bào sống trong nước ngọt ấm như ao, hồ, sông, suối, suối nước nóng. Bệnh rất hiếm gặp, nhưng khi mắc thì rất nặng.
- Trẻ bị nhiễm sán
Ở Việt Nam, trẻ nhiễm sán chủ yếu qua những món ăn sống, tái: rau mọc dưới nước ăn sống (sán lá gan lớn), gỏi cá (sán lá gan nhỏ), thịt lợn, thịt bò tái, nem chua sống…
- Đậu mùa khỉ ở trẻ
Đậu mùa khỉ (mpox) là bệnh do virus, lây chủ yếu khi tiếp xúc gần với da, vết ban, dịch cơ thể của người bệnh, kể cả qua quan hệ tình dục, và qua quần áo, chăn, khăn…
- Sốt kèm đau khớp
Trẻ sốt kèm đau mỏi khớp, đau người thường do virus như cúm hoặc sốt xuất huyết, và đỡ khi hết sốt.
- Bệnh liên cầu lợn
Bệnh liên cầu lợn do vi khuẩn Streptococcus suis, lây sang người chủ yếu khi ăn tiết canh, thịt hoặc lòng lợn chưa nấu chín, hoặc khi giết mổ, sơ chế lợn ốm, lợn chết…
- Trẻ bị viêm họng
Phần lớn viêm họng ở trẻ do virus, thường đi kèm sổ mũi, ho, và tự đỡ sau khoảng một tuần mà không cần kháng sinh.
- Trời nồm ẩm và bệnh của trẻ
Những ngày nồm ẩm cuối đông, đầu xuân ở miền Bắc, trẻ hay bị cảm lạnh, cúm, viêm tiểu phế quản, viêm phổi;
- Hen phế quản ở trẻ
Hen phế quản (hen suyễn) là bệnh viêm mạn tính của đường thở: con khò khè, ho về đêm và gần sáng, ho hoặc khó thở khi chạy nhảy, khi cảm lạnh hay trời trở lạnh, và các…
- Viêm mũi dị ứng ở trẻ
Viêm mũi dị ứng là khi niêm mạc mũi phản ứng quá mức với những thứ vô hại như mạt bụi nhà, nấm mốc, lông chó mèo, phấn hoa: con hắt hơi từng tràng, ngứa mũi, chảy nước…
- Trẻ bị viêm xoang
Phần lớn viêm xoang ở trẻ đi kèm cảm lạnh, do virus và tự đỡ trong khoảng 10 ngày.
- Trẻ bị khàn tiếng
Phần lớn trẻ khàn tiếng là do viêm thanh quản khi cảm lạnh, hoặc do la hét, hát to quá nhiều; khàn tiếng thường đỡ sau 1–2 tuần nếu con được nghỉ giọng và uống đủ nước.
- Viêm phổi do Mycoplasma
Mycoplasma pneumoniae là một loại vi khuẩn hay gây viêm đường hô hấp ở trẻ đi học: con ho dai dẳng, sốt vừa, đau đầu, mệt, bắt đầu từ từ, nhiều trẻ vẫn đi lại, đi học…
- Cách dùng bình xịt hen
Trẻ dùng bình xịt hen định liều nên xịt qua buồng đệm: trẻ dưới khoảng 4 tuổi dùng buồng đệm có mặt nạ úp kín mũi miệng, trẻ lớn hơn dùng buồng đệm có ống ngậm.
- Ô nhiễm không khí và trẻ
Bụi mịn PM2.5 nhỏ đến mức đi sâu vào phổi, làm trẻ dễ ho, viêm đường hô hấp, lên cơn hen, và nếu hít lâu ngày có thể làm phổi phát triển kém.
- Bụi mịn PM2.5 và trẻ em
PM2.5 là bụi nhỏ đến mức đi sâu vào phổi, làm trẻ dễ ho, viêm đường hô hấp và lên cơn hen;
- Dị ứng lông chó mèo
Trẻ "dị ứng lông chó mèo" thật ra phản ứng với các protein trong vảy da, nước bọt và nước tiểu của con vật; lông chỉ là chỗ các chất này bám vào.
- Trẻ cảm, ho có nên đi bơi
Con chỉ sổ mũi nhẹ, ho ít, không sốt và vẫn ăn, chơi bình thường thì có thể bơi nhẹ nhàng một lúc ở bể sạch, nước không lạnh;
- Viêm họng có được ăn kem không
Được. Kem, sữa chua mát hay nước mát không gây viêm họng và không làm viêm họng nặng thêm;
- Trẻ bị dầm mưa
Dầm mưa tự nó không làm con bị cảm: cảm lạnh, viêm họng là do virus lây từ người sang người.
- Viêm họng hạt
Viêm họng hạt là tên thường gọi của viêm họng mạn tính thể quá phát: thành sau họng nổi nhiều hạt đỏ, con hay khô họng, ngứa, vướng họng, đằng hắng, nhất là buổi sáng.
- Trẻ ho ra máu
Ho ra máu ở trẻ ít gặp. Nhiều khi máu chảy từ mũi, lợi hay họng rồi lẫn vào đờm, hoặc chỉ là vài vệt máu sau những tràng ho mạnh khi viêm họng, viêm phế quản.
- Có nên cắt amidan cho con
Phần lớn trẻ viêm amidan không cần cắt, vì amidan thường nhỏ dần khi con lớn và nhiều trẻ tự bớt viêm.
- Lên cơn hen khi tập thể dục
Nhiều trẻ bị hen ho, khò khè, nặng ngực hay hụt hơi khi chạy nhảy, nhất là khi chạy dài trong không khí lạnh, khô; triệu chứng hay nặng hơn ngay sau khi dừng tập.
- Xử trí cơn hen cấp ở trẻ
Khi con lên cơn hen, cho con ngồi thẳng, giữ bình tĩnh và dùng thuốc cắt cơn qua buồng đệm đúng như kế hoạch hành động hen bác sĩ đã viết.
- Viêm xoang mạn tính
Viêm xoang mạn tính là khi nghẹt mũi, chảy mũi, ho hay nặng mặt kéo dài quá 12 tuần. Ở trẻ, nguyên nhân hay gặp là viêm mũi dị ứng, VA to và khói thuốc trong nhà;
- Đau họng, khó nuốt
Phần lớn trẻ đau họng, nuốt đau là do virus cảm lạnh, viêm họng, và đỡ dần trong khoảng một tuần; điều quan trọng nhất là con vẫn uống được.
- Khẩu trang và máy lọc không khí cho trẻ
Không phải ngày nào trẻ cũng cần khẩu trang hay máy lọc không khí. Những ngày bụi mịn PM2.5 cao (VN_AQI từ 101, màu da cam), cách bảo vệ tốt nhất là cho con ở trong…
- Trẻ bị hen và thú cưng
Câu trả lời tùy vào việc con có dị ứng với con vật đó hay không. Phần lớn trẻ bị hen có cơ địa dị ứng, và nếu xét nghiệm cho thấy con dị ứng chó hoặc mèo thì nuôi con…
- Trẻ hay thở dài, hụt hơi
Trẻ hay thở dài, kêu không hít được hơi sâu nhưng vẫn chơi, chạy nhảy, nói chuyện bình thường, môi hồng và nhịp thở lúc ngồi yên không nhanh thì phần lớn là do kiểu thở…
- Polyp mũi ở trẻ
Polyp mũi là những khối mềm, lành tính mọc từ niêm mạc mũi xoang, làm con nghẹt mũi kéo dài, chảy mũi, giảm ngửi và ngủ ngáy.
- Lệch vách ngăn mũi
Vách ngăn mũi của phần lớn mọi người hơi lệch và không cần chữa. Chỉ khi vách ngăn lệch nhiều làm con nghẹt mũi kéo dài, thường một bên, ngủ ngáy, hay viêm xoang hoặc…
- Giãn phế quản ở trẻ
Giãn phế quản là khi các ống dẫn khí trong phổi bị tổn thương và giãn rộng ra, đờm ứ đọng lại nên con ho có đờm kéo dài và hay bị nhiễm trùng phổi.
- Trẻ đau bụng
Phần lớn trẻ đau bụng là do táo bón, rối loạn tiêu hóa do virus, ăn uống hoặc căng thẳng, và đỡ trong vài giờ đến vài ngày.
- Học sinh đau dạ dày
Đau dạ dày ở học sinh thường là đau hoặc nóng rát vùng trên rốn, đầy bụng, ợ chua, hay nặng lên khi bỏ bữa sáng, ăn vội, thức khuya, uống nhiều cà phê, nước tăng lực và…
- Ngộ độc thực phẩm ở trẻ
Ngộ độc thực phẩm thường bắt đầu vài giờ đến vài ngày sau bữa ăn, với nôn, đau bụng quặn, tiêu chảy, có khi sốt;
- Trào ngược dạ dày ở trẻ
Trẻ dưới 1 tuổi hay bị trớ sữa vì van giữa thực quản và dạ dày chưa khép chặt; nếu con vẫn bú tốt, tăng cân đều và không quấy khóc nhiều thì đó là bình thường, thường đỡ…
- Viêm ruột thừa ở trẻ
Viêm ruột thừa điển hình bắt đầu bằng đau âm ỉ quanh rốn, sau vài giờ dồn xuống bụng dưới bên phải và đau liên tục, tăng khi đi lại, ho, nhảy hoặc ngồi xe qua ổ gà;
- Trẻ bị say xe
Say xe xảy ra khi mắt và tai trong gửi lên não những tín hiệu chuyển động không khớp nhau, làm con chóng mặt, xanh tái, vã mồ hôi, buồn nôn và nôn.
- Trẻ nhiễm vi khuẩn HP
HP (Helicobacter pylori) là vi khuẩn sống trong dạ dày, thường nhiễm từ nhỏ; phần lớn trẻ mang HP không có triệu chứng gì và biến chứng như loét dạ dày rất ít gặp ở trẻ.
- Hội chứng ruột kích thích
Hội chứng ruột kích thích là tình trạng đau quặn bụng, đầy hơi, đi ngoài lỏng hoặc táo bón tái đi tái lại, thường đỡ sau khi đi ngoài và nặng lên khi căng thẳng, thức…
- Ăn Tết bị đầy bụng, táo bón
Ngày Tết trẻ hay đầy bụng, khó tiêu, táo bón vì ăn nhiều bánh chưng, giò, thịt mỡ, mứt kẹo, uống nước ngọt có ga, ít rau, ít nước, ngủ muộn và ít vận động.
- Cúm dạ dày
Cúm dạ dày là cách gọi quen của viêm dạ dày ruột cấp, thường do virus như norovirus, rotavirus, không liên quan đến virus cúm.
- Vàng da ở trẻ lớn
Ở trẻ đã qua tuổi sơ sinh, vàng da, vàng lòng trắng mắt luôn cần được bác sĩ khám sớm, trong ngày hoặc ngày hôm sau, vì đây có thể là dấu hiệu của viêm gan, tan máu hoặc…
- Trẻ bị trĩ, lòi dom
Trĩ thật sự ít gặp ở trẻ nhỏ; khi bố mẹ thấy con "lòi dom", đó thường là sa trực tràng (lớp niêm mạc đỏ của trực tràng lòi ra hậu môn sau khi rặn), da thừa quanh hậu môn…
- Trẻ nôn ra máu
Trẻ nôn ra máu luôn cần được nhân viên y tế khám ngay. Nguyên nhân hay gặp ở trẻ là nuốt máu từ chảy máu cam, rách nhẹ ở thực quản sau khi nôn hoặc ho nhiều, hoặc viêm…
- Học sinh viêm đại tràng
Nhiều học sinh được bảo là "viêm đại tràng" khi hay đau bụng, đầy hơi, đi ngoài lỏng hoặc táo bón thất thường;
- Trẻ bị gan nhiễm mỡ
Gan nhiễm mỡ là khi mỡ tích lại trong gan, hay gặp ở trẻ thừa cân, béo phì, nhất là trẻ có nhiều mỡ bụng.
- Trẻ bị men gan cao
Men gan cao (ALT, AST trên mức bình thường) cho biết tế bào gan đang bị kích thích hoặc tổn thương, chưa phải là tên một bệnh.
- Con nhịn đi vệ sinh ở trường
Nhiều học sinh nhịn tiểu, nhịn đi ngoài cả buổi học vì nhà vệ sinh bẩn, thiếu riêng tư, giờ ra chơi ngắn hoặc ngại xin phép thầy cô, rồi uống thật ít nước cho đỡ phải…
- Trẻ hay đau bụng sau khi ăn
Trẻ đi học hay đau bụng sau ăn thường do táo bón, ăn nhanh, ăn quá no, ăn nhiều đồ béo, cay, hoặc ruột nhạy cảm khi con căng thẳng (đau bụng chức năng);
- Học sinh ợ chua, nóng rát thượng vị
Ợ chua, nóng rát vùng trên rốn hoặc sau xương ức thường do axit dạ dày trào ngược lên thực quản hoặc kích thích niêm mạc dạ dày.
- Trẻ nôn theo chu kỳ
Hội chứng nôn chu kỳ là những cơn buồn nôn và nôn dữ dội, có khi nhiều lần trong một giờ, kéo dài vài giờ đến vài ngày, rồi con lại khỏe hẳn trong nhiều tuần đến vài…
- Viêm tụy cấp ở trẻ
Viêm tụy cấp là khi tụy, cơ quan nằm sau dạ dày, bị viêm đột ngột. Dấu hiệu chính là đau bụng trên dữ dội, liên tục, thường lan ra sau lưng, đau tăng sau khi ăn, kèm…
- Sỏi mật ở trẻ
Sỏi mật là những viên sỏi nhỏ hình thành trong túi mật. Trẻ em ít bị hơn người lớn, nhưng nguy cơ tăng ở trẻ thừa cân béo phì, trẻ giảm cân quá nhanh, trẻ bị bệnh tan…
- Xuất huyết tiêu hóa ở trẻ
Xuất huyết tiêu hóa là chảy máu ở bất kỳ đoạn nào của đường tiêu hóa, từ thực quản, dạ dày đến ruột và hậu môn.
- Tăng chiều cao tuổi dậy thì
Chiều cao của con phần lớn do gen quyết định; phần còn lại phụ thuộc vào ngủ đủ, ăn đủ đạm, canxi và vitamin D, vận động đều và không mắc bệnh mạn tính.
- Ăn uống mùa thi
Mùa thi không cần món đặc biệt hay thuốc bổ não: con cần ăn đủ ba bữa đúng giờ, mỗi bữa có tinh bột, đạm và rau, uống đủ nước và ngủ đủ giấc.
- Trẻ thừa cân, béo phì
Ở trẻ em, thừa cân được đánh giá bằng chỉ số BMI theo tuổi và giới, không dùng mốc của người lớn: theo chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ từ 5 tuổi có BMI trên đường…
- Sốt xuất huyết nên ăn gì
Trẻ bị sốt xuất huyết cần uống nhiều trước hết: oresol pha đúng hướng dẫn, nước lọc, sữa, nước cháo loãng có chút muối, nước dừa, nước cam;
- Bữa sáng cho học sinh
Một bữa sáng tốt cho học sinh có đủ ba phần: tinh bột (xôi, bánh mì, phở, cơm, khoai), đạm (trứng, thịt, đậu phụ, sữa) và một ít rau hoặc trái cây.
- Trẻ thiếu máu thiếu sắt
Thiếu máu thiếu sắt hay gặp nhất ở trẻ 6–24 tháng tuổi và ở con gái tuổi dậy thì có kinh nguyệt.
- Cách tính BMI cho trẻ
BMI bằng cân nặng (kg) chia cho bình phương chiều cao (m). Với trẻ và học sinh 5–19 tuổi, con số này phải đặt lên biểu đồ BMI theo tuổi và giới của Tổ chức Y tế Thế…
- Bảng chiều cao, cân nặng chuẩn
Việt Nam dùng chuẩn tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới. Con số ở giữa bảng là mức trung bình;
- Uống sữa có giúp con cao lên không
Sữa cung cấp đạm, canxi và một số vitamin con cần để lớn, nên uống đủ sữa là một phần của chế độ ăn giúp con đạt chiều cao theo gen.
- Học sinh gầy, khó tăng cân
Ở tuổi đi học, gầy được đánh giá bằng chỉ số BMI theo tuổi và giới trên biểu đồ tăng trưởng, không dùng mốc của người lớn;
- Trẻ uống bao nhiêu nước
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, học sinh tiểu học cần trung bình 1,3–1,5 lít nước mỗi ngày, học sinh THCS 1,6–2 lít, học sinh THPT 1,6–2,4 lít;
- Đồ ngọt, nước ngọt, trà sữa
Tổ chức Y tế Thế giới khuyên đường tự do (đường thêm vào đồ ăn, đồ uống, cả đường trong mật ong và nước ép) dưới 10% năng lượng mỗi ngày, tốt nhất dưới 5%.
- Trẻ uống trà sữa
Thỉnh thoảng một ly nhỏ, ít đường thì không sao, nhưng uống trà sữa thường xuyên thì có hại.
- Con tự mua thuốc giảm cân
Viên uống, trà, cà phê, kẹo giảm cân bán trên mạng thường không rõ nguồn gốc, và nhiều sản phẩm từng bị phát hiện trộn chất cấm như sibutramin (đã bị rút khỏi thị trường…
- Trẻ sụt cân không rõ lý do
Trẻ đang lớn thì cân nặng phải tăng dần, nên con sụt cân mà không ăn kiêng, không vừa ốm, hoặc đứng cân 2–3 tháng, đều cần đưa đi khám.
- Ăn khuya có hại không
Một bữa ăn nhẹ buổi tối khi đói thật không có hại; điều gây hại là ăn no, ăn mặn, cay, nhiều dầu mỡ hoặc uống đồ có caffeine sát giờ ngủ, và ăn khuya thành thói quen…
- Bữa tối khi đi học thêm
Con đi học thêm đến 8–9 giờ tối thì tốt nhất là ăn bữa tối chính trước khi đi, khoảng 5–6 giờ chiều, rồi về nhà ăn thêm một bữa nhẹ như sữa, sữa chua, trái cây hoặc một…
- Trẻ ăn nhiều bất thường
Trẻ 10–14 tuổi ăn nhiều hơn hẳn thường là bình thường: cơ thể chuẩn bị cho đợt lớn vọt tuổi dậy thì, nhất là khi con vận động nhiều.
- Dự đoán chiều cao của con
Cách ước tính phổ biến nhất dựa vào chiều cao bố mẹ: con trai bằng (chiều cao bố + chiều cao mẹ + 13 cm) chia 2, con gái bằng (chiều cao bố + chiều cao mẹ − 13 cm) chia…
- Tiêm hormone tăng trưởng
Hormone tăng trưởng là thuốc kê đơn, tiêm hằng ngày hoặc hằng tuần trong nhiều năm, chỉ dành cho trẻ có bệnh đã được chẩn đoán như thiếu hormone tăng trưởng, hội chứng…
- Trẻ ăn chay
Trẻ ăn chay vẫn có thể lớn khỏe nếu bữa ăn được tính toán kỹ, nhất là khi con vẫn ăn trứng và sữa. Ba điều phải lo trước tiên là vitamin B12, sắt và đạm;
- Tuổi teen giảm cân lành mạnh
Trước hết, bố mẹ và con cùng xem con có thật sự thừa cân không, bằng BMI theo tuổi và giới, vì nhiều bạn tuổi teen muốn giảm cân dù cân nặng bình thường.
- Trẻ ăn vặt, quà cổng trường
Ăn vặt không xấu nếu bữa phụ là trái cây, sữa, sữa chua, ngô, khoai và chỉ khoảng 1–2 lần mỗi ngày.
- Đồ ăn nhanh, đồ chiên
Gà rán, khoai tây chiên, xúc xích, đồ chiên rán ăn vặt thường nhiều chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa, muối và năng lượng, lại ít rau và chất xơ.
- Dinh dưỡng khi con tập thể thao
Phần lớn học sinh chơi thể thao chỉ cần ăn đủ ba bữa đa dạng, thêm một bữa phụ quanh buổi tập và uống đủ nước; không cần bột protein, creatine hay viên vitamin.
- Thực phẩm chức năng cho trẻ
Phần lớn trẻ khỏe mạnh, ăn đa dạng không cần thực phẩm chức năng hay vitamin tổng hợp.
- Con không chịu ăn sáng
Học sinh không chịu ăn sáng thường do ngủ muộn dậy sát giờ, buồn nôn vì thiếu ngủ hoặc lo lắng, chán món, hoặc nhịn để giữ dáng.
- Trẻ bị mỡ máu cao
Ở trẻ em và tuổi teen, cholesterol toàn phần dưới 170 mg/dL (khoảng 4,4 mmol/L) và LDL dưới 110 mg/dL (khoảng 2,8 mmol/L) được coi là ổn;
- Trẻ uống trà, cà phê, nước có ga
Trẻ nhỏ không nên uống trà, cà phê hay nước có ga. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên tốt nhất trẻ em không dùng caffeine;
- Phẩm màu, chất tạo ngọt
Phẩm màu và chất tạo ngọt nằm trong danh mục được phép, dùng đúng giới hạn, thì không gây hại khi con thỉnh thoảng ăn.
- Thiếu vitamin B12 ở trẻ
Vitamin B12 gần như chỉ có trong thịt, cá, trứng, sữa và thực phẩm có bổ sung vi chất, nên trẻ ăn chay trường không trứng, không sữa có nguy cơ thiếu cao nhất và cần…
- Trẻ cần ngủ bao nhiêu tiếng
Theo Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, mỗi ngày (tính cả giấc trưa) trẻ 4–12 tháng cần 12–16 giờ, 1–2 tuổi 11–14 giờ, 3–5 tuổi 10–13…
- Tuổi teen khó ngủ, ngủ muộn
Khi dậy thì, đồng hồ sinh học của con lùi muộn đi đến khoảng 2 giờ, nên con tự nhiên buồn ngủ muộn hơn và khó dậy sớm;
- Điện thoại trước khi ngủ
Dùng điện thoại trên giường làm con ngủ muộn hơn, khó vào giấc và ngủ ít hơn: ánh sáng màn hình làm não tưởng vẫn là ban ngày, còn mạng xã hội, video tự phát và tin nhắn…
- Học sinh hay buồn ngủ trong lớp
Lý do hay gặp nhất khiến học sinh THCS, THPT buồn ngủ trong lớp là ngủ không đủ: tuổi 13–18 cần 8–10 giờ mỗi đêm, trong khi đồng hồ sinh học tuổi dậy thì khiến con buồn…
- Con ngủ không sâu giấc
Con ngủ không sâu giấc, hay trằn trọc, thức giấc giữa đêm, sáng dậy vẫn mệt, phần lớn là do ngủ muộn, giờ ngủ thất thường, dùng điện thoại hoặc uống trà sữa, cà phê buổi…
- Học sinh ngủ trưa
Học sinh có thể ngủ trưa nếu thấy buồn ngủ, nhưng với trẻ lớn và tuổi teen, giấc trưa nên ngắn, khoảng 20–30 phút, và kết thúc trước khoảng 15 giờ để tối không khó ngủ.
- Trẻ bị mộng du
Mộng du là khi con ngồi dậy, đi lại hay làm việc quen thuộc trong lúc vẫn đang ngủ sâu, thường trong phần đầu của đêm, mắt mở nhưng nhìn vô hồn và sáng ra không nhớ gì.
- Melatonin cho trẻ
Không nên tự cho con uống melatonin. Melatonin là một hormone, không phải thuốc ngủ;
- Giờ đi ngủ cho học sinh
Giờ đi ngủ hợp lý là giờ dậy trừ đi số giờ ngủ con cần, cộng thêm khoảng 15–30 phút để vào giấc. Trẻ 6–12 tuổi cần 9–12 giờ mỗi đêm, tuổi 13–18 cần 8–10 giờ.
- Đưa con về nếp sau Tết
Cách dễ nhất là bắt đầu sớm và chuyển từ từ: khoảng 1–2 tuần trước ngày đi học lại, mỗi tối cho con đi ngủ sớm hơn 15 phút và mỗi sáng đánh thức sớm hơn 15 phút, cả…
- Trẻ khó chịu chân khi ngủ
Nếu con hay kêu chân khó chịu, buồn bực như có kiến bò khi nằm yên buổi tối, phải cựa quậy, đạp hay đứng dậy đi lại mới đỡ, con có thể bị hội chứng chân không yên.
- Học sinh hay đau đầu
Phần lớn cơn đau đầu ở học sinh là đau đầu do căng thẳng hoặc đau nửa đầu (migraine), hay gặp khi con thiếu ngủ, bỏ bữa, uống ít nước, nhìn màn hình lâu hoặc lo lắng…
- Cong vẹo cột sống
Vẹo cột sống là khi cột sống cong sang một bên, hay gặp nhất ở tuổi 10–15 khi con đang lớn nhanh, thường không đau nên dễ bị bỏ qua.
- Thời gian màn hình
Tổ chức Y tế Thế giới khuyên trẻ dưới 2 tuổi không xem màn hình, trẻ 2–4 tuổi không quá 1 giờ mỗi ngày và càng ít càng tốt.
- Bệnh truyền nhiễm nghỉ học bao lâu
Tay chân miệng: theo Bộ Y tế, nghỉ học 7–10 ngày đầu của bệnh và chỉ đi học lại khi đã hết sốt, các nốt đã khô.
- Học sinh ngất xỉu
Phần lớn học sinh ngất ở trường là ngất phản xạ (ngất phế vị), do đứng lâu dưới nắng, nhịn ăn sáng, uống ít nước, thiếu ngủ hoặc sợ hãi, đau đột ngột;
- Thể dục cho học sinh
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ và thiếu niên 5–17 tuổi nên vận động trung bình ít nhất 60 phút mỗi ngày ở mức vừa đến mạnh, chủ yếu là các hoạt động làm tim đập nhanh…
- Cặp sách quá nặng
Cặp sách nặng hoặc đeo sai cách hay làm con đau lưng, đau cổ, đau vai và mỏi người, nhưng theo hiểu biết hiện nay không gây ra vẹo cột sống hay bệnh cột sống lâu dài.
- Đau cổ vai gáy ở học sinh
Đau cổ vai gáy ở học sinh phần lớn là đau cơ do cúi đầu học, nhìn điện thoại lâu, đeo cặp nặng hoặc ngủ sai tư thế, và thường đỡ sau vài ngày đến vài tuần khi con vận…
- Con hay mệt mỏi, uể oải
Phần lớn học sinh hay mệt là do ngủ không đủ, thức khuya với điện thoại, học quá tải, ăn uống thất thường, ít vận động hoặc căng thẳng, và con khá lên khi các thói quen…
- Tập gym ở tuổi teen
Tập tạ, tập sức mạnh đúng kỹ thuật, có người hướng dẫn và giám sát không làm học sinh lùn đi và không hại sụn tăng trưởng;
- Con dùng AI làm bài tập
Chatbot AI có thể giúp con học tốt hơn khi con dùng để hỏi lại phần chưa hiểu, tự kiểm tra bài đã làm hay ôn tập, nhưng sẽ làm con học kém đi nếu con chép nguyên lời…
- Học bao nhiêu giờ một ngày
Không có một con số giờ học đúng cho mọi học sinh; cách tính hợp lý là giữ đủ giấc ngủ và vận động trước, rồi xếp giờ học vào phần còn lại.
- Nghỉ giữa giờ khi học
Ngồi học liền nhiều giờ không làm con nhớ bài hơn: mắt mỏi, lưng cổ đau và đầu óc kém tập trung dần.
- Bảo hiểm y tế học sinh
Bảo hiểm y tế là bắt buộc. Trẻ dưới 6 tuổi được Nhà nước đóng và khám chữa bệnh đúng quy định được chi trả 100%;
- Con ốm đúng ngày thi
Nếu con chỉ sốt nhẹ, đau họng, sổ mũi mà vẫn tỉnh táo, ăn uống được, con thường vẫn đi thi được sau khi hạ sốt bằng paracetamol theo cân nặng, uống đủ nước và báo cán bộ…
- Học sinh gù lưng
Phần lớn học sinh gù lưng là gù do tư thế: lưng tròn, vai đổ về trước vì ngồi khom, cúi điện thoại lâu, và con đứng thẳng lên được khi được nhắc.
- Khám sức khỏe định kỳ học sinh
Theo quy định của Bộ Y tế từ năm học 2026–2027, trẻ mầm non và học sinh phổ thông được kiểm tra sức khỏe mỗi năm một lần vào đầu năm học: đo chiều cao, cân nặng, chỉ số…
- Bàn ghế học đúng chiều cao
Bàn ghế vừa người là khi con ngồi sát vào lưng ghế, hai bàn chân đặt phẳng trên sàn, đùi gần song song mặt sàn, mép ghế không cấn vào khoeo, và mặt bàn ở khoảng ngang…
- Học trực tuyến và sức khỏe
Học trực tuyến nhiều giờ làm con dễ mỏi mắt, khô mắt, đau đầu, đau cổ vai lưng, ngủ muộn, ít vận động và thấy cô đơn hơn.
- An toàn khi chơi thể thao
Phần lớn chấn thương thể thao ở học sinh phòng được bằng những việc đơn giản: khám sức khỏe trước mùa tập, khởi động, đồ bảo hộ vừa người, uống đủ nước, nghỉ 1–2 ngày…
- Bệnh học đường
Bệnh, tật học đường là những vấn đề sức khỏe hay gặp ở tuổi đi học, gắn với việc học và nếp sinh hoạt của con.
- Tư thế dùng máy tính, điện thoại
Khi dùng máy tính, ngồi sát vào ghế có tựa lưng, hai bàn chân đặt phẳng trên sàn, hông ngang hoặc cao hơn gối một chút, màn hình cách mắt khoảng một sải tay với mép trên…
- Ánh sáng góc học tập
Góc học tốt cần hai nguồn sáng cùng lúc: đèn trần hoặc ánh sáng ban ngày cho cả phòng, và một đèn bàn chiếu từ phía đối diện tay cầm bút để không có bóng che trang vở.
- Học online đau mắt, đau lưng
Ngồi học trước màn hình nhiều giờ làm mắt mỏi, khô, cay, nhìn mờ thoáng qua, đau đầu, và làm cơ cổ, vai, lưng căng mỏi vì ngồi lâu một tư thế.
- Miễn học thể dục
Với học sinh THCS và THPT, quy định đánh giá học sinh của Bộ GD&ĐT (Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT, Điều 10) cho phép miễn phần thực hành môn Giáo dục thể chất, Giáo dục quốc…
- Mỏi tay, đau tay khi viết
Mỏi tay, đau ngón tay hay cổ tay khi viết nhiều thường do con cầm bút quá chặt, ấn bút quá mạnh, ngồi sai tư thế và viết liền nhiều giờ không nghỉ, nhất là mùa ôn thi.
- Học sinh chạy bộ
Học sinh chạy bộ an toàn khi bắt đầu chậm, chạy ở mức vẫn nói được thành câu, tăng tổng quãng đường mỗi tuần không quá khoảng 10%, nghỉ ít nhất 1–2 ngày mỗi tuần, khởi…
- Ngồi học lâu bị tê, phù chân
Tê bì, châm chích ở chân sau khi ngồi lâu, ngồi bắt chéo chân hay ngồi đè lên chân thường do dây thần kinh bị chèn ép tạm thời, hết sau vài phút khi con đứng dậy đi lại.
- Lịch học và nghỉ trong tuần
Một tuần hợp lý cho học sinh bắt đầu từ giấc ngủ: trẻ 6–12 tuổi cần 9–12 giờ mỗi đêm, tuổi 13–18 cần 8–10 giờ, nên con dậy lúc 6 giờ thì học sinh THCS, THPT cần lên…
- Con ít uống nước ở trường
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, học sinh tiểu học cần trung bình 1,3–1,5 lít nước mỗi ngày, học sinh THCS 1,6–2 lít, và trường phải có nước uống sạch, ít nhất khoảng 500 ml…
- Cận thị ở học sinh
Cận thị là khi con nhìn gần rõ nhưng nhìn xa mờ, thường bắt đầu ở tuổi tiểu học và tăng độ nhanh nhất trong những năm con còn lớn.
- Mỏi mắt do màn hình
Nhìn màn hình lâu khiến mắt mỏi, khô, cay, nhìn mờ thoáng qua và đau đầu, vì khi tập trung nhìn gần ta chớp mắt ít hơn và mắt phải điều tiết liên tục.
- Con bị lẹo mắt
Lẹo mắt là một nốt nhỏ sưng đỏ, đau ở bờ mi hoặc mặt trong mi, thường do vi khuẩn nhiễm vào chân lông mi hoặc tuyến dầu ở mi, và phần lớn tự khỏi trong khoảng một tuần.
- Trẻ bị loạn thị
Loạn thị là khi giác mạc hoặc thể thủy tinh của mắt cong không đều, nên con nhìn mờ hoặc méo cả ở xa lẫn ở gần, hay kèm cận thị hoặc viễn thị.
- Viêm kết mạc dị ứng
Trẻ ngứa mắt, dụi mắt nhiều, hai mắt đỏ, chảy nước mắt, mi hơi sưng, thường kèm hắt hơi, sổ mũi, hay gặp nhất là viêm kết mạc dị ứng.
- Viêm tai ngoài sau đi bơi
Viêm tai ngoài là viêm da ống tai, hay gặp sau khi con bơi nhiều hoặc hay ngoáy tai.
- Tai nghe và giảm thính lực
Có. Nghe quá to và quá lâu qua tai nghe có thể làm hỏng các tế bào cảm nhận âm thanh ở tai trong, gây giảm thính lực vĩnh viễn, không chữa được bằng thuốc hay phẫu…
- Chảy máu chân răng
Lợi chảy máu khi chải răng, dùng chỉ nha khoa hay cắn đồ cứng thường là dấu hiệu viêm lợi: mảng bám vi khuẩn đọng ở chân răng làm lợi đỏ, sưng, đau và dễ chảy máu.
- Trẻ bị nhiệt miệng
Nhiệt miệng (loét áp-tơ) là vết loét nhỏ, tròn, đáy trắng hoặc vàng, viền đỏ, ở má trong, môi trong, lưỡi hay lợi;
- Trẻ bị hôi miệng
Hôi miệng ở trẻ phần lớn bắt nguồn từ trong miệng: mảng bám và cặn thức ăn trên răng, lưỡi, kẽ răng, sâu răng hoặc viêm lợi.
- Gãy răng, rụng răng do ngã
Răng vĩnh viễn bị văng ra là cấp cứu nha khoa: cầm phần thân răng, không chạm vào chân răng, nếu bẩn thì tráng nhẹ bằng sữa hoặc nước muối sinh lý, cắm lại vào ổ nếu làm…
- Trẻ và tai nghe
Đeo tai nghe không hại tai nếu nghe vừa phải; điều gây hại là nghe quá to và quá lâu, có thể làm hỏng vĩnh viễn các tế bào cảm nhận âm thanh ở tai trong.
- Niềng răng cho con
Nên cho con khám chỉnh nha lần đầu vào khoảng 7 tuổi, khi răng hàm vĩnh viễn và răng cửa vĩnh viễn đã mọc, để bác sĩ phát hiện sớm những lệch lạc cần can thiệp như cắn…
- Viêm bờ mi
Viêm bờ mi là tình trạng bờ mi đỏ, ngứa, rát, có vảy hoặc gỉ bám ở chân lông mi, mi dính vào nhau khi mới ngủ dậy.
- Trẻ nhìn đôi
Nhìn đôi là thấy một vật thành hai hình. Nhìn đôi xuất hiện đột ngột là cấp cứu: đưa con đến cấp cứu ngay, nhất là khi kèm đau đầu dữ dội, nôn, sụp mi, yếu tay chân, nói…
- Chắp mắt
Chắp mắt là một cục cứng, thường ít hoặc không đau, nằm trong mi mắt do một tuyến dầu ở mi bị tắc.
- Kiểm soát cận thị
Kiểm soát cận thị là các cách làm chậm tốc độ tăng độ ở trẻ đang cận: thuốc nhỏ atropine nồng độ thấp, kính gọng có tròng thiết kế riêng, kính áp tròng mềm đa tiêu cự và…
- Xuất huyết kết mạc
Một mảng đỏ tươi, ranh giới rõ trên lòng trắng mắt, không đau, không ghèn và con vẫn nhìn rõ thường là xuất huyết dưới kết mạc: một mạch máu nhỏ bị vỡ sau khi con ho,…
- Mù màu
Mù màu (rối loạn sắc giác) là khi con khó phân biệt một số màu, hay gặp nhất là đỏ với xanh lá.
- Khô mắt ở học sinh
Khô mắt là khi mắt không đủ nước mắt hoặc nước mắt bay hơi quá nhanh, làm mắt cộm, rát, ngứa, đỏ, mỏi, nhìn mờ thoáng qua, đôi khi lại chảy nước mắt nhiều.
- Trẻ bị ù tai
Ù tai là khi con nghe tiếng ù, rít, vo ve hay lùng bùng trong tai mà xung quanh không có tiếng gì, hoặc thấy tai như bị bịt.
- Đỏ mắt, cay mắt sau khi đi bơi
Đỏ mắt, cay mắt ngay sau khi bơi thường do nước bể bơi kích ứng mắt, chủ yếu từ chất khử trùng gốc clo kết hợp với mồ hôi, nước tiểu trong nước;
- Trẻ dùng nước súc miệng
Trẻ dưới 6 tuổi không nên dùng nước súc miệng, vì con chưa biết súc và nhổ hết nên dễ nuốt phải.
- Kính râm cho trẻ
Nên, khi con ở ngoài nắng lâu hoặc ở nơi ánh nắng phản chiếu mạnh như bãi biển, bể bơi, mặt nước, cát: tia UV làm hại mắt dần dần, tích tụ qua nhiều năm, và kính râm tốt…
- Ê buốt răng ở học sinh
Ê buốt răng là cơn buốt nhói ngắn khi ăn uống đồ lạnh, nóng, ngọt, chua hoặc khi hít gió lạnh.
- Dấu hiệu dậy thì
Bé gái thường bắt đầu dậy thì trong khoảng 8–13 tuổi, dấu hiệu đầu tiên là nhú vú. Bé trai thường bắt đầu trong khoảng 9–14 tuổi, dấu hiệu đầu tiên là tinh hoàn to lên.
- Kinh nguyệt lần đầu
Phần lớn bé gái có kinh lần đầu ở khoảng 12–13 tuổi, thường khoảng 2–3 năm sau khi nhú vú.
- Đau bụng kinh tuổi dậy thì
Đau bụng kinh rất thường gặp ở bạn gái tuổi dậy thì: đau quặn bụng dưới, có thể lan ra lưng, đùi, bắt đầu ngay trước hoặc khi có kinh và kéo dài 1–3 ngày.
- Nói chuyện giới tính với con
Giáo dục giới tính nên bắt đầu từ khi con biết nói và tiếp tục suốt những năm đi học, bằng nhiều lần nói ngắn, đúng với tuổi.
- Áo ngực đầu tiên cho con gái
Không có tuổi bắt buộc phải mặc áo ngực. Thời điểm hợp lý là khi ngực con bắt đầu nhú (thường trong khoảng 8–13 tuổi) và con thấy vướng, đau khi chạy nhảy, ngại khi mặc…
- Dậy thì muộn
Bé gái được coi là dậy thì muộn khi đã 13 tuổi mà ngực chưa nhú, bé trai khi đã 14 tuổi mà tinh hoàn chưa to lên.
- Kinh nguyệt không đều tuổi dậy thì
Trong vài năm đầu sau lần có kinh đầu tiên, kinh nguyệt chưa đều là bình thường: vòng kinh ở tuổi teen thường dài 21–45 ngày, mỗi kỳ 2–7 ngày, và có thể mất đến 6 năm…
- Rong kinh, kinh kéo dài
Một kỳ kinh bình thường kéo dài 2–7 ngày. Kinh kéo dài quá 7 ngày, phải thay băng mỗi 1–2 giờ, có cục máu đông to cỡ đồng xu trở lên, hay phải dậy thay băng trong đêm là…
- Khí hư tuổi dậy thì
Khí hư (dịch âm đạo) bắt đầu xuất hiện vài tháng đến khoảng một năm trước lần có kinh đầu tiên và là dấu hiệu cơ thể con đang dậy thì bình thường.
- Dạy con dùng băng vệ sinh
Nên dạy con dùng băng vệ sinh trước kỳ kinh đầu tiên, thường khi con bắt đầu nhú ngực hoặc thấy khí hư, bằng cách cho con xem và tập dán thử.
- Đau ngực, nổi cục ở ngực khi dậy thì
Cục nhỏ, hơi cứng, hơi đau ngay dưới núm vú ở bé gái 8–13 tuổi thường là nụ vú, dấu hiệu đầu tiên của dậy thì; một bên nhú trước bên kia vài tháng là bình thường.
- Bé trai to ngực (vú to ở nam)
Rất nhiều bé trai, khoảng 3 trong 4 em, có một cục nhỏ hơi đau dưới một hoặc cả hai núm vú khi mới dậy thì;
- Mộng tinh ở con trai
Mộng tinh là xuất tinh trong lúc ngủ, một dấu hiệu bình thường của tuổi dậy thì ở con trai, thường bắt đầu trong khoảng 9–14 tuổi.
- Thủ dâm tuổi dậy thì
Thủ dâm ở tuổi dậy thì là bình thường, gặp ở cả con trai và con gái, và không gây hại cho sức khỏe: không gây vô sinh, yếu sinh lý, cận thị, chậm lớn hay mụn.
- Hôi nách, mùi cơ thể tuổi dậy thì
Khi vào dậy thì, tuyến mồ hôi ở nách và vùng kín bắt đầu hoạt động, mồ hôi gặp vi khuẩn trên da tạo ra mùi.
- Chu kỳ kinh nguyệt
Chu kỳ kinh nguyệt tính từ ngày đầu tiên ra máu của kỳ này đến ngày đầu tiên của kỳ sau, trung bình khoảng 28 ngày. Ở người lớn, chu kỳ từ 21 đến 35 ngày là bình thường;
- Vỡ giọng tuổi dậy thì
Vỡ giọng xảy ra khi thanh quản và dây thanh của bé trai lớn nhanh ở giữa tuổi dậy thì, thường trong khoảng 12–15 tuổi: giọng lúc trầm lúc cao, bị bể tiếng, hơi khàn, rồi…
- Bơi và tập thể dục khi có kinh
Được. Con gái có thể bơi, học thể dục và chơi thể thao bình thường trong những ngày có kinh; vận động nhẹ còn có thể giúp đỡ đau bụng kinh.
- Lo dương vật của con nhỏ
Phần lớn các cậu bé và bố mẹ lo dương vật nhỏ nhưng khi khám đều bình thường. Dương vật lớn chủ yếu trong tuổi dậy thì, sau khi tinh hoàn to lên, và có thể đạt kích…
- Ngừng cao ở tuổi nào
Chiều cao dừng khi sụn tăng trưởng ở đầu xương đóng lại vào cuối tuổi dậy thì: con gái thường khoảng 15–16 tuổi, con trai khoảng 17–18 tuổi, một số bạn dậy thì muộn còn…
- U nang buồng trứng tuổi dậy thì
Phần lớn u nang buồng trứng ở tuổi dậy thì là nang cơ năng: túi dịch hình thành theo chu kỳ kinh, lành tính và thường tự hết sau vài tháng mà không cần điều trị, bác sĩ…
- Thiếu máu do kinh nhiều
Kinh ra nhiều là nguyên nhân rất hay gặp gây thiếu máu thiếu sắt ở con gái tuổi dậy thì.
- Bé trai dậy thì sớm
Bé trai được coi là dậy thì sớm khi có dấu hiệu dậy thì trước 9 tuổi: tinh hoàn to lên, dương vật dài ra, mọc lông mu, lông nách, ria mép, vỡ giọng, mùi cơ thể, cơ bắp…
- Lông mu, lông nách sớm
Bé gái mọc lông mu, lông nách từ 8 tuổi trở lên thường là dậy thì bình thường, vì dậy thì ở bé gái bắt đầu trong khoảng 8–13 tuổi.
- Máu kinh đen, vón cục
Máu kinh màu nâu sẫm, gần như đen vào những ngày đầu hoặc cuối kỳ thường là máu cũ ra chậm, và vài cục máu nhỏ vào những ngày ra nhiều cũng hay gặp;
- Con trai bắt đầu cạo râu khi nào
Không có tuổi nào bắt buộc phải bắt đầu cạo râu. Ria mép lún phún thường mọc khoảng 2 năm sau khi con có lông mu, vào giữa hoặc cuối tuổi dậy thì, và mỗi bạn một khác;
- Con gái tuổi teen cạo, tẩy lông
Con gái tuổi teen cạo, wax hay dùng kem tẩy lông nách, lông chân thì không sao, nếu làm đúng cách; đây là lựa chọn của con, về mặt sức khỏe không bắt buộc phải làm.
- Ngực hai bên không đều ở bé gái
Ngực hai bên không đều ở bé gái tuổi dậy thì là rất thường gặp và hầu như luôn bình thường: một bên thường nhú trước bên kia vài tháng, và khi đã phát triển xong, hai…
- Con gái nhiều lông, mọc ria
Ở tuổi dậy thì, nhiều bạn gái thấy lông tơ mảnh ở môi trên, tay, chân đậm hơn trước; điều này thường bình thường, nhất là khi mẹ, bà hay chị em trong nhà cũng vậy.
- Tinh hoàn bên to bên nhỏ
Ở bé trai tuổi dậy thì, một bên tinh hoàn hơi to hơn hoặc treo thấp hơn bên kia là chuyện thường gặp và bình thường.
- Mụn tuổi dậy thì
Mụn tuổi dậy thì rất phổ biến, do nội tiết tố làm da tiết nhiều dầu, lỗ chân lông bị bít và vi khuẩn phát triển; không phải do con bẩn hay ăn đồ nóng.
- Nấm da, hắc lào
Hắc lào là bệnh nấm da: mảng tròn hoặc bầu dục, viền đỏ hơi gồ có vảy, giữa nhạt hơn, ngứa, lan rộng dần ra ngoài.
- Trẻ bị mề đay
Mề đay (còn gọi là mày đay) là những nốt, mảng sưng gồ đỏ hoặc hồng, rất ngứa, lặn chỗ này mọc chỗ khác.
- Lang ben ở học sinh
Lang ben là bệnh nấm ở lớp ngoài của da, do một loại nấm men vốn sống sẵn trên da người phát triển quá mức, hay gặp ở tuổi dậy thì và người trẻ khi trời nóng ẩm, ra…
- Trẻ bị mụn cóc
Mụn cóc là những nốt sần cứng, sù sì do virus HPV gây ra ở lớp ngoài của da, rất hay gặp ở trẻ, nhất là ở ngón tay, mu bàn tay, đầu gối và lòng bàn chân.
- Trẻ bị bạch biến
Bạch biến là những mảng da trắng hẳn, ranh giới rõ, xuất hiện khi da không còn đủ tế bào tạo sắc tố.
- Da gà, dày sừng nang lông
Da gà (bác sĩ gọi là dày sừng nang lông) là những nốt nhỏ, ráp, sờ như giấy nhám, cùng màu da hoặc hơi đỏ, hơi sẫm, mọc thành đám ở mặt sau cánh tay, đùi, mông, có khi ở…
- Viêm da do kiến ba khoang
Kiến ba khoang không cắn. Khi bị đập, miết hay chà lên da, thân kiến vỡ ra và tiết chất độc gây vệt đỏ rát, sau vài giờ đến một ngày nổi mụn nước, mụn mủ.
- Học sinh rụng tóc nhiều
Mỗi ngày rụng khoảng 50–100 sợi tóc là bình thường. Ở học sinh, rụng tóc nhiều thường là tạm thời, hay gặp sau một đợt ốm, căng thẳng kéo dài, sụt cân nhanh hoặc thiếu…
- Móng chân mọc quặp
Móng quặp (móng chọc thịt) là khi góc móng, thường ở ngón chân cái, đâm vào da bên cạnh, làm ngón chân đỏ, sưng, đau, có khi chảy mủ.
- Ra nhiều mồ hôi tay chân
Ra mồ hôi khi trời nóng, khi chạy nhảy hay hồi hộp là bình thường. Tăng tiết mồ hôi là khi lòng bàn tay, bàn chân, nách ướt đẫm cả lúc trời mát và đang ngồi yên, có khi…
- Trẻ em và skincare
Không cần. Da trẻ khoảng 8–12 tuổi khỏe và tự phục hồi tốt, không cần quy trình chăm sóc da (skincare) nhiều bước hay sản phẩm dành cho người lớn.
- Vết thương có cần kiêng rau muống
Con bị vết thương không cần kiêng rau muống, thịt gà, thịt bò, trứng hay hải sản, trừ khi con dị ứng với món đó.
- Trẻ bị cước chân tay
Cước là những mảng da đỏ hoặc tím, sưng, ngứa, nóng rát ở ngón chân, ngón tay, gót, vành tai, xuất hiện vài giờ sau khi con bị lạnh và ẩm, nhất là khi được hơ ấm quá…
- Giời leo (zona) ở trẻ
Giời leo, tên y học là zona, do virus thủy đậu nằm im trong dây thần kinh hoạt động trở lại: một dải da đỏ có chùm mụn nước, chỉ ở một bên người, thường rát, đau hoặc…
- Trẻ bị tổ đỉa
Tổ đỉa là một dạng chàm ở bàn tay, bàn chân: nổi nhiều mụn nước nhỏ, rất ngứa, có khi nóng rát, ở cạnh ngón tay, lòng bàn tay, lòng bàn chân, mỗi đợt thường kéo dài 2–3…
- Dị ứng thỏ, hamster, chim
Ngoài chó mèo, thỏ, chuột hamster, chuột lang và chim cảnh cũng gây dị ứng ở trẻ. Chất gây dị ứng nằm trong vảy da, nước bọt, nước tiểu của con vật, trong lông vũ và…
- Chăm sóc da tuổi teen
Da tuổi teen cần ít hơn nhiều so với quảng cáo: rửa mặt hai lần mỗi ngày bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ không mùi, thoa kem dưỡng ẩm không gây bít lỗ chân lông, và chống nắng…
- Viêm nang lông
Viêm nang lông là tình trạng chân lông bị viêm, thường do vi khuẩn tụ cầu, đôi khi do nấm: những nốt đỏ hoặc mụn mủ nhỏ mọc quanh sợi lông, ngứa hoặc rát, hay gặp ở đùi,…
- Nấm kẽ chân
Nấm kẽ chân (dân gian hay gọi là nước ăn chân) là bệnh nấm da: kẽ ngón chân trắng ẩm, bong vảy, nứt, ngứa, có mùi, hay gặp ở học sinh đi giày kín cả ngày và ra nhiều mồ…
- Nấm móng ở trẻ
Nấm móng làm móng, thường là móng chân, dày lên, đổi màu vàng hoặc trắng đục, giòn, mủn, có khi bong khỏi nền móng.
- Vảy nến ở trẻ
Vảy nến là bệnh da mạn tính do hệ miễn dịch hoạt động quá mức: những mảng da đỏ, dày, ranh giới rõ, phủ vảy trắng bạc, hay ở da đầu, khuỷu tay, đầu gối, thắt lưng, có…
- Nốt ruồi lạ ở trẻ
Phần lớn nốt ruồi ở trẻ là lành tính: có từ lúc sinh hoặc mọc thêm trong tuổi thơ và tuổi dậy thì, tròn hoặc bầu dục, bờ đều, một màu.
- Sẹo lồi ở trẻ
Sẹo lồi là sẹo gồ cao, cứng, bóng, tiếp tục to ra lấn sang cả vùng da lành quanh vết thương cũ, có thể ngứa hoặc đau, xuất hiện vài tuần đến vài năm sau vết đứt tay,…
- Trẻ bị cháy nắng
Cháy nắng là da bị tổn thương do tia cực tím: da đỏ, nóng, rát, có khi phồng rộp, thường lộ rõ vài giờ sau khi ra nắng, nặng nhất sau khoảng một ngày và tự lành trong…
- Kem chống nắng cho trẻ
Trẻ dưới 6 tháng tuổi nên được che nắng bằng bóng râm, quần áo và mũ, không để nắng chiếu trực tiếp;
- Viêm da tiếp xúc ở trẻ
Viêm da tiếp xúc là khi da đỏ, ngứa, khô nứt hoặc nổi mụn nước đúng ở chỗ đã chạm vào một chất nào đó: xà phòng, nước tẩy rửa, kim loại ở khuyên tai hay khóa quần, mỹ…
- Ban xuất huyết Henoch
Ban xuất huyết Henoch (viêm mạch IgA, còn gọi là ban xuất huyết dạng thấp) là bệnh viêm các mạch máu nhỏ, hay gặp ở trẻ 3–15 tuổi, thường sau một đợt viêm họng, cảm cúm.
- Sẹo thâm mụn tuổi teen
Vết đỏ hoặc nâu còn lại sau khi mụn xẹp là thâm sau viêm, không phải sẹo thật; thâm thường tự mờ dần trong vài tháng đến vài năm, nhanh hơn nếu con trị dứt mụn, không…
- Trẻ rụng tóc từng mảng
Trẻ đột nhiên rụng tóc thành mảng tròn cỡ đồng xu, da đầu chỗ rụng nhẵn, không đỏ, không vảy, thường là rụng tóc từng mảng (alopecia areata): hệ miễn dịch tấn công nhầm…
- Trẻ tóc bạc sớm
Phần lớn trẻ và tuổi teen có vài sợi tóc bạc là do di truyền: bố, mẹ, ông bà cũng bạc sớm, và con vẫn khỏe mạnh.
- Học sinh bị gàu
Gàu là những vảy da trắng bong ra từ da đầu, có khi kèm ngứa; rất hay gặp ở tuổi dậy thì khi da đầu tiết nhiều dầu.
- Rạn da tuổi dậy thì
Rạn da rất hay gặp ở tuổi dậy thì, khi con lớn vọt hoặc tăng, giảm cân nhanh; vết rạn vô hại, cả con trai và con gái đều có thể bị.
- Trẻ thâm quanh mắt
Quầng thâm mắt ở trẻ phần lớn vô hại: do da quanh mắt mỏng và sẫm màu sẵn theo gia đình, do nghẹt mũi kéo dài vì viêm mũi dị ứng hay VA to, do chàm khiến con dụi mắt,…
- Mề đay do lạnh
Mề đay do lạnh là khi da nổi nốt, mảng sưng gồ, đỏ, ngứa ở chỗ vừa gặp lạnh như gió lạnh, nước lạnh, đồ uống đá, thường lặn trong vòng 1–2 giờ khi được làm ấm.
- Tuổi teen dùng retinol
Da tuổi teen khỏe mạnh không cần retinol hay các kem chống lão hóa khác; những sản phẩm này làm cho nếp nhăn, đốm nâu ở người lớn, và trên da teen mỏng, nhạy dễ gây đỏ…
- Cổ, nách trẻ bị đen sạm (gai đen)
Da ở gáy, cổ, nách hoặc bẹn của con sẫm màu, dày lên, sờ mịn như nhung và kỳ cọ mãi không sạch thường là gai đen (acanthosis nigricans).
- Tuổi teen nhuộm, tẩy tóc
Nhuộm và tẩy tóc có rủi ro thật với tuổi teen: thuốc nhuộm bền màu thường chứa PPD (para-phenylenediamine), chất hay gây dị ứng, còn thuốc tẩy chứa chất oxy hóa mạnh có…
- Nứt gót chân ở trẻ
Nứt gót chân ở trẻ phần lớn do da khô, hay gặp khi trời hanh, khi con đi dép hở gót, đi chân trần nhiều, hoặc chân ướt mồ hôi rồi khô liên tục trong giày.
- Chảy máu cam
Phần lớn chảy máu cam ở trẻ là lành tính, chảy từ phần trước của mũi và tự cầm khi sơ cứu đúng.
- Đuối nước
Khi trẻ bị đuối nước, điều gây nguy hiểm là thiếu oxy, nên việc cần làm ngay là đưa con lên bờ an toàn, gọi 115 hoặc 113 và, nếu con không thở hoặc thở không bình…
- Trẻ bị hóc xương cá
Khi con hóc xương cá mà vẫn thở, nói, khóc bình thường: cho con dừng ăn, ngồi yên và ho, khạc nhẹ;
- Dấu hiệu cần đi cấp cứu ngay
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đưa con đến cấp cứu ngay khi con khó thở (thở rút lõm lồng ngực, thở rên, môi tím), li bì khó đánh thức, co giật, nổi chấm đỏ tím không mất khi ấn…
- Say nắng, sốc nhiệt ở trẻ
Khi trẻ ở lâu ngoài nắng hoặc vận động mạnh lúc trời nóng, con có thể bị kiệt sức do nóng: mệt, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, vã mồ hôi, da tái, chuột rút.
- Bỏng ống xả xe máy
Khi con chạm vào ống xả (bô) xe máy, việc đầu tiên là xả nước sạch mát đang chảy lên vết bỏng trong khoảng 20 phút, càng sớm càng tốt, rồi che bằng màng bọc thực phẩm…
- Trẻ bị điện giật
Khi con bị điện giật, việc đầu tiên là ngắt nguồn điện (rút phích, ngắt cầu dao) rồi mới chạm vào con;
- Trẻ bị gãy xương
Nghi con gãy xương khi sau ngã hay va đập, chỗ đau sưng, bầm, đau chói khi ấn vào một điểm trên xương, hoặc con không chịu cử động, không chịu đứng;
- Vết đứt tay, trầy xước
Với vết đứt hay trầy xước nhỏ: lấy gạc hoặc khăn sạch ấn chặt liên tục khoảng 10 phút, không mở ra xem giữa chừng;
- Dị vật vào mắt
Bụi, cát, lông mi bay vào mắt thường tự trôi ra khi con chớp mắt và chảy nước mắt; nếu chưa ra, rửa mắt cho con bằng nhiều nước sạch, không để con dụi mắt.
- Sốc phản vệ
Sốc phản vệ là phản ứng dị ứng toàn thân, xảy ra rất nhanh, thường chỉ vài phút sau khi con ăn một thức ăn, dùng một thuốc hoặc bị ong đốt, và có thể đe dọa tính mạng.
- Trẻ bị ong đốt
Bị một con ong đốt, phần lớn trẻ chỉ đau, sưng đỏ quanh vết đốt một hai ngày: gạt ngòi ra nếu có, rửa xà phòng, chườm lạnh, kê cao chỗ bị đốt.
- Trẻ và nắng nóng gay gắt
Trong đợt nắng nóng, trẻ nhỏ mất nước và bị say nóng nhanh hơn người lớn vì cơ thể điều hòa nhiệt kém và không tự biết đòi uống.
- Con đi xe đạp điện, xe máy điện
Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, xe đạp điện (xe chỉ có động cơ trợ lực khi đạp, tự ngắt ở 25 km/h) không quy định tuổi, nhưng người lái và người ngồi sau…
- Bỏng phồng rộp
Không nên chọc vỡ bọng nước của vết bỏng. Lớp da phồng che chắn cho da non bên dưới; chọc vỡ tại nhà dễ gây nhiễm trùng, đau hơn và lâu lành.
- Rửa vết thương bằng oxy già, cồn
Không nên đổ oxy già, cồn hay dung dịch i-ốt đậm đặc vào vết thương của con. Những chất này làm con rất xót, có thể làm tổn thương mô đang lành và làm vết thương lâu…
- Trẻ hít phải khói khi cháy
Khi có cháy, việc đầu tiên là đưa con ra ngoài: cúi thấp hoặc bò sát sàn dưới lớp khói, che mũi miệng bằng khăn ướt, sờ cửa bằng mu bàn tay trước khi mở, không dùng…
- Móc họng gây nôn cho trẻ
Không. Khi con ăn, uống phải thuốc, hóa chất hay thứ lạ, bố mẹ không móc họng, không cho uống nước muối hay bất cứ thứ gì để gây nôn ở nhà: chất ăn mòn trào ngược lên sẽ…
- Chăm sóc con bó bột, đeo nẹp
Khi con bó bột hay đeo nẹp, việc quan trọng nhất là theo dõi ngón tay, ngón chân bên bó bột mỗi ngày: con đau tăng dần, tê bì hay kiến bò, ngón tay ngón chân tái, tím…
- Chăm sóc vết khâu cho trẻ
Giữ vết khâu khô hoàn toàn trong 24–48 giờ đầu; sau đó con tắm vòi sen nhanh được, rồi thấm khô ngay, nhưng không ngâm nước, tắm bồn hay đi bơi cho đến khi cắt chỉ.
- Con ở nhà một mình
Pháp luật Việt Nam không đặt một độ tuổi cụ thể cho việc trẻ ở nhà một mình, nên bố mẹ quyết định theo mức sẵn sàng của con.
- Bong gân khi chơi thể thao
Bong gân là khi dây chằng quanh khớp bị giãn hoặc rách, hay gặp nhất ở cổ chân khi con bị lật chân lúc chạy, nhảy, đá bóng, bóng rổ.
- Bị kim tiêm đâm
Khi con bị kim tiêm vứt bỏ đâm vào da, rửa ngay chỗ bị đâm dưới vòi nước chảy với xà phòng, không nặn, không chà, không mút, rồi băng lại và đưa con đến cơ sở y tế ngay…
- Trẻ bị rắn cắn
Khi con bị rắn cắn, đưa con ra xa con rắn, cho con nằm yên, giữ chi bị cắn bất động bằng nẹp hoặc khăn, tháo nhẫn, vòng, giày ở chi đó, rồi gọi 115 hoặc 113 hay đưa con…
- Hóa chất bắn vào mắt
Khi hóa chất bắn vào mắt con, rửa mắt ngay dưới vòi nước sạch, mát hoặc hơi ấm, chảy nhẹ và liên tục ít nhất 20 phút, vạch mi cho nước chảy khắp mắt, rồi mới đi cấp cứu,…
- Va đập mắt, bầm tím mắt
Phần lớn trẻ bị va vào mắt chỉ bầm tím, sưng quanh mắt và tự khỏi trong 2–3 tuần; chườm lạnh có lót khăn 10–20 phút nhiều lần trong 1–2 ngày đầu, sau đó chườm ấm, và cho…
- Ngộ độc khí CO
Khí CO không màu, không mùi, sinh ra khi đốt than, củi, gas, xăng dầu trong chỗ kín: bếp than tổ ong, lò than sưởi, nướng lẩu than trong phòng đóng cửa, máy phát điện…
- Trẻ giẫm phải đinh, vật nhọn
Khi con giẫm phải đinh hay vật nhọn, rửa sạch bàn chân bằng xà phòng và nước, ngâm vết đâm trong nước ấm pha xà phòng khoảng 15 phút, rồi che bằng băng sạch.
- Trẻ bị sứa biển đốt
Khi con bị sứa đốt, đưa con lên bờ, báo nhân viên cứu hộ, rửa chỗ bị đốt bằng nước biển chứ không dùng nước ngọt, gỡ các sợi xúc tu còn bám bằng nhíp hoặc mép một tấm…
- An toàn khi con đi xe đạp, xe đạp điện
Con nên đội mũ bảo hiểm vừa đầu, cài quai mỗi lần đi xe đạp, dù chỉ đạp quanh ngõ; với xe đạp điện, luật bắt buộc cả người lái và người ngồi sau đội mũ đạt quy chuẩn.
- Bỏng hóa chất, bỏng điện
Bỏng hóa chất: đeo găng hoặc lót vải, phủi hết bột khô (như vôi), cởi quần áo dính hóa chất, rồi xả nhiều nước sạch mát đang chảy lên vùng bỏng trong khoảng 1 giờ, trong…
- Ngã xe trầy xước, bầm tím
Phần lớn trẻ ngã xe đạp chỉ trầy đầu gối, khuỷu tay, lòng bàn tay và bầm tím, chăm được ở nhà: ấn cầm máu, rửa dưới vòi nước sạch khoảng 5 phút, gỡ hết đất cát, che băng…
- Chuột rút khi chơi thể thao
Chuột rút là khi một bắp cơ, hay gặp nhất là bắp chân hoặc đùi, tự co cứng lại và đau nhói, thường kéo dài vài giây đến 10 phút rồi tự hết.
- Cầm máu vết thương
Cách cầm máu tốt nhất cho gần như mọi vết thương là ấn chặt trực tiếp: đặt gạc, khăn sạch hoặc áo sạch lên vết thương, ấn mạnh liên tục khoảng 10 phút, không mở ra xem;
- Chuẩn bị sức khỏe đi trại hè
Trước khi con đi trại hè hay dã ngoại, hãy báo cho ban tổ chức bằng văn bản về bệnh của con, các thứ con dị ứng và thuốc con đang dùng;
- Nước giếng khoan nhiễm asen
Nước giếng khoan có asen (thạch tín) vượt 10 microgam mỗi lít, tức 0,01 mg/l, không an toàn để con uống, pha sữa hay nấu ăn.
- Tiêm HPV
Vắc xin HPV phòng các loại virus HPV gây ung thư cổ tử cung, một số ung thư khác và mụn cóc sinh dục.
- Tiêm não mô cầu
Vi khuẩn não mô cầu gây viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết, có thể diễn biến rất nhanh. Có hai nhóm vắc xin chính: vắc xin nhóm B và vắc xin nhóm A, C, W, Y (ACYW);
- Vắc xin sốt xuất huyết
Từ tháng 5/2024, Việt Nam đã cấp phép một vắc xin phòng sốt xuất huyết, tiêm dịch vụ cho trẻ từ 4 tuổi, gồm 2 mũi cách nhau 3 tháng.
- Tiêm phòng dại cho trẻ
Con bị chó, mèo cắn, cào trầy da hoặc liếm vào vết xước, niêm mạc mắt, miệng thì cần đi tiêm phòng dại ngay trong ngày, sau khi đã rửa vết thương dưới vòi nước với xà…
- Tiêm uốn ván khi bị thương
Khi con bị thương, rửa sạch vết thương rồi mở sổ tiêm chủng. Con cần đi khám trong ngày để bác sĩ quyết định tiêm uốn ván nếu con chưa tiêm đủ các mũi có thành phần uốn…
- Tiêm nhắc bạch hầu, ho gà, uốn ván tuổi teen
Miễn dịch với bạch hầu, ho gà, uốn ván từ các mũi tiêm lúc nhỏ giảm dần theo năm. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo một mũi nhắc bạch hầu-uốn ván ở khoảng 9–15 tuổi, sau…
- Tiêm bù viêm gan B tuổi teen
Có. Học sinh, sinh viên chưa tiêm đủ vắc xin viêm gan B, hoặc không rõ đã tiêm chưa, nên đi tiêm bù, vì virus lây qua máu và quan hệ tình dục, và tuổi teen là lúc trước…
Bệnh mạn tính và bẩm sinh
Tim bẩm sinh, tiểu đường type 1, bệnh máu, thận, tuyến giáp, hội chứng Down.
Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng
- Tim đập nhanh, hồi hộp
Tim trẻ đập nhanh lên khi chạy nhảy, sốt, lo lắng, mất ngủ, hoặc sau khi uống cà phê, trà đặc, nước tăng lực; cảm giác hồi hộp kiểu này thường vô hại và tự hết.
- Trẻ kêu đau ngực
Đau ngực ở trẻ hiếm khi do tim. Hay gặp nhất là đau ở cơ, xương sụn thành ngực, sau đó là ho nhiều, viêm phổi, hen, trào ngược dạ dày và lo âu.
- Trẻ bị tiểu đường type 1
Tiểu đường type 1 (đái tháo đường type 1) là khi tụy của con không còn làm ra insulin, nên con cần insulin mỗi ngày, suốt đời.
- Dấu hiệu tiểu đường ở trẻ
Bốn dấu hiệu chính của tiểu đường ở trẻ là đi tiểu nhiều (cả ban đêm, có khi đái dầm trở lại), khát và uống nước nhiều, mệt mỏi, và sụt cân dù ăn vẫn ngon.
- Trẻ bầm tím, chấm đỏ dưới da
Chấm đỏ li ti hoặc mảng bầm tím xuất hiện mà con không va chạm gì là dấu hiệu chảy máu dưới da (xuất huyết dưới da) và luôn cần bác sĩ khám.
- Bạch cầu cấp ở trẻ
Bạch cầu cấp (ung thư máu cấp) là bệnh hiếm gặp, nhưng là loại ung thư hay gặp nhất ở trẻ em.
- Trẻ bị phù mặt, phù chân
Trẻ sưng mi mắt nhẹ sau khi khóc, ngủ dậy hay bị muỗi đốt thường tự hết trong vài giờ đến một ngày.
- Chuẩn bị khi con phải nằm viện
Khi con phải nằm viện, bố mẹ cần chuẩn bị ba thứ: giấy tờ (thẻ bảo hiểm y tế, giấy tờ tùy thân của con, sổ khám và kết quả cũ, danh sách thuốc con đang dùng), đồ dùng…
- Chuẩn bị cho con trước khi mổ, gây mê
Việc quan trọng nhất trước khi con được gây mê là nhịn ăn uống đúng giờ bệnh viện dặn: dạ dày phải trống để con không hít thức ăn vào phổi khi ngủ mê, nhưng nhịn quá lâu…
- Rối loạn nhịp tim ở trẻ
Nhịp tim của trẻ thay đổi theo hơi thở, vận động và giấc ngủ; phần lớn "rối loạn nhịp" phát hiện ở trẻ, như nhịp xoang thay đổi theo nhịp thở hay ngoại tâm thu (cảm giác…
- Trẻ bị tăng huyết áp
Huyết áp của trẻ dưới 13 tuổi không được so với con số của người lớn: bác sĩ so với bảng chuẩn của trẻ cùng tuổi, cùng giới và cùng chiều cao, và chỉ kết luận tăng huyết…
- Viêm cơ tim ở trẻ
Viêm cơ tim là khi cơ tim bị viêm, thường do virus (cúm, virus đường ruột như virus gây tay chân miệng, adenovirus, COVID-19), làm tim bơm máu yếu đi hoặc đập loạn nhịp.
- Thấp tim ở trẻ
Thấp tim (sốt thấp khớp cấp) là phản ứng miễn dịch xảy ra khoảng 1–5 tuần sau một đợt viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A không được điều trị đủ, hay gặp ở trẻ 5–15 tuổi.
- Tiểu đường type 2 ở trẻ
Tiểu đường type 2 (đái tháo đường type 2) là khi cơ thể vẫn làm ra insulin nhưng dùng không hiệu quả, thường gặp ở trẻ thừa cân, béo phì, ít vận động, nhất là từ tuổi…
- Trẻ bị hạ đường huyết
Hạ đường huyết là khi đường trong máu xuống quá thấp, thường là dưới 4 mmol/L. Con có thể đói, run, vã mồ hôi, tái, cáu gắt, lừ đừ hoặc lú lẫn; nặng hơn là co giật, mê.
- Cường giáp, Basedow ở tuổi teen
Cường giáp là khi tuyến giáp làm ra quá nhiều hormone, khiến cơ thể chạy quá nhanh: tim đập nhanh, run tay, nóng nảy, khó ngủ, sụt cân dù ăn nhiều, học sút.
- Trẻ bị giảm tiểu cầu
Giảm tiểu cầu là khi số tiểu cầu trong máu dưới 150 G/L (150.000 trong một microlit), làm con dễ bầm tím, nổi chấm xuất huyết, chảy máu cam, chảy máu chân răng.
- Dấu hiệu ung thư ở trẻ em
Ung thư ở trẻ em hiếm gặp, và những dấu hiệu sớm thường giống bệnh thông thường: mệt, sốt, xanh xao, bầm tím, đau chân, nổi hạch. Một dấu hiệu đơn lẻ ít khi là ung thư;
- Viêm cầu thận cấp ở trẻ
Viêm cầu thận cấp là khi bộ lọc của thận bị viêm, ở trẻ hay gặp nhất sau nhiễm liên cầu: khoảng 1–2 tuần sau viêm họng hoặc 3–4 tuần sau chốc lở, thường ở tuổi 6–10.
- Lupus ban đỏ ở tuổi teen
Lupus ban đỏ hệ thống là bệnh tự miễn kéo dài: hệ miễn dịch tấn công chính cơ thể, gây viêm ở da, khớp, thận, máu, tim phổi hoặc não.
- Viêm khớp tự phát thiếu niên
Viêm khớp tự phát thiếu niên là bệnh viêm khớp kéo dài bắt đầu trước 16 tuổi, do hệ miễn dịch hoạt động quá mức chứ không do chấn thương.
- Trẻ có cơ địa dị ứng
Cơ địa dị ứng là khi hệ miễn dịch của con dễ phản ứng quá mức với những thứ vô hại như thức ăn, mạt bụi nhà, phấn hoa, lông thú.
- Test dị ứng cho trẻ
Test dị ứng có ích khi con đã có triệu chứng rõ và bác sĩ cần biết đúng tác nhân, ví dụ con nổi mẩn, sưng môi sau khi ăn một món, hay viêm mũi, hen chưa rõ do mạt bụi…
- Bạch cầu tăng ở trẻ
Bạch cầu là tế bào máu chống nhiễm trùng, nên bạch cầu tăng hay gặp nhất khi con đang bị nhiễm trùng do vi khuẩn hoặc virus, và thường về bình thường khi con khỏi bệnh.
- Trẻ bị hở van tim
Hở van tim là khi một van tim đóng không kín, để một ít máu chảy ngược lại. Ở trẻ khỏe, siêu âm tim hay thấy hở rất nhẹ ở van ba lá hoặc van động mạch phổi;
- Đọc kết quả công thức máu của con
Công thức máu đếm ba loại tế bào: hồng cầu (mang oxy, gồm các dòng RBC, HGB, HCT, MCV, MCH), bạch cầu (chống nhiễm trùng, dòng WBC và các loại NEU, LYM, MONO, EOS, BASO)…
- Bướu cổ, nhân tuyến giáp
Bướu cổ là khi tuyến giáp ở trước cổ to ra; nhân tuyến giáp là một hay nhiều cục nhỏ trong tuyến.
- U não ở trẻ
U não ở trẻ em rất hiếm, và rất ít trẻ đau đầu là do u não. Điều cần để ý là đau đầu có kiểu khác thường: làm con thức giấc về đêm hoặc đau nhất khi vừa ngủ dậy, nặng…
- Hội chứng Turner
Hội chứng Turner là bệnh do bé gái thiếu toàn bộ hay một phần một nhiễm sắc thể X, gặp ở khoảng 1 trong 2.000 bé gái.
- Hội chứng Klinefelter
Hội chứng Klinefelter là khi bé trai sinh ra có thêm một nhiễm sắc thể X (47,XXY), gặp ở khoảng 1 trong 650 bé trai, nhưng nhiều người không bao giờ biết mình mắc.
- Hội chứng Marfan
Hội chứng Marfan là bệnh di truyền của mô liên kết, gặp ở khoảng 1 trong 5.000 người, ảnh hưởng đến xương, mắt, tim và động mạch chủ.
- Bệnh tự miễn ở trẻ
Bệnh tự miễn là khi hệ miễn dịch nhầm lẫn và tấn công chính các mô khỏe của cơ thể.
- Con mắc bệnh mạn tính đi học
Phần lớn trẻ bị hen, tiểu đường type 1, động kinh, dị ứng nặng hay các bệnh mạn tính khác vẫn đi học và học tốt như bạn bè, nếu nhà trường biết bệnh và có sẵn kế hoạch…
Thần kinh, xương khớp
Động kinh, đau nửa đầu, co giật không sốt, chân vòng kiềng, bàn chân bẹt, đau khớp.
Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng
- Trẻ bị động kinh
Động kinh là bệnh của não khiến con lên những cơn co giật lặp lại khi không sốt; cơn có thể là giật cả người, ngã, hoặc chỉ ngẩn người vài giây.
- Trẻ hay ngẩn người, đứng hình
Nếu con hay đứng hình, mắt nhìn chằm chằm vài giây (thường dưới 15 giây), gọi không nghe rồi lại làm tiếp như không có gì, và lặp lại nhiều lần mỗi ngày, đó có thể là…
- Đau nửa đầu ở học sinh
Đau nửa đầu (migraine) là những cơn đau đầu nhói theo nhịp, thường ở một bên đầu, kèm buồn nôn hoặc nôn, sợ ánh sáng và tiếng ồn, kéo dài nhiều giờ.
- Học sinh bị rối loạn tiền đình, chóng mặt
Ở học sinh, chóng mặt thường do đứng dậy quá nhanh, bỏ bữa sáng, uống ít nước, thiếu ngủ, nắng nóng hoặc lo âu;
- Trẻ ngủ dậy bị vẹo cổ
Con ngủ dậy bị đau cổ, đầu nghiêng một bên và không quay được sang một phía thường do cơ cổ bị căng khi nằm sai tư thế (dân gian gọi là trẹo cổ, sái cổ).
- Trẻ bị liệt mặt, méo miệng
Mặt xệ một bên kèm yếu hay tê tay chân, nói khó, nói ngọng là dấu hiệu đột quỵ, gặp được cả ở trẻ em: gọi 115 hoặc 113 ngay, kể cả khi triệu chứng đã tự hết.
- Trẻ hay run tay
Ai cũng hơi run tay khi giơ tay ra trước, và run rõ hơn khi hồi hộp, lo lắng, mệt, thiếu ngủ, đói, quá nóng hay quá lạnh, hoặc sau khi uống cà phê, trà đặc, trà sữa,…
- Học sinh bị tê bì tay chân
Tê bì, kiến bò ở tay chân thường do ngồi lâu một tư thế, ngồi xếp bằng, gác chân hay gục lên tay ngủ, làm dây thần kinh bị đè;
- Đau gối tuổi dậy thì (Osgood-Schlatter)
Học sinh đang tuổi lớn, chơi nhiều môn chạy nhảy, đau và sưng ở chỗ xương nhô ngay dưới xương bánh chè thường bị bệnh Osgood-Schlatter: sụn tăng trưởng ở chỗ gân bánh…
- Trẻ đau gót chân khi chạy nhảy
Trẻ khoảng 9 đến 13 tuổi hay chạy nhảy mà đau gót chân thường do bệnh Sever: vùng sụn tăng trưởng ở gót, nơi gân gót bám vào, bị kéo và va đập lặp đi lặp lại.
- Chấn động não khi chơi thể thao
Chấn động não là tổn thương não nhẹ sau một cú va vào đầu hoặc một cú va mạnh làm đầu bị giật mạnh, hay gặp khi đá bóng, bóng rổ, võ, ngã xe đạp.
- Trẻ đau đầu buổi sáng kèm nôn
Đau đầu buổi sáng ở trẻ hay do thiếu ngủ, ngủ ngáy, bỏ bữa tối hay uống ít nước, đau nửa đầu hoặc lo lắng chuyện đi học.
- Trẻ ngất, mất ý thức thoáng qua
Ở tuổi THCS, THPT, phần lớn các lần con mất ý thức vài giây là ngất phản xạ do đứng lâu, đói, nóng, sợ hãi hay đau, và con tỉnh lại trong vòng 1 phút khi được nằm xuống.
- Trẻ hay kêu đau khớp gối
Trẻ đang lớn hay đau gối, thường do vận động nhiều: đau ở cục xương ngay dưới bánh chè (bệnh Osgood-Schlatter), đau quanh bánh chè khi leo cầu thang, ngồi xổm, hoặc bong…
- Học sinh bị lệch vai
Hai vai hơi chênh nhau một chút là khá thường gặp, nhất là khi con quen đeo cặp một bên hay ngồi nghiêng người khi viết.
- Huyết áp thấp, chóng mặt khi đứng dậy
Choáng váng, tối sầm mắt vài giây khi đứng dậy nhanh rất hay gặp ở tuổi dậy thì, thường do máu chưa kịp dồn lên não khi đổi tư thế (hạ huyết áp tư thế), dễ xảy ra khi…
- Lõm ngực, ngực ức gà
Lõm ngực (xương ức lõm vào trong) và ngực ức gà (xương ức nhô ra trước) là do sụn nối xương sườn với xương ức phát triển lệch, thường rõ lên trong giai đoạn lớn nhanh…
- Hội chứng Guillain-Barré
Hội chứng Guillain-Barré là bệnh hiếm, khi hệ miễn dịch tấn công nhầm các dây thần kinh ngoại biên, thường bắt đầu vài tuần sau một đợt cảm cúm hay tiêu chảy.
- Đau cổ tay do điện thoại, game
Đau cổ tay ở học sinh, sinh viên dùng điện thoại, chơi game, gõ phím hay viết nhiều thường do gân và cơ bị dùng lặp đi lặp lại quá lâu (chấn thương do động tác lặp lại,…
- Động kinh nhạy cảm ánh sáng
Động kinh nhạy cảm ánh sáng là khi cơn co giật bị khởi phát bởi ánh sáng nhấp nháy hoặc hình kẻ sọc tương phản mạnh, như cảnh chớp sáng trong game, video, đèn sân khấu.
Tiết niệu và sinh dục
Hẹp bao quy đầu, tinh hoàn ẩn, thoát vị bẹn, nhiễm trùng đường tiểu, vùng kín bé gái.
Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng
- Có nên cắt bao quy đầu cho con
Phần lớn bé trai không cần cắt bao quy đầu: bao quy đầu chưa kéo lên được là bình thường và tự tách dần, có khi đến tuổi dậy thì.
- Xoắn tinh hoàn
Xoắn tinh hoàn là khi thừng tinh bị xoắn lại, chặn máu nuôi tinh hoàn. Bệnh hay gặp nhất ở bé trai 12–18 tuổi, biểu hiện bằng đau bìu hoặc tinh hoàn đột ngột, dữ dội,…
- Nhiễm trùng đường tiểu
Nhiễm trùng đường tiểu là bệnh nhiễm khuẩn hay gặp ở trẻ, nhất là bé gái. Trẻ lớn thường tiểu buốt, tiểu nhiều lần, đau bụng dưới, đái dầm trở lại;
- Đau tinh hoàn, đau bìu
Đau tinh hoàn ở bé trai có nhiều nguyên nhân, từ va đập, viêm mào tinh hoàn, quai bị đến xoắn tinh hoàn.
- Trẻ đi tiểu ra máu
Nước tiểu có máu có thể có màu hồng, đỏ tươi, hoặc nâu sẫm như nước trà, nước coca.
- Trẻ hay đi tiểu đêm
Ban đêm cơ thể tạo ít nước tiểu hơn, nên phần lớn trẻ tuổi đi học ngủ suốt đêm không cần dậy đi tiểu;
- Xoắn buồng trứng ở bé gái
Xoắn buồng trứng là khi buồng trứng (thường kèm vòi trứng) xoắn quanh cuống, chặn máu nuôi; đây là cấp cứu ngoại khoa.
- Sỏi thận ở trẻ
Sỏi thận ở trẻ ngày càng hay gặp, nhiều nhất ở tuổi teen. Sỏi nằm yên trong thận thường không gây triệu chứng;
- Viêm tinh hoàn do quai bị
Viêm tinh hoàn là biến chứng hay gặp nhất của quai bị ở bé trai đã dậy thì, thường xuất hiện khoảng 4–6 ngày sau khi sưng má: tinh hoàn sưng to, đau, nặng, thường một…
- Nước tiểu có nhiều bọt
Phần lớn bọt trong nước tiểu là vô hại: con tiểu mạnh, nhanh, nước tiểu đặc khi uống ít, hoặc bồn cầu còn chất tẩy rửa, và bọt tan sau ít phút.
- Sốt bao nhiêu độ thì uống thuốc
Thường cho trẻ uống thuốc hạ sốt khi con sốt từ 38,5°C, hoặc khi con quấy, mệt, khó chịu vì sốt dù nhiệt độ thấp hơn.
- Lỡ cho con uống gấp đôi liều
Nếu lỡ cho con uống thêm một liều paracetamol hay ibuprofen, hoặc hai lần cách nhau dưới 4 giờ, hãy đưa con đến cơ sở y tế có cấp cứu ngay, kể cả khi con vẫn chơi bình…
- Nghiền, bẻ viên thuốc cho trẻ
Nhiều viên thuốc có thể nghiền hoặc bẻ để trẻ dễ uống, nhưng không phải viên nào cũng được.
- Ngừng kháng sinh sớm khi con đỡ
Không tự ngừng kháng sinh khi con mới đỡ: hãy cho con uống đúng liều và đủ số ngày bác sĩ kê, trừ khi chính bác sĩ bảo ngừng hoặc rút ngắn.
- Trẻ bị dị ứng thuốc
Dị ứng thuốc ở trẻ thường biểu hiện bằng mẩn đỏ, mày đay, ngứa sau khi dùng một thuốc mới, hay gặp nhất với kháng sinh và thuốc giảm đau chống viêm.
- Thuốc bổ não mùa thi
Không cần. Chưa có bằng chứng các loại viên bổ não, thuốc tăng trí nhớ quảng cáo cho học sinh giúp một đứa trẻ khỏe mạnh nhớ bài tốt hơn hay làm bài thi tốt hơn.
- Truyền dịch cho trẻ
Không nên cho con truyền nước chỉ vì mệt, sốt, ăn kém hay để bồi bổ. Dịch truyền chủ yếu là nước, muối và một ít đường, không chữa được nguyên nhân, không thay được bữa…
- Túi thuốc khi cho con đi xa
Túi thuốc đi xa cho con chỉ cần vài thứ: nhiệt kế điện tử, paracetamol dạng hợp với cân nặng của con kèm xi lanh đong, vài gói oresol, nước muối sinh lý 0,9%, băng dán,…
- Quên cho con uống một liều thuốc
Với phần lớn thuốc, kể cả kháng sinh, nếu quên một liều thì cho con uống ngay khi nhớ ra;
- Thuốc hết hạn
Không nên dùng thuốc đã quá hạn in trên vỏ, hoặc đã quá hạn dùng sau khi mở nắp, nhất là cho trẻ em: thuốc có thể giảm tác dụng hoặc đã biến đổi, và không ai biết chắc…
- Dùng lại đơn thuốc cũ
Không nên mua lại thuốc theo đơn cũ hay cho con uống thuốc kê cho anh chị, kể cả khi triệu chứng trông giống lần trước.
- Uống thuốc trước hay sau ăn
Uống thuốc trước hay sau ăn tùy từng thuốc, và phải làm đúng lời dặn trên đơn, nhãn hoặc tờ hướng dẫn; khi kê đơn, bác sĩ phải ghi thời điểm dùng của mỗi thuốc.
- Uống nhiều thuốc cùng lúc
Những thuốc bác sĩ kê cùng một đơn thường dùng chung được theo đúng lịch đã dặn, nhưng bố mẹ không nên tự cho con uống thêm thuốc khác cùng lúc.
- Thuốc chống dị ứng cho trẻ
Thuốc chống dị ứng (thuốc kháng histamin) giúp giảm ngứa, mẩn, hắt hơi, chảy mũi do dị ứng.
- Trẻ dùng corticoid
Corticoid do bác sĩ kê, dùng đúng loại, đúng liều, đúng số ngày là thuốc an toàn và có khi cứu sống con, ví dụ trong cơn hen nặng, hội chứng thận hư hay chàm nặng.
- Xịt họng, viên ngậm cho trẻ
Phần lớn đau họng ở trẻ do virus và tự đỡ trong khoảng một tuần; thuốc xịt họng và viên ngậm chỉ làm dịu tạm thời, không chữa khỏi bệnh và không thay được kháng sinh khi…
- Học sinh tự uống thuốc giảm đau
Con lớn có thể tự uống paracetamol hoặc ibuprofen khi đau đầu thông thường, nếu dùng đúng liều, không uống hai thuốc có cùng hoạt chất và không quá 2 ngày mỗi tuần.
- Thuốc trị mụn tuổi teen
Mụn nhẹ ở tuổi teen thường đỡ với sản phẩm bôi có benzoyl peroxide hoặc axit salicylic mua ở hiệu thuốc sau khi hỏi dược sĩ, dùng đều ít nhất 6–8 tuần.
- Thuốc nhỏ mũi co mạch
Không dùng thuốc nhỏ mũi, xịt mũi co mạch (chống nghẹt mũi) cho trẻ dưới 6 tuổi; với trẻ nhỏ, nước muối sinh lý 0,9% là đủ.
- Đọc đơn thuốc, nhãn thuốc
Mỗi thuốc trong đơn của con phải ghi tên hoạt chất (có thể kèm tên thương mại trong ngoặc), hàm lượng, số lượng, liều mỗi lần, số lần trong ngày, đường dùng, thời điểm…