Giời leo (zona) ở trẻ: nhận biết, chăm sóc và khi nào cần đi khám
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi
Trả lời nhanh
Giời leo, tên y học là zona, do virus thủy đậu nằm im trong dây thần kinh hoạt động trở lại: một dải da đỏ có chùm mụn nước, chỉ ở một bên người, thường rát, đau hoặc ngứa. Bệnh chỉ gặp ở trẻ đã từng bị thủy đậu (ít hơn ở trẻ đã tiêm vắc xin thủy đậu), ở trẻ thường nhẹ hơn người lớn và lành sau 2–4 tuần. Nên cho con đi khám sớm, tốt nhất trong 3 ngày đầu, để bác sĩ quyết định có cần thuốc kháng virus; đi khám ngay nếu mụn nước ở quanh mắt, trán, đầu mũi, lan khắp người, hoặc con đang có bệnh làm giảm miễn dịch. Không vẽ mực, đắp lá hay đắp đậu xanh lên mụn nước.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Mụn nước ở trán, quanh mắt hoặc ở đầu mũi; mắt con đỏ, đau, chảy nước mắt, nhìn mờ.
- Mụn nước lan ra khắp người, cả hai bên, kèm sốt cao, con mệt lả.
- Con đau đầu dữ dội, cổ cứng, nôn, lơ mơ, co giật.
- Mặt bị lệch, miệng méo, không nhắm kín được một mắt, hoặc đau tai kèm mụn nước ở tai.
- Con đang điều trị ung thư, dùng thuốc ức chế miễn dịch, corticoid liều cao, hoặc có bệnh suy giảm miễn dịch mà nổi giời leo.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Nghi con bị giời leo: cho con đi khám trong 1–3 ngày đầu, kể cả khi con không đau nhiều.
- Con đau rát nhiều, mất ngủ dù đã dùng thuốc giảm đau.
- Vùng da quanh mụn nước sưng đỏ, nóng, có mủ, đóng vảy vàng, hoặc con sốt.
- Sau khi da đã lành mà vẫn còn đau buốt kéo dài nhiều tuần.
- Con bị giời leo nhiều lần.
- Trong nhà có phụ nữ mang thai chưa từng bị thủy đậu, trẻ sơ sinh, hoặc người suy giảm miễn dịch đã tiếp xúc gần với con.
Giời leo là gì, vì sao trẻ bị
Sau khi con khỏi thủy đậu, virus không mất đi mà nằm im trong các hạch thần kinh. Nhiều năm sau, virus có thể hoạt động trở lại và đi dọc theo một dây thần kinh ra da, gây giời leo. Vì vậy chỉ người đã từng bị thủy đậu, hoặc đã tiêm vắc xin thủy đậu, mới bị giời leo; người tiêm vắc xin bị ít hơn và nhẹ hơn nhiều.
Giời leo ít gặp ở trẻ. Trẻ dễ bị hơn nếu bị thủy đậu khi chưa đến 1 tuổi, hoặc mẹ bị thủy đậu khi đang mang thai. Ở trẻ khỏe mạnh, giời leo thường không báo hiệu bệnh gì nặng; nếu con bị nhiều lần hoặc rất nặng, bác sĩ có thể cho kiểm tra thêm về miễn dịch.
Nhận biết giời leo
- Vài ngày trước khi nổi, con có thể kêu rát, ngứa, châm chích hoặc đau ở một vùng da; trẻ nhỏ chỉ quấy hoặc hay gãi một chỗ.
- Sau đó xuất hiện mảng đỏ với chùm mụn nước nhỏ, mọc thành một dải hoặc một đám, thường ở ngực, lưng, bụng, đôi khi ở mặt, cổ, tay chân.
- Đặc điểm quan trọng: chỉ ở một bên người, không vượt qua đường giữa thân.
- Sau vài ngày, mụn nước khô và đóng vảy; da thường lành trong khoảng 2–4 tuần.
- Con có thể hơi sốt, mệt; trẻ thường đau ít hơn người lớn và ít bị đau kéo dài sau khi lành.
Có lây không, con có phải nghỉ học không
Giời leo không lây thành giời leo. Nhưng dịch trong mụn nước chứa virus và có thể gây thủy đậu cho người chưa từng bị thủy đậu và chưa tiêm vắc xin, cho đến khi tất cả mụn nước đã đóng vảy. Giời leo lây ít hơn thủy đậu nhiều.
Che kín vùng mụn nước bằng quần áo hoặc gạc khô, rửa tay cho con và người chăm sóc. Giữ con tránh xa phụ nữ mang thai chưa có miễn dịch, trẻ sơ sinh, người đang điều trị ung thư. Nếu mụn nước ở chỗ che kín được và con khỏe, nhiều nơi cho phép con đi học; nếu mụn nước ở mặt, tay hoặc đang rỉ dịch không che được, cho con nghỉ đến khi đóng vảy. Bố mẹ nên báo nhà trường và làm theo quy định của trường.
Những thứ hay bị gọi nhầm là giời leo
Trong dân gian, nhiều vết đỏ rát có mụn nước đều được gọi là giời leo. Hay gặp nhất là viêm da do kiến ba khoang: vệt đỏ rát, phồng nước hoặc mụn mủ thành vệt dài, xuất hiện sau khi ngủ dậy, nhiều vào mùa mưa, có thể ở cả hai bên người. Mụn nước tái đi tái lại ở quanh môi thường là herpes môi. Thủy đậu thì mọc khắp người. Chốc lở có vảy vàng như mật ong.
Mỗi loại có cách chăm sóc khác nhau, nên khi thấy vết đỏ rát có mụn nước, hãy cho con đi khám để bác sĩ phân biệt, thay vì tự chữa theo kinh nghiệm.
Bác sĩ sẽ làm gì
Bác sĩ thường chẩn đoán được bằng cách nhìn vùng da. Thuốc kháng virus có tác dụng tốt nhất khi bắt đầu trong khoảng 3 ngày đầu sau khi nổi mụn nước. Với trẻ khỏe mạnh bị nhẹ, bác sĩ có thể chỉ cho thuốc giảm đau và hướng dẫn chăm da; với giời leo ở vùng mắt, mặt, giời leo lan rộng, hoặc trẻ suy giảm miễn dịch, bác sĩ thường cho thuốc kháng virus và có thể chuyển khám mắt. Loại thuốc, liều và số ngày do bác sĩ quyết định.
Chăm sóc con tại nhà
- Giữ vùng mụn nước sạch, khô; rửa nhẹ bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý, thấm khô, không chà xát, không dùng xà phòng mạnh.
- Che bằng gạc khô không dính hoặc quần áo cotton rộng; không băng kín bằng băng dính lên mụn nước.
- Cắt ngắn móng tay, không chọc vỡ hay bóc vảy để tránh nhiễm trùng và sẹo.
- Chườm mát bằng khăn sạch thấm nước mát vài phút giúp đỡ rát.
- Khi đau, dùng paracetamol theo cân nặng của con. Không dùng aspirin; không tự dùng ibuprofen khi con đang có mụn nước, hãy hỏi bác sĩ.
- Tắm nhẹ nhàng bằng nước ấm mỗi ngày, cho con ăn uống bình thường, uống đủ nước, nghỉ ngơi.
Hiểu lầm thường gặp
- Giời leo phải vẽ mực tàu, khoanh vùng hay cúng thì mới khỏi.
- Vẽ mực không chữa được bệnh, mực lên mụn nước vỡ dễ gây nhiễm trùng và làm bố mẹ chậm đưa con đi khám trong những ngày thuốc có tác dụng tốt nhất.
- Đắp đậu xanh, gạo nếp nhai, lá cây giã nát lên chỗ giời leo cho rút độc.
- Đắp các thứ này lên mụn nước vỡ dễ gây nhiễm trùng, để lại sẹo. Giữ vùng da sạch, khô và che bằng gạc sạch là đủ.
- Giời leo mọc vòng quanh người khép kín thì nguy hiểm đến tính mạng.
- Giời leo chỉ mọc ở một bên người theo đường đi của một dây thần kinh, nên không mọc vòng kín quanh người. Dấu hiệu cần lo là giời leo ở vùng mắt, lan khắp người, hoặc ở trẻ suy giảm miễn dịch.
- Bị giời leo phải kiêng đồ nếp, rau muống, thịt gà, kiêng tắm.
- Không có bằng chứng các món này làm bệnh nặng hơn hay để lại sẹo. Con nên ăn đủ chất và tắm nhẹ nhàng để giữ da sạch.
Bố mẹ hay hỏi
+Giời leo ở trẻ có lây không?
Dịch mụn nước có thể gây thủy đậu cho người chưa có miễn dịch, đến khi mụn nước đóng vảy hết. Che kín vùng mụn nước và giữ con tránh xa phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh.
+Giời leo bao lâu thì khỏi?
Mụn nước thường khô, đóng vảy sau vài ngày, da lành trong khoảng 2–4 tuần. Trẻ ít khi bị đau kéo dài sau khi lành.
+Giời leo có để lại sẹo không?
Thường không, nếu không gãi, không chọc vỡ và không bị nhiễm trùng. Có thể còn vết thâm hoặc nhạt màu vài tháng.
+Con đã tiêm vắc xin thủy đậu có bị giời leo không?
Vẫn có thể, nhưng ít hơn và nhẹ hơn nhiều so với trẻ từng mắc thủy đậu. Tiêm thủy đậu đủ mũi theo lịch là cách tốt nhất để phòng cả hai bệnh.
+Trẻ bị giời leo có cần uống thuốc kháng virus không?
Không phải trẻ nào cũng cần. Bác sĩ quyết định dựa vào vị trí, mức độ và sức đề kháng của con; vì thuốc tốt nhất khi dùng sớm, nên cho con đi khám trong mấy ngày đầu.
Nguồn tham khảo
- Shingles — NHS (Anh)
- Chickenpox — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Thủy đậu
Thủy đậu do virus gây ra, lây rất mạnh, với sốt nhẹ và nốt phỏng nước ngứa mọc thành nhiều đợt khắp người. Ở trẻ khỏe mạnh bệnh thường nhẹ, khỏi sau 1–2 tuần. Hạ sốt bằng paracetamol, không dùng ibuprofen hay aspirin khi con bị thủy đậu. Đưa con đi khám ngay nếu con khó thở, li bì, co giật, đi loạng choạng, hoặc nốt sưng đỏ, đau, có mủ lan rộng.
- Trẻ bị côn trùng đốt
Phần lớn vết muỗi, kiến, bọ đốt chỉ sưng đỏ, ngứa vài ngày và chăm được ở nhà: rửa bằng xà phòng, chườm lạnh, cắt ngắn móng tay để con không gãi. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu sau khi bị đốt con sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, khò khè, nôn nhiều, choáng hoặc lả đi, hoặc con bị ong vò vẽ, ong bắp cày đốt nhiều nốt hay đốt vào miệng, họng. Với kiến ba khoang, không đập hay miết lên da; gạt nhẹ con kiến đi rồi rửa ngay bằng xà phòng và nhiều nước.
- Trẻ bị nổi mẩn ngứa
Nổi mẩn ngứa ở trẻ hay gặp nhất là mày đay: những nốt, mảng sưng đỏ gồ lên, rất ngứa, lặn chỗ này mọc chỗ khác, thường do virus, thức ăn, thuốc hoặc côn trùng đốt, và tự hết trong vài ngày. Đi cấp cứu ngay nếu con sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, khò khè, khàn giọng, nôn nhiều hoặc lả đi, vì đó có thể là sốc phản vệ. Mẩn đỏ kèm sốt mà ấn cốc thủy tinh lên vẫn không mất màu cũng cần đi cấp cứu ngay.
- Lịch tiêm chủng
Trẻ ở Việt Nam được tiêm miễn phí các vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại trạm y tế, bắt đầu từ mũi viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh, tiếp theo là các mũi lúc 2, 3, 4, 5 tháng, 9 tháng, 12 tháng và 18 tháng; chương trình nay có cả vắc xin rota, còn phế cầu và HPV đang được triển khai dần theo từng địa phương. Bố mẹ có thể tiêm thêm các vắc xin dịch vụ như cúm, thủy đậu, viêm gan A, não mô cầu, sởi-quai bị-rubella. Lịch cụ thể của con hãy theo sổ tiêm chủng hoặc ứng dụng tiêm chủng và lịch hẹn của trạm y tế. Lỡ mũi nào thì đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu.
- Con bị sốt
Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.
Chủ đề khác