Sơ cứu và an toàn

Con bị đứt tay, trầy xước chảy máu: cầm máu, rửa và khi nào cần khâu

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Với vết đứt hay trầy xước nhỏ: lấy gạc hoặc khăn sạch ấn chặt liên tục khoảng 10 phút, không mở ra xem giữa chừng; khi máu cầm thì rửa bằng nước sạch, xà phòng quanh vết thương, rồi che bằng băng gạc sạch. Đưa con đi khám trong ngày nếu vết rách toác miệng, sâu, dài hơn khoảng 1 cm, ở mặt hoặc lòng bàn tay, bẩn đất cát, do đinh gỉ hay súc vật cắn, hoặc con chưa tiêm đủ mũi uốn ván. Gọi 115 hoặc 113 khi máu phun thành tia hoặc vẫn chảy sau 10 phút ấn chặt.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Máu phun thành tia, đỏ tươi, hoặc vẫn chảy nhiều sau 10 phút ấn chặt liên tục.
  • Vết thương rất sâu hoặc rộng, nhìn thấy mỡ vàng, thịt đỏ sẫm hoặc xương.
  • Có vật như mảnh kính, que, dao còn cắm trong vết thương: không rút ra, giữ cố định và đi cấp cứu.
  • Con không cử động được ngón tay, hoặc tê bì phía dưới vết thương.
  • Con tái nhợt, vã mồ hôi, lả đi, chóng mặt sau khi mất nhiều máu.
  • Vết thương ở cổ, ngực, bụng, hoặc đứt rời một phần ngón tay.
  • Trong những ngày sau khi bị thương, con cứng hàm, khó há miệng, co cứng cơ hoặc co giật (có thể là uốn ván).

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Vết đứt toác miệng, không tự khép lại, dài hơn khoảng 1 cm hoặc xuyên qua hết lớp da: đi khám trong ngày để được khâu hoặc dán, càng sớm càng tốt.
  • Vết thương ở mặt, môi, mí mắt, lòng bàn tay, hoặc gần khớp.
  • Vết thương bẩn đất cát, phân chuồng, gỉ sắt, đinh đâm sâu, hoặc rửa 15 phút vẫn còn bẩn.
  • Con bị chó, mèo, chuột hay người cắn.
  • Con chưa tiêm đủ các mũi có thành phần uốn ván, hoặc bố mẹ không nhớ con đã tiêm hay chưa.
  • Vài ngày sau vết thương sưng, đỏ, nóng, đau tăng, chảy mủ, có vệt đỏ lan ra hoặc con sốt; hoặc sau 10 ngày vẫn chưa lành.
  • Con hay chảy máu lâu bất thường dù chỉ bị xước nhẹ, hoặc dễ bầm tím không rõ lý do.

Cầm máu đúng cách

  • Rửa tay hoặc đeo găng nếu có. Cho con ngồi hoặc nằm xuống, dỗ con bình tĩnh.
  • Đặt gạc, khăn sạch hoặc vải sạch lên vết thương và ấn chặt, liên tục khoảng 10 phút. Không mở ra xem giữa chừng, vì đó là lý do hay gặp nhất khiến máu chảy lại.
  • Nếu máu thấm qua, đặt thêm một lớp gạc lên trên, không bỏ lớp cũ ra, và tiếp tục ấn.
  • Vết thương ở tay, chân thì nâng cao hơn tim trong lúc ấn.
  • Nếu máu vẫn chảy nhiều sau 10 phút ấn liên tục, hoặc phun thành tia, gọi 115 hoặc 113 và tiếp tục ấn chặt trên đường đi.

Rửa và che vết thương

Khi máu đã cầm, rửa vết thương dưới vòi nước sạch hoặc nước đun sôi để nguội, nước đóng chai, trong khoảng 5 phút. Dùng xà phòng rửa vùng da xung quanh, lau theo hướng ra xa vết thương. Gỡ nhẹ đất cát còn bám; nếu chà rửa khoảng 15 phút mà vẫn còn bẩn, đưa con đi khám.

Thấm khô bằng gạc sạch rồi che bằng băng dán hoặc gạc. Thay băng mỗi ngày hoặc khi băng ướt, bẩn. Vết trầy nhỏ thường lành trong khoảng một tuần. Không ngâm lâu vết thương có thể cần khâu.

Khi nào vết thương cần khâu

Vết đứt cần được bác sĩ xem để khâu, dán keo hoặc băng dính chuyên dụng khi miệng vết thương toác ra, xuyên hết lớp da, dài hơn khoảng 1 cm, hoặc ở mặt, môi, lòng bàn tay. Vết trầy xước thì dù rộng cũng thường không cần khâu.

Nên đưa con đi càng sớm càng tốt. Phần lớn vết đứt sạch vẫn có thể đóng lại trong vòng 24 giờ, nhưng vết thương bẩn hoặc do súc vật cắn có thể phải xử trí khác, nên đừng để đến hôm sau mới đi.

Uốn ván: khi nào con cần tiêm thêm

Vi khuẩn uốn ván sống trong đất, phân súc vật, có thể vào cơ thể qua vết thương bẩn, vết đâm sâu do đinh, vết cắn. Bệnh hiếm nhưng rất nặng, gây cứng hàm, co cứng cơ, khó thở.

Trẻ tiêm đủ lịch Tiêm chủng mở rộng đã có các mũi có thành phần uốn ván lúc 2, 3, 4 tháng, 18 tháng và mũi nhắc lúc 7 tuổi. Theo hướng dẫn nhi khoa Hoa Kỳ, với vết thương bẩn, trẻ cần mũi nhắc nếu mũi gần nhất đã quá 5 năm; với vết thương sạch là quá 10 năm. Mang sổ tiêm chủng khi đi khám; bác sĩ sẽ quyết định con có cần tiêm vắc xin hay huyết thanh uốn ván không.

Dấu hiệu vết thương bị nhiễm trùng

  • Sau 1–2 ngày, vết thương sưng, đỏ lan rộng, nóng, đau tăng lên thay vì đỡ dần.
  • Chảy mủ vàng, xanh hoặc có mùi hôi.
  • Có vệt đỏ chạy dọc từ vết thương lên tay, chân, hoặc nổi hạch ở nách, bẹn.
  • Con sốt, mệt.
  • Gặp những dấu hiệu này, đưa con đi khám; bác sĩ sẽ quyết định có cần dùng kháng sinh không.

Chăm sóc con tại nhà

  • Giữ vết thương sạch, khô; thay băng hằng ngày hoặc khi băng ướt, bẩn.
  • Rửa bằng nước sạch là đủ cho phần lớn vết thương nhỏ; không cần thuốc sát trùng mạnh làm con xót.
  • Nếu vết thương đã được khâu, giữ khô theo dặn của bác sĩ và đưa con đi cắt chỉ đúng hẹn.
  • Nếu con đau, có thể cho paracetamol theo cân nặng, 10–15 mg/kg mỗi lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ.
  • Cắt ngắn móng tay con để con không gãi, bóc vảy. Vảy sẽ tự bong khi da bên dưới đã lành.
  • Cất dao, kéo, dao cạo, đồ thủy tinh ngoài tầm tay trẻ nhỏ; dặn trẻ lớn cách cầm dao, kéo an toàn.

Hiểu lầm thường gặp

Rắc thuốc lào, bột cà phê, nhọ nồi hoặc đắp lá lên vết đứt cho cầm máu.
Những thứ này không vô trùng, làm vết thương bẩn, dễ nhiễm trùng và uốn ván, còn khiến bác sĩ khó rửa sạch. Ấn chặt bằng gạc sạch 10 phút là cách cầm máu tốt nhất.
Bôi kem đánh răng hoặc dầu gió lên vết thương cho mát, cho nhanh lành.
Kem đánh răng, dầu gió làm xót, kích ứng da và có thể gây nhiễm trùng. Chỉ cần rửa bằng nước sạch và che bằng băng gạc sạch.
Vết thương phải để hở cho mau khô mới nhanh lành.
Vết xước nhỏ, sạch có thể để hở, nhưng trẻ hay chơi dưới đất thì nên che bằng băng sạch và thay hằng ngày để vết thương không bị bẩn.
Con đã tiêm uốn ván hồi nhỏ thì không bao giờ cần tiêm lại.
Sức bảo vệ giảm dần theo thời gian. Với vết thương bẩn, bác sĩ có thể cho con tiêm nhắc nếu mũi gần nhất đã lâu.

Bố mẹ hay hỏi

+Con bị đứt tay bao lâu thì phải khâu?

Nên đưa con đi khám càng sớm càng tốt nếu vết đứt toác miệng hoặc dài hơn khoảng 1 cm. Vết đứt sạch thường vẫn khâu được trong vòng 24 giờ, nhưng đừng chờ.

+Có nên dùng oxy già hay cồn để rửa vết thương cho trẻ không?

Không cần. Rửa bằng nước sạch dưới vòi trong vài phút và dùng xà phòng cho vùng da xung quanh là đủ cho phần lớn vết thương nhỏ ở nhà.

+Bị đinh gỉ đâm vào chân có cần tiêm uốn ván không?

Vết đâm sâu do đinh là vết thương có nguy cơ uốn ván. Rửa sạch rồi đưa con đi khám, mang theo sổ tiêm chủng để bác sĩ quyết định con có cần tiêm không.

+Vết thương chảy máu mãi không cầm thì làm sao?

Ấn chặt liên tục, không mở ra xem, nâng cao tay chân. Nếu sau 10 phút vẫn chảy nhiều hoặc máu phun thành tia, gọi 115 hoặc 113 và tiếp tục ấn.

+Vết trầy xước bao lâu thì lành?

Vết trầy nhỏ thường lành trong khoảng một tuần. Nếu sau 10 ngày chưa lành, hoặc sưng đỏ, chảy mủ, hãy cho con đi khám.

Nguồn tham khảo

  1. Cuts and grazes — NHS (Anh)
  2. Treating Cuts — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Scrape (symptom checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. Tetanus — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị chó mèo cắn

    Ở Việt Nam, bệnh dại vẫn lưu hành và mỗi năm vẫn có người tử vong, phần lớn vì không tiêm phòng sau khi bị chó cắn; khi đã lên cơn dại thì gần như không cứu được. Ngay khi con bị chó, mèo cắn, cào trầy da hoặc liếm vào vết xước, rửa vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng khoảng 15 phút, sát khuẩn, rồi đưa con đến cơ sở tiêm chủng hoặc cơ sở y tế trong ngày để được khám và tiêm vắc xin phòng dại, có khi kèm huyết thanh kháng dại. Đi cấp cứu ngay khi vết cắn chảy máu nhiều, sâu, ở mặt, đầu, cổ, bàn tay, bộ phận sinh dục, hoặc con vật có dấu hiệu dại.

  • Chảy máu cam

    Phần lớn chảy máu cam ở trẻ là lành tính, chảy từ phần trước của mũi và tự cầm khi sơ cứu đúng. Cho con ngồi, cúi người ra trước, bóp chặt phần mềm của mũi liên tục 10–15 phút và thở bằng miệng; không ngửa đầu ra sau. Nếu đã bóp đúng cách 10–15 phút mà máu vẫn chảy, chảy rất nhiều, chảy sau khi đập đầu hoặc con choáng, khó thở, hãy đưa con đi cấp cứu.

  • Bỏng ở trẻ

    Khi con bị bỏng, việc quan trọng nhất là làm mát vết bỏng bằng nước sạch mát đang chảy trong khoảng 20 phút, càng sớm càng tốt, đồng thời giữ ấm phần còn lại của cơ thể con. Không bôi kem đánh răng, nước mắm, mỡ, lòng trắng trứng, không chườm đá và không chọc vỡ bọng nước. Bỏng rộng hơn lòng bàn tay của con, bỏng sâu, bỏng ở mặt, bàn tay, bàn chân, bộ phận sinh dục, bỏng điện, bỏng hóa chất cần đến cấp cứu ngay.

  • Trẻ bị gãy xương

    Nghi con gãy xương khi sau ngã hay va đập, chỗ đau sưng, bầm, đau chói khi ấn vào một điểm trên xương, hoặc con không chịu cử động, không chịu đứng; con vẫn cử động được cũng chưa loại trừ gãy xương. Giữ yên chi ở đúng tư thế đang có, không nắn, không kéo, nẹp tạm và đưa con đi khám để chụp phim; không cho con ăn uống trên đường đi. Gọi 115 hoặc 113 khi xương lòi ra ngoài da, chi cong vẹo, tay chân tê lạnh hoặc tím tái, hoặc nghi con bị chấn thương cổ, lưng, gãy xương đùi.

  • Lịch tiêm chủng

    Trẻ ở Việt Nam được tiêm miễn phí các vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại trạm y tế, bắt đầu từ mũi viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh, tiếp theo là các mũi lúc 2, 3, 4, 5 tháng, 9 tháng, 12 tháng và 18 tháng; chương trình nay có cả vắc xin rota, còn phế cầu và HPV đang được triển khai dần theo từng địa phương. Bố mẹ có thể tiêm thêm các vắc xin dịch vụ như cúm, thủy đậu, viêm gan A, não mô cầu, sởi-quai bị-rubella. Lịch cụ thể của con hãy theo sổ tiêm chủng hoặc ứng dụng tiêm chủng và lịch hẹn của trạm y tế. Lỡ mũi nào thì đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu.

  • Tủ thuốc gia đình có con nhỏ

    Tủ thuốc cho nhà có con nhỏ chỉ cần vài thứ dùng đúng: nhiệt kế điện tử, paracetamol dạng phù hợp với cân nặng của con kèm xi lanh đong, oresol giảm áp lực thẩm thấu, nước muối sinh lý 0,9%, đồ sơ cứu vết thương và túi chườm lạnh. Không cần thuốc cầm tiêu chảy, thuốc ho, kháng sinh dự trữ hay aspirin cho trẻ. Quan trọng nhất là cất mọi thuốc trên cao, có khóa, ngoài tầm với của trẻ; nếu con uống nhầm thuốc, đưa con đến cấp cứu ngay, mang theo vỏ thuốc.

Chủ đề khác