Sơ cứu và an toàn

Trẻ bị chó mèo cắn: sơ cứu vết thương và tiêm phòng dại thế nào

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Ở Việt Nam, bệnh dại vẫn lưu hành và mỗi năm vẫn có người tử vong, phần lớn vì không tiêm phòng sau khi bị chó cắn; khi đã lên cơn dại thì gần như không cứu được. Ngay khi con bị chó, mèo cắn, cào trầy da hoặc liếm vào vết xước, rửa vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng khoảng 15 phút, sát khuẩn, rồi đưa con đến cơ sở tiêm chủng hoặc cơ sở y tế trong ngày để được khám và tiêm vắc xin phòng dại, có khi kèm huyết thanh kháng dại. Đi cấp cứu ngay khi vết cắn chảy máu nhiều, sâu, ở mặt, đầu, cổ, bàn tay, bộ phận sinh dục, hoặc con vật có dấu hiệu dại.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Vết cắn chảy máu nhiều, ấn chặt liên tục mà máu vẫn không cầm.
  • Vết cắn sâu, rách rộng, mất da, hoặc có nhiều vết cắn.
  • Vết cắn hoặc cào ở mặt, đầu, cổ, bàn tay, ngón tay, bộ phận sinh dục.
  • Con vật có dấu hiệu dại: cắn vô cớ, thay đổi tính nết, chảy nhiều dãi, sủa khàn, bỏ ăn, đi loạng choạng, hoặc là chó mèo hoang, chó lạ đã bỏ đi.
  • Con bị chó lớn tấn công, ngã, va đập, khó thở, hoặc lơ mơ.
  • Con đang được tiêm phòng dại hoặc đã bị cắn trước đó, nay sốt, đau đầu, kích động, sợ nước, sợ gió, tê ngứa ở chỗ bị cắn.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Mọi vết cắn, cào làm trầy da hoặc chảy máu, dù nhỏ, kể cả do chó mèo trong nhà: đưa con đi khám trong ngày để bác sĩ quyết định tiêm phòng dại.
  • Con bị chó mèo liếm vào vết xước, vết loét, hoặc vào mắt, miệng.
  • Vết thương sưng, đỏ, nóng, đau tăng, chảy mủ, hoặc con sốt trong vài ngày sau khi bị cắn, nhất là vết mèo cắn.
  • Con chưa tiêm đủ các mũi uốn ván trong lịch tiêm chủng, hoặc bố mẹ không nhớ.
  • Con vật cắn con bị ốm, chết, mất tích trong 10 ngày sau khi cắn: báo ngay cho cơ sở tiêm chủng.

Bệnh dại ở Việt Nam

Bệnh dại do virus có trong nước bọt của động vật bị dại, lây qua vết cắn, vết cào trầy da hoặc khi con vật liếm vào da bị xước và niêm mạc mắt, mũi, miệng. Ở Việt Nam, phần lớn ca dại ở người do chó truyền, một phần nhỏ do mèo. Mỗi năm cả nước vẫn ghi nhận hàng chục ca tử vong vì bệnh dại, phần lớn là người bị chó cắn nhưng không đi tiêm phòng hoặc chữa bằng thuốc nam.

Thời gian từ khi bị cắn đến khi phát bệnh thường từ 1 đến 3 tháng, có khi chỉ vài ngày nếu vết cắn gần não như ở mặt, cổ, hiếm khi hơn một năm. Khi đã có triệu chứng, bệnh dại gần như luôn gây tử vong. Tin tốt là tiêm vắc xin sớm và đủ mũi sau khi bị cắn phòng được bệnh gần như hoàn toàn.

Sơ cứu ngay tại chỗ

  • Đưa con ra xa con vật. Không đuổi đánh, không giết con vật nếu là chó mèo nhà, để còn theo dõi.
  • Rửa vết thương ngay dưới vòi nước sạch đang chảy với xà phòng, nhẹ nhàng nhưng kỹ, khoảng 15 phút. Rửa cả những vết xước nhỏ. Đây là bước quan trọng nhất ở nhà để giảm lượng virus.
  • Sau khi rửa, sát khuẩn bằng cồn 70% hoặc dung dịch povidone iod nếu có.
  • Nếu chảy máu, ấn chặt bằng gạc hoặc khăn sạch đến khi cầm máu. Che vết thương bằng gạc sạch, băng nhẹ, không băng kín chặt.
  • Không đắp lá, thuốc nam, bột, vôi, ớt, tỏi hay bất cứ thứ gì lên vết thương; không nặn, không hút vết thương bằng miệng.
  • Đưa con đến cơ sở tiêm chủng hoặc cơ sở y tế càng sớm càng tốt, trong ngày. Nếu đã muộn vài ngày, vẫn đi tiêm ngay.

Khi nào cần tiêm phòng dại

Bác sĩ phân loại vết thương theo mức độ. Con chỉ sờ, cho con vật ăn, bị liếm trên da lành thì không cần tiêm. Bị cắn nhẹ, cào xước da không chảy máu thì cần tiêm vắc xin. Bị cắn, cào chảy máu, bị liếm vào da xước hoặc vào mắt, miệng, hay vết cắn ở vùng nguy hiểm như mặt, đầu, cổ, bàn tay, bộ phận sinh dục thì cần tiêm cả vắc xin và huyết thanh kháng dại. Huyết thanh được tiêm vào quanh vết thương để trung hòa virus trong lúc chờ vắc xin tạo miễn dịch.

Với chó mèo nuôi trong nhà còn khỏe, bác sĩ vẫn thường cho tiêm mũi đầu ngay và dặn theo dõi con vật 10 ngày. Nếu sau 10 ngày con vật vẫn khỏe mạnh bình thường, bác sĩ có thể cho dừng các mũi còn lại. Nếu con vật ốm, chết, mất tích, con phải tiêm đủ liệu trình. Bố mẹ không tự chờ xem con vật có sao không rồi mới đi tiêm.

Lịch tiêm thường gồm 3–5 buổi tiêm trong khoảng một tuần đến một tháng, tùy loại vắc xin và cách tiêm (tiêm bắp hay tiêm trong da). Phải tiêm đúng ngày hẹn, không bỏ mũi. Trẻ em tiêm liều như người lớn. Trẻ đã từng tiêm đủ liệu trình phòng dại trước đây chỉ cần tiêm nhắc ít mũi hơn và không cần huyết thanh, nên hãy mang theo sổ hoặc phiếu tiêm cũ.

Vắc xin phòng dại có an toàn cho trẻ không

Vắc xin phòng dại hiện nay là vắc xin bất hoạt, không gây bệnh dại, dùng được cho trẻ ở mọi lứa tuổi, phụ nữ mang thai và đang cho con bú. Tác dụng phụ hay gặp là đau, đỏ chỗ tiêm, sốt nhẹ, mệt, đau đầu, thường hết sau một hai ngày.

Vắc xin không ảnh hưởng đến trí tuệ hay sự phát triển của trẻ. Trong thời gian tiêm, con vẫn ăn uống, sinh hoạt, đi học bình thường, không cần kiêng món ăn nào. Với trẻ hay chơi với chó mèo hoặc sống ở vùng nhiều chó thả rông, bố mẹ có thể hỏi bác sĩ về tiêm phòng dại trước khi bị cắn.

Nhiễm trùng và uốn ván

Ngoài bệnh dại, vết cắn còn dễ nhiễm khuẩn, nhất là vết mèo cắn vì răng mèo nhọn, đâm sâu. Bác sĩ sẽ làm sạch vết thương, quyết định có khâu hay không, và có thể kê kháng sinh. Vết cắn của động vật thường không được khâu kín ngay.

Bác sĩ cũng kiểm tra lịch tiêm uốn ván của con. Mang theo sổ tiêm chủng khi đi khám để bác sĩ biết con đã tiêm đủ các mũi có thành phần uốn ván hay chưa.

Phòng chó mèo cắn cho con

  • Tiêm phòng dại cho chó mèo nhà mỗi năm; xích, nhốt chó và rọ mõm khi ra đường theo quy định.
  • Không để trẻ nhỏ chơi một mình với chó mèo, kể cả con vật quen.
  • Dạy con không trêu chọc, giật đồ ăn, ôm chặt, đánh thức con vật đang ngủ hoặc chó mèo đang nuôi con.
  • Dạy con không lại gần chó lạ, chó thả rông; gặp chó dữ thì đứng yên, không chạy, không nhìn thẳng vào mắt chó.
  • Dặn con luôn kể với bố mẹ khi bị chó mèo cắn, cào, dù chỉ một vết xước nhỏ.

Chăm sóc con tại nhà

  • Ghi lại ngày giờ bị cắn, con vật nào, của nhà ai, đã tiêm phòng dại chưa, và theo dõi con vật trong 10 ngày.
  • Đưa con đi tiêm đúng ngày hẹn, mang theo phiếu tiêm, không bỏ mũi giữa chừng.
  • Giữ vết thương sạch, khô, thay băng mỗi ngày; uống thuốc đúng như bác sĩ kê nếu có.
  • Theo dõi dấu hiệu nhiễm trùng: sưng đỏ lan rộng, đau tăng, chảy mủ, sốt.
  • Cho con nghỉ ngơi, ăn uống bình thường; có thể dùng paracetamol đúng liều theo cân nặng nếu con đau hoặc sốt sau tiêm.
  • Trò chuyện để con bớt sợ, và nhắc lại cách cư xử an toàn với chó mèo.

Hiểu lầm thường gặp

Chó nhà đã tiêm phòng dại thì bị cắn không cần đi tiêm.
Vẫn cần đưa con đi khám ngay. Bác sĩ sẽ dựa vào giấy tiêm phòng của con vật, vết thương và việc theo dõi con vật 10 ngày để quyết định, không tự bỏ qua.
Bị chó cắn thì uống thuốc nam, đắp lá là khỏi dại.
Không có thuốc nam nào phòng hay chữa được bệnh dại. Nhiều ca tử vong ở Việt Nam là do chữa thuốc nam thay vì tiêm vắc xin.
Chờ 10 ngày xem con chó có sao không rồi mới đi tiêm.
Với vết cắn trầy da, chảy máu, con nên được tiêm mũi đầu ngay. Theo dõi con vật 10 ngày là để bác sĩ quyết định có dừng mũi sau hay không.
Tiêm phòng dại làm trẻ giảm trí nhớ, chậm phát triển, phải kiêng ăn uống.
Vắc xin phòng dại hiện nay an toàn, không ảnh hưởng đến trí tuệ. Con không cần kiêng món nào trong thời gian tiêm.
Mèo cào thì không bị dại.
Mèo cũng truyền bệnh dại, và móng mèo có thể dính nước bọt. Vết mèo cào trầy da cũng cần được bác sĩ đánh giá.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ bị chó cắn bao lâu thì phải tiêm phòng dại?

Càng sớm càng tốt, tốt nhất trong ngày. Nếu đã muộn vài ngày hay vài tuần mà chưa có triệu chứng, vẫn phải đi tiêm ngay vì vắc xin vẫn có tác dụng.

+Trẻ bị mèo nhà cắn có cần tiêm phòng dại không?

Nếu vết cắn, cào làm trầy da hoặc chảy máu thì cần đưa con đi khám để bác sĩ quyết định. Thường con sẽ được tiêm mũi đầu và dặn theo dõi con mèo 10 ngày.

+Bị chó cắn không chảy máu có sao không?

Nếu da không trầy, chỉ bầm, thì nguy cơ thấp. Nhưng vết trầy rất nhỏ có thể khó thấy, nên vẫn nên cho bác sĩ xem.

+Tiêm phòng dại cho trẻ mấy mũi?

Thường 3–5 buổi tiêm trong khoảng một tuần đến một tháng, tùy loại vắc xin và cách tiêm, có khi kèm huyết thanh. Nếu con vật nhà còn khỏe sau 10 ngày, bác sĩ có thể cho dừng sớm.

+Bị chuột cắn có phải tiêm phòng dại không?

Chuột và các loài gặm nhấm hiếm khi truyền bệnh dại, nên thường không cần. Vẫn cần rửa vết thương kỹ và đưa con đi khám vì vết chuột cắn dễ nhiễm khuẩn.

Nguồn tham khảo

  1. Rabies vaccines: WHO position paper – April 2018 — WHO
  2. WHO Expert Consultation on Rabies: third report (TRS 1012) — WHO
  3. Animal and human bites — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị mèo cào

    Khi con bị mèo cào trầy da, rửa ngay dưới vòi nước chảy với xà phòng khoảng 15 phút, sát khuẩn, rồi đưa con đến cơ sở tiêm chủng hoặc cơ sở y tế trong ngày để bác sĩ quyết định tiêm phòng dại, kể cả khi là mèo nhà. Ở Việt Nam mèo cũng truyền bệnh dại, và vết cào làm xước da hay chảy máu đều cần được đánh giá. Ngoài ra, vài ngày đến vài tuần sau vết cào, một số trẻ bị bệnh mèo cào: nổi nốt đỏ ở chỗ cào rồi sưng hạch gần đó, thường nhẹ nhưng nên đi khám. Đi cấp cứu ngay khi vết cào sâu, chảy máu không cầm, ở mặt, mắt, đầu, cổ, hoặc con mèo có dấu hiệu dại.

  • Trẻ bị chuột cắn

    Khi con bị chuột cắn, rửa vết thương ngay dưới vòi nước chảy với xà phòng khoảng 15 phút, sát khuẩn, che gạc sạch rồi đưa con đi khám trong ngày để bác sĩ xem vết thương, quyết định tiêm uốn ván và có cần kháng sinh không. Chuột hầu như không truyền bệnh dại nên thường không phải tiêm phòng dại, nhưng việc này do bác sĩ quyết định, nhất là khi con vật không chắc là chuột. Trong khoảng 3 tuần sau khi bị cắn, nếu con sốt, rét run, nổi ban, đau mỏi cơ, sưng đau khớp, hãy đưa con đi khám ngay và kể là con bị chuột cắn. Đi cấp cứu khi vết cắn chảy máu không cầm, con cứng hàm, khó thở, li bì, vàng da hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Nuôi chó mèo khi có con nhỏ

    Nhà có con nhỏ vẫn nuôi chó mèo được, nếu giữ ba nguyên tắc: không bao giờ để trẻ nhỏ một mình với con vật, kể cả con vật hiền; tiêm phòng dại và tẩy giun cho chó mèo đều đặn; cho con rửa tay sau khi chơi với thú và trước khi ăn, không để thú liếm mặt con. Mọi vết cắn, cào làm trầy da cần rửa ngay dưới vòi nước với xà phòng khoảng 15 phút và đưa con đi khám trong ngày để bác sĩ quyết định tiêm phòng dại. Gọi 115 hoặc 113 nếu con bị chó tấn công, vết cắn sâu chảy máu nhiều, hoặc con khó thở, sưng môi khi gần thú.

  • Lịch tiêm chủng

    Trẻ ở Việt Nam được tiêm miễn phí các vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại trạm y tế, bắt đầu từ mũi viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh, tiếp theo là các mũi lúc 2, 3, 4, 5 tháng, 9 tháng, 12 tháng và 18 tháng; chương trình nay có cả vắc xin rota, còn phế cầu và HPV đang được triển khai dần theo từng địa phương. Bố mẹ có thể tiêm thêm các vắc xin dịch vụ như cúm, thủy đậu, viêm gan A, não mô cầu, sởi-quai bị-rubella. Lịch cụ thể của con hãy theo sổ tiêm chủng hoặc ứng dụng tiêm chủng và lịch hẹn của trạm y tế. Lỡ mũi nào thì đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu.

  • Vết đứt tay, trầy xước

    Với vết đứt hay trầy xước nhỏ: lấy gạc hoặc khăn sạch ấn chặt liên tục khoảng 10 phút, không mở ra xem giữa chừng; khi máu cầm thì rửa bằng nước sạch, xà phòng quanh vết thương, rồi che bằng băng gạc sạch. Đưa con đi khám trong ngày nếu vết rách toác miệng, sâu, dài hơn khoảng 1 cm, ở mặt hoặc lòng bàn tay, bẩn đất cát, do đinh gỉ hay súc vật cắn, hoặc con chưa tiêm đủ mũi uốn ván. Gọi 115 hoặc 113 khi máu phun thành tia hoặc vẫn chảy sau 10 phút ấn chặt.

  • Cầm máu vết thương

    Cách cầm máu tốt nhất cho gần như mọi vết thương là ấn chặt trực tiếp: đặt gạc, khăn sạch hoặc áo sạch lên vết thương, ấn mạnh liên tục khoảng 10 phút, không mở ra xem; máu thấm qua thì đặt thêm lớp mới lên trên. Không rắc thuốc lào, bột cà phê, tro bếp, nhọ nồi hay đắp lá lên vết thương, và không buộc garô cho vết thương thông thường. Gọi 115 hoặc 113 khi máu phun thành tia, vẫn chảy nhiều sau 10 phút ấn chặt, vết thương ở cổ, ngực, bụng, hoặc con tái nhợt, vã mồ hôi, lả đi.

Chủ đề khác