Sơ cứu và an toàn

Cầm máu vết thương cho trẻ: ấn chặt đúng cách và khi nào gọi cấp cứu

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Cách cầm máu tốt nhất cho gần như mọi vết thương là ấn chặt trực tiếp: đặt gạc, khăn sạch hoặc áo sạch lên vết thương, ấn mạnh liên tục khoảng 10 phút, không mở ra xem; máu thấm qua thì đặt thêm lớp mới lên trên. Không rắc thuốc lào, bột cà phê, tro bếp, nhọ nồi hay đắp lá lên vết thương, và không buộc garô cho vết thương thông thường. Gọi 115 hoặc 113 khi máu phun thành tia, vẫn chảy nhiều sau 10 phút ấn chặt, vết thương ở cổ, ngực, bụng, hoặc con tái nhợt, vã mồ hôi, lả đi.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Máu phun thành tia, chảy ồ ạt, hoặc vẫn chảy nhiều sau 10 phút ấn chặt liên tục: tiếp tục ấn và gọi 115 hoặc 113.
  • Vết thương ở cổ, ngực, bụng, bẹn, dù trông nhỏ, vì có thể chảy máu bên trong.
  • Con tái nhợt, da lạnh ẩm, vã mồ hôi, chóng mặt, lơ mơ, thở nhanh, tim đập nhanh sau khi mất máu.
  • Có vật như mảnh kính, que, dao còn cắm trong vết thương: không rút ra, ấn hai bên vật đó và đi cấp cứu.
  • Vết thương sâu thấy mỡ, cơ, xương; đứt rời một phần ngón tay; hoặc con tê, không cử động được phía dưới vết thương.
  • Con nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc có máu, đi tiểu ra máu sau một cú va đập mạnh.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Vết đứt toác miệng, xuyên qua da, dài hơn khoảng 1 cm, hoặc ở mặt, môi, lòng bàn tay: đi khám càng sớm càng tốt để được khâu hoặc dán.
  • Vết thương bẩn đất cát, gỉ sắt, đinh đâm sâu, hoặc do chó, mèo, người cắn.
  • Con chưa tiêm đủ các mũi có thành phần uốn ván, hoặc bố mẹ không nhớ.
  • Con hay chảy máu lâu bất thường dù chỉ xước nhẹ, dễ bầm tím, chảy máu cam, chảy máu chân răng nhiều; hoặc con có bệnh máu khó đông, đang dùng thuốc chống đông.
  • Vài ngày sau vết thương sưng đỏ, nóng, đau tăng, chảy mủ, có vệt đỏ chạy lên, hoặc con sốt.

Ấn chặt cầm máu từng bước

  • Rửa tay hoặc đeo găng, túi nilon sạch nếu có, để tránh dính máu vào vết xước của mình. Giữ bình tĩnh và nói với con bằng giọng nhẹ nhàng; nhìn thấy máu làm trẻ rất sợ.
  • Cho con ngồi hoặc nằm xuống để con không ngất. Nếu thấy vật cắm trong vết thương, không rút ra.
  • Đặt gạc, khăn sạch, hoặc một mảnh áo sạch gấp nhiều lớp lên vết thương và ấn mạnh, đều tay, liên tục khoảng 10 phút. Không có gì thì ấn bằng tay. Không mở ra xem giữa chừng, đó là lý do hay gặp nhất khiến máu chảy lại.
  • Vết thương ở tay, chân thì nâng cao hơn tim trong lúc ấn, nếu con không bị gãy xương.
  • Nếu máu thấm qua, đặt thêm một lớp gạc lên trên và ấn tiếp. Không bóc lớp cũ ra vì sẽ làm bong cục máu đông đang hình thành.
  • Khi máu đã cầm, quấn băng giữ gạc tại chỗ, đủ chặt để giữ nhưng không chặt đến mức ngón tay, ngón chân phía dưới tím, lạnh hay tê. Ấn vào móng phía dưới vài giây: màu hồng phải trở lại trong khoảng 2 giây, nếu không thì nới băng.
  • Nếu sau 10 phút ấn liên tục máu vẫn chảy nhiều, hoặc máu phun thành tia, gọi 115 hoặc 113 và tiếp tục ấn chặt trên đường đi.

Vì sao không nên tự garô

Nhiều người quen lấy dây chun, dây vải buộc thật chặt phía trên vết thương để cầm máu. Với vết đứt tay, đứt chân thông thường, việc này không cần thiết: ấn chặt trực tiếp cầm được gần như mọi vết chảy máu ngoài da. Buộc garô sai cách hoặc quá lâu làm thiếu máu cả phần tay chân phía dưới, có thể làm tổn thương dây thần kinh và cơ.

Garô chỉ dành cho chảy máu ồ ạt đe dọa tính mạng ở tay hoặc chân mà ấn chặt liên tục không cầm được, trong lúc chờ cấp cứu, tốt nhất theo hướng dẫn của nhân viên y tế qua điện thoại. Khi đã phải garô, ghi lại giờ buộc và báo cho nhân viên cấp cứu.

Khi con mất nhiều máu

Trẻ có ít máu hơn người lớn nên mất một lượng máu trông không nhiều cũng có thể nguy hiểm. Dấu hiệu sốc do mất máu: da tái, lạnh, ẩm, vã mồ hôi, chóng mặt, lơ mơ, thở nhanh, tim đập nhanh.

Trong lúc chờ xe cấp cứu, tiếp tục ấn chặt vết thương, cho con nằm phẳng và giữ ấm bằng áo, chăn. Nếu con không bị chấn thương đầu, cổ, lưng hay chân, có thể kê chân con cao khoảng 30 cm. Không cho con ăn uống gì vì con có thể cần phẫu thuật.

Chảy máu ở những chỗ đặc biệt

  • Da đầu: có rất nhiều mạch máu nên chảy nhiều dù vết rách nhỏ; ấn chặt 10 phút thường cầm được. Nếu con va đầu, theo dõi thêm các dấu hiệu chấn thương đầu.
  • Môi, lưỡi, trong miệng: cho con ngồi, cúi người về trước, ấn gạc sạch vào chỗ chảy máu khoảng 10 phút; ngậm đá bọc khăn giúp giảm sưng.
  • Chảy máu cam: cho con ngồi, cúi đầu về trước, bóp chặt phần mềm của mũi 10–15 phút; không ngửa đầu ra sau.
  • Mắt: không ấn mạnh vào nhãn cầu; che nhẹ bằng gạc sạch và đưa con đi cấp cứu mắt.
  • Cổ, ngực, bụng, bẹn: ấn nhẹ nhàng nhưng liên tục và gọi 115 hoặc 113 ngay.

Sau khi máu đã cầm

Với vết thương nhỏ, rửa dưới vòi nước sạch hoặc nước đóng chai khoảng 5 phút, dùng xà phòng rửa vùng da xung quanh, gỡ nhẹ đất cát rồi che băng sạch. Vết thương lớn, sâu thì không cố rửa ở nhà vì dễ làm chảy máu lại; giữ nguyên gạc và đưa con đi khám.

Mang sổ tiêm chủng khi đi khám để bác sĩ quyết định con có cần tiêm thêm vắc xin hay huyết thanh uốn ván không. Bác sĩ sẽ khâu, dán hoặc băng vết thương tùy độ sâu và vị trí.

Chăm sóc con tại nhà

  • Trong nhà nên có sẵn gạc vô khuẩn, băng cuộn, băng dán, găng tay dùng một lần, để ở chỗ người lớn lấy nhanh được.
  • Thay băng mỗi ngày hoặc khi băng ướt, bẩn; giữ vết thương sạch, khô.
  • Giảm đau cho con bằng paracetamol theo cân nặng, 10–15 mg/kg mỗi lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ. Không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.
  • Rửa tay sạch sau khi sơ cứu; giặt riêng khăn, áo dính máu.
  • Cất dao, kéo, dao cạo, đồ thủy tinh ngoài tầm tay trẻ nhỏ; dạy trẻ lớn cách cầm dao, kéo an toàn.
  • Nếu con hay chảy máu lâu hoặc dễ bầm, ghi lại những lần đó để kể cho bác sĩ.

Hiểu lầm thường gặp

Rắc thuốc lào, bột cà phê, tro bếp, nhọ nồi lên vết thương cho máu đông nhanh.
Những thứ này không vô khuẩn, làm vết thương bẩn, dễ nhiễm trùng và uốn ván, lại khiến bác sĩ khó rửa sạch. Ấn chặt bằng gạc sạch 10 phút cầm máu tốt hơn.
Nhai lá cây, lá thuốc rồi đắp lên vết đứt để cầm máu.
Lá và nước bọt mang theo vi khuẩn vào vết thương. Chỉ cần ấn chặt bằng vải sạch rồi rửa bằng nước sạch.
Cứ chảy máu là phải buộc garô thật chặt phía trên vết thương.
Với vết thương thông thường, garô không cần và có thể gây hại cho tay chân phía dưới. Ấn chặt trực tiếp liên tục là cách đúng.
Phải mở gạc ra xem máu đã cầm chưa.
Mở ra xem làm bong cục máu đông và máu chảy lại. Giữ ấn đủ 10 phút liên tục, máu thấm qua thì đặt thêm gạc lên trên.

Bố mẹ hay hỏi

+Ấn cầm máu bao lâu thì đủ?

Khoảng 10 phút liên tục, không mở ra xem. Nếu sau 10 phút máu vẫn chảy nhiều hoặc phun thành tia, gọi 115 hoặc 113 và tiếp tục ấn.

+Có nên rắc bột cầm máu, đắp lá cho vết thương không?

Không. Bột cà phê, thuốc lào, tro bếp, lá cây làm bẩn vết thương và dễ nhiễm trùng. Ấn chặt bằng gạc sạch là đủ cho phần lớn vết thương.

+Khi nào cần buộc garô cho trẻ?

Gần như không bao giờ với vết thương thông thường. Chỉ khi máu ở tay chân chảy ồ ạt đe dọa tính mạng mà ấn chặt không cầm được, trong lúc chờ cấp cứu và tốt nhất theo hướng dẫn của nhân viên y tế qua điện thoại.

+Vết đứt nhỏ nhưng chảy máu mãi không cầm có sao không?

Nếu đã ấn đúng 10 phút mà vẫn chảy, hãy đưa con đi khám. Con hay chảy máu lâu, dễ bầm tím có thể có rối loạn đông máu, cần bác sĩ xét nghiệm.

+Con thấy máu thì ngất, phải làm sao?

Cho con nằm xuống ngay, kê cao chân nếu không có chấn thương, nới quần áo chật và tiếp tục ấn vết thương. Phần lớn trẻ tỉnh lại sau vài giây; nếu con không tỉnh hoặc không thở bình thường, gọi 115 hoặc 113.

Nguồn tham khảo

  1. Cuts and grazes — NHS (Anh)
  2. Bleeding — Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (MedlinePlus)
  3. Skin Injury (symptom checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. Treating Cuts — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Vết đứt tay, trầy xước

    Với vết đứt hay trầy xước nhỏ: lấy gạc hoặc khăn sạch ấn chặt liên tục khoảng 10 phút, không mở ra xem giữa chừng; khi máu cầm thì rửa bằng nước sạch, xà phòng quanh vết thương, rồi che bằng băng gạc sạch. Đưa con đi khám trong ngày nếu vết rách toác miệng, sâu, dài hơn khoảng 1 cm, ở mặt hoặc lòng bàn tay, bẩn đất cát, do đinh gỉ hay súc vật cắn, hoặc con chưa tiêm đủ mũi uốn ván. Gọi 115 hoặc 113 khi máu phun thành tia hoặc vẫn chảy sau 10 phút ấn chặt.

  • Chảy máu cam

    Phần lớn chảy máu cam ở trẻ là lành tính, chảy từ phần trước của mũi và tự cầm khi sơ cứu đúng. Cho con ngồi, cúi người ra trước, bóp chặt phần mềm của mũi liên tục 10–15 phút và thở bằng miệng; không ngửa đầu ra sau. Nếu đã bóp đúng cách 10–15 phút mà máu vẫn chảy, chảy rất nhiều, chảy sau khi đập đầu hoặc con choáng, khó thở, hãy đưa con đi cấp cứu.

  • Ngã rách môi

    Môi và miệng có nhiều mạch máu nên chảy máu trông nhiều nhưng phần lớn cầm được ở nhà: dùng gạc hoặc khăn sạch ép môi vào răng liên tục 10 phút, không mở ra xem giữa chừng, rồi chườm lạnh. Vết rách nhỏ bên trong miệng thường lành trong 3–4 ngày. Đưa con đi khám trong ngày nếu vết rách há miệng, sâu, rách qua đường viền môi, ở lưỡi, hoặc răng lung lay, gãy. Đến cấp cứu ngay khi máu vẫn chảy sau 10 phút ép chặt, con khó thở, hoặc con ngã khi đang ngậm đũa, bút, bàn chải và vật đâm vào sâu trong họng.

  • Ngã xe trầy xước, bầm tím

    Phần lớn trẻ ngã xe đạp chỉ trầy đầu gối, khuỷu tay, lòng bàn tay và bầm tím, chăm được ở nhà: ấn cầm máu, rửa dưới vòi nước sạch khoảng 5 phút, gỡ hết đất cát, che băng sạch; chườm lạnh chỗ bầm khoảng 20 phút. Đi cấp cứu ngay nếu con va đầu trong một vụ tai nạn giao thông hoặc ngã khi xe đang chạy nhanh, kể cả khi con có vẻ bình thường, hoặc nếu con ngất, nôn nhiều, đau bụng sau khi ghi đông thúc vào bụng, tay chân biến dạng hay không cử động được. Đi khám trong ngày khi vết thương toác miệng, còn bẩn sau 15 phút rửa, hoặc con chưa tiêm đủ mũi uốn ván.

  • Trẻ bị chó mèo cắn

    Ở Việt Nam, bệnh dại vẫn lưu hành và mỗi năm vẫn có người tử vong, phần lớn vì không tiêm phòng sau khi bị chó cắn; khi đã lên cơn dại thì gần như không cứu được. Ngay khi con bị chó, mèo cắn, cào trầy da hoặc liếm vào vết xước, rửa vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng khoảng 15 phút, sát khuẩn, rồi đưa con đến cơ sở tiêm chủng hoặc cơ sở y tế trong ngày để được khám và tiêm vắc xin phòng dại, có khi kèm huyết thanh kháng dại. Đi cấp cứu ngay khi vết cắn chảy máu nhiều, sâu, ở mặt, đầu, cổ, bàn tay, bộ phận sinh dục, hoặc con vật có dấu hiệu dại.

  • Tủ thuốc gia đình có con nhỏ

    Tủ thuốc cho nhà có con nhỏ chỉ cần vài thứ dùng đúng: nhiệt kế điện tử, paracetamol dạng phù hợp với cân nặng của con kèm xi lanh đong, oresol giảm áp lực thẩm thấu, nước muối sinh lý 0,9%, đồ sơ cứu vết thương và túi chườm lạnh. Không cần thuốc cầm tiêu chảy, thuốc ho, kháng sinh dự trữ hay aspirin cho trẻ. Quan trọng nhất là cất mọi thuốc trên cao, có khóa, ngoài tầm với của trẻ; nếu con uống nhầm thuốc, đưa con đến cấp cứu ngay, mang theo vỏ thuốc.

Chủ đề khác