Sơ cứu và an toàn

Trẻ bị gãy xương: dấu hiệu nhận biết, sơ cứu và khi nào gọi 115

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi

Trả lời nhanh

Nghi con gãy xương khi sau ngã hay va đập, chỗ đau sưng, bầm, đau chói khi ấn vào một điểm trên xương, hoặc con không chịu cử động, không chịu đứng; con vẫn cử động được cũng chưa loại trừ gãy xương. Giữ yên chi ở đúng tư thế đang có, không nắn, không kéo, nẹp tạm và đưa con đi khám để chụp phim; không cho con ăn uống trên đường đi. Gọi 115 hoặc 113 khi xương lòi ra ngoài da, chi cong vẹo, tay chân tê lạnh hoặc tím tái, hoặc nghi con bị chấn thương cổ, lưng, gãy xương đùi.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Xương lòi ra ngoài da, hoặc có vết thương hở chảy máu ngay chỗ đau.
  • Tay hoặc chân cong vẹo, gập góc bất thường.
  • Bàn tay, bàn chân bên bị thương tê bì, lạnh, tái nhợt hoặc tím.
  • Con ngã từ trên cao, bị tai nạn xe, kêu đau cổ, đau lưng hoặc tê yếu tay chân: không tự di chuyển con, gọi 115 hoặc 113.
  • Nghi gãy xương đùi hoặc xương chậu: con đau dữ dội ở đùi, háng, không thể nhấc chân.
  • Con da lạnh, vã mồ hôi, tái xám, thở nhanh, lả đi sau chấn thương.
  • Chấn thương kèm va đập đầu: con lơ mơ, nôn nhiều, co giật.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Sau ngã, con sưng, bầm, đau chói khi ấn vào một điểm trên xương, hoặc không chịu dùng tay, đi khập khiễng: đi khám và chụp phim trong ngày.
  • Trẻ nhỏ chưa nói được khóc khi bế, khi chạm vào tay chân, không chịu bò, không chịu đứng sau một cú ngã.
  • Đau quanh khớp ở tuổi đang lớn (cổ tay, khuỷu, đầu gối, cổ chân) không giảm sau 1–2 ngày.
  • Đang bó bột hoặc nẹp mà con đau tăng, tê bì, ngón tay ngón chân tái hoặc tím: quay lại cơ sở y tế ngay.
  • Bột bị nứt, lỏng, ướt sũng, có mùi hôi, hoặc con sốt khi đang bó bột.
  • Trẻ chưa biết đi bị sưng đau tay chân mà không rõ vì sao.

Nhận biết con có thể bị gãy xương

Gãy xương ở trẻ hay gặp nhất ở cổ tay, cẳng tay, khuỷu tay và xương đòn, thường do ngã khi chạy nhảy, đi xe đạp, chơi thể thao hoặc ngã từ giường, cầu thang. Dấu hiệu thường gặp là đau, sưng, bầm tím, con giữ chặt tay chân bị đau và không chịu cử động.

Bố mẹ hay nghĩ con còn cử động được thì không gãy. Thực tế, trẻ vẫn có thể cử động khi bị gãy xương, nhất là gãy nhẹ. Đau chói khi ấn vào đúng một điểm trên xương là dấu hiệu đáng chú ý. Chỉ chụp phim mới biết chắc xương có gãy không.

Xương của trẻ khác người lớn thế nào

Xương trẻ mềm và dẻo hơn, nên hay bị gãy kiểu cành tươi (xương cong và nứt một bên) hoặc gãy phồng vỏ (xương bị lún, phồng lên mà không gãy rời). Những kiểu gãy này dễ bị nhầm với bong gân.

Gần hai đầu xương dài của trẻ có sụn tăng trưởng, phần giúp xương dài ra. Đây là vùng yếu nhất của xương đang lớn. Tổn thương ở sụn tăng trưởng cần được khám sớm và theo dõi lâu, thường từ một năm đến một năm rưỡi, vì nếu lành không tốt có thể làm tay chân lệch hoặc dài ngắn không đều.

Sơ cứu trước khi đến cơ sở y tế

  • Giữ tay chân bị đau ở đúng tư thế đang có. Không nắn, không kéo cho thẳng, không xoa bóp.
  • Nẹp tạm để hạn chế cử động: dùng bìa cứng, báo hoặc tạp chí cuộn lại, buộc nhẹ phía trên và phía dưới chỗ đau. Với tay, có thể dùng khăn to làm đai treo tay trước ngực.
  • Với trẻ lớn, chườm lạnh bằng túi đá bọc trong khăn mỏng khoảng 20 phút. Với trẻ nhỏ và trẻ dưới 1 tuổi, không chườm đá vì lạnh quá có thể làm tổn thương da; chỉ dùng khăn mát.
  • Tháo nhẫn, vòng tay, đồng hồ ở bên bị thương trước khi sưng to.
  • Nếu có vết thương hở: lấy gạc hoặc vải sạch ấn nhẹ quanh để cầm máu, che lại. Không đẩy xương vào trong, không rửa sâu vào vết thương.
  • Không cho con ăn uống gì trên đường đi, phòng khi con cần gây mê để nắn xương. Hỏi nhân viên y tế trước khi cho con uống thuốc giảm đau.
  • Nghi gãy chân, gãy đùi, chấn thương cổ hay lưng: không tự bế con đi, gọi 115 hoặc 113 để nhân viên cấp cứu cố định và chuyển con.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ khám, chụp phim X-quang để xem đường gãy. Phần lớn gãy xương ở trẻ chỉ cần bó bột hoặc nẹp. Nếu xương lệch, bác sĩ sẽ nắn lại, có khi cần gây mê; một số trường hợp như gãy hở, gãy qua sụn tăng trưởng, gãy lệch nhiều có thể cần phẫu thuật.

Xương trẻ lành nhanh hơn người lớn, thường trong vài tuần tùy vị trí và tuổi. Sau khi tháo bột, chỗ gãy có thể sờ thấy một cục cứng; đó là can xương, sẽ dần tròn lại trong vài tháng. Con cần tái khám đúng hẹn, nhất là khi gãy gần khớp.

Chăm con khi đang bó bột

  • Trong 2–3 ngày đầu, kê tay hoặc chân bó bột cao hơn tim khi con nằm, ngồi để giảm sưng.
  • Cho con cử động các ngón tay, ngón chân thường xuyên. Kiểm tra ngón có hồng, ấm, cử động được không.
  • Giữ bột khô khi tắm bằng cách bọc túi nilon kín; không tự cắt, sửa bột.
  • Quay lại cơ sở y tế ngay nếu con đau tăng dần, tê bì, ngón tái hoặc tím, bột nứt, lỏng, ướt sũng hoặc có mùi hôi.

Phòng gãy xương cho con

  • Cho con đội mũ bảo hiểm khi ngồi xe máy, đi xe đạp, xe đạp điện, trượt patin; đeo bảo vệ cổ tay, đầu gối khi trượt ván.
  • Lắp chấn song, khóa cửa sổ, ban công; chặn cầu thang khi có trẻ nhỏ; không để con nhảy trên giường tầng.
  • Cho con vận động, chạy nhảy ngoài trời đều đặn, ăn đủ sữa và thực phẩm giàu canxi, ra nắng hợp lý để xương chắc khỏe.

Chăm sóc con tại nhà

  • Sau khi về nhà, dùng thuốc giảm đau theo đúng hướng dẫn của bác sĩ; paracetamol tính theo cân nặng, 10–15 mg/kg mỗi lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ.
  • Kê cao chi bó bột trong vài ngày đầu và cho con cử động ngón tay, ngón chân.
  • Giữ bột khô, sạch; không chọc que hay thước vào trong bột để gãi, vì dễ trầy da và nhiễm trùng.
  • Cho con nghỉ thể thao, chạy nhảy mạnh cho đến khi bác sĩ cho phép.
  • Đưa con tái khám đúng hẹn, kể cả khi con đã hết đau.
  • Cho con ăn đủ chất, uống đủ sữa hoặc thức ăn giàu canxi; không cần mua thuốc bổ xương khi bác sĩ không kê.

Hiểu lầm thường gặp

Con còn cử động được tay chân thì không gãy.
Trẻ vẫn có thể cử động khi bị gãy xương, nhất là gãy cành tươi hay gãy phồng vỏ. Đau chói ở một điểm trên xương sau ngã thì nên đi chụp phim.
Gãy xương thì đắp lá, bó thuốc nam hoặc nhờ thầy lang nắn là được.
Bó lá, nắn không đúng cách có thể làm xương liền lệch, chèn ép mạch máu gây hoại tử, nhiễm trùng da, và làm chậm việc điều trị đúng. Hãy đưa con đến cơ sở y tế.
Xoa dầu nóng, rượu thuốc cho nhanh tan bầm.
Xoa bóp làm chỗ gãy di lệch thêm và sưng nhiều hơn. Chỉ giữ yên, chườm mát và đi khám.
Trẻ con mau lành, gãy xương không cần tái khám.
Xương trẻ lành nhanh, nhưng gãy gần sụn tăng trưởng cần được theo dõi lâu để phát hiện sớm xương lệch hay chậm lớn.

Bố mẹ hay hỏi

+Làm sao phân biệt gãy xương và bong gân ở trẻ?

Nhìn bằng mắt rất khó phân biệt, vì cả hai đều sưng đau. Ở trẻ đang lớn, chấn thương quanh khớp hay là gãy xương hoặc tổn thương sụn tăng trưởng, nên khi con đau chói trên xương, không chịu dùng tay hay đi khập khiễng, hãy cho con đi chụp phim.

+Trẻ gãy tay bao lâu thì lành?

Thường vài tuần, trẻ càng nhỏ xương lành càng nhanh. Thời gian bó bột cụ thể do bác sĩ quyết định theo vị trí và kiểu gãy.

+Có nên cho con uống canxi để mau liền xương không?

Con cần ăn đủ canxi và vitamin D qua bữa ăn hằng ngày, như sữa, sữa chua, đậu phụ, tôm cá nhỏ. Chỉ uống thêm thuốc khi bác sĩ khuyên.

+Con bị gãy xương có cần nhịn ăn trước khi đến viện không?

Có. Không cho con ăn uống trên đường đi, vì con có thể cần gây mê để nắn xương hoặc mổ.

+Bó bột rồi mà con kêu đau nhiều hơn thì làm sao?

Đau tăng dần, tê, ngón tái hoặc tím có thể là bột quá chặt, chèn ép mạch máu. Đưa con quay lại cơ sở y tế ngay, không chờ đến hẹn.

Nguồn tham khảo

  1. Children and Broken Bones — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Broken arm or wrist — NHS (Anh)
  3. Broken leg — NHS (Anh)
  4. Growth Plate Fractures — Viện Hàn lâm Phẫu thuật Chỉnh hình Hoa Kỳ (OrthoInfo)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Bong gân khi chơi thể thao

    Bong gân là khi dây chằng quanh khớp bị giãn hoặc rách, hay gặp nhất ở cổ chân khi con bị lật chân lúc chạy, nhảy, đá bóng, bóng rổ. Trong 2–3 ngày đầu: cho khớp nghỉ, chườm lạnh 15–20 phút mỗi 2–3 giờ, băng ép vừa phải và kê cao; tránh xoa dầu nóng, rượu thuốc, xoa bóp. Đi khám ngay khi khớp biến dạng, tê lạnh hoặc tím chân tay, đau chói ngay trên xương, hoặc con không tự đi được bốn bước; ở tuổi đang lớn, chấn thương quanh khớp có thể là gãy xương hoặc tổn thương sụn tăng trưởng.

  • Trẻ ngã đập đầu

    Phần lớn trẻ ngã đập đầu chỉ bị u, bầm ngoài da và khóc ngay sau ngã, rồi chơi lại bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con ngất dù chỉ vài giây, co giật, nôn nhiều lần, li bì khó đánh thức, lẫn lộn, đi lại loạng choạng, chảy máu hoặc dịch trong từ tai, mũi, hoặc ngã từ trên cao. Nếu con vẫn bình thường, chườm lạnh chỗ u và theo dõi sát con trong 24–48 giờ đầu.

  • Trẻ đột ngột đi khập khiễng

    Trẻ đi khập khiễng thường do một chấn thương nhỏ như bong gân, vết xước, gai đâm, hoặc viêm khớp háng thoáng qua sau cảm cúm, tự hết trong 1–2 tuần. Nhưng khập khiễng không rõ lý do luôn cần được bác sĩ khám. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con sốt hoặc mệt kèm khập khiễng, không chịu dồn sức nặng lên chân, đột ngột đau háng, đùi hay gối, chân biến dạng, hoặc đau bụng dưới dữ dội; đau gối ở trẻ có thể đến từ khớp háng.

  • Trật khớp khuỷu do kéo tay

    Trẻ khoảng 1–4 tuổi bị kéo, nhấc bổng hay đu bằng tay có thể bị bán trật khớp khuỷu (còn gọi là trật đầu xương quay): con khóc ngay, buông thõng tay sát người và không chịu dùng tay đó, thường không sưng. Bác sĩ nắn lại trong vài giây và phần lớn trẻ dùng tay bình thường sau ít phút. Bố mẹ không tự nắn; đưa con đi khám trong ngày, và đi cấp cứu ngay nếu tay sưng to, biến dạng, bầm tím hoặc con bị ngã chống tay, vì đó có thể là gãy xương.

  • Vết đứt tay, trầy xước

    Với vết đứt hay trầy xước nhỏ: lấy gạc hoặc khăn sạch ấn chặt liên tục khoảng 10 phút, không mở ra xem giữa chừng; khi máu cầm thì rửa bằng nước sạch, xà phòng quanh vết thương, rồi che bằng băng gạc sạch. Đưa con đi khám trong ngày nếu vết rách toác miệng, sâu, dài hơn khoảng 1 cm, ở mặt hoặc lòng bàn tay, bẩn đất cát, do đinh gỉ hay súc vật cắn, hoặc con chưa tiêm đủ mũi uốn ván. Gọi 115 hoặc 113 khi máu phun thành tia hoặc vẫn chảy sau 10 phút ấn chặt.

  • Bổ sung canxi cho trẻ

    Phần lớn trẻ bú mẹ hoặc sữa công thức, rồi lớn lên có sữa, sữa chua, cá tôm, đậu, rau xanh mỗi ngày đã đủ canxi và không cần uống thêm viên canxi. Theo Bộ Y tế, trẻ 1–3 tuổi cần khoảng 500 mg canxi mỗi ngày, 4–6 tuổi khoảng 600 mg, 7–9 tuổi khoảng 650–700 mg, từ 10 đến 19 tuổi 1.000 mg. Ra mồ hôi trộm, giật mình, rụng tóc vành khăn hay chậm mọc răng không đủ để kết luận con thiếu canxi; chỉ bổ sung khi bác sĩ khám và thấy cần. Nếu con co giật, co quắp bàn tay bàn chân hay khó thở, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

Chủ đề khác