Theo tuổi · 15–18 tuổi

Sức khỏe tuổi thpt

Tâm lý và cảm xúc

Áp lực thi cử, lo âu, trầm cảm, bắt nạt, điện thoại và game.

Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng

  • Mất ngủ trước kỳ thi

    Khó ngủ một vài đêm trước kỳ thi rất hay gặp và thường hết khi thi xong. Điều cần làm là giữ giờ ngủ đều, tắt màn hình trước khi ngủ và không thức khuya học bù, vì ngủ…

  • Áp lực thi cử

    Hồi hộp trước kỳ thi là bình thường và một chút căng thẳng còn giúp con tập trung.

  • Lo âu ở tuổi teen

    Lo lắng trước bài kiểm tra hay khi vào lớp mới là bình thường. Con có thể đang bị rối loạn lo âu khi nỗi lo quá mức so với hoàn cảnh, kéo dài nhiều tuần, và làm con né…

  • Trầm cảm ở tuổi teen

    Trầm cảm ở học sinh thường biểu hiện bằng buồn bã hoặc cáu gắt gần như cả ngày, mất hứng thú với những việc trước đây con thích, kéo dài từ 2 tuần trở lên, kèm thay đổi…

  • Con có ý định tự làm hại bản thân

    Khi con nói muốn chết, muốn biến mất, hoặc bố mẹ thấy vết thương con tự gây ra, hãy coi đó là lời cầu cứu và đáp lại ngay trong hôm nay.

  • Con bị bắt nạt ở trường

    Bắt nạt là khi một hoặc nhiều bạn cố ý làm tổn thương con nhiều lần, bằng đánh, chửi, cô lập, chế giễu hoặc qua mạng.

  • Con nghiện điện thoại

    Điều đáng lo là điện thoại chiếm chỗ của giấc ngủ, việc học, bữa ăn, bạn bè và vận động, chứ con số giờ dùng chỉ là một phần.

  • Con nghiện game

    Phần lớn trẻ chơi game nhiều không mắc rối loạn chơi game. Đáng lo khi con không tự dừng được, game được ưu tiên hơn ăn, ngủ, học và bạn bè, và tình trạng đó kéo dài…

  • Con trượt nguyện vọng

    Sau khi trượt nguyện vọng 1 hay thi trượt, buồn, khóc, giận, xấu hổ và không muốn gặp ai trong vài ngày đến vài tuần là phản ứng bình thường.

  • Nói chuyện với con tuổi dậy thì

    Ở tuổi dậy thì, con cần riêng tư hơn và hay gắt gỏng, nhưng vẫn rất cần bố mẹ. Con dễ nói chuyện hơn khi bố mẹ nghe nhiều hơn khuyên, không phán xét ngay, và có những…

  • Hoảng loạn khi thi

    Run tay, tim đập nhanh, khó thở, đầu óc trống rỗng khi cầm đề là phản ứng báo động của cơ thể trước căng thẳng, thường gọi là cơn hoảng sợ (cơn hoảng loạn).

  • Con nhịn ăn để giảm cân

    Muốn giảm cân ở tuổi dậy thì là chuyện thường gặp, nhưng khi con bỏ bữa thường xuyên, sợ tăng cân dù đã gầy, ăn lén rồi nôn ra, hoặc tập luyện quá sức, đó có thể là rối…

  • So sánh con với con nhà người ta

    Bố mẹ so sánh con với bạn học, anh chị em hay "con nhà người ta" thường vì mong con cố gắng hơn, nhưng so sánh thường xuyên dễ làm con thấy mình kém cỏi, lo âu, giấu…

  • Bố mẹ ly hôn

    Phần lớn trẻ buồn, lo, cáu gắt hoặc học sa sút trong vài tháng đầu sau khi bố mẹ chia tay, rồi phần lớn dần thích nghi theo thời gian, nhất là khi con thấy mình vẫn an…

  • Con tự ti về ngoại hình

    Ở tuổi dậy thì, cơ thể thay đổi nhanh, cộng với mạng xã hội và những lời trêu chọc, nên rất nhiều em thấy không hài lòng về ngoại hình.

  • Con không muốn học ngành bố mẹ chọn

    Bất đồng về chọn ngành rất thường gặp ở lớp 11, lớp 12, và giải quyết được nếu cả nhà cùng tìm hiểu thay vì ép nhau.

  • Rối loạn lo âu xã hội

    Rối loạn lo âu xã hội (ám ảnh sợ xã hội) là nỗi sợ bị người khác nhìn, đánh giá hay chê cười, mạnh đến mức con né tránh phát biểu, lên bảng, ăn trước mặt bạn, gặp người…

  • Rối loạn hoảng sợ

    Cơn hoảng sợ là những đợt sợ hãi dữ dội đến đột ngột, kèm tim đập nhanh, khó thở, run, chóng mặt, cảm giác sắp chết;

  • Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD)

    Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD) là khi con có những ý nghĩ, hình ảnh đáng sợ cứ lặp lại trong đầu (ám ảnh) và phải làm đi làm lại một việc như rửa tay, kiểm tra, sắp…

  • Con học hay mất tập trung

    Con mất tập trung khi học thường do thiếu ngủ, điện thoại và mạng xã hội, bài vở quá sức, lo âu hoặc buồn chán.

  • Con lười học, chán học

    Trẻ chán học hiếm khi chỉ vì lười. Thường có một lý do phía sau: bài quá sức, khó khăn đọc viết hay tính toán, thiếu ngủ, điện thoại và game, bị bắt nạt, áp lực điểm số,…

  • Con muốn bỏ học

    Khi con nói muốn bỏ học, đó thường là tín hiệu con đang gặp chuyện khó: bị bắt nạt, học không theo kịp, áp lực thi cử, lo âu, trầm cảm, mâu thuẫn gia đình hoặc bị bạn bè…

  • Con mất người thân

    Khi trong nhà có người mất, trẻ ở tuổi nào cũng đau buồn, nhưng mỗi tuổi một khác: trẻ nhỏ bám người, hỏi đi hỏi lại bao giờ người đó về, có khi đái dầm trở lại;

  • Kỳ vọng quá cao vào con

    Kỳ vọng giúp con cố gắng khi nó vừa sức và con thấy mình được thương dù kết quả thế nào.

  • Con bị điểm kém

    Một bài điểm kém là chuyện học sinh nào cũng gặp. Khi con mang điểm kém về, bố mẹ giữ bình tĩnh, hỏi con thấy bài khó ở đâu trước khi chê, không đánh, không so sánh, rồi…

  • Học thêm quá nhiều

    Học thêm vừa đủ, đúng chỗ con hổng có thể giúp con. Khi lịch học thêm kín đến mức con ngủ không đủ (trẻ 6–12 tuổi cần 9–12 tiếng, tuổi teen 8–10 tiếng), không còn thời…

  • Con không có bạn, bị cô lập

    Có những giai đoạn con ít bạn hoặc bị nhóm bạn gạt ra là chuyện nhiều trẻ gặp, và phần lớn sẽ qua khi được bố mẹ nâng đỡ.

  • Con tuổi dậy thì nổi loạn

    Ở tuổi dậy thì, con cãi lại nhiều hơn, cần riêng tư hơn và muốn tự quyết là một phần bình thường của việc lớn lên; tranh cãi thường nhiều nhất trong khoảng 14–17 tuổi.

  • Con thu mình trong phòng

    Tuổi teen cần nhiều thời gian riêng hơn, nên con hay ở trong phòng và ít kể chuyện với bố mẹ là điều thường gặp.

  • Con nói mình đồng tính

    Đồng tính, song tính hay chuyển giới không phải là bệnh và không cần chữa: Tổ chức Y tế Thế giới đã bỏ đồng tính khỏi danh sách bệnh tâm thần từ năm 1990, và Bộ Y tế…

  • Con yêu sớm

    Rung động, thích một bạn hay có người yêu ở tuổi học sinh là một phần bình thường của việc lớn lên, và tình cảm đó rất thật với con.

  • Con xem phim người lớn

    Nhiều trẻ gặp nội dung khiêu dâm trên mạng sớm hơn bố mẹ nghĩ, khoảng một trong bảy em lần đầu thấy trước 11 tuổi, và nhiều em tình cờ thấy chứ không chủ động tìm.

  • Con bị bắt nạt trên mạng

    Bắt nạt trên mạng là khi con bị nhắn tin chửi bới, đe dọa, bị đăng ảnh chế, tung tin đồn, bị lập nhóm nói xấu hay bị cô lập trên mạng xã hội, game, ứng dụng nhắn tin.

  • Mạng xã hội an toàn cho con

    Đa số mạng xã hội yêu cầu người dùng từ 13 tuổi, và từ 1/7/2026, theo Luật An ninh mạng 2025, khi trẻ em dùng dịch vụ phải đăng ký tài khoản thì cha mẹ hoặc người giám…

  • Con hút thuốc lá, thuốc lá điện tử

    Thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đều chứa nicotine, một chất gây nghiện mạnh có hại cho não đang phát triển của tuổi teen, và dùng chúng làm tăng khả năng con…

  • Dấu hiệu con dùng ma túy

    Dấu hiệu thường gặp khi con dùng ma túy hay chất gây nghiện là thay đổi rõ trong vài tuần đến vài tháng: bỏ những việc từng thích, đổi nhóm bạn, mệt mỏi, ngủ và ăn thất…

  • Con tự ti, thiếu tự tin

    Trẻ tự ti thường né việc mới vì sợ thất bại, bỏ cuộc rất nhanh, hay nói những câu như con chẳng làm được gì, không ai thích con.

  • Khi nào đưa con đi khám tâm lý

    Nên đưa con đi khám tâm lý khi những thay đổi về cảm xúc hay hành vi của con kéo dài nhiều tuần, làm con hoặc cả nhà khổ sở, hoặc cản trở việc học, việc sinh hoạt ở nhà…

  • Đường dây nóng hỗ trợ tâm lý

    Khi có người đang gặp nguy hiểm trước mắt, như nói muốn chết và đang tìm cách làm hại mình, gọi ngay 115 hoặc 113.

  • Con trốn học

    Con trốn học thường là dấu hiệu con đang gặp chuyện khó: bị bắt nạt, học không theo kịp, lo âu, buồn chán, mải chơi game, bị bạn bè lôi kéo hoặc căng thẳng trong nhà.

  • Con bị tống tiền bằng ảnh nhạy cảm

    Khi con bị đe dọa tung ảnh, clip nhạy cảm (kể cả ảnh bị ghép, làm giả bằng trí tuệ nhân tạo), việc đầu tiên là đứng về phía con và nói rõ đây không phải lỗi của con.

  • Con tâm sự với chatbot AI

    Nhiều học sinh dùng chatbot AI để học bài, và không ít em kể chuyện buồn với nó. Chatbot có thể giúp con sắp xếp suy nghĩ, nhưng nó không phải bác sĩ hay chuyên gia tâm…

  • Con buồn vì so sánh trên mạng

    So sánh mình với người khác là điều tự nhiên ở tuổi teen, nhưng mạng xã hội đầy ảnh đã chỉnh sửa, cuộc sống được chọn lọc và thuật toán liên tục đẩy thêm nội dung cùng…

  • Video ngắn và sự tập trung

    Chưa có bằng chứng chắc chắn rằng video ngắn trực tiếp làm hỏng khả năng tập trung, nhưng dùng màn hình quá mức ở tuổi đi học đi kèm khả năng kiểm soát chú ý kém hơn, và…

  • Bóng cười, khí cười

    Bóng cười là bóng bay bơm khí N2O (khí cười); hít vào gây hưng phấn, cười, chóng mặt trong chốc lát nên nhiều bạn trẻ nghĩ là vô hại.

  • Con hay quên

    Trẻ quên đồ, quên bài, quên lời dặn là chuyện rất thường gặp, vì khả năng ghi nhớ và tự sắp xếp của con còn phát triển đến hết tuổi teen.

  • ADHD ở tuổi teen và sinh viên

    Tăng động giảm chú ý (ADHD) thường không mất đi khi con lớn: tăng động giảm dần, nhưng khó tập trung, hay quên, trì hoãn, bốc đồng hay kéo dài qua tuổi teen và đến khi…

  • Ăn vô độ rồi nôn ra (bulimia)

    Chứng ăn vô độ tâm thần (bulimia) là một rối loạn ăn uống: con ăn rất nhiều trong một lúc như không dừng được, rồi tìm cách "bù lại" bằng nôn, dùng thuốc nhuận tràng,…

  • Trầm cảm có phải uống thuốc

    Không phải em nào bị trầm cảm cũng cần uống thuốc. Với trẻ dưới 18 tuổi, trị liệu tâm lý (trò chuyện với chuyên gia) và thay đổi sinh hoạt là cách chữa chính;

  • Trầm cảm có nên nghỉ học

    Con bị trầm cảm thường không cần nghỉ học hẳn. Giữ con gắn với trường, với lịch học được giảm tải và sự hỗ trợ của thầy cô, thường tốt hơn để con ở nhà dài ngày, vì càng…

  • Rối loạn lưỡng cực

    Rối loạn lưỡng cực là bệnh làm tâm trạng, năng lượng và giấc ngủ thay đổi rất mạnh theo từng đợt: có đợt hưng phấn quá mức (hưng cảm), có đợt buồn, kiệt sức (trầm cảm),…

  • Tâm thần phân liệt

    Tâm thần phân liệt thường bắt đầu từ cuối tuổi teen đến khoảng 30 tuổi, và hay đến từ từ: con thu mình, bỏ bê vệ sinh, ngủ thất thường, học sa sút, hay nghi ngờ người…

  • Sang chấn tâm lý ở trẻ

    Sau một biến cố đáng sợ như tai nạn, bão lũ, bị đánh, bị xâm hại hay chứng kiến bạo lực, trẻ thường gặp ác mộng, sợ hãi, bám người, đau bụng, đái dầm lại;

  • Con bị dụ dỗ trên mạng

    Kẻ dụ dỗ trẻ trên mạng thường làm thân từ từ: khen ngợi, tặng quà, nạp thẻ game, rủ sang ứng dụng nhắn tin riêng hoặc tin nhắn tự xóa, dặn con giữ bí mật, rồi xin ảnh…

  • Bạo lực gia đình và con

    Trẻ sống trong nhà có bạo lực bị tổn thương kể cả khi không bị đánh trực tiếp: chứng kiến người thân bị đánh, bị chửi bới, bị đe dọa có thể khiến con sợ hãi, mất ngủ,…

  • Khi bố mẹ tái hôn

    Khi bố hoặc mẹ tái hôn, con thường buồn vì hiểu rằng bố mẹ sẽ không quay lại với nhau, ghen với người mới, sợ mất tình thương, hoặc thấy có lỗi với bố (mẹ) ruột nếu quý…

  • Học sinh kiệt sức vì quá tải

    Học sinh kiệt sức khi lịch học kín kéo dài nhiều tuần, ngủ ít hơn 8 tiếng mỗi đêm, không còn giờ nghỉ và vận động: con mệt cả khi vừa ngủ dậy, học không vào, cáu gắt,…

  • Áp lực trường chuyên

    Vào trường chuyên, nhiều em từ chỗ luôn đứng đầu lớp nay đứng giữa hoặc cuối lớp, giữa những bạn giỏi như mình, và cảm thấy mình kém đi dù thật ra không phải.

  • Lớp 12 chưa biết chọn ngành

    Rất nhiều học sinh lớp 12 chưa biết mình muốn học ngành gì, và đó không phải là dấu hiệu con lười hay thiếu chí hướng.

  • Áp lực đồng trang lứa

    Áp lực đồng trang lứa là khi con làm theo bạn bè để được chấp nhận, kể cả những việc con không muốn: hút thuốc lá điện tử, uống rượu bia, đua xe, trêu chọc một bạn khác,…

  • Con bỏ nhà đi

    Khi con bỏ nhà đi hoặc mất liên lạc, hãy hành động ngay, không chờ 24 giờ: gọi điện, nhắn tin cho con, hỏi bạn bè, thầy cô, người thân, và báo công an ngay khi chưa tìm…

  • Con băn khoăn về giới tính

    Ở tuổi dậy thì, nhiều con băn khoăn mình thích bạn khác giới, cùng giới hay cả hai, hoặc thấy không thoải mái với giới tính được ghi khi sinh.

  • Con buồn vì thất tình

    Với tuổi teen, chia tay mối tình đầu có thể đau thật sự: khóc nhiều, mất ngủ, chán ăn, khó tập trung học trong vài ngày đến vài tuần là phản ứng thường gặp, và phần lớn…

  • Học sinh uống rượu bia

    Ở Việt Nam, người chưa đủ 18 tuổi bị cấm uống rượu bia và không ai được bán hay mời rượu bia cho các em (Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia 2019).

  • Con chơi cá độ, cờ bạc trên mạng

    Cá độ bóng đá, tài xỉu, casino trên mạng là đánh bạc, trái pháp luật ở Việt Nam, và học sinh, sinh viên dễ bị cuốn vào qua điện thoại chỉ sau vài lần thắng nhỏ.

  • Con cầu toàn, sợ mắc lỗi

    Muốn làm tốt là điều đáng quý; cầu toàn trở thành vấn đề khi con sợ mắc lỗi đến mức làm đi làm lại, trì hoãn, mất ngủ, khóc hoặc tự chê bai vì một điểm 8, điểm 9.

  • Học sinh, sinh viên hay trì hoãn

    Trì hoãn hiếm khi chỉ là lười: phần lớn các em né việc vì việc quá lớn, quá khó, sợ làm không tốt, hoặc vì điện thoại luôn sẵn bên cạnh.

  • Sinh viên bị quấy rối tình dục

    Quấy rối tình dục là mọi lời nói, tin nhắn, hình ảnh hay hành động mang tính tình dục mà người bị nhắm đến không muốn, và đó luôn là lỗi của người quấy rối.

  • Con hướng nội

    Hướng nội là một nét tính cách bình thường: con thích yên tĩnh, ít bạn mà thân, cần thời gian ở một mình để lấy lại sức sau khi ở chỗ đông người, nhưng vẫn vui vẻ, học…

  • Con tuổi teen hay gây gổ

    Tuổi teen dễ nóng nảy vì thay đổi hormone, áp lực học hành và bạn bè, nhưng đánh nhau, đe dọa, đập phá thì luôn cần được xem nghiêm túc, không nên bỏ qua như "chuyện con…

  • Trống rỗng sau kỳ thi

    Sau nhiều tháng ôn thi, không ít em thấy trống rỗng, chán, mệt, không biết làm gì, ngủ nhiều hoặc khó ngủ, nhất là trong những tuần chờ điểm.

  • Rối loạn phân ly

    Một số học sinh có những cơn trông giống ngất hay co giật: ngã xuống, run giật, không đáp lời, không cử động hay không nói được một lúc, nhưng nguyên nhân nằm ở cách não…

  • Con ôn thi lại đại học

    Ôn thi lại một năm là lựa chọn hợp lý cho nhiều em, nếu con thật sự muốn và có kế hoạch rõ.

  • Con lo khi chờ kết quả thi

    Lo lắng, mất ngủ, dò đáp án liên tục trong những tuần chờ điểm là phản ứng thường gặp sau kỳ thi lớn.

  • Học sinh cảm thấy cô đơn

    Cô đơn là cảm giác thiếu kết nối mà mình mong muốn, có thể có cả khi con ở giữa lớp đông người.

  • Con mê thần tượng

    Thần tượng một ca sĩ, nhóm nhạc hay vận động viên là chuyện bình thường ở tuổi teen, và có thể giúp con có thêm bạn, có động lực học ngoại ngữ, tập luyện.

  • Con hay suy nghĩ tiêu cực

    Tuổi teen nào cũng có lúc nghĩ tiêu cực, nhất là sau một lần điểm kém, cãi nhau với bạn hay bị chê.

  • Thuốc tăng tập trung khi ôn thi

    Thuốc mà học sinh, sinh viên truyền tai nhau là "thuốc tăng tập trung" thường là thuốc kê đơn chữa tăng động giảm chú ý (ADHD).

  • Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT)

    Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) là một cách trị liệu bằng trò chuyện: người trị liệu giúp con nhận ra những suy nghĩ làm con sợ hãi, buồn bã, rồi tập nghĩ và làm khác…

  • Thiền, chánh niệm cho học sinh

    Chánh niệm là tập chú ý vào những gì đang diễn ra ngay lúc này, trong cơ thể, trong đầu và xung quanh, mà không vội phán xét.

  • Con trò chuyện với chatbot AI

    Chatbot AI giờ có trong điện thoại, mạng xã hội, ứng dụng học tập và trò chơi, nên phần lớn học sinh đã trò chuyện với nó.

  • Con bị bạn xấu lôi kéo

    Tuổi teen rất cần được nhóm bạn chấp nhận, và khi ở cùng bạn, các em dễ làm liều hơn hẳn lúc ở với người lớn.

  • Con gửi, bị đòi ảnh nhạy cảm

    Nhiều học sinh bị bạn trai, bạn gái, bạn cùng lớp hoặc người lạ trên mạng đòi ảnh khỏa thân, ảnh cơ thể, và không ít em đã lỡ gửi.

  • Con bị ghép ảnh deepfake

    Ảnh khỏa thân hay ảnh tình dục bị ghép, làm giả bằng trí tuệ nhân tạo (deepfake) từ ảnh bình thường của con vẫn là xâm hại tình dục trẻ em, và con hoàn toàn không có…

  • Con cá độ bóng đá online

    Ở Việt Nam, đặt cược bóng đá hợp pháp chỉ dành cho người từ đủ 21 tuổi và chỉ qua doanh nghiệp được cấp phép;

  • Con chi nhiều tiền cho idol

    Dành tiền cho album, vé concert, đồ lưu niệm của thần tượng là chuyện nhiều bạn tuổi teen làm, và có thể là cách con học quản lý tiền nếu có giới hạn rõ.

  • Con có năng khiếu vượt trội

    Trẻ có năng khiếu vượt trội học nhanh, hỏi nhiều và có thể giỏi hơn hẳn bạn cùng tuổi ở một vài lĩnh vực, nhưng cảm xúc và kỹ năng chơi với bạn thường vẫn đúng với tuổi.

  • Rối loạn nhân cách ranh giới

    Rối loạn nhân cách ranh giới (BPD) khiến người trẻ có cảm xúc rất mạnh và thay đổi nhanh, sợ bị bỏ rơi, các mối quan hệ lúc rất gần lúc rất xa, hay hành động bốc đồng và…

  • Bạo lực trong tình yêu tuổi học trò

    Bạo lực trong tình yêu tuổi học trò không chỉ là đánh: ghen tuông kiểm soát, đòi mật khẩu, theo dõi vị trí, cấm gặp bạn bè, chửi bới, đe dọa, ép quan hệ hay dọa tung ảnh…

  • Con muốn phẫu thuật thẩm mỹ

    Khi con tuổi teen muốn nâng mũi, cắt mí hay tiêm làm đầy, bố mẹ đừng vội cấm hay đồng ý: hãy hỏi xem con khó chịu điều gì, vì sao, và mong đợi gì.

  • Con hẹn hò qua mạng

    Nhiều bạn trẻ làm quen, tìm hiểu nhau qua mạng xã hội, game hay ứng dụng hẹn hò. Đáng lo khi người kia muốn giữ bí mật mối quan hệ, rủ chuyển sang ứng dụng tin nhắn tự…

  • Bố mẹ bị trầm cảm

    Trầm cảm là một bệnh thật, chữa được, và hầu hết người bệnh hồi phục khi được điều trị đúng.

  • Học sinh nội trú nhớ nhà

    Nhớ nhà khi mới vào nội trú gần như em nào cũng trải qua: con buồn, hay khóc, gọi điện đòi về, khó ngủ, kém ăn, nhất là vào buổi tối và những tuần đầu.

  • Rối loạn mặc cảm ngoại hình

    Rối loạn mặc cảm ngoại hình (body dysmorphic disorder) là một bệnh tâm thần: con lo lắng hàng giờ mỗi ngày về một khuyết điểm trên mặt hay cơ thể mà người khác hầu như…

  • Tâm lý con sau thiên tai

    Sau bão, lũ, sạt lở, trẻ thường gặp ác mộng, sợ mưa gió, bám bố mẹ, đau bụng, đau đầu, đái dầm lại, cáu gắt hoặc thu mình.

  • Ám ảnh cơ bắp

    Tập thể thao, tập tạ đúng cách là tốt cho tuổi teen. Đáng lo khi con lúc nào cũng thấy mình gầy, nhỏ con dù đã rất cơ bắp, tập bất kể đau ốm, bỏ học, bỏ bạn để tập, ăn…

  • Con đi chơi về khuya

    Tuổi THPT muốn đi chơi với bạn là bình thường, nhưng đêm càng khuya càng ít người lớn để ý, càng dễ gặp rượu bia, chất cấm, xe cộ phóng nhanh và người lạ.

  • Con bị bạn thân phản bội

    Với tuổi THCS, THPT, bị bạn thân kể lộ bí mật, nói xấu sau lưng, bỏ sang nhóm khác hay quay lưng khi con cần là một nỗi đau thật, có khi đau như thất tình.

Sốt và bệnh truyền nhiễm

Sốt, cúm, sốt xuất huyết, tay chân miệng, thủy đậu.

Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng

  • Sốt xuất huyết

    Sốt xuất huyết thường bắt đầu bằng sốt cao đột ngột 2–7 ngày, kèm đau đầu, đau người, mệt.

  • Cúm ở trẻ

    Cúm (cúm A, cúm B) thường đến đột ngột với sốt cao, đau đầu, đau mỏi người, ho, đau họng, mệt nhiều hơn hẳn cảm lạnh.

  • Trẻ bị viêm gan B

    Phần lớn trẻ bị viêm gan B ở Việt Nam nhiễm virus từ mẹ lúc sinh, và trẻ nhiễm càng nhỏ càng dễ thành viêm gan B mạn, mang virus kéo dài nhiều năm.

  • Quai bị cần kiêng gì

    Trẻ bị quai bị chỉ cần tránh vài thứ: đồ chua và nước quả chua như cam, chanh vì làm má đau hơn, món cứng phải nhai nhiều, dùng chung cốc, thìa, khăn, và đến trường hay…

  • Phòng bệnh cho trẻ mùa lũ

    Trong và sau lũ, giữ con tránh xa nước lũ, cho con uống nước đun sôi hoặc nước đóng chai, ăn chín, rửa tay bằng xà phòng, và không để trẻ em, thiếu niên tham gia dọn…

  • Phòng bệnh lây ở ký túc xá

    Ở ký túc xá hay phòng trọ chung, cúm, thủy đậu, lao và ghẻ lây nhanh vì nhiều người ngủ, ăn, dùng đồ gần nhau.

  • Trẻ bị COVID-19

    Phần lớn trẻ mắc COVID-19 chỉ bị nhẹ như cảm cúm: sốt, ho, đau họng, sổ mũi, mệt, và khỏi sau vài ngày đến một tuần với nghỉ ngơi, uống đủ nước, hạ sốt bằng paracetamol.

  • Viêm màng não mô cầu

    Não mô cầu là vi khuẩn có thể gây viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết hoặc cả hai, và làm một đứa trẻ đang khỏe trở nặng chỉ trong vài giờ.

  • Phòng sốt xuất huyết mùa mưa

    Muỗi vằn truyền sốt xuất huyết đốt vào ban ngày và đẻ trứng ở chỗ nước đọng sạch quanh nhà, nên cách phòng chính là mỗi tuần đổ, cọ rửa, đậy kín mọi chỗ chứa nước để…

  • Bệnh xoắn khuẩn vàng da sau lũ

    Bệnh xoắn khuẩn vàng da do vi khuẩn Leptospira trong nước tiểu chuột, trâu bò, lợn, chó gây ra;

  • Bệnh Whitmore

    Bệnh Whitmore (melioidosis) do một loại vi khuẩn sống trong đất, bùn và nước bẩn gây ra, hay gặp hơn sau mưa lớn, ngập lụt.

  • Amip ăn não

    Amip ăn não (Naegleria fowleri) là một đơn bào sống trong nước ngọt ấm như ao, hồ, sông, suối, suối nước nóng. Bệnh rất hiếm gặp, nhưng khi mắc thì rất nặng.

  • Đậu mùa khỉ ở trẻ

    Đậu mùa khỉ (mpox) là bệnh do virus, lây chủ yếu khi tiếp xúc gần với da, vết ban, dịch cơ thể của người bệnh, kể cả qua quan hệ tình dục, và qua quần áo, chăn, khăn…

  • Bệnh liên cầu lợn

    Bệnh liên cầu lợn do vi khuẩn Streptococcus suis, lây sang người chủ yếu khi ăn tiết canh, thịt hoặc lòng lợn chưa nấu chín, hoặc khi giết mổ, sơ chế lợn ốm, lợn chết…

Ho, sổ mũi, viêm họng

Ho, nghẹt mũi, viêm họng, viêm tai, viêm phổi.

Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng

  • Viêm mũi dị ứng ở trẻ

    Viêm mũi dị ứng là khi niêm mạc mũi phản ứng quá mức với những thứ vô hại như mạt bụi nhà, nấm mốc, lông chó mèo, phấn hoa: con hắt hơi từng tràng, ngứa mũi, chảy nước…

  • Viêm phổi do Mycoplasma

    Mycoplasma pneumoniae là một loại vi khuẩn hay gây viêm đường hô hấp ở trẻ đi học: con ho dai dẳng, sốt vừa, đau đầu, mệt, bắt đầu từ từ, nhiều trẻ vẫn đi lại, đi học…

  • Bụi mịn PM2.5 và trẻ em

    PM2.5 là bụi nhỏ đến mức đi sâu vào phổi, làm trẻ dễ ho, viêm đường hô hấp và lên cơn hen;

  • Viêm họng hạt

    Viêm họng hạt là tên thường gọi của viêm họng mạn tính thể quá phát: thành sau họng nổi nhiều hạt đỏ, con hay khô họng, ngứa, vướng họng, đằng hắng, nhất là buổi sáng.

  • Trẻ ho ra máu

    Ho ra máu ở trẻ ít gặp. Nhiều khi máu chảy từ mũi, lợi hay họng rồi lẫn vào đờm, hoặc chỉ là vài vệt máu sau những tràng ho mạnh khi viêm họng, viêm phế quản.

  • Lên cơn hen khi tập thể dục

    Nhiều trẻ bị hen ho, khò khè, nặng ngực hay hụt hơi khi chạy nhảy, nhất là khi chạy dài trong không khí lạnh, khô; triệu chứng hay nặng hơn ngay sau khi dừng tập.

  • Tràn khí màng phổi tự phát

    Tràn khí màng phổi là khi không khí lọt ra khỏi phổi, vào khoang giữa phổi và thành ngực, làm phổi xẹp một phần hoặc toàn bộ.

  • Viêm xoang mạn tính

    Viêm xoang mạn tính là khi nghẹt mũi, chảy mũi, ho hay nặng mặt kéo dài quá 12 tuần. Ở trẻ, nguyên nhân hay gặp là viêm mũi dị ứng, VA to và khói thuốc trong nhà;

  • Trẻ hay thở dài, hụt hơi

    Trẻ hay thở dài, kêu không hít được hơi sâu nhưng vẫn chơi, chạy nhảy, nói chuyện bình thường, môi hồng và nhịp thở lúc ngồi yên không nhanh thì phần lớn là do kiểu thở…

  • Polyp mũi ở trẻ

    Polyp mũi là những khối mềm, lành tính mọc từ niêm mạc mũi xoang, làm con nghẹt mũi kéo dài, chảy mũi, giảm ngửi và ngủ ngáy.

  • Lệch vách ngăn mũi

    Vách ngăn mũi của phần lớn mọi người hơi lệch và không cần chữa. Chỉ khi vách ngăn lệch nhiều làm con nghẹt mũi kéo dài, thường một bên, ngủ ngáy, hay viêm xoang hoặc…

Tiêu hóa

Tiêu chảy, táo bón, nôn, đau bụng, đau dạ dày.

Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng

  • Học sinh đau dạ dày

    Đau dạ dày ở học sinh thường là đau hoặc nóng rát vùng trên rốn, đầy bụng, ợ chua, hay nặng lên khi bỏ bữa sáng, ăn vội, thức khuya, uống nhiều cà phê, nước tăng lực và…

  • Ngộ độc thực phẩm ở trẻ

    Ngộ độc thực phẩm thường bắt đầu vài giờ đến vài ngày sau bữa ăn, với nôn, đau bụng quặn, tiêu chảy, có khi sốt;

  • Viêm ruột thừa ở trẻ

    Viêm ruột thừa điển hình bắt đầu bằng đau âm ỉ quanh rốn, sau vài giờ dồn xuống bụng dưới bên phải và đau liên tục, tăng khi đi lại, ho, nhảy hoặc ngồi xe qua ổ gà;

  • Trẻ nhiễm vi khuẩn HP

    HP (Helicobacter pylori) là vi khuẩn sống trong dạ dày, thường nhiễm từ nhỏ; phần lớn trẻ mang HP không có triệu chứng gì và biến chứng như loét dạ dày rất ít gặp ở trẻ.

  • Hội chứng ruột kích thích

    Hội chứng ruột kích thích là tình trạng đau quặn bụng, đầy hơi, đi ngoài lỏng hoặc táo bón tái đi tái lại, thường đỡ sau khi đi ngoài và nặng lên khi căng thẳng, thức…

  • Bảo quản cơm hộp, đồ tự nấu

    Thức ăn đã nấu chín không nên để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ; vi khuẩn sinh sôi nhanh nhất trong khoảng 5°C đến 60°C, và ở Việt Nam trời nóng nên càng phải cẩn thận.

  • Cúm dạ dày

    Cúm dạ dày là cách gọi quen của viêm dạ dày ruột cấp, thường do virus như norovirus, rotavirus, không liên quan đến virus cúm.

  • Vàng da ở trẻ lớn

    Ở trẻ đã qua tuổi sơ sinh, vàng da, vàng lòng trắng mắt luôn cần được bác sĩ khám sớm, trong ngày hoặc ngày hôm sau, vì đây có thể là dấu hiệu của viêm gan, tan máu hoặc…

  • Học sinh viêm đại tràng

    Nhiều học sinh được bảo là "viêm đại tràng" khi hay đau bụng, đầy hơi, đi ngoài lỏng hoặc táo bón thất thường;

  • Trẻ bị gan nhiễm mỡ

    Gan nhiễm mỡ là khi mỡ tích lại trong gan, hay gặp ở trẻ thừa cân, béo phì, nhất là trẻ có nhiều mỡ bụng.

  • Trẻ bị men gan cao

    Men gan cao (ALT, AST trên mức bình thường) cho biết tế bào gan đang bị kích thích hoặc tổn thương, chưa phải là tên một bệnh.

  • Học sinh ợ chua, nóng rát thượng vị

    Ợ chua, nóng rát vùng trên rốn hoặc sau xương ức thường do axit dạ dày trào ngược lên thực quản hoặc kích thích niêm mạc dạ dày.

  • Sỏi mật ở trẻ

    Sỏi mật là những viên sỏi nhỏ hình thành trong túi mật. Trẻ em ít bị hơn người lớn, nhưng nguy cơ tăng ở trẻ thừa cân béo phì, trẻ giảm cân quá nhanh, trẻ bị bệnh tan…

Dinh dưỡng và chiều cao

Biếng ăn, chiều cao, cân nặng, ăn uống mùa thi.

Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng

  • Tăng chiều cao tuổi dậy thì

    Chiều cao của con phần lớn do gen quyết định; phần còn lại phụ thuộc vào ngủ đủ, ăn đủ đạm, canxi và vitamin D, vận động đều và không mắc bệnh mạn tính.

  • Ăn uống mùa thi

    Mùa thi không cần món đặc biệt hay thuốc bổ não: con cần ăn đủ ba bữa đúng giờ, mỗi bữa có tinh bột, đạm và rau, uống đủ nước và ngủ đủ giấc.

  • Trẻ thừa cân, béo phì

    Ở trẻ em, thừa cân được đánh giá bằng chỉ số BMI theo tuổi và giới, không dùng mốc của người lớn: theo chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ từ 5 tuổi có BMI trên đường…

  • Cà phê, nước tăng lực khi ôn thi

    Nước tăng lực không được khuyến cáo cho trẻ em và tuổi teen. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên trẻ em tốt nhất không dùng caffeine;

  • Sốt xuất huyết nên ăn gì

    Trẻ bị sốt xuất huyết cần uống nhiều trước hết: oresol pha đúng hướng dẫn, nước lọc, sữa, nước cháo loãng có chút muối, nước dừa, nước cam;

  • Bữa sáng cho học sinh

    Một bữa sáng tốt cho học sinh có đủ ba phần: tinh bột (xôi, bánh mì, phở, cơm, khoai), đạm (trứng, thịt, đậu phụ, sữa) và một ít rau hoặc trái cây.

  • Trẻ thiếu máu thiếu sắt

    Thiếu máu thiếu sắt hay gặp nhất ở trẻ 6–24 tháng tuổi và ở con gái tuổi dậy thì có kinh nguyệt.

  • Cách tính BMI cho trẻ

    BMI bằng cân nặng (kg) chia cho bình phương chiều cao (m). Với trẻ và học sinh 5–19 tuổi, con số này phải đặt lên biểu đồ BMI theo tuổi và giới của Tổ chức Y tế Thế…

  • Học sinh gầy, khó tăng cân

    Ở tuổi đi học, gầy được đánh giá bằng chỉ số BMI theo tuổi và giới trên biểu đồ tăng trưởng, không dùng mốc của người lớn;

  • Trẻ uống bao nhiêu nước

    Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, học sinh tiểu học cần trung bình 1,3–1,5 lít nước mỗi ngày, học sinh THCS 1,6–2 lít, học sinh THPT 1,6–2,4 lít;

  • Đồ ngọt, nước ngọt, trà sữa

    Tổ chức Y tế Thế giới khuyên đường tự do (đường thêm vào đồ ăn, đồ uống, cả đường trong mật ong và nước ép) dưới 10% năng lượng mỗi ngày, tốt nhất dưới 5%.

  • Trẻ uống trà sữa

    Thỉnh thoảng một ly nhỏ, ít đường thì không sao, nhưng uống trà sữa thường xuyên thì có hại.

  • Thuốc bổ não mùa thi

    Không nên trông vào thuốc bổ não. Chưa có bằng chứng các viên bổ não, tăng trí nhớ giúp học sinh, sinh viên khỏe mạnh nhớ bài tốt hơn hay thi điểm cao hơn.

  • Con tự mua thuốc giảm cân

    Viên uống, trà, cà phê, kẹo giảm cân bán trên mạng thường không rõ nguồn gốc, và nhiều sản phẩm từng bị phát hiện trộn chất cấm như sibutramin (đã bị rút khỏi thị trường…

  • Trẻ sụt cân không rõ lý do

    Trẻ đang lớn thì cân nặng phải tăng dần, nên con sụt cân mà không ăn kiêng, không vừa ốm, hoặc đứng cân 2–3 tháng, đều cần đưa đi khám.

  • Ăn khuya có hại không

    Một bữa ăn nhẹ buổi tối khi đói thật không có hại; điều gây hại là ăn no, ăn mặn, cay, nhiều dầu mỡ hoặc uống đồ có caffeine sát giờ ngủ, và ăn khuya thành thói quen…

  • Bữa tối khi đi học thêm

    Con đi học thêm đến 8–9 giờ tối thì tốt nhất là ăn bữa tối chính trước khi đi, khoảng 5–6 giờ chiều, rồi về nhà ăn thêm một bữa nhẹ như sữa, sữa chua, trái cây hoặc một…

  • Trẻ ăn chay

    Trẻ ăn chay vẫn có thể lớn khỏe nếu bữa ăn được tính toán kỹ, nhất là khi con vẫn ăn trứng và sữa. Ba điều phải lo trước tiên là vitamin B12, sắt và đạm;

  • Tuổi teen giảm cân lành mạnh

    Trước hết, bố mẹ và con cùng xem con có thật sự thừa cân không, bằng BMI theo tuổi và giới, vì nhiều bạn tuổi teen muốn giảm cân dù cân nặng bình thường.

  • Đồ ăn nhanh, đồ chiên

    Gà rán, khoai tây chiên, xúc xích, đồ chiên rán ăn vặt thường nhiều chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa, muối và năng lượng, lại ít rau và chất xơ.

  • Ăn mì tôm

    Thỉnh thoảng ăn một gói mì không gây hại. Ăn mì thường xuyên thay bữa thì có hại, vì gói mì chủ yếu là tinh bột và chất béo (vắt mì thường đã được chiên), gói gia vị…

  • Dinh dưỡng khi con tập thể thao

    Phần lớn học sinh chơi thể thao chỉ cần ăn đủ ba bữa đa dạng, thêm một bữa phụ quanh buổi tập và uống đủ nước; không cần bột protein, creatine hay viên vitamin.

  • Whey protein cho học sinh

    Phần lớn học sinh, sinh viên tập gym không cần whey protein: ba bữa có thịt, cá, trứng, sữa, đậu phụ đã cho đủ đạm để lên cơ, và nghiên cứu chưa thấy bột protein giúp…

  • Thực phẩm chức năng cho trẻ

    Phần lớn trẻ khỏe mạnh, ăn đa dạng không cần thực phẩm chức năng hay vitamin tổng hợp.

  • Con không chịu ăn sáng

    Học sinh không chịu ăn sáng thường do ngủ muộn dậy sát giờ, buồn nôn vì thiếu ngủ hoặc lo lắng, chán món, hoặc nhịn để giữ dáng.

  • Trẻ bị mỡ máu cao

    Ở trẻ em và tuổi teen, cholesterol toàn phần dưới 170 mg/dL (khoảng 4,4 mmol/L) và LDL dưới 110 mg/dL (khoảng 2,8 mmol/L) được coi là ổn;

  • Creatine ở tuổi teen

    Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên học sinh dưới 18 tuổi không dùng creatine và các chất bổ sung tăng thành tích, vì nghiên cứu chưa thấy lợi ích ở tuổi này mà có thể…

  • Nhịn ăn gián đoạn

    Nhịn ăn gián đoạn, như kiểu 16:8 hay 5:2, là chỉ ăn trong một khung giờ mỗi ngày hoặc ăn rất ít vào vài ngày mỗi tuần.

  • Thiếu vitamin B12 ở trẻ

    Vitamin B12 gần như chỉ có trong thịt, cá, trứng, sữa và thực phẩm có bổ sung vi chất, nên trẻ ăn chay trường không trứng, không sữa có nguy cơ thiếu cao nhất và cần…

Giấc ngủ

Ngủ bao nhiêu là đủ, thức khuya ôn thi, ngủ ngáy.

Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng

  • Trẻ cần ngủ bao nhiêu tiếng

    Theo Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, mỗi ngày (tính cả giấc trưa) trẻ 4–12 tháng cần 12–16 giờ, 1–2 tuổi 11–14 giờ, 3–5 tuổi 10–13…

  • Thức khuya ôn thi

    Thức khuya ôn thi thường làm kết quả kém đi: não cần giấc ngủ để ghi nhớ những gì đã học, và một người thiếu ngủ phản xạ chậm, dễ quên, dễ sai ở những câu đã biết.

  • Tuổi teen khó ngủ, ngủ muộn

    Khi dậy thì, đồng hồ sinh học của con lùi muộn đi đến khoảng 2 giờ, nên con tự nhiên buồn ngủ muộn hơn và khó dậy sớm;

  • Điện thoại trước khi ngủ

    Dùng điện thoại trên giường làm con ngủ muộn hơn, khó vào giấc và ngủ ít hơn: ánh sáng màn hình làm não tưởng vẫn là ban ngày, còn mạng xã hội, video tự phát và tin nhắn…

  • Học sinh hay buồn ngủ trong lớp

    Lý do hay gặp nhất khiến học sinh THCS, THPT buồn ngủ trong lớp là ngủ không đủ: tuổi 13–18 cần 8–10 giờ mỗi đêm, trong khi đồng hồ sinh học tuổi dậy thì khiến con buồn…

  • Thức khuya lướt điện thoại dù mệt

    Biết mình mệt mà vẫn nằm lướt điện thoại đến khuya, người ta gọi là trì hoãn đi ngủ (có khi gọi là "thức khuya trả thù"): con thức để giành lại chút thời gian của riêng…

  • Con ngủ không sâu giấc

    Con ngủ không sâu giấc, hay trằn trọc, thức giấc giữa đêm, sáng dậy vẫn mệt, phần lớn là do ngủ muộn, giờ ngủ thất thường, dùng điện thoại hoặc uống trà sữa, cà phê buổi…

  • Học sinh ngủ trưa

    Học sinh có thể ngủ trưa nếu thấy buồn ngủ, nhưng với trẻ lớn và tuổi teen, giấc trưa nên ngắn, khoảng 20–30 phút, và kết thúc trước khoảng 15 giờ để tối không khó ngủ.

  • Melatonin cho trẻ

    Không nên tự cho con uống melatonin. Melatonin là một hormone, không phải thuốc ngủ;

  • Bóng đè

    Bóng đè (liệt khi ngủ) là lúc vừa chợt tỉnh hoặc sắp ngủ, đầu óc đã tỉnh mà cơ thể chưa cử động, chưa nói được trong vài giây đến vài phút;

  • Ngủ bù cuối tuần

    Ngủ bù cuối tuần giúp con đỡ mệt phần nào nhưng không trả hết được giấc ngủ thiếu trong tuần.

  • Giờ đi ngủ cho học sinh

    Giờ đi ngủ hợp lý là giờ dậy trừ đi số giờ ngủ con cần, cộng thêm khoảng 15–30 phút để vào giấc. Trẻ 6–12 tuổi cần 9–12 giờ mỗi đêm, tuổi 13–18 cần 8–10 giờ.

  • Chứng ngủ rũ

    Chứng ngủ rũ (narcolepsy) là một bệnh thần kinh hiếm gặp, khiến con buồn ngủ dữ dội ban ngày và ngủ gục bất chợt cả khi đang học, đang ăn hay đang nói chuyện;

Sức khỏe học đường

Đau đầu, cong vẹo cột sống, màn hình, vận động.

Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng

  • Học sinh hay đau đầu

    Phần lớn cơn đau đầu ở học sinh là đau đầu do căng thẳng hoặc đau nửa đầu (migraine), hay gặp khi con thiếu ngủ, bỏ bữa, uống ít nước, nhìn màn hình lâu hoặc lo lắng…

  • Cong vẹo cột sống

    Vẹo cột sống là khi cột sống cong sang một bên, hay gặp nhất ở tuổi 10–15 khi con đang lớn nhanh, thường không đau nên dễ bị bỏ qua.

  • Học sinh ngất xỉu

    Phần lớn học sinh ngất ở trường là ngất phản xạ (ngất phế vị), do đứng lâu dưới nắng, nhịn ăn sáng, uống ít nước, thiếu ngủ hoặc sợ hãi, đau đột ngột;

  • Thể dục cho học sinh

    Theo Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ và thiếu niên 5–17 tuổi nên vận động trung bình ít nhất 60 phút mỗi ngày ở mức vừa đến mạnh, chủ yếu là các hoạt động làm tim đập nhanh…

  • Đau lưng do ngồi học

    Đau lưng ở học sinh THPT và sinh viên phần lớn là đau cơ, dây chằng do ngồi lâu, ngồi khom, ít vận động, thường đỡ trong vài ngày đến vài tuần khi con đứng dậy đi lại…

  • Đau cổ vai gáy ở học sinh

    Đau cổ vai gáy ở học sinh phần lớn là đau cơ do cúi đầu học, nhìn điện thoại lâu, đeo cặp nặng hoặc ngủ sai tư thế, và thường đỡ sau vài ngày đến vài tuần khi con vận…

  • Con hay mệt mỏi, uể oải

    Phần lớn học sinh hay mệt là do ngủ không đủ, thức khuya với điện thoại, học quá tải, ăn uống thất thường, ít vận động hoặc căng thẳng, và con khá lên khi các thói quen…

  • Tập gym ở tuổi teen

    Tập tạ, tập sức mạnh đúng kỹ thuật, có người hướng dẫn và giám sát không làm học sinh lùn đi và không hại sụn tăng trưởng;

  • Con dùng AI làm bài tập

    Chatbot AI có thể giúp con học tốt hơn khi con dùng để hỏi lại phần chưa hiểu, tự kiểm tra bài đã làm hay ôn tập, nhưng sẽ làm con học kém đi nếu con chép nguyên lời…

  • Khám sức khỏe quân đội, công an

    Khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự và tuyển sinh quân sự hiện theo Thông tư 105/2023/TT-BQP (thay Thông tư liên tịch 16/2016 từ 1/1/2024, đã được sửa đổi năm 2025): hội đồng…

  • Hiến máu lần đầu

    Theo quy định của Bộ Y tế, người hiến máu phải từ đủ 18 đến 60 tuổi, nữ nặng ít nhất 42 kg, nam ít nhất 45 kg, và giữa hai lần hiến máu toàn phần cách nhau ít nhất 12…

  • Khám sức khỏe nhập học

    Khi nhập học, các trường đại học, cao đẳng ở Việt Nam thường yêu cầu tân sinh viên nộp giấy khám sức khỏe theo mẫu của Bộ Y tế, do cơ sở khám chữa bệnh đủ điều kiện cấp,…

  • Học bao nhiêu giờ một ngày

    Không có một con số giờ học đúng cho mọi học sinh; cách tính hợp lý là giữ đủ giấc ngủ và vận động trước, rồi xếp giờ học vào phần còn lại.

  • Nghỉ giữa giờ khi học

    Ngồi học liền nhiều giờ không làm con nhớ bài hơn: mắt mỏi, lưng cổ đau và đầu óc kém tập trung dần.

  • Bảo hiểm y tế học sinh

    Bảo hiểm y tế là bắt buộc. Trẻ dưới 6 tuổi được Nhà nước đóng và khám chữa bệnh đúng quy định được chi trả 100%;

  • Sức khỏe ngày thi THPT

    Những ngày thi tốt nghiệp THPT, con cần ngủ đủ 8–10 tiếng, ăn bữa quen thuộc, uống đủ nước và tránh nắng nóng giữa trưa;

  • Con ốm đúng ngày thi

    Nếu con chỉ sốt nhẹ, đau họng, sổ mũi mà vẫn tỉnh táo, ăn uống được, con thường vẫn đi thi được sau khi hạ sốt bằng paracetamol theo cân nặng, uống đủ nước và báo cán bộ…

  • Học sinh gù lưng

    Phần lớn học sinh gù lưng là gù do tư thế: lưng tròn, vai đổ về trước vì ngồi khom, cúi điện thoại lâu, và con đứng thẳng lên được khi được nhắc.

  • Khám sức khỏe định kỳ học sinh

    Theo quy định của Bộ Y tế từ năm học 2026–2027, trẻ mầm non và học sinh phổ thông được kiểm tra sức khỏe mỗi năm một lần vào đầu năm học: đo chiều cao, cân nặng, chỉ số…

  • Học trực tuyến và sức khỏe

    Học trực tuyến nhiều giờ làm con dễ mỏi mắt, khô mắt, đau đầu, đau cổ vai lưng, ngủ muộn, ít vận động và thấy cô đơn hơn.

  • An toàn khi chơi thể thao

    Phần lớn chấn thương thể thao ở học sinh phòng được bằng những việc đơn giản: khám sức khỏe trước mùa tập, khởi động, đồ bảo hộ vừa người, uống đủ nước, nghỉ 1–2 ngày…

  • Bệnh học đường

    Bệnh, tật học đường là những vấn đề sức khỏe hay gặp ở tuổi đi học, gắn với việc học và nếp sinh hoạt của con.

  • Tư thế dùng máy tính, điện thoại

    Khi dùng máy tính, ngồi sát vào ghế có tựa lưng, hai bàn chân đặt phẳng trên sàn, hông ngang hoặc cao hơn gối một chút, màn hình cách mắt khoảng một sải tay với mép trên…

  • Học online đau mắt, đau lưng

    Ngồi học trước màn hình nhiều giờ làm mắt mỏi, khô, cay, nhìn mờ thoáng qua, đau đầu, và làm cơ cổ, vai, lưng căng mỏi vì ngồi lâu một tư thế.

  • Miễn học thể dục

    Với học sinh THCS và THPT, quy định đánh giá học sinh của Bộ GD&ĐT (Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT, Điều 10) cho phép miễn phần thực hành môn Giáo dục thể chất, Giáo dục quốc…

  • Mỏi tay, đau tay khi viết

    Mỏi tay, đau ngón tay hay cổ tay khi viết nhiều thường do con cầm bút quá chặt, ấn bút quá mạnh, ngồi sai tư thế và viết liền nhiều giờ không nghỉ, nhất là mùa ôn thi.

  • Học sinh chạy bộ

    Học sinh chạy bộ an toàn khi bắt đầu chậm, chạy ở mức vẫn nói được thành câu, tăng tổng quãng đường mỗi tuần không quá khoảng 10%, nghỉ ít nhất 1–2 ngày mỗi tuần, khởi…

  • Ngồi học lâu bị tê, phù chân

    Tê bì, châm chích ở chân sau khi ngồi lâu, ngồi bắt chéo chân hay ngồi đè lên chân thường do dây thần kinh bị chèn ép tạm thời, hết sau vài phút khi con đứng dậy đi lại.

  • Lịch học và nghỉ trong tuần

    Một tuần hợp lý cho học sinh bắt đầu từ giấc ngủ: trẻ 6–12 tuổi cần 9–12 giờ mỗi đêm, tuổi 13–18 cần 8–10 giờ, nên con dậy lúc 6 giờ thì học sinh THCS, THPT cần lên…

Mắt, tai, răng

Cận thị, mỏi mắt, đau mắt đỏ, sâu răng.

Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng

  • Cận thị ở học sinh

    Cận thị là khi con nhìn gần rõ nhưng nhìn xa mờ, thường bắt đầu ở tuổi tiểu học và tăng độ nhanh nhất trong những năm con còn lớn.

  • Mỏi mắt do màn hình

    Nhìn màn hình lâu khiến mắt mỏi, khô, cay, nhìn mờ thoáng qua và đau đầu, vì khi tập trung nhìn gần ta chớp mắt ít hơn và mắt phải điều tiết liên tục.

  • Con bị lẹo mắt

    Lẹo mắt là một nốt nhỏ sưng đỏ, đau ở bờ mi hoặc mặt trong mi, thường do vi khuẩn nhiễm vào chân lông mi hoặc tuyến dầu ở mi, và phần lớn tự khỏi trong khoảng một tuần.

  • Trẻ bị loạn thị

    Loạn thị là khi giác mạc hoặc thể thủy tinh của mắt cong không đều, nên con nhìn mờ hoặc méo cả ở xa lẫn ở gần, hay kèm cận thị hoặc viễn thị.

  • Mổ mắt cận

    Phẫu thuật khúc xạ bằng laser (LASIK, PRK, SMILE) chỉ làm cho người từ 18 tuổi trở lên, tốt nhất là sau khoảng 21 tuổi, khi độ cận gần như không thay đổi trong ít nhất…

  • Tai nghe và giảm thính lực

    Có. Nghe quá to và quá lâu qua tai nghe có thể làm hỏng các tế bào cảm nhận âm thanh ở tai trong, gây giảm thính lực vĩnh viễn, không chữa được bằng thuốc hay phẫu…

  • Mọc răng khôn

    Răng khôn (răng số 8) thường mọc ở cuối tuổi teen hoặc đầu tuổi 20. Khi hàm không đủ chỗ, răng mọc lệch, mọc ngầm hoặc bị lợi trùm một phần, gây đau, sưng lợi quanh răng…

  • Chảy máu chân răng

    Lợi chảy máu khi chải răng, dùng chỉ nha khoa hay cắn đồ cứng thường là dấu hiệu viêm lợi: mảng bám vi khuẩn đọng ở chân răng làm lợi đỏ, sưng, đau và dễ chảy máu.

  • Trẻ bị nhiệt miệng

    Nhiệt miệng (loét áp-tơ) là vết loét nhỏ, tròn, đáy trắng hoặc vàng, viền đỏ, ở má trong, môi trong, lưỡi hay lợi;

  • Trẻ và tai nghe

    Đeo tai nghe không hại tai nếu nghe vừa phải; điều gây hại là nghe quá to và quá lâu, có thể làm hỏng vĩnh viễn các tế bào cảm nhận âm thanh ở tai trong.

  • Viêm bờ mi

    Viêm bờ mi là tình trạng bờ mi đỏ, ngứa, rát, có vảy hoặc gỉ bám ở chân lông mi, mi dính vào nhau khi mới ngủ dậy.

  • Trẻ nhìn đôi

    Nhìn đôi là thấy một vật thành hai hình. Nhìn đôi xuất hiện đột ngột là cấp cứu: đưa con đến cấp cứu ngay, nhất là khi kèm đau đầu dữ dội, nôn, sụp mi, yếu tay chân, nói…

  • Kiểm soát cận thị

    Kiểm soát cận thị là các cách làm chậm tốc độ tăng độ ở trẻ đang cận: thuốc nhỏ atropine nồng độ thấp, kính gọng có tròng thiết kế riêng, kính áp tròng mềm đa tiêu cự và…

  • Kính áp tròng an toàn

    Kính áp tròng an toàn khi được bác sĩ mắt khám, đo và kê đúng loại, rồi giữ vệ sinh kỹ mỗi ngày.

  • Khô mắt ở học sinh

    Khô mắt là khi mắt không đủ nước mắt hoặc nước mắt bay hơi quá nhanh, làm mắt cộm, rát, ngứa, đỏ, mỏi, nhìn mờ thoáng qua, đôi khi lại chảy nước mắt nhiều.

  • Trẻ bị ù tai

    Ù tai là khi con nghe tiếng ù, rít, vo ve hay lùng bùng trong tai mà xung quanh không có tiếng gì, hoặc thấy tai như bị bịt.

  • Trẻ dùng nước súc miệng

    Trẻ dưới 6 tuổi không nên dùng nước súc miệng, vì con chưa biết súc và nhổ hết nên dễ nuốt phải.

  • Ê buốt răng ở học sinh

    Ê buốt răng là cơn buốt nhói ngắn khi ăn uống đồ lạnh, nóng, ngọt, chua hoặc khi hít gió lạnh.

Tuổi dậy thì

Dấu hiệu dậy thì, dậy thì sớm, kinh nguyệt lần đầu.

Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng

  • Đau bụng kinh tuổi dậy thì

    Đau bụng kinh rất thường gặp ở bạn gái tuổi dậy thì: đau quặn bụng dưới, có thể lan ra lưng, đùi, bắt đầu ngay trước hoặc khi có kinh và kéo dài 1–3 ngày.

  • Nói chuyện giới tính với con

    Giáo dục giới tính nên bắt đầu từ khi con biết nói và tiếp tục suốt những năm đi học, bằng nhiều lần nói ngắn, đúng với tuổi.

  • Dậy thì muộn

    Bé gái được coi là dậy thì muộn khi đã 13 tuổi mà ngực chưa nhú, bé trai khi đã 14 tuổi mà tinh hoàn chưa to lên.

  • Kinh nguyệt không đều tuổi dậy thì

    Trong vài năm đầu sau lần có kinh đầu tiên, kinh nguyệt chưa đều là bình thường: vòng kinh ở tuổi teen thường dài 21–45 ngày, mỗi kỳ 2–7 ngày, và có thể mất đến 6 năm…

  • Rong kinh, kinh kéo dài

    Một kỳ kinh bình thường kéo dài 2–7 ngày. Kinh kéo dài quá 7 ngày, phải thay băng mỗi 1–2 giờ, có cục máu đông to cỡ đồng xu trở lên, hay phải dậy thay băng trong đêm là…

  • Khí hư tuổi dậy thì

    Khí hư (dịch âm đạo) bắt đầu xuất hiện vài tháng đến khoảng một năm trước lần có kinh đầu tiên và là dấu hiệu cơ thể con đang dậy thì bình thường.

  • Dạy con dùng băng vệ sinh

    Nên dạy con dùng băng vệ sinh trước kỳ kinh đầu tiên, thường khi con bắt đầu nhú ngực hoặc thấy khí hư, bằng cách cho con xem và tập dán thử.

  • Buồng trứng đa nang tuổi teen

    Hội chứng buồng trứng đa nang là một rối loạn nội tiết thường bắt đầu từ tuổi dậy thì, với các dấu hiệu chính là kinh thưa hoặc rất không đều, kèm mụn nhiều, lông mọc…

  • Bé trai to ngực (vú to ở nam)

    Rất nhiều bé trai, khoảng 3 trong 4 em, có một cục nhỏ hơi đau dưới một hoặc cả hai núm vú khi mới dậy thì;

  • Mộng tinh ở con trai

    Mộng tinh là xuất tinh trong lúc ngủ, một dấu hiệu bình thường của tuổi dậy thì ở con trai, thường bắt đầu trong khoảng 9–14 tuổi.

  • Thủ dâm tuổi dậy thì

    Thủ dâm ở tuổi dậy thì là bình thường, gặp ở cả con trai và con gái, và không gây hại cho sức khỏe: không gây vô sinh, yếu sinh lý, cận thị, chậm lớn hay mụn.

  • Hôi nách, mùi cơ thể tuổi dậy thì

    Khi vào dậy thì, tuyến mồ hôi ở nách và vùng kín bắt đầu hoạt động, mồ hôi gặp vi khuẩn trên da tạo ra mùi.

  • Con quan hệ tình dục sớm

    Khi biết con đã quan hệ tình dục, việc đầu tiên là giữ bình tĩnh và hỏi ba điều: con có bị ép không, có dùng bao cao su không, chuyện xảy ra cách đây bao lâu.

  • Tránh thai tuổi vị thành niên

    Bao cao su là biện pháp cần có cho mọi người trẻ đã quan hệ, vì đây là cách duy nhất vừa tránh thai vừa phòng bệnh lây qua đường tình dục.

  • Con gái mang thai tuổi học sinh

    Khi con gái báo có thai hoặc nghi có thai, điều con cần nhất là bố mẹ bình tĩnh và đưa con đi khám sớm, để biết chắc thai bao nhiêu tuần, thai có nằm trong tử cung không…

  • Bệnh lây qua đường tình dục tuổi teen

    Bệnh lây qua đường tình dục như chlamydia, lậu, giang mai, sùi mào gà (HPV), mụn rộp sinh dục, trùng roi, HIV và viêm gan B có thể lây qua quan hệ đường âm đạo, hậu môn…

  • Chu kỳ kinh nguyệt

    Chu kỳ kinh nguyệt tính từ ngày đầu tiên ra máu của kỳ này đến ngày đầu tiên của kỳ sau, trung bình khoảng 28 ngày. Ở người lớn, chu kỳ từ 21 đến 35 ngày là bình thường;

  • Thuốc lùi kinh trước kỳ thi

    Bố mẹ không nên tự mua thuốc lùi kinh cho con uống trước kỳ thi. Thuốc lùi kinh là thuốc nội tiết, chỉ dùng khi bác sĩ đã khám, hỏi kỹ bệnh sử và kê đơn, vì thuốc không…

  • Bơi và tập thể dục khi có kinh

    Được. Con gái có thể bơi, học thể dục và chơi thể thao bình thường trong những ngày có kinh; vận động nhẹ còn có thể giúp đỡ đau bụng kinh.

  • Phá thai ở tuổi vị thành niên

    Nếu con gái mang thai ngoài ý muốn và đang cân nhắc chấm dứt thai kỳ, điều quan trọng nhất là đưa con đến cơ sở y tế được phép càng sớm càng tốt;

  • Kinh nguyệt rối loạn mùa thi

    Căng thẳng, thức khuya, ăn uống thất thường và sụt cân trong mùa thi có thể làm kinh đến sớm, đến muộn, hoặc mất một tháng;

  • 15–16 tuổi chưa có kinh

    Phần lớn bé gái có kinh ở khoảng 12–13 tuổi, khoảng 2–3 năm sau khi nhú ngực; một số bạn có kinh muộn hơn mà vẫn bình thường.

  • Cốc nguyệt san và tampon

    Con gái tuổi teen có thể dùng tampon hoặc cốc nguyệt san khi đã quen với kỳ kinh, muốn dùng và được hướng dẫn kỹ.

  • Hội chứng tiền kinh nguyệt

    Hội chứng tiền kinh nguyệt là những thay đổi về cảm xúc và cơ thể xuất hiện trong vài ngày đến khoảng hai tuần trước kỳ kinh và hết trong vài ngày đầu khi có kinh: dễ…

  • Lo dương vật của con nhỏ

    Phần lớn các cậu bé và bố mẹ lo dương vật nhỏ nhưng khi khám đều bình thường. Dương vật lớn chủ yếu trong tuổi dậy thì, sau khi tinh hoàn to lên, và có thể đạt kích…

  • Ngừng cao ở tuổi nào

    Chiều cao dừng khi sụn tăng trưởng ở đầu xương đóng lại vào cuối tuổi dậy thì: con gái thường khoảng 15–16 tuổi, con trai khoảng 17–18 tuổi, một số bạn dậy thì muộn còn…

  • Thuốc tránh thai khẩn cấp

    Thuốc tránh thai khẩn cấp dùng sau một lần quan hệ không được bảo vệ, bao cao su rách hoặc quên thuốc: có loại phải uống trong 3 ngày, có loại uống được đến 5 ngày, và…

  • Phòng HIV cho người trẻ

    HIV lây chủ yếu qua quan hệ tình dục đường âm đạo, hậu môn hay miệng không dùng bao cao su và qua dùng chung kim tiêm;

  • U nang buồng trứng tuổi dậy thì

    Phần lớn u nang buồng trứng ở tuổi dậy thì là nang cơ năng: túi dịch hình thành theo chu kỳ kinh, lành tính và thường tự hết sau vài tháng mà không cần điều trị, bác sĩ…

  • Thiếu máu do kinh nhiều

    Kinh ra nhiều là nguyên nhân rất hay gặp gây thiếu máu thiếu sắt ở con gái tuổi dậy thì.

  • Máu kinh đen, vón cục

    Máu kinh màu nâu sẫm, gần như đen vào những ngày đầu hoặc cuối kỳ thường là máu cũ ra chậm, và vài cục máu nhỏ vào những ngày ra nhiều cũng hay gặp;

  • Con trai bắt đầu cạo râu khi nào

    Không có tuổi nào bắt buộc phải bắt đầu cạo râu. Ria mép lún phún thường mọc khoảng 2 năm sau khi con có lông mu, vào giữa hoặc cuối tuổi dậy thì, và mỗi bạn một khác;

  • Con gái tuổi teen cạo, tẩy lông

    Con gái tuổi teen cạo, wax hay dùng kem tẩy lông nách, lông chân thì không sao, nếu làm đúng cách; đây là lựa chọn của con, về mặt sức khỏe không bắt buộc phải làm.

  • Con gái nhiều lông, mọc ria

    Ở tuổi dậy thì, nhiều bạn gái thấy lông tơ mảnh ở môi trên, tay, chân đậm hơn trước; điều này thường bình thường, nhất là khi mẹ, bà hay chị em trong nhà cũng vậy.

  • Tinh hoàn bên to bên nhỏ

    Ở bé trai tuổi dậy thì, một bên tinh hoàn hơi to hơn hoặc treo thấp hơn bên kia là chuyện thường gặp và bình thường.

Da

Mẩn ngứa, rôm sảy, chàm, mụn, côn trùng đốt.

Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng

  • Mụn tuổi dậy thì

    Mụn tuổi dậy thì rất phổ biến, do nội tiết tố làm da tiết nhiều dầu, lỗ chân lông bị bít và vi khuẩn phát triển; không phải do con bẩn hay ăn đồ nóng.

  • Lang ben ở học sinh

    Lang ben là bệnh nấm ở lớp ngoài của da, do một loại nấm men vốn sống sẵn trên da người phát triển quá mức, hay gặp ở tuổi dậy thì và người trẻ khi trời nóng ẩm, ra…

  • Da gà, dày sừng nang lông

    Da gà (bác sĩ gọi là dày sừng nang lông) là những nốt nhỏ, ráp, sờ như giấy nhám, cùng màu da hoặc hơi đỏ, hơi sẫm, mọc thành đám ở mặt sau cánh tay, đùi, mông, có khi ở…

  • Viêm da do kiến ba khoang

    Kiến ba khoang không cắn. Khi bị đập, miết hay chà lên da, thân kiến vỡ ra và tiết chất độc gây vệt đỏ rát, sau vài giờ đến một ngày nổi mụn nước, mụn mủ.

  • Học sinh rụng tóc nhiều

    Mỗi ngày rụng khoảng 50–100 sợi tóc là bình thường. Ở học sinh, rụng tóc nhiều thường là tạm thời, hay gặp sau một đợt ốm, căng thẳng kéo dài, sụt cân nhanh hoặc thiếu…

  • Móng chân mọc quặp

    Móng quặp (móng chọc thịt) là khi góc móng, thường ở ngón chân cái, đâm vào da bên cạnh, làm ngón chân đỏ, sưng, đau, có khi chảy mủ.

  • Ra nhiều mồ hôi tay chân

    Ra mồ hôi khi trời nóng, khi chạy nhảy hay hồi hộp là bình thường. Tăng tiết mồ hôi là khi lòng bàn tay, bàn chân, nách ướt đẫm cả lúc trời mát và đang ngồi yên, có khi…

  • Trẻ bị tổ đỉa

    Tổ đỉa là một dạng chàm ở bàn tay, bàn chân: nổi nhiều mụn nước nhỏ, rất ngứa, có khi nóng rát, ở cạnh ngón tay, lòng bàn tay, lòng bàn chân, mỗi đợt thường kéo dài 2–3…

  • Chăm sóc da tuổi teen

    Da tuổi teen cần ít hơn nhiều so với quảng cáo: rửa mặt hai lần mỗi ngày bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ không mùi, thoa kem dưỡng ẩm không gây bít lỗ chân lông, và chống nắng…

  • Viêm nang lông

    Viêm nang lông là tình trạng chân lông bị viêm, thường do vi khuẩn tụ cầu, đôi khi do nấm: những nốt đỏ hoặc mụn mủ nhỏ mọc quanh sợi lông, ngứa hoặc rát, hay gặp ở đùi,…

  • Nấm kẽ chân

    Nấm kẽ chân (dân gian hay gọi là nước ăn chân) là bệnh nấm da: kẽ ngón chân trắng ẩm, bong vảy, nứt, ngứa, có mùi, hay gặp ở học sinh đi giày kín cả ngày và ra nhiều mồ…

  • Nấm móng ở trẻ

    Nấm móng làm móng, thường là móng chân, dày lên, đổi màu vàng hoặc trắng đục, giòn, mủn, có khi bong khỏi nền móng.

  • Vảy nến ở trẻ

    Vảy nến là bệnh da mạn tính do hệ miễn dịch hoạt động quá mức: những mảng da đỏ, dày, ranh giới rõ, phủ vảy trắng bạc, hay ở da đầu, khuỷu tay, đầu gối, thắt lưng, có…

  • Nốt ruồi lạ ở trẻ

    Phần lớn nốt ruồi ở trẻ là lành tính: có từ lúc sinh hoặc mọc thêm trong tuổi thơ và tuổi dậy thì, tròn hoặc bầu dục, bờ đều, một màu.

  • Sẹo lồi ở trẻ

    Sẹo lồi là sẹo gồ cao, cứng, bóng, tiếp tục to ra lấn sang cả vùng da lành quanh vết thương cũ, có thể ngứa hoặc đau, xuất hiện vài tuần đến vài năm sau vết đứt tay,…

  • Trẻ bị cháy nắng

    Cháy nắng là da bị tổn thương do tia cực tím: da đỏ, nóng, rát, có khi phồng rộp, thường lộ rõ vài giờ sau khi ra nắng, nặng nhất sau khoảng một ngày và tự lành trong…

  • Sẹo thâm mụn tuổi teen

    Vết đỏ hoặc nâu còn lại sau khi mụn xẹp là thâm sau viêm, không phải sẹo thật; thâm thường tự mờ dần trong vài tháng đến vài năm, nhanh hơn nếu con trị dứt mụn, không…

  • Trẻ tóc bạc sớm

    Phần lớn trẻ và tuổi teen có vài sợi tóc bạc là do di truyền: bố, mẹ, ông bà cũng bạc sớm, và con vẫn khỏe mạnh.

  • Học sinh bị gàu

    Gàu là những vảy da trắng bong ra từ da đầu, có khi kèm ngứa; rất hay gặp ở tuổi dậy thì khi da đầu tiết nhiều dầu.

  • Rạn da tuổi dậy thì

    Rạn da rất hay gặp ở tuổi dậy thì, khi con lớn vọt hoặc tăng, giảm cân nhanh; vết rạn vô hại, cả con trai và con gái đều có thể bị.

  • Mề đay do lạnh

    Mề đay do lạnh là khi da nổi nốt, mảng sưng gồ, đỏ, ngứa ở chỗ vừa gặp lạnh như gió lạnh, nước lạnh, đồ uống đá, thường lặn trong vòng 1–2 giờ khi được làm ấm.

  • Tuổi teen dùng retinol

    Da tuổi teen khỏe mạnh không cần retinol hay các kem chống lão hóa khác; những sản phẩm này làm cho nếp nhăn, đốm nâu ở người lớn, và trên da teen mỏng, nhạy dễ gây đỏ…

  • Cổ, nách trẻ bị đen sạm (gai đen)

    Da ở gáy, cổ, nách hoặc bẹn của con sẫm màu, dày lên, sờ mịn như nhung và kỳ cọ mãi không sạch thường là gai đen (acanthosis nigricans).

  • Tuổi teen nhuộm, tẩy tóc

    Nhuộm và tẩy tóc có rủi ro thật với tuổi teen: thuốc nhuộm bền màu thường chứa PPD (para-phenylenediamine), chất hay gây dị ứng, còn thuốc tẩy chứa chất oxy hóa mạnh có…

  • U nang lông vùng xương cụt

    U nang lông vùng xương cụt (xoang lông, pilonidal sinus) là một lỗ hoặc đường hầm nhỏ dưới da ở đầu khe mông, nơi lông bị đẩy vào da do cọ xát và ngồi lâu;

  • Con muốn xăm hình

    Hình xăm gần như vĩnh viễn: xóa đi tốn kém, đau, phải làm nhiều lần và thường để lại sẹo, trong khi cơ thể và sở thích của tuổi teen còn thay đổi.

  • Nứt gót chân ở trẻ

    Nứt gót chân ở trẻ phần lớn do da khô, hay gặp khi trời hanh, khi con đi dép hở gót, đi chân trần nhiều, hoặc chân ướt mồ hôi rồi khô liên tục trong giày.

Sơ cứu và an toàn

Hóc dị vật, bỏng, đuối nước, ngã, chảy máu cam.

Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng

  • Say nắng, sốc nhiệt ở trẻ

    Khi trẻ ở lâu ngoài nắng hoặc vận động mạnh lúc trời nóng, con có thể bị kiệt sức do nóng: mệt, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, vã mồ hôi, da tái, chuột rút.

  • Trẻ bị gãy xương

    Nghi con gãy xương khi sau ngã hay va đập, chỗ đau sưng, bầm, đau chói khi ấn vào một điểm trên xương, hoặc con không chịu cử động, không chịu đứng;

  • Sốc phản vệ

    Sốc phản vệ là phản ứng dị ứng toàn thân, xảy ra rất nhanh, thường chỉ vài phút sau khi con ăn một thức ăn, dùng một thuốc hoặc bị ong đốt, và có thể đe dọa tính mạng.

  • Trẻ và nắng nóng gay gắt

    Trong đợt nắng nóng, trẻ nhỏ mất nước và bị say nóng nhanh hơn người lớn vì cơ thể điều hòa nhiệt kém và không tự biết đòi uống.

  • Con đi xe đạp điện, xe máy điện

    Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, xe đạp điện (xe chỉ có động cơ trợ lực khi đạp, tự ngắt ở 25 km/h) không quy định tuổi, nhưng người lái và người ngồi sau…

  • Mới đi xe máy

    Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đủ 16 tuổi được lái xe gắn máy (xe xăng đến 50 cm3 hoặc xe điện công suất không quá 4 kW, tốc độ thiết kế không quá 50…

  • Sơ cứu tai nạn giao thông

    Khi gặp tai nạn giao thông, việc đầu tiên là gọi 115 hoặc 113 và giữ an toàn cho chính mình: đứng ở chỗ không có xe lao tới, nhờ người cảnh báo xe phía sau, tắt máy xe…

  • Bong gân khi chơi thể thao

    Bong gân là khi dây chằng quanh khớp bị giãn hoặc rách, hay gặp nhất ở cổ chân khi con bị lật chân lúc chạy, nhảy, đá bóng, bóng rổ.

  • Đột tử khi chơi thể thao

    Ngừng tim đột ngột ở người trẻ rất hiếm, thường do một bệnh tim chưa được phát hiện như bệnh cơ tim phì đại hay rối loạn nhịp tim di truyền.

  • Trẻ bị rắn cắn

    Khi con bị rắn cắn, đưa con ra xa con rắn, cho con nằm yên, giữ chi bị cắn bất động bằng nẹp hoặc khăn, tháo nhẫn, vòng, giày ở chi đó, rồi gọi 115 hoặc 113 hay đưa con…

  • Ngộ độc khí CO

    Khí CO không màu, không mùi, sinh ra khi đốt than, củi, gas, xăng dầu trong chỗ kín: bếp than tổ ong, lò than sưởi, nướng lẩu than trong phòng đóng cửa, máy phát điện…

  • Ngộ độc rượu ở học sinh, sinh viên

    Ngộ độc rượu xảy ra khi uống nhiều rượu bia trong thời gian ngắn, nhất là khi uống thi, uống dồn trong một buổi.

  • An toàn khi con đi xe đạp, xe đạp điện

    Con nên đội mũ bảo hiểm vừa đầu, cài quai mỗi lần đi xe đạp, dù chỉ đạp quanh ngõ; với xe đạp điện, luật bắt buộc cả người lái và người ngồi sau đội mũ đạt quy chuẩn.

  • Chuột rút khi chơi thể thao

    Chuột rút là khi một bắp cơ, hay gặp nhất là bắp chân hoặc đùi, tự co cứng lại và đau nhói, thường kéo dài vài giây đến 10 phút rồi tự hết.

Tiêm chủng

Lịch tiêm, sốt sau tiêm, HPV, cúm.

Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng

  • Tiêm HPV

    Vắc xin HPV phòng các loại virus HPV gây ung thư cổ tử cung, một số ung thư khác và mụn cóc sinh dục.

  • Vắc xin cho sinh viên

    Trước khi con vào đại học, bố mẹ và con nên rà lại sổ tiêm chủng rồi tiêm bù những mũi còn thiếu.

  • Tiêm não mô cầu

    Vi khuẩn não mô cầu gây viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết, có thể diễn biến rất nhanh. Có hai nhóm vắc xin chính: vắc xin nhóm B và vắc xin nhóm A, C, W, Y (ACYW);

  • Vắc xin sốt xuất huyết

    Từ tháng 5/2024, Việt Nam đã cấp phép một vắc xin phòng sốt xuất huyết, tiêm dịch vụ cho trẻ từ 4 tuổi, gồm 2 mũi cách nhau 3 tháng.

  • Tiêm phòng dại cho trẻ

    Con bị chó, mèo cắn, cào trầy da hoặc liếm vào vết xước, niêm mạc mắt, miệng thì cần đi tiêm phòng dại ngay trong ngày, sau khi đã rửa vết thương dưới vòi nước với xà…

  • Tiêm uốn ván khi bị thương

    Khi con bị thương, rửa sạch vết thương rồi mở sổ tiêm chủng. Con cần đi khám trong ngày để bác sĩ quyết định tiêm uốn ván nếu con chưa tiêm đủ các mũi có thành phần uốn…

  • Tiêm nhắc bạch hầu, ho gà, uốn ván tuổi teen

    Miễn dịch với bạch hầu, ho gà, uốn ván từ các mũi tiêm lúc nhỏ giảm dần theo năm. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo một mũi nhắc bạch hầu-uốn ván ở khoảng 9–15 tuổi, sau…

  • Tiêm chủng trước khi du học

    Trước khi đi du học, con nên rà sổ tiêm chủng và đọc kỹ yêu cầu của trường, của nước sẽ đến, rồi đi tư vấn tiêm chủng ít nhất 1–2 tháng trước ngày bay, vì một số vắc xin…

  • Tiêm bù viêm gan B tuổi teen

    Có. Học sinh, sinh viên chưa tiêm đủ vắc xin viêm gan B, hoặc không rõ đã tiêm chưa, nên đi tiêm bù, vì virus lây qua máu và quan hệ tình dục, và tuổi teen là lúc trước…

Bệnh mạn tính và bẩm sinh

Tim bẩm sinh, tiểu đường type 1, bệnh máu, thận, tuyến giáp, hội chứng Down.

Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng

  • Tim đập nhanh, hồi hộp

    Tim trẻ đập nhanh lên khi chạy nhảy, sốt, lo lắng, mất ngủ, hoặc sau khi uống cà phê, trà đặc, nước tăng lực; cảm giác hồi hộp kiểu này thường vô hại và tự hết.

  • Trẻ kêu đau ngực

    Đau ngực ở trẻ hiếm khi do tim. Hay gặp nhất là đau ở cơ, xương sụn thành ngực, sau đó là ho nhiều, viêm phổi, hen, trào ngược dạ dày và lo âu.

  • Trẻ bị tiểu đường type 1

    Tiểu đường type 1 (đái tháo đường type 1) là khi tụy của con không còn làm ra insulin, nên con cần insulin mỗi ngày, suốt đời.

  • Dấu hiệu tiểu đường ở trẻ

    Bốn dấu hiệu chính của tiểu đường ở trẻ là đi tiểu nhiều (cả ban đêm, có khi đái dầm trở lại), khát và uống nước nhiều, mệt mỏi, và sụt cân dù ăn vẫn ngon.

  • Rối loạn nhịp tim ở trẻ

    Nhịp tim của trẻ thay đổi theo hơi thở, vận động và giấc ngủ; phần lớn "rối loạn nhịp" phát hiện ở trẻ, như nhịp xoang thay đổi theo nhịp thở hay ngoại tâm thu (cảm giác…

  • Trẻ bị tăng huyết áp

    Huyết áp của trẻ dưới 13 tuổi không được so với con số của người lớn: bác sĩ so với bảng chuẩn của trẻ cùng tuổi, cùng giới và cùng chiều cao, và chỉ kết luận tăng huyết…

  • Viêm cơ tim ở trẻ

    Viêm cơ tim là khi cơ tim bị viêm, thường do virus (cúm, virus đường ruột như virus gây tay chân miệng, adenovirus, COVID-19), làm tim bơm máu yếu đi hoặc đập loạn nhịp.

  • Tiểu đường type 2 ở trẻ

    Tiểu đường type 2 (đái tháo đường type 2) là khi cơ thể vẫn làm ra insulin nhưng dùng không hiệu quả, thường gặp ở trẻ thừa cân, béo phì, ít vận động, nhất là từ tuổi…

  • Cường giáp, Basedow ở tuổi teen

    Cường giáp là khi tuyến giáp làm ra quá nhiều hormone, khiến cơ thể chạy quá nhanh: tim đập nhanh, run tay, nóng nảy, khó ngủ, sụt cân dù ăn nhiều, học sút.

  • Lupus ban đỏ ở tuổi teen

    Lupus ban đỏ hệ thống là bệnh tự miễn kéo dài: hệ miễn dịch tấn công chính cơ thể, gây viêm ở da, khớp, thận, máu, tim phổi hoặc não.

  • Trẻ bị hở van tim

    Hở van tim là khi một van tim đóng không kín, để một ít máu chảy ngược lại. Ở trẻ khỏe, siêu âm tim hay thấy hở rất nhẹ ở van ba lá hoặc van động mạch phổi;

  • Sa van hai lá ở tuổi teen

    Sa van hai lá là khi lá van giữa hai buồng tim bên trái phồng ngược lên lúc tim co bóp, thường được phát hiện tình cờ khi bác sĩ nghe thấy tiếng click hoặc tiếng thổi,…

  • Bướu cổ, nhân tuyến giáp

    Bướu cổ là khi tuyến giáp ở trước cổ to ra; nhân tuyến giáp là một hay nhiều cục nhỏ trong tuyến.

  • Hội chứng Klinefelter

    Hội chứng Klinefelter là khi bé trai sinh ra có thêm một nhiễm sắc thể X (47,XXY), gặp ở khoảng 1 trong 650 bé trai, nhưng nhiều người không bao giờ biết mình mắc.

  • Hội chứng Marfan

    Hội chứng Marfan là bệnh di truyền của mô liên kết, gặp ở khoảng 1 trong 5.000 người, ảnh hưởng đến xương, mắt, tim và động mạch chủ.

  • Bệnh tự miễn ở trẻ

    Bệnh tự miễn là khi hệ miễn dịch nhầm lẫn và tấn công chính các mô khỏe của cơ thể.

  • Con mắc bệnh mạn tính đi học

    Phần lớn trẻ bị hen, tiểu đường type 1, động kinh, dị ứng nặng hay các bệnh mạn tính khác vẫn đi học và học tốt như bạn bè, nếu nhà trường biết bệnh và có sẵn kế hoạch…

Thần kinh, xương khớp

Động kinh, đau nửa đầu, co giật không sốt, chân vòng kiềng, bàn chân bẹt, đau khớp.

Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng

  • Trẻ bị động kinh

    Động kinh là bệnh của não khiến con lên những cơn co giật lặp lại khi không sốt; cơn có thể là giật cả người, ngã, hoặc chỉ ngẩn người vài giây.

  • Đau nửa đầu ở học sinh

    Đau nửa đầu (migraine) là những cơn đau đầu nhói theo nhịp, thường ở một bên đầu, kèm buồn nôn hoặc nôn, sợ ánh sáng và tiếng ồn, kéo dài nhiều giờ.

  • Học sinh bị rối loạn tiền đình, chóng mặt

    Ở học sinh, chóng mặt thường do đứng dậy quá nhanh, bỏ bữa sáng, uống ít nước, thiếu ngủ, nắng nóng hoặc lo âu;

  • Trẻ ngủ dậy bị vẹo cổ

    Con ngủ dậy bị đau cổ, đầu nghiêng một bên và không quay được sang một phía thường do cơ cổ bị căng khi nằm sai tư thế (dân gian gọi là trẹo cổ, sái cổ).

  • Tập gym quá sức, tiêu cơ vân

    Tiêu cơ vân là khi cơ bị tổn thương nặng, vỡ ra và giải phóng các chất vào máu, có thể làm hỏng thận.

  • Trẻ bị liệt mặt, méo miệng

    Mặt xệ một bên kèm yếu hay tê tay chân, nói khó, nói ngọng là dấu hiệu đột quỵ, gặp được cả ở trẻ em: gọi 115 hoặc 113 ngay, kể cả khi triệu chứng đã tự hết.

  • Trẻ hay run tay

    Ai cũng hơi run tay khi giơ tay ra trước, và run rõ hơn khi hồi hộp, lo lắng, mệt, thiếu ngủ, đói, quá nóng hay quá lạnh, hoặc sau khi uống cà phê, trà đặc, trà sữa,…

  • Học sinh bị tê bì tay chân

    Tê bì, kiến bò ở tay chân thường do ngồi lâu một tư thế, ngồi xếp bằng, gác chân hay gục lên tay ngủ, làm dây thần kinh bị đè;

  • Đau gối tuổi dậy thì (Osgood-Schlatter)

    Học sinh đang tuổi lớn, chơi nhiều môn chạy nhảy, đau và sưng ở chỗ xương nhô ngay dưới xương bánh chè thường bị bệnh Osgood-Schlatter: sụn tăng trưởng ở chỗ gân bánh…

  • Đứt dây chằng đầu gối

    Đứt dây chằng chéo trước là chấn thương đầu gối hay gặp khi đá bóng, bóng rổ, bóng chuyền, thường xảy ra lúc đổi hướng đột ngột, dừng gấp hay tiếp đất sai tư thế, nhiều…

  • Chấn động não khi chơi thể thao

    Chấn động não là tổn thương não nhẹ sau một cú va vào đầu hoặc một cú va mạnh làm đầu bị giật mạnh, hay gặp khi đá bóng, bóng rổ, võ, ngã xe đạp.

  • Trẻ ngất, mất ý thức thoáng qua

    Ở tuổi THCS, THPT, phần lớn các lần con mất ý thức vài giây là ngất phản xạ do đứng lâu, đói, nóng, sợ hãi hay đau, và con tỉnh lại trong vòng 1 phút khi được nằm xuống.

  • Học sinh bị lệch vai

    Hai vai hơi chênh nhau một chút là khá thường gặp, nhất là khi con quen đeo cặp một bên hay ngồi nghiêng người khi viết.

  • Huyết áp thấp, chóng mặt khi đứng dậy

    Choáng váng, tối sầm mắt vài giây khi đứng dậy nhanh rất hay gặp ở tuổi dậy thì, thường do máu chưa kịp dồn lên não khi đổi tư thế (hạ huyết áp tư thế), dễ xảy ra khi…

  • Thoát vị đĩa đệm ở người trẻ

    Thoát vị đĩa đệm là khi phần đệm mềm giữa hai đốt sống phồng hay lồi ra, đè vào dây thần kinh, gây đau lưng và hay gặp nhất là đau lan từ mông xuống mặt sau chân, kèm tê…

  • Hội chứng Guillain-Barré

    Hội chứng Guillain-Barré là bệnh hiếm, khi hệ miễn dịch tấn công nhầm các dây thần kinh ngoại biên, thường bắt đầu vài tuần sau một đợt cảm cúm hay tiêu chảy.

  • Đau cổ tay do điện thoại, game

    Đau cổ tay ở học sinh, sinh viên dùng điện thoại, chơi game, gõ phím hay viết nhiều thường do gân và cơ bị dùng lặp đi lặp lại quá lâu (chấn thương do động tác lặp lại,…

  • Động kinh nhạy cảm ánh sáng

    Động kinh nhạy cảm ánh sáng là khi cơn co giật bị khởi phát bởi ánh sáng nhấp nháy hoặc hình kẻ sọc tương phản mạnh, như cảnh chớp sáng trong game, video, đèn sân khấu.

  • Đau thần kinh tọa ở người trẻ

    Đau thần kinh tọa là đau, tê, châm chích lan từ mông xuống mặt sau một bên chân, có khi tới bàn chân, do dây thần kinh tọa bị chèn ép hoặc kích thích.

Tiết niệu và sinh dục

Hẹp bao quy đầu, tinh hoàn ẩn, thoát vị bẹn, nhiễm trùng đường tiểu, vùng kín bé gái.

Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng

  • Có nên cắt bao quy đầu cho con

    Phần lớn bé trai không cần cắt bao quy đầu: bao quy đầu chưa kéo lên được là bình thường và tự tách dần, có khi đến tuổi dậy thì.

  • Xoắn tinh hoàn

    Xoắn tinh hoàn là khi thừng tinh bị xoắn lại, chặn máu nuôi tinh hoàn. Bệnh hay gặp nhất ở bé trai 12–18 tuổi, biểu hiện bằng đau bìu hoặc tinh hoàn đột ngột, dữ dội,…

  • Đau tinh hoàn, đau bìu

    Đau tinh hoàn ở bé trai có nhiều nguyên nhân, từ va đập, viêm mào tinh hoàn, quai bị đến xoắn tinh hoàn.

  • Giãn tĩnh mạch thừng tinh tuổi dậy thì

    Giãn tĩnh mạch thừng tinh là khi các tĩnh mạch trong bìu giãn to, sờ như một búi giun, gặp ở khoảng 14–20 trong 100 nam tuổi dậy thì và gần như luôn ở bên trái.

  • Xoắn buồng trứng ở bé gái

    Xoắn buồng trứng là khi buồng trứng (thường kèm vòi trứng) xoắn quanh cuống, chặn máu nuôi; đây là cấp cứu ngoại khoa.

  • Sỏi thận ở trẻ

    Sỏi thận ở trẻ ngày càng hay gặp, nhiều nhất ở tuổi teen. Sỏi nằm yên trong thận thường không gây triệu chứng;

  • Viêm tinh hoàn do quai bị

    Viêm tinh hoàn là biến chứng hay gặp nhất của quai bị ở bé trai đã dậy thì, thường xuất hiện khoảng 4–6 ngày sau khi sưng má: tinh hoàn sưng to, đau, nặng, thường một…

  • Nấm, viêm âm đạo tuổi teen

    Viêm âm đạo ở tuổi teen hay gặp nhất là nấm (khí hư trắng đặc như bã đậu, ngứa, rát) và viêm âm đạo do vi khuẩn (khí hư loãng, xám, mùi tanh như cá).

Dùng thuốc cho con

Hạ sốt, kháng sinh, oresol, thuốc ho, mẹo dân gian.

Thẩm định: BS. Bùi Việt Hưng

  • Thuốc bổ não mùa thi

    Không cần. Chưa có bằng chứng các loại viên bổ não, thuốc tăng trí nhớ quảng cáo cho học sinh giúp một đứa trẻ khỏe mạnh nhớ bài tốt hơn hay làm bài thi tốt hơn.

  • Truyền dịch cho trẻ

    Không nên cho con truyền nước chỉ vì mệt, sốt, ăn kém hay để bồi bổ. Dịch truyền chủ yếu là nước, muối và một ít đường, không chữa được nguyên nhân, không thay được bữa…

  • Thuốc hết hạn

    Không nên dùng thuốc đã quá hạn in trên vỏ, hoặc đã quá hạn dùng sau khi mở nắp, nhất là cho trẻ em: thuốc có thể giảm tác dụng hoặc đã biến đổi, và không ai biết chắc…

  • Uống thuốc trước hay sau ăn

    Uống thuốc trước hay sau ăn tùy từng thuốc, và phải làm đúng lời dặn trên đơn, nhãn hoặc tờ hướng dẫn; khi kê đơn, bác sĩ phải ghi thời điểm dùng của mỗi thuốc.

  • Học sinh tự uống thuốc giảm đau

    Con lớn có thể tự uống paracetamol hoặc ibuprofen khi đau đầu thông thường, nếu dùng đúng liều, không uống hai thuốc có cùng hoạt chất và không quá 2 ngày mỗi tuần.

  • Thuốc trị mụn tuổi teen

    Mụn nhẹ ở tuổi teen thường đỡ với sản phẩm bôi có benzoyl peroxide hoặc axit salicylic mua ở hiệu thuốc sau khi hỏi dược sĩ, dùng đều ít nhất 6–8 tuần.

  • Tủ thuốc khi đi du học

    Tủ thuốc du học chỉ cần gọn: toàn bộ thuốc bác sĩ đang kê cho con, đủ đến khi con khám được bác sĩ bên đó, để trong vỏ hộp gốc kèm đơn thuốc và giấy bác sĩ ghi tên hoạt…

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.