Dùng thuốc tăng tập trung khi ôn thi: nguy hiểm thế nào, bố mẹ làm gì
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
THPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi
Trả lời nhanh
Thuốc mà học sinh, sinh viên truyền tai nhau là "thuốc tăng tập trung" thường là thuốc kê đơn chữa tăng động giảm chú ý (ADHD). Với người không có bệnh, chưa có bằng chứng thuốc giúp thi tốt hơn, trong khi dùng sai liều có thể gây tim đập nhanh, loạn nhịp, sốt cao, co giật, hoảng loạn, ảo giác và gây nghiện; viên mua trôi nổi còn có thể là hàng giả lẫn chất nguy hiểm hơn. Không dùng thuốc kê cho người khác, không mua thuốc kê đơn qua mạng. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu sau khi uống, con đau ngực, tim đập rất nhanh, ngất, co giật, lú lẫn hoặc nói muốn chết.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc loạn nhịp, khó thở, ngất sau khi uống thuốc tăng tập trung, viên tăng tỉnh táo, nhất là khi uống cùng cà phê, nước tăng lực hay rượu bia.
- Co giật, người nóng ran, vã mồ hôi, run rẩy dữ dội, lơ mơ hoặc gọi hỏi không tỉnh.
- Con kích động, hoảng loạn, nghi ngờ mọi người đang hại mình, nghe hoặc thấy những thứ không có thật.
- Con uống nhiều viên một lúc, hoặc uống viên không rõ nguồn gốc rồi thấy khác lạ: gọi 115 hoặc 113 và mang theo vỏ thuốc, viên còn lại.
- Con nói muốn chết hoặc muốn làm hại bản thân: ở bên con, cất thuốc và vật nguy hiểm, gọi 115 hoặc 113.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con đã dùng thuốc tăng tập trung của bạn, mua trên mạng, hoặc dùng nhiều hơn liều bác sĩ kê cho chính con.
- Sau mùa thi con vẫn thấy khó học, khó ngủ, mệt rã rời nếu không có thuốc, hoặc thèm dùng lại.
- Con mất ngủ nhiều đêm, chán ăn, sụt cân, hồi hộp, cáu gắt hoặc lo âu kéo dài.
- Con đang được kê thuốc ADHD mà hay hết thuốc trước hẹn, kêu làm mất thuốc, hoặc bị bạn xin, rủ bán thuốc.
- Con nghĩ mình khó tập trung từ lâu, không chỉ mùa thi: đi khám để được đánh giá đúng, không tự tìm thuốc.
"Thuốc tăng tập trung" thực ra là gì
Trên mạng và trong nhóm bạn, người ta gọi là thuốc tăng tập trung, thuốc học bài, thuốc thông minh. Phần lớn là thuốc kích thích thần kinh kê cho người được chẩn đoán tăng động giảm chú ý, đôi khi là viên caffeine liều cao hoặc viên không rõ thành phần bán qua mạng.
Với người có ADHD, thuốc do bác sĩ chuyên khoa kê, chỉnh liều và theo dõi. Ở liều đó và có theo dõi, thuốc giúp các em học và sinh hoạt tốt hơn. Dùng thuốc của người khác, tự tăng liều, hoặc uống để thức thâu đêm là dùng sai thuốc, kể cả khi người đưa là bạn thân.
Vì sao nguy hiểm
- Không giúp thi tốt hơn như lời đồn: chưa có bằng chứng người không có bệnh dùng thuốc này đạt điểm cao hơn. Cảm giác tỉnh táo, tự tin không có nghĩa là nhớ bài hay làm bài tốt hơn.
- Tim mạch: thuốc làm tăng nhịp tim, huyết áp. Liều cao có thể gây loạn nhịp, sốt cao nguy hiểm, co giật; uống cùng cà phê, nước tăng lực làm nặng thêm.
- Tâm thần: hồi hộp, cơn hoảng loạn, mất ngủ; dùng nhiều lần có thể gây cáu bẳn, đa nghi, thậm chí loạn thần. Có em có ý nghĩ tự làm hại khi dùng sai thuốc.
- Nghiện: người dùng có thể lệ thuộc, phải tăng liều mới thấy tác dụng, và mệt lả, buồn chán khi ngừng.
- Hàng giả: viên trông giống thuốc thật mua trên mạng hay qua người quen có thể chứa chất khác nguy hiểm hơn nhiều, không ai biết liều.
- Pháp luật: đây là thuốc kê đơn được quản lý chặt; mua bán, cho, bán thuốc kê đơn ngoài đơn của bác sĩ có thể khiến cả người đưa lẫn người nhận gặp rắc rối.
Nói chuyện với con thế nào
Bắt đầu bằng sự quan tâm thay vì tra hỏi: "Bố mẹ hỏi vì lo cho sức khỏe của con. Mùa thi, con có thấy bạn nào dùng thuốc để học không?" Nghe nhiều hơn nói. Nếu con kể đã thử, cảm ơn con vì đã nói thật, rồi hỏi con dùng gì, bao nhiêu, gần nhất khi nào, có thấy khó chịu gì không.
Giải thích rõ: thuốc kê đơn chỉ dành cho đúng người được kê. Giúp con tập câu từ chối, ví dụ "Mình uống vào là tim đập loạn, thôi". Nếu con đang được kê thuốc ADHD, dặn con không cho, không bán cho ai, và bố mẹ giữ thuốc, đưa thuốc cho con theo đơn.
Điều quan trọng hơn là vì sao con tìm đến thuốc: sợ trượt, ôn dồn sát ngày, kỳ vọng quá lớn, mất ngủ, hay thật sự khó tập trung từ lâu. Mỗi lý do có cách giúp riêng, và bác sĩ có thể đánh giá xem con có ADHD hay một vấn đề khác như lo âu, trầm cảm, thiếu máu.
Nếu em đang đọc bài này
- Viên thuốc của bạn không phải thuốc của em. Thứ giúp bạn ấy có thể làm hại tim, giấc ngủ và tâm trạng của em.
- Ngủ đủ đêm trước ngày thi giúp nhớ bài hơn mọi viên thuốc. Học từng đợt ngắn, nghỉ giữa giờ, ăn đủ bữa.
- Nếu em đã lỡ uống mà thấy tim đập rất nhanh, đau ngực, run, hoảng loạn, hãy nói ngay với người lớn ở gần và gọi 115 hoặc 113.
- Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) hỗ trợ trẻ em dưới 16 tuổi; nếu em từ 16 tuổi, hãy gặp bác sĩ, chuyên gia tâm lý hoặc phòng tư vấn của trường; gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm.
Nếu bạn là sinh viên
- Mùa thi cuối kỳ, nhiều bạn được mời mua hoặc xin thuốc của người có đơn. Đừng nhận, đừng mua qua mạng, đừng uống cùng cà phê hay nước tăng lực để thức trắng.
- Nếu bạn được kê thuốc ADHD, giữ thuốc cẩn thận và từ chối khi bị xin hay rủ bán; đó là thuốc của riêng bạn.
- Nếu bạn thấy khó tập trung từ lâu, đi khám để được đánh giá; nếu bạn đã khó bỏ thuốc, hãy nói thật với bác sĩ để được giúp.
- Tổng đài 111 dành cho trẻ em dưới 16 tuổi. Khi căng thẳng quá sức, hãy tìm bác sĩ, chuyên gia tâm lý hoặc phòng tư vấn của trường; gọi 115 hoặc 113 khi có nguy hiểm trước mắt.
Chăm sóc con tại nhà
- Cất mọi thuốc kê đơn trong nhà, nhất là thuốc ADHD, thuốc ngủ, thuốc an thần, ở chỗ có khóa; đếm số viên nếu con đang dùng thuốc.
- Hỏi bác sĩ, dược sĩ cách bỏ thuốc thừa, thuốc hết hạn thay vì để lại trong tủ.
- Giữ giờ ngủ cố định cho con trong mùa thi, tắt màn hình ít nhất 1 giờ trước khi ngủ.
- Giúp con lên lịch ôn sớm, chia nhỏ từng phần, để không phải thức thâu đêm sát ngày thi.
- Bớt nói về điểm số, thêm hỏi con đang thấy thế nào; áp lực ít đi thì con ít tìm đến thuốc hơn.
- Nếu lo nhưng chưa biết bắt đầu thế nào, bố mẹ có thể gọi 111 để được tư vấn.
Hiểu lầm thường gặp
- Thuốc tăng tập trung làm người khỏe mạnh thông minh hơn, thi điểm cao hơn.
- Chưa có bằng chứng như vậy. Thuốc có thể làm con thấy tỉnh và tự tin hơn, nhưng không giúp nhớ bài tốt hơn, trong khi rủi ro cho tim và giấc ngủ là có thật.
- Bác sĩ kê cho bạn rồi thì mình uống cũng an toàn.
- Bác sĩ kê cho đúng một người sau khi khám, hỏi tiền sử tim mạch và theo dõi. Người khác uống là không có ai kiểm tra liều, tác dụng phụ hay bệnh sẵn có.
- Chỉ uống vài viên mùa thi thì không nghiện.
- Có người lệ thuộc nhanh, nhất là khi dùng liều cao để thức đêm. Dùng thêm cà phê, nước tăng lực hay rượu bia càng nguy hiểm.
Bố mẹ hay hỏi
+Uống thuốc tăng tập trung có giúp thi đại học tốt hơn không?
Không có bằng chứng thuốc giúp người không có bệnh đạt điểm cao hơn. Ngủ đủ, ôn đều và nghỉ giữa giờ có ích hơn, và không có rủi ro cho tim.
+Con lỡ uống thuốc tăng tập trung của bạn thì bố mẹ làm gì?
Bình tĩnh hỏi con uống gì, bao nhiêu, khi nào, và theo dõi con trong ngày. Nếu con đau ngực, tim đập rất nhanh, run, co giật, lú lẫn hay hoảng loạn, gọi 115 hoặc 113 ngay; nếu con vẫn bình thường, đưa con đi khám và nói thật với bác sĩ.
+Mua thuốc tăng tập trung trên mạng có sao không?
Rất nguy hiểm. Thuốc kê đơn bán qua mạng không có bác sĩ theo dõi và có thể là hàng giả chứa chất khác. Không mua, không thử.
+Con đang uống thuốc ADHD, bạn xin vài viên để ôn thi thì sao?
Dặn con từ chối và không bán, không cho. Bố mẹ giữ thuốc và đưa cho con theo đơn; nếu hay hụt thuốc trước hẹn, hãy báo bác sĩ.
+Con nói khó tập trung, có nên xin bác sĩ kê thuốc không?
Nên đi khám để bác sĩ đánh giá xem nguyên nhân là ADHD, thiếu ngủ, lo âu, trầm cảm hay vấn đề khác. Chỉ bác sĩ quyết định có cần thuốc hay không.
Nguồn tham khảo
- What classes of prescription drugs are commonly misused? — Viện Quốc gia về Lạm dụng Ma túy Hoa Kỳ (NIDA)
- Dangers of Prescription Drug Misuse: Tips to Keep Your Teen Safe — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Determining ADHD Medication Treatments — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 — Tổng đài 111
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Thuốc bổ não mùa thi
Không nên trông vào thuốc bổ não. Chưa có bằng chứng các viên bổ não, tăng trí nhớ giúp học sinh, sinh viên khỏe mạnh nhớ bài tốt hơn hay thi điểm cao hơn. Phần lớn sản phẩm này là thực phẩm bảo vệ sức khỏe, theo quy định ở Việt Nam không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh; một số có thêm caffeine. Điều giúp trí nhớ trong mùa thi là ngủ đủ (8–10 tiếng ở tuổi 13–18, ít nhất 7 tiếng từ 18 tuổi), ăn đủ bữa và nghỉ giữa giờ học. Gọi 115 hoặc 113 nếu sau khi uống một sản phẩm, con đau ngực, tim đập rất nhanh, khó thở, co giật hoặc lơ mơ.
- Trẻ tăng động có cần uống thuốc
Không phải trẻ tăng động giảm chú ý (ADHD) nào cũng cần uống thuốc. Theo hướng dẫn của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, trẻ 4–5 tuổi bắt đầu bằng hướng dẫn bố mẹ quản lý hành vi; từ 6 tuổi, khi ADHD ảnh hưởng rõ đến học tập và sinh hoạt, bác sĩ thường kết hợp thuốc với can thiệp hành vi ở nhà và ở trường. Thuốc ADHD là thuốc kê đơn, chỉ bác sĩ chuyên khoa được bắt đầu, chỉnh liều và theo dõi. Gọi 115 hoặc 113 nếu con uống quá liều, ngất, đau ngực, hoặc nói muốn chết.
- Cà phê, nước tăng lực khi ôn thi
Nước tăng lực không được khuyến cáo cho trẻ em và tuổi teen. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên trẻ em tốt nhất không dùng caffeine; nếu học sinh vẫn uống, Bộ Y tế Canada đặt giới hạn 2,5 mg cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày (con nặng 45 kg là khoảng 110 mg, chưa tới một ly cà phê phin); giữ dưới khoảng 100 mg và không uống sau 15 giờ là mức an toàn dễ nhớ. Người lớn khỏe mạnh không nên quá 400 mg mỗi ngày. Caffeine giúp tỉnh trong chốc lát nhưng làm mất ngủ, mà ngủ mới là lúc não ghi nhớ bài. Nếu sau khi uống con đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc loạn nhịp, khó thở, ngất hay co giật, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Sinh viên tự mua thuốc cảm cúm
Cảm lạnh, cúm thông thường do virus và thường tự đỡ sau 1–2 tuần; thuốc chỉ giúp dễ chịu hơn. Với người lớn, paracetamol mỗi lần 500 mg–1 g, cách ít nhất 4 giờ, không quá 4 g (8 viên 500 mg) trong 24 giờ, không uống cùng thuốc cảm có paracetamol, và không dùng quá 3 ngày khi chưa hỏi bác sĩ. Kháng sinh là thuốc kê đơn, không có tác dụng với cảm cúm, không tự mua uống. Tránh rượu bia khi đang ốm và đang dùng thuốc cảm. Khó thở, đau ngực, ho ra máu, ban đỏ tím không mất khi ấn, cổ cứng thì gọi 115 hoặc 113 hoặc đến cấp cứu ngay.
- Dấu hiệu con dùng ma túy
Dấu hiệu thường gặp khi con dùng ma túy hay chất gây nghiện là thay đổi rõ trong vài tuần đến vài tháng: bỏ những việc từng thích, đổi nhóm bạn, mệt mỏi, ngủ và ăn thất thường, học sa sút, mắt đỏ hoặc đồng tử giãn, mất tiền trong nhà. Những thay đổi này cũng có thể do trầm cảm, lo âu hay áp lực tuổi teen, nên bố mẹ cần bình tĩnh nói chuyện với con và đưa con đến bác sĩ thay vì tự thử nước tiểu ở nhà. Pháp luật Việt Nam khuyến khích cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng hoặc tại cơ sở, có bác sĩ hỗ trợ. Nếu con bất tỉnh, khó thở, co giật, kích động hoặc ảo giác sau khi dùng một chất gì đó, kể cả bóng cười hay thuốc lá điện tử, gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Áp lực thi cử
Hồi hộp trước kỳ thi là bình thường và một chút căng thẳng còn giúp con tập trung. Đáng lo khi căng thẳng kéo dài nhiều tuần, làm con mất ngủ, bỏ ăn, hay đau đầu đau bụng, khóc hoặc cáu gắt, không học được nữa. Việc bố mẹ làm được nhiều nhất là giữ cho con ngủ đủ, ăn đủ, có giờ nghỉ, và nói với con rằng kết quả thi không quyết định con là ai. Nếu con nói muốn chết, muốn biến mất hoặc tự làm đau mình, hãy ở bên con và tìm trợ giúp ngay: gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
Chủ đề khác