Dinh dưỡng và chiều cao

Uống cà phê, nước tăng lực khi ôn thi: có nên không và bao nhiêu là quá

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

THPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi

Trả lời nhanh

Nước tăng lực không được khuyến cáo cho trẻ em và tuổi teen. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên trẻ em tốt nhất không dùng caffeine; nếu học sinh vẫn uống, Bộ Y tế Canada đặt giới hạn 2,5 mg cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày (con nặng 45 kg là khoảng 110 mg, chưa tới một ly cà phê phin); giữ dưới khoảng 100 mg và không uống sau 15 giờ là mức an toàn dễ nhớ. Người lớn khỏe mạnh không nên quá 400 mg mỗi ngày. Caffeine giúp tỉnh trong chốc lát nhưng làm mất ngủ, mà ngủ mới là lúc não ghi nhớ bài. Nếu sau khi uống con đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc loạn nhịp, khó thở, ngất hay co giật, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Đau ngực, tim đập rất nhanh, đập loạn hoặc hồi hộp không dứt sau khi uống cà phê, nước tăng lực hay viên caffeine.
  • Ngất, choáng váng không đứng được, hoặc co giật.
  • Khó thở, nôn liên tục, lú lẫn, nói lảm nhảm.
  • Con đã uống viên caffeine, bột caffeine hoặc rất nhiều lon nước tăng lực trong thời gian ngắn, dù chưa có triệu chứng.
  • Uống nước tăng lực pha với rượu bia rồi lơ mơ, khó đánh thức, nôn khi đang nằm.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con mất ngủ nhiều đêm liền, ngủ được vài tiếng rồi tỉnh.
  • Con hay hồi hộp, run tay, lo âu, cáu gắt, đau đầu khi không uống.
  • Con đau thượng vị, ợ chua, buồn nôn sau khi uống cà phê.
  • Con có bệnh tim, tăng huyết áp, rối loạn lo âu hoặc đang uống thuốc điều trị tăng động giảm chú ý mà vẫn dùng caffeine.
  • Con cần cà phê hay nước tăng lực mỗi ngày mới học được, hoặc phải tăng dần lượng uống.

Caffeine tác động lên cơ thể thế nào

Caffeine là chất kích thích. Uống vào một lúc thì con thấy tỉnh hơn, nhưng caffeine ở lại trong cơ thể nhiều giờ, có người hơn 8 giờ. Uống một ly cà phê lúc 20 giờ thì đến nửa đêm cơ thể vẫn còn nhiều caffeine.

Ở tuổi teen, caffeine dễ làm tim đập nhanh, tăng huyết áp, run tay, lo âu và mất ngủ. Cơ thể quen dần nên phải uống nhiều hơn mới thấy tỉnh, và khi bỏ thì đau đầu, mệt mỏi vài ngày.

Lượng caffeine trong những thứ con hay uống

  • Cà phê phin: dao động nhiều tùy lượng bột, khoảng 100 đến hơn 200 mg mỗi ly. Để so sánh, một cốc cà phê pha 240 ml kiểu phương Tây có trung bình khoảng 135 mg.
  • Nước tăng lực: một lon nhỏ khoảng 250 ml thường có khoảng 80 mg caffeine và nhiều đường; lon lớn có thể tới 150–300 mg.
  • Trà xanh, trà đen pha: khoảng 30–50 mg mỗi cốc 240 ml; trà đá loãng thường ít hơn. Trà sữa cũng có caffeine, một ly lớn đậm trà có thể không ít.
  • Nước ngọt có ga loại cola: khoảng 30–50 mg mỗi lon.
  • Viên caffeine, bột caffeine: một viên hoặc một thìa nhỏ có thể bằng nhiều ly cà phê. Đây là dạng dễ gây ngộ độc nhất, không nên có trong nhà có học sinh.
  • Thuốc: một số viên giảm đau, thuốc cảm cúm bán không cần đơn có thêm caffeine. Uống thuốc này cùng cà phê hay nước tăng lực sẽ cộng dồn lượng caffeine; đọc kỹ thành phần trên vỏ hộp.

Vì sao nước tăng lực không dành cho tuổi teen

Nước tăng lực vừa nhiều caffeine vừa nhiều đường, thường có thêm taurine, guarana, nhân sâm. Guarana cũng chứa caffeine nên lượng thật có thể cao hơn con nghĩ. Uống liên tiếp vài lon khi thức đêm có thể gây rối loạn nhịp tim, nhất là ở người có bệnh tim chưa phát hiện. Nước tăng lực cũng không thay được nước lọc khi chơi thể thao.

Pha nước tăng lực với rượu bia càng nguy hiểm: con thấy tỉnh nên uống nhiều rượu hơn mà không biết mình đã say. Các tổ chức y tế đều khuyên trẻ em và tuổi teen không dùng nước tăng lực.

Caffeine và việc học

Trong lúc ngủ, não sắp xếp và lưu lại những gì học trong ngày. Uống cà phê để thức khuya rồi ngủ ít làm con nhớ kém hơn, phản xạ chậm hơn vào ngày hôm sau. Một đêm thiếu ngủ trước ngày thi thường gây hại nhiều hơn lợi ích của vài giờ ôn thêm.

Cách tỉnh táo bền hơn là ngủ đủ, học theo đợt 25–50 phút rồi nghỉ, ra ngoài đi lại, uống nước, mở cửa cho phòng sáng. Nếu buồn ngủ đầu giờ chiều, một giấc ngủ ngắn 15–20 phút giúp nhiều hơn một lon nước tăng lực.

Nếu em đang đọc bài này

  • Nếu em đang học cấp 3, cố gắng không dùng nước tăng lực. Nếu em đã quen uống cà phê, giữ ở mức một ly nhỏ hoặc nửa ly phin buổi sáng, không uống sau 15 giờ.
  • Nếu em là sinh viên trên 18 tuổi, tổng caffeine cả ngày không quá 400 mg, và càng ít càng dễ ngủ. Không uống viên caffeine, không pha nước tăng lực với rượu.
  • Đừng giảm đột ngột ngay trước ngày thi, vì em có thể đau đầu, mệt. Giảm dần từ vài tuần trước, mỗi ngày bớt một ít.
  • Đêm trước hôm thi, đi ngủ sớm hơn thường lệ một chút thay vì uống cà phê học thêm.
  • Nếu tim đập nhanh, run tay, đau ngực sau khi uống, dừng uống, ngồi nghỉ, uống nước lọc và nói ngay với người lớn hoặc bạn bên cạnh. Đau ngực hay khó thở thì gọi 115 hoặc 113.

Bố mẹ có thể làm gì

Đừng tự pha cà phê hay mua nước tăng lực cho con thức khuya, dù với ý tốt. Hãy để ý tủ lạnh, ba lô của con và hỏi chuyện nhẹ nhàng nếu thấy vỏ lon, chứ không mắng.

Giúp con giữ giờ ngủ, chuẩn bị bữa phụ lành mạnh cho buổi tối như sữa, sữa chua, trái cây. Nếu con có bệnh tim, tăng huyết áp, lo âu hay đang dùng thuốc điều trị tăng động giảm chú ý, hãy hỏi bác sĩ về việc dùng caffeine.

Chăm sóc con tại nhà

  • Không để nước tăng lực, viên hay bột caffeine trong nhà.
  • Thay cà phê buổi tối bằng nước lọc, sữa ấm, nước chanh ít đường hoặc trà thảo mộc không caffeine.
  • Nếu con đã quen cà phê, cùng con đặt mức tối đa mỗi ngày và giờ uống cuối cùng, giảm dần trong vài tuần.
  • Đọc nhãn lon, chai trước khi mua: tìm chữ caffeine, guarana, cà phê, trà.
  • Khuyến khích con ra ngoài đi bộ 5–10 phút hoặc rửa mặt khi buồn ngủ lúc học.
  • Nếu con lỡ uống nhiều và thấy hồi hộp nhẹ, cho con ngồi nghỉ ở nơi thoáng, uống nước, không uống thêm gì có caffeine, và theo dõi sát; có dấu hiệu nặng thì đi cấp cứu.

Hiểu lầm thường gặp

Uống nước tăng lực giúp con học tốt hơn, nhớ bài lâu hơn.
Caffeine chỉ làm tỉnh tạm thời, không làm nhớ tốt hơn. Thiếu ngủ do caffeine còn làm con nhớ bài kém đi.
Nước tăng lực chỉ như nước ngọt, uống vài lon không sao.
Một lon nước tăng lực có thể chứa lượng caffeine ngang hoặc hơn một ly cà phê, cộng với nhiều đường. Uống liên tiếp nhiều lon có thể gây rối loạn nhịp tim.
Cà phê sữa đá ít đắng nên ít caffeine.
Sữa và đá làm cà phê dịu hơn nhưng không giảm caffeine. Lượng caffeine phụ thuộc vào lượng bột cà phê, không phụ thuộc vào vị.
Trà xanh, trà sữa thì không có caffeine.
Trà nào làm từ lá trà cũng có caffeine. Trà sữa đậm trà uống tối vẫn có thể làm con khó ngủ.

Bố mẹ hay hỏi

+Học sinh cấp 3 có được uống cà phê không?

Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên trẻ em tốt nhất không dùng caffeine. Nếu con đã quen, Bộ Y tế Canada đặt giới hạn 2,5 mg mỗi kg cân nặng mỗi ngày; giữ dưới khoảng 100 mg, tức ít hơn một ly cà phê phin, và uống buổi sáng.

+Uống nước tăng lực có hại gì?

Nhiều caffeine và đường có thể gây tim đập nhanh, tăng huyết áp, lo âu, mất ngủ, hại răng và tăng cân. Hiếm hơn là rối loạn nhịp tim, co giật khi uống nhiều.

+Uống cà phê bao lâu thì hết tác dụng?

Tùy người, caffeine có thể ở lại trong cơ thể hơn 8 giờ. Vì vậy nên ngừng caffeine ít nhất 6–8 giờ trước khi ngủ.

+Con lỡ uống 3–4 lon nước tăng lực rồi hồi hộp thì làm sao?

Cho con ngồi nghỉ, uống nước lọc, không uống thêm gì có caffeine và theo dõi sát. Nếu con đau ngực, khó thở, tim đập rất nhanh hoặc loạn, ngất hay co giật, gọi 115 hoặc 113 ngay.

+Sinh viên một ngày uống bao nhiêu cà phê là an toàn?

Người lớn khỏe mạnh không nên vượt quá 400 mg caffeine mỗi ngày, tức khoảng 2 ly cà phê phin đậm hoặc ít hơn. Uống ít hơn và không uống buổi tối sẽ giúp ngủ tốt hơn.

Nguồn tham khảo

  1. The Effects of Caffeine on Kids: A Parent's Guide — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Caffeine: How much is too much? — Mayo Clinic
  3. Sleep and Health: Why Rest Matters for Your Child — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Thức khuya ôn thi

    Thức khuya ôn thi thường làm kết quả kém đi: não cần giấc ngủ để ghi nhớ những gì đã học, và một người thiếu ngủ phản xạ chậm, dễ quên, dễ sai ở những câu đã biết. Học sinh 13–18 tuổi cần 8–10 giờ mỗi đêm, sinh viên cần ít nhất 7 giờ; trong mùa thi vẫn nên giữ mức này và học vào ban ngày, buổi tối sớm. Đừng thức trắng đêm trước ngày thi. Nếu con ngủ gật khi đang đi xe máy, ngất, đau ngực sau khi uống nước tăng lực, hoặc nói đến ý nghĩ muốn chết, hãy đưa con đi cấp cứu hoặc gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Ăn uống mùa thi

    Mùa thi không cần món đặc biệt hay thuốc bổ não: con cần ăn đủ ba bữa đúng giờ, mỗi bữa có tinh bột, đạm và rau, uống đủ nước và ngủ đủ giấc. Sáng ngày thi, cho con ăn món quen, vừa no, dễ tiêu, như phở, cháo, bánh mì trứng hoặc xôi ít, kèm sữa hoặc trái cây; tránh món lạ, quá nhiều dầu mỡ hay đồ bán rong không rõ vệ sinh. Nếu con nôn nhiều, đi ngoài liên tục, không uống được hoặc ngất sau ăn, hãy đưa con đi khám ngay.

  • Mất ngủ trước kỳ thi

    Khó ngủ một vài đêm trước kỳ thi rất hay gặp và thường hết khi thi xong. Điều cần làm là giữ giờ ngủ đều, tắt màn hình trước khi ngủ và không thức khuya học bù, vì ngủ đủ giúp con tập trung tốt hơn nhiều so với học dồn đến khuya. Nên đưa con đi khám khi con mất ngủ gần như mỗi đêm hơn 2 tuần, ngủ ít mà ban ngày lả đi, hoặc mất ngủ đi kèm buồn bã, hoảng loạn. Không tự cho con uống thuốc ngủ hay thuốc an thần.

  • Áp lực thi cử

    Hồi hộp trước kỳ thi là bình thường và một chút căng thẳng còn giúp con tập trung. Đáng lo khi căng thẳng kéo dài nhiều tuần, làm con mất ngủ, bỏ ăn, hay đau đầu đau bụng, khóc hoặc cáu gắt, không học được nữa. Việc bố mẹ làm được nhiều nhất là giữ cho con ngủ đủ, ăn đủ, có giờ nghỉ, và nói với con rằng kết quả thi không quyết định con là ai. Nếu con nói muốn chết, muốn biến mất hoặc tự làm đau mình, hãy ở bên con và tìm trợ giúp ngay: gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

  • Sinh viên kiệt sức

    Kiệt sức (burnout) là khi căng thẳng học tập, làm thêm kéo dài nhiều tháng khiến sinh viên cạn năng lượng, thấy chán và xa cách với việc học, và tin rằng mình học mãi cũng không ra gì. Ngủ một đêm hay nghỉ một cuối tuần không làm nó hết. Cách gỡ là giảm tải thật sự, lấy lại giấc ngủ và các khoảng nghỉ, và gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý nếu tình trạng kéo dài hơn 2 tuần, vì kiệt sức hay đi kèm trầm cảm và lo âu. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại mình, hãy gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, và đưa con đi khám bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý ngay trong ngày. Tổng đài 111 dành cho trẻ dưới 16 tuổi, nên với sinh viên, bác sĩ và phòng tư vấn của trường là nơi phù hợp hơn.

  • Học sinh đau dạ dày

    Đau dạ dày ở học sinh thường là đau hoặc nóng rát vùng trên rốn, đầy bụng, ợ chua, hay nặng lên khi bỏ bữa sáng, ăn vội, thức khuya, uống nhiều cà phê, nước tăng lực và trong mùa thi căng thẳng. Phần lớn đỡ khi ăn uống đều đặn, ngủ đủ và giảm căng thẳng, nhưng nếu đau kéo dài quá 2–3 tuần thì nên đi khám để bác sĩ tìm nguyên nhân. Đi cấp cứu ngay nếu con nôn ra máu, đi ngoài phân đen như bã cà phê, hoặc đau bụng dữ dội đột ngột.

Chủ đề khác