Dinh dưỡng và chiều cao

Ăn gì mùa thi: thực đơn ôn thi và bữa sáng ngày thi cho con

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

THCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi

Trả lời nhanh

Mùa thi không cần món đặc biệt hay thuốc bổ não: con cần ăn đủ ba bữa đúng giờ, mỗi bữa có tinh bột, đạm và rau, uống đủ nước và ngủ đủ giấc. Sáng ngày thi, cho con ăn món quen, vừa no, dễ tiêu, như phở, cháo, bánh mì trứng hoặc xôi ít, kèm sữa hoặc trái cây; tránh món lạ, quá nhiều dầu mỡ hay đồ bán rong không rõ vệ sinh. Nếu con nôn nhiều, đi ngoài liên tục, không uống được hoặc ngất sau ăn, hãy đưa con đi khám ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con nôn liên tục, không giữ được nước, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
  • Con đi ngoài ra máu, sốt cao, đau bụng dữ dội sau khi ăn.
  • Con ngất, lơ mơ, hoặc tay chân run, vã mồ hôi lạnh không đỡ sau khi uống nước đường.
  • Sưng môi, sưng mặt, nổi mề đay khắp người kèm khó thở, khàn giọng sau khi ăn một món.
  • Đau ngực, tim đập rất nhanh, khó thở sau khi uống nước tăng lực, cà phê hoặc thuốc không rõ loại.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con bỏ bữa nhiều ngày liền, sụt cân rõ trong mùa ôn thi.
  • Con hay đau thượng vị, ợ chua, buồn nôn, nhất là khi đói hoặc căng thẳng.
  • Con mệt, xanh xao, chóng mặt khi đứng lên, khó tập trung dù ngủ đủ.
  • Con nhịn ăn để giảm cân, ăn rồi tự nôn, hoặc rất sợ tăng cân.
  • Tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài hơn vài ngày trước kỳ thi.

Não của con cần gì khi ôn thi

Não dùng đường từ tinh bột làm năng lượng chính. Bữa ăn có cơm, bún, phở, khoai, bánh mì đi cùng thịt, cá, trứng, đậu và rau giúp đường vào máu đều đặn, con tỉnh táo lâu hơn. Bỏ bữa hoặc chỉ ăn bánh kẹo làm con nhanh đói, mệt và kém tập trung.

Không có thực phẩm hay viên uống nào làm con thông minh hơn trong vài tuần. Thứ giúp nhiều nhất là ăn đều, ngủ đủ và nghỉ giải lao hợp lý.

Thực đơn gợi ý trong những tuần ôn thi

  • Bữa sáng: phở bò, bún cá, cháo thịt bằm, bánh mì trứng ốp la với dưa chuột, xôi đậu xanh lượng vừa phải, kèm một hộp sữa hoặc sữa chua.
  • Bữa trưa và tối: cơm với cá kho hoặc cá hấp, thịt rang, trứng đúc thịt, đậu phụ sốt cà chua, đậu Hà Lan xào; một đĩa rau luộc hoặc xào; một bát canh như canh cua mồng tơi, canh bí nấu tôm, canh rau ngót thịt bằm.
  • Cá và hải sản nên có ít nhất 2–3 lần mỗi tuần, trong đó có cá nhiều dầu như cá thu, cá nục, cá hồi.
  • Con gái đã có kinh cần nhiều sắt hơn: thịt bò, thịt lợn nạc, trứng, đậu, rau xanh đậm. Ăn kèm trái cây như cam, ổi giúp cơ thể hấp thu sắt từ rau và đậu tốt hơn.
  • Bữa phụ chiều hoặc tối nếu con học muộn: sữa chua, chuối, cam, ổi, khoai lang luộc, ngô luộc, một nắm lạc hoặc hạt điều, một cốc sữa ấm.
  • Nước: nước lọc là chính. Học sinh THCS cần khoảng 1,6–2 lít mỗi ngày, học sinh THPT khoảng 1,6–2,4 lít, nhiều hơn khi trời nóng. Đặt sẵn chai nước trên bàn học.
  • Hạn chế mì tôm, đồ chiên rán, trà sữa, nước ngọt và đồ ăn vặt đóng gói; chúng làm con no nhưng ít chất và dễ buồn ngủ sau ăn.

Bữa sáng ngày thi

Ăn món con đã quen, ăn ở nhà hoặc quán đã ăn nhiều lần. Không thử món mới, không ăn hải sản sống, gỏi, nem chua, tiết canh hay đồ bán rong không rõ vệ sinh. Ăn sớm để kịp tiêu trước giờ vào phòng thi, vừa đủ no, không ăn quá căng bụng.

Gợi ý: một bát phở hoặc cháo, hoặc bánh mì trứng, thêm một quả chuối hay một hộp sữa. Mang theo chai nước lọc và một món ăn nhẹ như bánh quy, chuối để ăn giữa hai buổi thi. Nếu con hồi hộp không nuốt được, một cốc sữa với vài miếng bánh mì vẫn tốt hơn nhịn đói.

Với kỳ thi kéo dài cả ngày, bữa trưa giữa hai buổi nên nhẹ: cơm với món đạm và rau, không quá cay, không quá nhiều mỡ, để buổi chiều con không buồn ngủ.

Cà phê, nước tăng lực và thuốc bổ não

Nước tăng lực không được khuyến cáo cho trẻ em và tuổi teen. Lượng caffeine và đường cao có thể làm tim đập nhanh, run tay, lo âu và mất ngủ, đúng những thứ con không cần trước kỳ thi.

Các loại viên bổ não, thuốc tăng trí nhớ quảng cáo cho học sinh không có bằng chứng giúp làm bài tốt hơn. Không cho con dùng thuốc an thần hay thuốc ngủ để ngủ trước ngày thi; nếu con mất ngủ nhiều, hãy hỏi bác sĩ.

Bố mẹ giúp được gì

Giữ giờ ăn đều cả nhà, nấu những món con thích, ngồi ăn cùng con và nói chuyện khác ngoài chuyện thi. Một bữa cơm thoải mái giúp con nghỉ ngơi thật sự.

Đừng biến bữa ăn thành lúc nhắc chuyện điểm số hay so sánh với bạn. Nếu con ăn ít vì lo, hãy hỏi han nhẹ nhàng và để ý xem con có ngủ được không.

Nếu em đang đọc bài này

  • Đừng bỏ bữa sáng. Không kịp thì một hộp sữa và một quả chuối vẫn hơn đói bụng vào lớp.
  • Học quá 22 giờ mà đói thì ăn nhẹ: sữa chua, chuối, một cốc sữa. Tránh mì tôm, đồ chiên, cà phê và nước tăng lực.
  • Để chai nước trên bàn học, uống từng ngụm. Khát nhẹ cũng làm em kém tập trung.
  • Sáng ngày thi ăn món quen, đến điểm thi sớm, mang theo nước và một món ăn nhẹ.
  • Ăn uống bình thường thì không cần thuốc bổ não. Ngủ đủ mới là thứ giúp em nhớ bài.

Chăm sóc con tại nhà

  • Lên thực đơn đơn giản cho cả tuần, nấu món quen, đổi món để con không chán.
  • Để sẵn trong nhà sữa, sữa chua, trái cây, khoai, ngô cho bữa phụ thay vì bánh kẹo.
  • Tuần thi, nấu chín kỹ, rửa sạch rau quả, bảo quản thức ăn trong tủ lạnh, không dùng đồ để qua đêm ngoài nhiệt độ phòng.
  • Nhắc con uống nước trong ngày, nhất là khi trời nóng tháng 6.
  • Bữa tối không quá muộn và không quá no.
  • Chuẩn bị đồ mang theo ngày thi từ tối hôm trước: chai nước, món ăn nhẹ, giấy tờ.

Hiểu lầm thường gặp

Ăn trứng trước khi thi sẽ bị điểm không, ăn chuối sẽ trượt.
Đây là kiêng cữ theo kiểu chơi chữ, không ảnh hưởng gì đến kết quả. Nếu con muốn kiêng cho yên tâm cũng không sao, miễn bữa ăn vẫn đủ chất bằng món khác.
Phải mua thuốc bổ não, viên tăng trí nhớ cho con mùa thi.
Chưa có bằng chứng các sản phẩm này giúp học sinh khỏe mạnh làm bài tốt hơn. Bữa ăn đủ chất và giấc ngủ đủ quan trọng hơn nhiều.
Thức khuya ôn bài thì cứ pha cà phê hay nước tăng lực cho tỉnh.
Caffeine làm con khó ngủ và ngủ không sâu, khiến hôm sau mệt và nhớ bài kém hơn. Nước tăng lực không được khuyến cáo cho tuổi teen.
Ăn thật nhiều đồ bổ trước ngày thi cho có sức.
Ăn quá no, nhiều đạm và mỡ làm con buồn ngủ, đầy bụng. Bữa vừa phải với món quen là tốt nhất.

Bố mẹ hay hỏi

+Sáng ngày thi nên ăn gì?

Món quen, vừa no, dễ tiêu như phở, cháo, bánh mì trứng hoặc xôi ít, kèm sữa hoặc chuối, ăn sớm trước giờ thi. Tránh món lạ, đồ sống và đồ bán rong không rõ vệ sinh.

+Học sinh ôn thi có nên uống sữa trước khi ngủ không?

Có thể, một cốc sữa ấm nhỏ giúp con đỡ đói khi học muộn. Nhớ đánh răng sau đó.

+Con hồi hộp không ăn được trước giờ thi thì sao?

Cho con ăn ít một: vài miếng bánh mì, một cốc sữa hoặc một quả chuối. Nhịn đói hoàn toàn dễ làm con chóng mặt, run tay trong phòng thi.

+Có nên cho con uống nước tăng lực khi ôn thi không?

Không. Nước tăng lực không được khuyến cáo cho trẻ em và tuổi teen vì nhiều caffeine và đường, dễ gây tim đập nhanh, lo âu và mất ngủ.

+Ăn gì để không buồn ngủ khi học?

Ăn bữa vừa phải, đừng quá no, có rau và món đạm, ít đồ chiên. Uống đủ nước, nghỉ 5–10 phút mỗi giờ học và ngủ đủ đêm hôm trước.

Nguồn tham khảo

  1. Tips on preparing for exams — NHS (Anh)
  2. Breakfast for Learning: Why the Morning Meal Matters — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Hướng dẫn dinh dưỡng đối với bữa ăn học đường (Quyết định 3958/QĐ-BYT) — Bộ Y tế, đăng trên trang Viện Dinh dưỡng

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Cà phê, nước tăng lực khi ôn thi

    Nước tăng lực không được khuyến cáo cho trẻ em và tuổi teen. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên trẻ em tốt nhất không dùng caffeine; nếu học sinh vẫn uống, Bộ Y tế Canada đặt giới hạn 2,5 mg cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày (con nặng 45 kg là khoảng 110 mg, chưa tới một ly cà phê phin); giữ dưới khoảng 100 mg và không uống sau 15 giờ là mức an toàn dễ nhớ. Người lớn khỏe mạnh không nên quá 400 mg mỗi ngày. Caffeine giúp tỉnh trong chốc lát nhưng làm mất ngủ, mà ngủ mới là lúc não ghi nhớ bài. Nếu sau khi uống con đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc loạn nhịp, khó thở, ngất hay co giật, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Thức khuya ôn thi

    Thức khuya ôn thi thường làm kết quả kém đi: não cần giấc ngủ để ghi nhớ những gì đã học, và một người thiếu ngủ phản xạ chậm, dễ quên, dễ sai ở những câu đã biết. Học sinh 13–18 tuổi cần 8–10 giờ mỗi đêm, sinh viên cần ít nhất 7 giờ; trong mùa thi vẫn nên giữ mức này và học vào ban ngày, buổi tối sớm. Đừng thức trắng đêm trước ngày thi. Nếu con ngủ gật khi đang đi xe máy, ngất, đau ngực sau khi uống nước tăng lực, hoặc nói đến ý nghĩ muốn chết, hãy đưa con đi cấp cứu hoặc gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Áp lực thi cử

    Hồi hộp trước kỳ thi là bình thường và một chút căng thẳng còn giúp con tập trung. Đáng lo khi căng thẳng kéo dài nhiều tuần, làm con mất ngủ, bỏ ăn, hay đau đầu đau bụng, khóc hoặc cáu gắt, không học được nữa. Việc bố mẹ làm được nhiều nhất là giữ cho con ngủ đủ, ăn đủ, có giờ nghỉ, và nói với con rằng kết quả thi không quyết định con là ai. Nếu con nói muốn chết, muốn biến mất hoặc tự làm đau mình, hãy ở bên con và tìm trợ giúp ngay: gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

  • Mất ngủ trước kỳ thi

    Khó ngủ một vài đêm trước kỳ thi rất hay gặp và thường hết khi thi xong. Điều cần làm là giữ giờ ngủ đều, tắt màn hình trước khi ngủ và không thức khuya học bù, vì ngủ đủ giúp con tập trung tốt hơn nhiều so với học dồn đến khuya. Nên đưa con đi khám khi con mất ngủ gần như mỗi đêm hơn 2 tuần, ngủ ít mà ban ngày lả đi, hoặc mất ngủ đi kèm buồn bã, hoảng loạn. Không tự cho con uống thuốc ngủ hay thuốc an thần.

  • Bữa sáng cho học sinh

    Một bữa sáng tốt cho học sinh có đủ ba phần: tinh bột (xôi, bánh mì, phở, cơm, khoai), đạm (trứng, thịt, đậu phụ, sữa) và một ít rau hoặc trái cây. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, bữa sáng của học sinh nên cung cấp khoảng 25–30% năng lượng cả ngày. Con nên ăn xong trước giờ vào lớp và có ít nhất 15 phút để ngồi ăn, không vừa đi vừa ăn. Bỏ bữa sáng thường xuyên làm con khó tập trung, dễ đau bụng, mệt và ăn vặt nhiều hơn. Nếu con ngất ở lớp, co giật hay lơ mơ không tỉnh lại nhanh, hãy gọi 115 hoặc 113.

  • Ngộ độc thực phẩm ở trẻ

    Ngộ độc thực phẩm thường bắt đầu vài giờ đến vài ngày sau bữa ăn, với nôn, đau bụng quặn, tiêu chảy, có khi sốt; phần lớn trẻ đỡ trong vài ngày, hầu hết khỏi trong vòng một tuần nếu được bù đủ nước bằng oresol pha đúng hướng dẫn. Không gây nôn, không cho uống thuốc cầm tiêu chảy. Đưa con đi cấp cứu ngay khi con li bì, nôn tất cả, hơn 6 giờ không đi tiểu, đi ngoài ra máu, hoặc sụp mí, nhìn mờ, khó nuốt, yếu tay chân sau khi ăn đồ hộp, giò chả, pate, và khi nghi con ăn phải nấm lạ, cóc, cá nóc.

Chủ đề khác