Tâm lý và cảm xúc

Mất ngủ trước kỳ thi: cách giúp con ngủ được và khi nào cần khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

THCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi

Trả lời nhanh

Khó ngủ một vài đêm trước kỳ thi rất hay gặp và thường hết khi thi xong. Điều cần làm là giữ giờ ngủ đều, tắt màn hình trước khi ngủ và không thức khuya học bù, vì ngủ đủ giúp con tập trung tốt hơn nhiều so với học dồn đến khuya. Nên đưa con đi khám khi con mất ngủ gần như mỗi đêm hơn 2 tuần, ngủ ít mà ban ngày lả đi, hoặc mất ngủ đi kèm buồn bã, hoảng loạn. Không tự cho con uống thuốc ngủ hay thuốc an thần.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con nói muốn chết, muốn biến mất, hoặc nói đến chuyện tự làm hại bản thân: ở bên con, không để con một mình, cất thuốc trong nhà, gọi 115 hoặc 113 nếu nguy hiểm trước mắt.
  • Con đã uống thuốc ngủ, thuốc an thần không được kê, hoặc uống nhiều hơn mức bác sĩ dặn, và giờ lơ mơ, khó đánh thức.
  • Con ngất, co giật, hoặc lú lẫn không nhận ra người thân sau nhiều đêm thức trắng.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con khó ngủ hoặc thức giấc giữa đêm không ngủ lại được, từ 3 đêm mỗi tuần trở lên, kéo dài hơn 2 tuần.
  • Ban ngày con ngủ gật trong lớp, đau đầu, khó tập trung, cáu gắt rõ rệt.
  • Mất ngủ kèm buồn bã, chán nản, khóc nhiều hoặc mất hứng thú với mọi thứ.
  • Con có những cơn hồi hộp, khó thở, run tay về đêm.
  • Con ngáy to, có lúc ngừng thở khi ngủ, sáng dậy vẫn mệt dù ngủ đủ giờ.

Vì sao con khó ngủ trước kỳ thi

Khi lo lắng, cơ thể tiết hormone căng thẳng làm tim đập nhanh hơn và não khó "tắt". Con nằm xuống là đầu lại chạy qua công thức, đề thi thử, điểm chuẩn. Càng cố ngủ, con càng tỉnh, rồi lo vì mất ngủ, vòng lo này tự nuôi nó.

Lối sống mùa thi làm mọi thứ nặng thêm: học thêm đến 9–10 giờ tối, về ăn muộn, ôn bài đến nửa đêm, uống trà sữa hay nước tăng lực cho tỉnh, nằm lướt điện thoại trước khi ngủ. Ánh sáng màn hình và caffeine đều làm cơ thể chậm buồn ngủ.

Tuổi teen cần ngủ bao nhiêu

Học sinh 13–18 tuổi cần khoảng 8–10 tiếng mỗi đêm. Ở tuổi dậy thì, đồng hồ sinh học tự lùi muộn hơn, nên các em hay buồn ngủ muộn và khó dậy sớm. Đây là thay đổi sinh lý, không phải do con lười.

Ngủ đủ giúp não sắp xếp lại những gì đã học trong ngày. Thức đến 2 giờ sáng để học thêm thường đổi lấy trí nhớ và sự tỉnh táo của buổi thi hôm sau.

Đêm trước ngày thi

  • Không ôn bài mới. Nếu muốn, chỉ đọc lướt dàn ý hoặc công thức trong 30 phút đầu buổi tối.
  • Chuẩn bị sẵn giấy tờ, thẻ dự thi, bút, thước, đồng hồ từ chiều để con không phải nghĩ đến nữa.
  • Ăn tối nhẹ, không quá no, không ăn món lạ. Không uống cà phê, trà, nước tăng lực sau buổi trưa.
  • Tắt điện thoại và máy tính khoảng 1 giờ trước giờ ngủ. Đặt báo thức bằng đồng hồ nếu được.
  • Lên giường vào giờ quen thuộc, không đi ngủ sớm hơn nhiều so với thường ngày, vì nằm chờ lâu lại thêm lo.
  • Nếu nằm khoảng 20 phút (ước chừng, không cần nhìn đồng hồ) mà không ngủ được, cho con dậy ngồi chỗ ánh sáng dịu, đọc sách nhẹ hoặc thở chậm, buồn ngủ rồi mới quay lại giường.

Nếu em đang đọc bài này

Nếu đêm trước ngày thi em không ngủ được, đừng hoảng. Nằm yên và thở chậm cũng giúp cơ thể thư giãn, còn lo lắng về chuyện mất ngủ chỉ làm em khó ngủ hơn.

Thử thở chậm: hít vào bằng mũi khoảng 4 giây, thở ra từ từ khoảng 6 giây, lặp lại nhiều lần. Đừng nhìn đồng hồ liên tục để đếm mình còn mấy tiếng. Nếu mất ngủ kéo dài nhiều tuần, hay em thấy buồn đến mức không muốn làm gì, hãy nói với bố mẹ, thầy cô, hoặc gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

Khi nào cần đi khám và bác sĩ sẽ làm gì

Mất ngủ kéo dài hơn 2 tuần, hoặc đi kèm buồn bã, hoảng loạn, ngáy to ngừng thở, là lý do để gặp bác sĩ. Bác sĩ sẽ hỏi về giờ giấc, caffeine, điện thoại, tâm trạng, và tìm các nguyên nhân như rối loạn lo âu, trầm cảm, ngưng thở khi ngủ.

Với tuổi teen, cách chữa chính là sắp xếp lại thói quen ngủ và trị liệu tâm lý cho mất ngủ (CBT-I). Thuốc ngủ, kể cả những loại bán không cần đơn, chỉ dùng khi bác sĩ quyết định. Không cho con dùng thuốc ngủ của người lớn trong nhà.

Chăm sóc con tại nhà

  • Giữ giờ đi ngủ và giờ dậy cố định cả tuần, cuối tuần cũng cố giữ gần như ngày thường.
  • Sắp lịch học thêm để con về nhà và ăn tối trước 8 giờ nếu có thể.
  • Giữ phòng ngủ tối, mát, yên tĩnh. Không để con học trên giường.
  • Cất điện thoại ra ngoài phòng ngủ vào ban đêm, cả của bố mẹ nếu ngủ chung phòng.
  • Cho con ra ngoài trời, vận động 20–30 phút vào ban ngày, tránh vận động mạnh sát giờ ngủ.
  • Hạn chế ngủ trưa quá 30 phút và không ngủ bù sau 4 giờ chiều.
  • Nếu con thấy dễ chịu, cho con tắm nước ấm khoảng 1–2 tiếng trước giờ đi ngủ. Tránh tắm nước lạnh vào lúc khuya.

Hiểu lầm thường gặp

Uống sữa ấm, ăn tim sen là hết mất ngủ.
Một cốc sữa ấm có thể giúp con thư giãn, nhưng không chữa được mất ngủ do lo âu hay thói quen thức khuya. Giờ giấc đều và bỏ màn hình có tác dụng hơn.
Mất một đêm ngủ là hỏng cả buổi thi.
Điều làm hại nhiều hơn là thiếu ngủ nhiều đêm liền. Lo lắng về chuyện mất ngủ lại làm con khó ngủ hơn.
Cho con uống nửa viên thuốc ngủ của người lớn cho dễ ngủ.
Thuốc ngủ của người lớn có thể gây lơ mơ, chậm phản xạ sáng hôm sau và không an toàn với trẻ. Chỉ dùng thuốc khi bác sĩ khám và kê cho con.
Ngủ bù cuối tuần là đủ.
Ngủ dồn cuối tuần làm lệch đồng hồ sinh học, khiến tối Chủ nhật càng khó ngủ. Ngủ đều mỗi đêm tốt hơn.

Bố mẹ hay hỏi

+Đêm trước ngày thi con không ngủ được phải làm sao?

Để con nằm thư giãn, thở chậm, không nhìn đồng hồ. Nếu sau khoảng 20 phút vẫn tỉnh, cho con dậy làm việc nhẹ nhàng dưới ánh sáng dịu rồi quay lại giường. Đừng cho con uống thuốc ngủ.

+Học sinh lớp 12 ngủ mấy tiếng là đủ?

Khoảng 8–10 tiếng mỗi đêm. Thường xuyên ngủ ít hơn mức này làm con khó tập trung, học kém đi và dễ buồn bực.

+Có nên cho con uống melatonin trước kỳ thi không?

Bố mẹ nên hỏi bác sĩ trước. Melatonin không thay được giờ ngủ đều và thói quen tốt, và liều dùng cho trẻ cần bác sĩ quyết định.

+Con mất ngủ cả tháng nay có phải trầm cảm không?

Mất ngủ kéo dài có thể do lo âu, trầm cảm hoặc thói quen sinh hoạt. Nếu kèm buồn bã, chán nản, nên đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý để được đánh giá.

+Thức đến 1–2 giờ sáng ôn thi có hiệu quả không?

Thường là không. Não cần giấc ngủ để ghi nhớ bài học, và thiếu ngủ làm con chậm, dễ sai trong buổi thi.

Nguồn tham khảo

  1. Insomnia — NHS (Anh)
  2. Teen Sleep Duration Health Advisory — Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (AASM)
  3. New video explains the science behind sleepy teens (10 sleep tips for teens) — Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (AASM)
  4. Help your child beat exam stress — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Thức khuya ôn thi

    Thức khuya ôn thi thường làm kết quả kém đi: não cần giấc ngủ để ghi nhớ những gì đã học, và một người thiếu ngủ phản xạ chậm, dễ quên, dễ sai ở những câu đã biết. Học sinh 13–18 tuổi cần 8–10 giờ mỗi đêm, sinh viên cần ít nhất 7 giờ; trong mùa thi vẫn nên giữ mức này và học vào ban ngày, buổi tối sớm. Đừng thức trắng đêm trước ngày thi. Nếu con ngủ gật khi đang đi xe máy, ngất, đau ngực sau khi uống nước tăng lực, hoặc nói đến ý nghĩ muốn chết, hãy đưa con đi cấp cứu hoặc gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Trẻ cần ngủ bao nhiêu tiếng

    Theo Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, mỗi ngày (tính cả giấc trưa) trẻ 4–12 tháng cần 12–16 giờ, 1–2 tuổi 11–14 giờ, 3–5 tuổi 10–13 giờ, 6–12 tuổi 9–12 giờ, và tuổi 13–18 cần 8–10 giờ. Trẻ sơ sinh dưới 4 tháng ngủ rất khác nhau, thường khoảng 14–17 giờ chia nhiều giấc. Con ngủ đủ khi sáng dậy được, ban ngày tỉnh táo, ít cáu gắt. Trẻ nhỏ ngủ có lúc ngừng thở kèm tím tái, hoặc trẻ sơ sinh li bì khó đánh thức, bỏ bú, cần đi cấp cứu ngay.

  • Áp lực thi cử

    Hồi hộp trước kỳ thi là bình thường và một chút căng thẳng còn giúp con tập trung. Đáng lo khi căng thẳng kéo dài nhiều tuần, làm con mất ngủ, bỏ ăn, hay đau đầu đau bụng, khóc hoặc cáu gắt, không học được nữa. Việc bố mẹ làm được nhiều nhất là giữ cho con ngủ đủ, ăn đủ, có giờ nghỉ, và nói với con rằng kết quả thi không quyết định con là ai. Nếu con nói muốn chết, muốn biến mất hoặc tự làm đau mình, hãy ở bên con và tìm trợ giúp ngay: gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

  • Hoảng loạn khi thi

    Run tay, tim đập nhanh, khó thở, đầu óc trống rỗng khi cầm đề là phản ứng báo động của cơ thể trước căng thẳng, thường gọi là cơn hoảng sợ (cơn hoảng loạn). Cơn này đáng sợ nhưng không nguy hiểm, phần lớn kéo dài khoảng 5–20 phút rồi dịu dần, và thở chậm giúp nó qua nhanh hơn. Nếu con đau ngực khi gắng sức, ngất, hoặc khó thở không đỡ sau khi nghỉ, cần đi cấp cứu để loại trừ bệnh tim phổi. Nếu cơn hoảng loạn lặp lại nhiều lần hoặc làm con né tránh đi học, đi thi, nên đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.

  • Cà phê, nước tăng lực khi ôn thi

    Nước tăng lực không được khuyến cáo cho trẻ em và tuổi teen. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên trẻ em tốt nhất không dùng caffeine; nếu học sinh vẫn uống, Bộ Y tế Canada đặt giới hạn 2,5 mg cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày (con nặng 45 kg là khoảng 110 mg, chưa tới một ly cà phê phin); giữ dưới khoảng 100 mg và không uống sau 15 giờ là mức an toàn dễ nhớ. Người lớn khỏe mạnh không nên quá 400 mg mỗi ngày. Caffeine giúp tỉnh trong chốc lát nhưng làm mất ngủ, mà ngủ mới là lúc não ghi nhớ bài. Nếu sau khi uống con đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc loạn nhịp, khó thở, ngất hay co giật, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Lo âu ở tuổi teen

    Lo lắng trước bài kiểm tra hay khi vào lớp mới là bình thường. Con có thể đang bị rối loạn lo âu khi nỗi lo quá mức so với hoàn cảnh, kéo dài nhiều tuần, và làm con né tránh đi học, gặp bạn, hoặc gây đau bụng, đau đầu, mất ngủ lặp lại. Rối loạn lo âu là bệnh hay gặp ở tuổi teen và chữa được, thường bằng trị liệu tâm lý. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại bản thân, hãy ở bên con và gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

Chủ đề khác