Run tay, hoảng loạn khi vào phòng thi: vì sao và cách giúp con
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
THCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi
Trả lời nhanh
Run tay, tim đập nhanh, khó thở, đầu óc trống rỗng khi cầm đề là phản ứng báo động của cơ thể trước căng thẳng, thường gọi là cơn hoảng sợ (cơn hoảng loạn). Cơn này đáng sợ nhưng không nguy hiểm, phần lớn kéo dài khoảng 5–20 phút rồi dịu dần, và thở chậm giúp nó qua nhanh hơn. Nếu con đau ngực khi gắng sức, ngất, hoặc khó thở không đỡ sau khi nghỉ, cần đi cấp cứu để loại trừ bệnh tim phổi. Nếu cơn hoảng loạn lặp lại nhiều lần hoặc làm con né tránh đi học, đi thi, nên đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con đau ngực, nhất là khi đang gắng sức, hoặc đau lan ra tay, hàm.
- Con ngất, lả đi, gọi hỏi không tỉnh táo.
- Khó thở không đỡ sau 15–20 phút ngồi nghỉ, môi tím, hoặc con có bệnh hen, bệnh tim đã biết.
- Tim đập rất nhanh hoặc loạn nhịp kèm choáng váng, lần đầu xảy ra mà không rõ lý do.
- Trong lúc hoảng loạn con nói muốn chết hoặc định làm hại bản thân: ở bên con, không để con một mình, gọi 115 hoặc 113.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con đã có từ 2 cơn hoảng loạn trở lên, ở trong hoặc ngoài phòng thi.
- Con bắt đầu sợ chính cơn hoảng loạn, lo "lỡ vào phòng thi lại bị" đến mức không muốn đi thi, đi học.
- Con hay đau bụng, buồn nôn, đi ngoài vào sáng những ngày kiểm tra.
- Con mất ngủ nhiều đêm liền vì lo trước kỳ thi.
- Con dùng nhiều nước tăng lực, cà phê, hoặc đã tự tìm thuốc để "cho bình tĩnh".
Chuyện gì xảy ra trong cơ thể con
Khi não coi kỳ thi là mối đe dọa, cơ thể tiết adrenaline như khi gặp nguy hiểm thật. Tim đập nhanh, thở gấp, tay run và lạnh, vã mồ hôi, buồn nôn, có em thấy chóng mặt hay tê ở đầu ngón tay. Phần não lo việc suy nghĩ và nhớ lại bị lấn át, nên con có cảm giác "quên sạch" dù đã ôn kỹ.
Phần lớn các cơn hoảng sợ (panic attack) kéo dài khoảng 5–20 phút rồi tự giảm. Nó không làm con ngừng thở hay ngất vì thiếu khí, dù trong lúc đó con có thể rất sợ mình sắp xỉu. Biết trước điều này đã giúp nhiều em bớt hoảng khi cơn đến.
Phân biệt với bệnh cần đi khám
Lần đầu con có cơn như vậy, nhất là khi kèm đau ngực, ngất hay tim đập loạn, bố mẹ nên đưa con đi khám để bác sĩ loại trừ bệnh tim, hen, cường giáp, hạ đường huyết do bỏ bữa. Bác sĩ có thể nghe tim phổi, đo điện tim, xét nghiệm máu khi cần.
Uống nhiều cà phê, trà sữa, nước tăng lực trong mùa ôn thi cũng gây run tay, hồi hộp rất giống cơn hoảng loạn. Hỏi con đã uống gì trong ngày là một bước đơn giản mà hay bị bỏ qua.
Nếu em đang đọc bài này
- Khi thấy tim đập nhanh, tay run: đặt bút xuống, ngồi thẳng, đặt hai chân chạm sàn.
- Thở chậm bằng mũi trong khoảng 4 giây, thở ra từ từ bằng miệng trong khoảng 6 giây. Làm 5–10 lần. Thở ra dài hơn hít vào là phần quan trọng nhất.
- Nhìn quanh và gọi tên trong đầu vài thứ em thấy: cái bàn, cái quạt, chiếc đồng hồ. Việc này kéo em về hiện tại.
- Tự nói trong đầu: "Đây là lo lắng. Nó sẽ qua trong vài phút. Mình không gặp nguy hiểm."
- Khi dịu lại, đọc lướt cả đề, làm câu dễ nhất trước. Làm xong một câu là cơ thể bớt báo động.
- Nếu cơn không qua, giơ tay báo giám thị. Em không làm gì sai cả. Sau buổi thi, hãy kể với bố mẹ, thầy cô hoặc gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) nếu em cần người nói chuyện.
Bố mẹ chuẩn bị cho con trước ngày thi
Tập thở chậm cùng con mỗi tối trong những tuần trước kỳ thi, lúc con đang bình tĩnh. Kỹ năng được tập khi bình tĩnh thì mới dùng được lúc hoảng. Cho con làm vài đề thi thử bấm giờ ở nhà hoặc ở trường để cảm giác phòng thi bớt lạ.
Sáng ngày thi, cho con ăn sáng vừa đủ, đến điểm thi sớm 30 phút để không phải chạy vội. Tránh kể về những người "bị liệt môn" hay nhắc điểm chuẩn ngay trước giờ con vào phòng.
Khi cơn hoảng loạn lặp lại
Nếu con có nhiều cơn, hoặc bắt đầu sống trong nỗi sợ cơn tiếp theo, con có thể đang bị rối loạn lo âu hoặc rối loạn hoảng sợ. Đây là tình trạng chữa được. Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) với chuyên gia tâm lý thường là bước đầu tiên và là cách trị liệu được nghiên cứu kỹ nhất cho tình trạng này.
Thuốc chỉ được cân nhắc khi bác sĩ khám và thấy cần. Bố mẹ không tự mua thuốc an thần, thuốc chẹn beta hay bất kỳ loại thuốc "cho bình tĩnh" nào cho con trước giờ thi.
Chăm sóc con tại nhà
- Ở bên con khi cơn đến, nói chậm, giọng nhỏ: "Bố mẹ ở đây. Thở cùng bố mẹ nhé." Không quát, không bảo con "bình tĩnh đi".
- Thở chậm cùng con, thở ra dài hơn hít vào, cho đến khi con dịu lại.
- Cho con ngồi ở chỗ thoáng, nới cổ áo, uống vài ngụm nước.
- Khi con đã bình tĩnh, hỏi con đã ăn gì, uống gì, ngủ thế nào đêm qua.
- Giảm nước tăng lực, cà phê, trà đặc trong mùa thi, nhất là buổi sáng ngày thi.
- Ghi lại ngày giờ và hoàn cảnh mỗi cơn để kể với bác sĩ.
Hiểu lầm thường gặp
- Thở vào túi giấy sẽ hết hoảng loạn.
- Cách này không còn được khuyên dùng và có thể nguy hiểm nếu khó thở do bệnh khác. Thở chậm, thở ra dài là đủ.
- Con hoảng loạn là do yếu bóng vía, phải cứng rắn lên.
- Cơn hoảng sợ là phản ứng sinh lý, gặp cả ở những em học giỏi và chăm chỉ. Trách con làm con sợ hơn ở lần sau.
- Uống một viên an thần trước giờ thi cho yên tâm.
- Thuốc an thần có thể làm con buồn ngủ, chậm phản xạ, làm bài kém đi. Chỉ dùng thuốc khi bác sĩ khám và kê.
- Đã hoảng một lần thì lần sau chắc chắn bị lại.
- Một cơn hoảng đơn lẻ không có nghĩa là con bị rối loạn hoảng sợ. Khi con hiểu cơn hoảng và tập phản ứng khác đi, các cơn thường thưa dần.
Bố mẹ hay hỏi
+Run tay khi thi có phải bệnh không?
Run tay khi lo lắng là phản ứng bình thường do adrenaline. Nếu run kéo dài cả khi không lo, kèm sụt cân, tim đập nhanh lúc nghỉ, nên đi khám để kiểm tra tuyến giáp.
+Cơn hoảng loạn kéo dài bao lâu?
Phần lớn các cơn kéo dài khoảng 5–20 phút rồi dịu dần. Nếu con đau ngực, hoặc khó thở không đỡ sau 15–20 phút ngồi nghỉ, hãy đưa con đi cấp cứu.
+Con bị đầu óc trống rỗng khi nhìn đề thì làm sao?
Dừng lại thở chậm vài nhịp, rồi đọc lướt cả đề và làm câu dễ nhất trước. Trí nhớ thường quay lại khi cơ thể bớt báo động.
+Có nên cho con uống thuốc chống run trước khi thi không?
Không tự dùng. Một số thuốc tim mạch hay thuốc an thần có tác dụng phụ và chống chỉ định riêng, chỉ bác sĩ mới quyết định sau khi khám.
+Con sợ đến mức không muốn đi thi nữa thì phải làm gì?
Đừng ép hay trách con. Hãy đưa con gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ sớm, báo với giáo viên chủ nhiệm, và có thể gọi Tổng đài 111 để được tư vấn miễn phí.
Nguồn tham khảo
- Panic disorder — NHS (Anh)
- Breathing exercises for stress — NHS (Anh)
- Tips on preparing for exams — NHS (Anh)
- Panic Disorder: When Fear Overwhelms — Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Hoa Kỳ (NIMH)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Áp lực thi cử
Hồi hộp trước kỳ thi là bình thường và một chút căng thẳng còn giúp con tập trung. Đáng lo khi căng thẳng kéo dài nhiều tuần, làm con mất ngủ, bỏ ăn, hay đau đầu đau bụng, khóc hoặc cáu gắt, không học được nữa. Việc bố mẹ làm được nhiều nhất là giữ cho con ngủ đủ, ăn đủ, có giờ nghỉ, và nói với con rằng kết quả thi không quyết định con là ai. Nếu con nói muốn chết, muốn biến mất hoặc tự làm đau mình, hãy ở bên con và tìm trợ giúp ngay: gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Lo âu ở tuổi teen
Lo lắng trước bài kiểm tra hay khi vào lớp mới là bình thường. Con có thể đang bị rối loạn lo âu khi nỗi lo quá mức so với hoàn cảnh, kéo dài nhiều tuần, và làm con né tránh đi học, gặp bạn, hoặc gây đau bụng, đau đầu, mất ngủ lặp lại. Rối loạn lo âu là bệnh hay gặp ở tuổi teen và chữa được, thường bằng trị liệu tâm lý. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại bản thân, hãy ở bên con và gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Mất ngủ trước kỳ thi
Khó ngủ một vài đêm trước kỳ thi rất hay gặp và thường hết khi thi xong. Điều cần làm là giữ giờ ngủ đều, tắt màn hình trước khi ngủ và không thức khuya học bù, vì ngủ đủ giúp con tập trung tốt hơn nhiều so với học dồn đến khuya. Nên đưa con đi khám khi con mất ngủ gần như mỗi đêm hơn 2 tuần, ngủ ít mà ban ngày lả đi, hoặc mất ngủ đi kèm buồn bã, hoảng loạn. Không tự cho con uống thuốc ngủ hay thuốc an thần.
- Cà phê, nước tăng lực khi ôn thi
Nước tăng lực không được khuyến cáo cho trẻ em và tuổi teen. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên trẻ em tốt nhất không dùng caffeine; nếu học sinh vẫn uống, Bộ Y tế Canada đặt giới hạn 2,5 mg cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày (con nặng 45 kg là khoảng 110 mg, chưa tới một ly cà phê phin); giữ dưới khoảng 100 mg và không uống sau 15 giờ là mức an toàn dễ nhớ. Người lớn khỏe mạnh không nên quá 400 mg mỗi ngày. Caffeine giúp tỉnh trong chốc lát nhưng làm mất ngủ, mà ngủ mới là lúc não ghi nhớ bài. Nếu sau khi uống con đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc loạn nhịp, khó thở, ngất hay co giật, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Học sinh ngất xỉu
Phần lớn học sinh ngất ở trường là ngất phản xạ (ngất phế vị), do đứng lâu dưới nắng, nhịn ăn sáng, uống ít nước, thiếu ngủ hoặc sợ hãi, đau đột ngột; con thường tỉnh lại trong vòng 1 phút. Khi con ngất, đặt con nằm ngửa và nâng hai chân lên cao. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con ngất khi đang chạy, chơi thể thao hay đang nằm, không tỉnh sau 1 phút, khó thở, đau ngực, tim đập loạn, co giật, hoặc bị thương khi ngã. Con đã tỉnh và khỏe lại vẫn nên đi khám sau lần ngất đầu tiên.
Chủ đề khác