Tâm lý và cảm xúc

Trẻ tăng động có cần uống thuốc không: lợi ích, tác dụng phụ, theo dõi

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Không phải trẻ tăng động giảm chú ý (ADHD) nào cũng cần uống thuốc. Theo hướng dẫn của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, trẻ 4–5 tuổi bắt đầu bằng hướng dẫn bố mẹ quản lý hành vi; từ 6 tuổi, khi ADHD ảnh hưởng rõ đến học tập và sinh hoạt, bác sĩ thường kết hợp thuốc với can thiệp hành vi ở nhà và ở trường. Thuốc ADHD là thuốc kê đơn, chỉ bác sĩ chuyên khoa được bắt đầu, chỉnh liều và theo dõi. Gọi 115 hoặc 113 nếu con uống quá liều, ngất, đau ngực, hoặc nói muốn chết.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con uống nhầm hoặc quá liều thuốc (của con hay của người khác trong nhà): gọi 115 hoặc 113, mang theo vỏ hộp thuốc, không tự gây nôn.
  • Con ngất, đau ngực, khó thở hoặc tim đập rất nhanh, đập loạn sau khi uống thuốc: gọi 115 hoặc 113.
  • Con co giật, lú lẫn, hoặc nhìn thấy, nghe thấy những thứ người khác không thấy: đến cấp cứu ngay.
  • Con nói muốn chết hoặc tự làm đau bản thân: ở bên con, không để con một mình, cất thuốc và vật sắc nhọn, gọi 115 hoặc 113 nếu con đang gặp nguy hiểm.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con chán ăn kéo dài, sụt cân, hoặc không tăng cân, không tăng chiều cao như trước.
  • Con khó ngủ, đau đầu, đau bụng kéo dài sau khi bắt đầu uống thuốc hoặc đổi liều.
  • Con buồn bã, thu mình, cáu gắt hoặc lo âu hơn hẳn; hoặc cuối ngày khi hết thuốc thì quậy, bực bội nhiều.
  • Con xuất hiện động tác giật cơ, chớp mắt, hắng giọng lặp đi lặp lại (tic), hoặc tic cũ nặng hơn.
  • Đã dùng thuốc vài tuần đúng hẹn mà cô giáo và bố mẹ không thấy con đỡ hơn.
  • Bố mẹ muốn ngừng thuốc, đổi thuốc hoặc cho con dùng thêm thuốc bổ, thực phẩm chức năng: hỏi bác sĩ trước.

Khi nào bác sĩ cân nhắc dùng thuốc

Bác sĩ quyết định dựa trên tuổi của con, mức độ ADHD ảnh hưởng đến học tập, bạn bè, an toàn và gia đình, và những gì đã thử. Với trẻ 4–5 tuổi, cách đầu tiên là hướng dẫn bố mẹ quản lý hành vi và can thiệp ở lớp; thuốc chỉ được cân nhắc khi trẻ có ADHD mức vừa đến nặng và đã không đỡ sau can thiệp hành vi.

Với trẻ từ 6 đến 12 tuổi, hướng dẫn của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên dùng thuốc đã được phê duyệt cho ADHD, cùng với hướng dẫn bố mẹ và can thiệp hành vi ở lớp, tốt nhất là cả hai. Với tuổi từ 12, thuốc vẫn là một phần chính của điều trị, và cần có sự đồng ý của chính con. Thuốc không phù hợp với trẻ chỉ hiếu động, mất tập trung nhưng chưa đủ tiêu chuẩn chẩn đoán ADHD.

Thuốc giúp được gì và không giúp được gì

Khi chọn đúng thuốc và đúng liều, phần lớn trẻ ADHD đỡ rõ: tập trung hơn, ít bốc đồng hơn, ngồi học được lâu hơn, ít va chạm với bạn và thầy cô. Thuốc giống như một chiếc kính giúp con dễ "nhìn rõ" việc mình đang làm.

Thuốc không dạy con kỹ năng. Con vẫn cần nếp sinh hoạt, cách tổ chức bài vở, cách kiềm chế cơn giận, và sự hỗ trợ của bố mẹ, thầy cô. Vì vậy, thuốc thường được dùng cùng với can thiệp hành vi, không thay thế.

Tác dụng phụ và theo dõi

  • Hay gặp nhất là chán ăn, sụt cân, khó ngủ, đau bụng, đau đầu, thường xảy ra lúc mới dùng và nhẹ dần. Báo bác sĩ để được chỉnh liều hoặc giờ uống.
  • Một số trẻ có thể chậm tăng chiều cao ít nhiều; bác sĩ sẽ đo cân nặng, chiều cao mỗi lần tái khám.
  • Thuốc có thể làm tim đập nhanh hơn và huyết áp tăng nhẹ. Trước khi kê thuốc, bác sĩ hỏi về bệnh tim của con và gia đình; hãy kể nếu con từng ngất, đau ngực khi gắng sức, hoặc trong nhà có người đột tử khi còn trẻ.
  • Ít gặp hơn: tic, bồn chồn hoặc buồn bực khi thuốc hết tác dụng vào cuối ngày, thay đổi tâm trạng. Hiếm hơn nữa là ảo giác.
  • Mỗi trẻ hợp với một loại thuốc và liều khác nhau, nên có khi phải thử vài lần mới tìm được cách phù hợp. Liều thuốc không chỉ tính theo cân nặng, vì vậy bố mẹ không tự tính hay tự tăng liều.
  • Bác sĩ có thể nhờ bố mẹ và cô giáo điền bảng theo dõi hành vi trước và sau khi dùng thuốc. Hãy mang theo khi tái khám.

Dùng thuốc an toàn ở nhà

Bố mẹ giữ thuốc, đưa con uống đúng giờ, đúng liều bác sĩ dặn. Không nhai hoặc nghiền viên thuốc tác dụng kéo dài, trừ khi bác sĩ hay dược sĩ nói được. Cất thuốc ở nơi cao, có khóa, xa tầm tay các em nhỏ trong nhà.

Một số thuốc ADHD có thể bị lạm dụng, nên không cho, bán hay đổi thuốc với ai, và để ý số thuốc còn lại. Không tự ngừng, không tự cho con nghỉ thuốc vào cuối tuần hay ngày lễ nếu bác sĩ chưa dặn. Con cần tái khám đều theo hẹn, kể cả khi đã đỡ nhiều. Nếu con bị bạn trêu chọc vì uống thuốc, bị phạt nặng hay bị đánh ở trường, bố mẹ có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) để được tư vấn.

Những cách chưa có bằng chứng

Vitamin liều cao, khoáng chất, các loại "thuốc bổ não", kiêng đường, luyện sóng não, nắn chỉnh xương sọ hay luyện mắt chưa được chứng minh là điều trị được ADHD và không được khuyên dùng. Thuốc nam, thực phẩm chức năng có thể tương tác với thuốc con đang uống. Hãy hỏi bác sĩ trước khi cho con dùng bất cứ thứ gì thêm.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cho con uống thuốc đúng giờ bác sĩ dặn, thường là buổi sáng; ghi lại giờ uống và những thay đổi bố mẹ thấy.
  • Nếu con chán ăn buổi trưa, cho con ăn sáng đầy đủ trước khi uống thuốc và có bữa phụ buổi chiều tối.
  • Giữ giờ ngủ đều, hạn chế màn hình buổi tối; báo bác sĩ nếu con khó ngủ kéo dài.
  • Tiếp tục các việc của can thiệp hành vi: lịch sinh hoạt bằng hình, giao việc ngắn từng phần, khen ngay khi con làm được.
  • Báo cô giáo về việc con đang dùng thuốc (nếu con đồng ý) và nhờ cô ghi nhận xét trong sổ liên lạc.
  • Cất thuốc ở nơi có khóa; không để con tự giữ cả hộp thuốc.
  • Mang theo danh sách thuốc, thực phẩm chức năng con đang dùng mỗi lần tái khám.

Hiểu lầm thường gặp

Uống thuốc tăng động sẽ làm con nghiện hoặc dễ nghiện ma túy sau này.
Khi bác sĩ kê và theo dõi đúng, thuốc ở liều điều trị không làm tăng nguy cơ nghiện, và trẻ ADHD được điều trị không có nguy cơ dùng chất gây nghiện cao hơn. Điều cần làm là giữ thuốc cẩn thận, không cho người khác dùng.
Thuốc làm con đờ đẫn, mất cá tính.
Ở liều đúng, thuốc không làm con buồn ngủ hay đờ đẫn. Nếu con trầm hẳn, thu mình, đó là dấu hiệu cần báo bác sĩ để chỉnh thuốc.
Uống thuốc rồi thì không cần dạy con nữa.
Thuốc giúp con tập trung hơn nhưng không dạy kỹ năng. Con vẫn cần nếp sinh hoạt, hỗ trợ ở trường và cách bố mẹ phản ứng bình tĩnh, nhất quán.
Thuốc bổ não, vitamin liều cao hay kiêng đường có thể thay thuốc.
Những cách này chưa được chứng minh là chữa được ADHD và không được khuyên dùng. Một số có thể tương tác với thuốc con đang uống.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ tăng động uống thuốc đến bao giờ thì ngừng được?

Không có mốc chung. Bác sĩ đánh giá lại định kỳ xem con còn cần thuốc không, và nếu ngừng thì sẽ hướng dẫn cách ngừng. Bố mẹ không tự ngừng thuốc.

+Con uống thuốc có bị lùn không?

Một số trẻ chậm tăng chiều cao ít nhiều khi dùng thuốc kéo dài. Bác sĩ đo chiều cao, cân nặng mỗi lần tái khám và sẽ điều chỉnh nếu con chậm lớn.

+Có thể chỉ cho con uống thuốc những ngày đi học không?

Với một số trẻ, bác sĩ có thể cho dùng theo ngày đi học. Đây là quyết định của bác sĩ, bố mẹ không tự cho con nghỉ thuốc.

+Con quên uống một liều thì làm sao?

Không tự uống gấp đôi liều. Hãy làm theo hướng dẫn trên đơn thuốc hoặc gọi hỏi bác sĩ, dược sĩ.

+Thuốc tăng động có mua ở hiệu thuốc được không?

Đây là thuốc kê đơn, phải có bác sĩ chuyên khoa khám và kê. Không mua thuốc theo lời mách, trên mạng, hay dùng lại đơn của trẻ khác.

Nguồn tham khảo

  1. Determining ADHD Medication Treatments — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. ADHD in children and young people — NHS (Anh)
  3. Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder in Children and Teens: What You Need to Know — Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Hoa Kỳ (NIMH)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Tăng động giảm chú ý (ADHD)

    Tăng động giảm chú ý (ADHD) thuộc nhóm rối loạn phát triển thần kinh, khiến con khó tập trung, khó ngồi yên và hay làm trước nghĩ sau. Chỉ nghĩ đến ADHD khi các biểu hiện kéo dài ít nhất 6 tháng, xuất hiện cả ở nhà lẫn ở trường, và làm con gặp khó khăn rõ rệt trong học tập hoặc với bạn bè; trẻ dưới 4 tuổi hiếu động thường chưa thể kết luận. Nếu thấy như vậy, hãy đưa con đến bác sĩ nhi hoặc bác sĩ tâm thần nhi để được đánh giá. Đi cấp cứu ngay nếu con bị thương nặng do hành động bốc đồng, uống nhầm thuốc, hoặc nói muốn chết.

  • ADHD ở tuổi teen và sinh viên

    Tăng động giảm chú ý (ADHD) thường không mất đi khi con lớn: tăng động giảm dần, nhưng khó tập trung, hay quên, trì hoãn, bốc đồng hay kéo dài qua tuổi teen và đến khi trưởng thành. Ở học sinh lớn và sinh viên, ADHD thường lộ ra khi việc học nặng hơn và con phải tự quản lý thời gian. Chỉ nghĩ đến ADHD khi các biểu hiện đã có từ trước 12 tuổi, kéo dài, xuất hiện ở nhiều nơi và làm con gặp khó khăn thật sự; hãy đưa con đến bác sĩ tâm thần hoặc bác sĩ chuyên về ADHD để được đánh giá. Đi cấp cứu ngay nếu con nói muốn chết, uống quá liều thuốc, hoặc bị tai nạn có chấn thương đầu.

  • Hiếu động hay tăng động

    Phần lớn trẻ nhỏ chạy nhảy suốt ngày, dễ mất tập trung, làm trước nghĩ sau là hiếu động bình thường, nhất là dưới 5 tuổi. Chỉ nghĩ đến tăng động giảm chú ý (ADHD) khi các biểu hiện nhiều hơn hẳn trẻ cùng tuổi, kéo dài trên 6 tháng, có ở cả nhà lẫn trường, và làm con gặp khó khăn rõ trong học tập hay với bạn bè; bác sĩ thường không chẩn đoán ADHD trước 4 tuổi. Mệt mỏi, thiếu ngủ, lo âu, nghe kém, màn hình nhiều cũng làm trẻ trông giống tăng động. Đi cấp cứu ngay nếu con bị thương nặng do leo trèo, va đập đầu rồi nôn, lơ mơ, hoặc uống nhầm thuốc.

  • Thuốc tăng tập trung khi ôn thi

    Thuốc mà học sinh, sinh viên truyền tai nhau là "thuốc tăng tập trung" thường là thuốc kê đơn chữa tăng động giảm chú ý (ADHD). Với người không có bệnh, chưa có bằng chứng thuốc giúp thi tốt hơn, trong khi dùng sai liều có thể gây tim đập nhanh, loạn nhịp, sốt cao, co giật, hoảng loạn, ảo giác và gây nghiện; viên mua trôi nổi còn có thể là hàng giả lẫn chất nguy hiểm hơn. Không dùng thuốc kê cho người khác, không mua thuốc kê đơn qua mạng. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu sau khi uống, con đau ngực, tim đập rất nhanh, ngất, co giật, lú lẫn hoặc nói muốn chết.

  • Trẻ bị tic

    Tic là những cử động hoặc âm thanh nhanh, lặp đi lặp lại mà con khó kiểm soát, như nháy mắt, nhăn mũi, nhún vai, hắng giọng, khịt mũi. Tic rất hay gặp ở trẻ, thường bắt đầu quanh 5 tuổi, không làm tổn thương não và phần lớn đỡ dần hoặc hết, nhất là sau tuổi dậy thì. Bố mẹ không nên nhắc hay bắt con nhịn, vì để ý nhiều làm tic nặng hơn. Đưa con đi khám khi tic dày lên, gây đau, làm con bị trêu hay ảnh hưởng việc học, hoặc khi bố mẹ không chắc đó là tic hay cơn co giật.

  • Con học hay mất tập trung

    Con mất tập trung khi học thường do thiếu ngủ, điện thoại và mạng xã hội, bài vở quá sức, lo âu hoặc buồn chán. Ít hơn là các vấn đề cần bác sĩ tìm: nhìn kém, nghe kém, thiếu máu thiếu sắt, khó khăn đọc viết, tăng động giảm chú ý (ADHD) hay những cơn vắng ý thức ngắn. Nên đưa con đi khám khi tình trạng kéo dài nhiều tháng, có cả ở nhà lẫn ở lớp và làm con tụt lại rõ rệt. Đi cấp cứu ngay nếu con đột ngột lú lẫn, nói khó, đau đầu dữ dội, hoặc nói muốn chết.

Chủ đề khác