Ho, sổ mũi, viêm họng

Lệch vách ngăn mũi ở tuổi teen: khi nào cần chữa, khi nào nên mổ

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

THCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi

Trả lời nhanh

Vách ngăn mũi của phần lớn mọi người hơi lệch và không cần chữa. Chỉ khi vách ngăn lệch nhiều làm con nghẹt mũi kéo dài, thường một bên, ngủ ngáy, hay viêm xoang hoặc chảy máu mũi, con mới cần bác sĩ tai mũi họng khám. Thuốc chỉ giúp giảm nghẹt; muốn sửa vách ngăn phải mổ, và việc có mổ hay không, mổ lúc nào do bác sĩ tai mũi họng quyết định, thường đợi đến khi mặt con đã phát triển gần xong. Sau cú va đập vào mũi, nếu trong mũi sưng phồng tím đỏ làm tắc mũi, chảy máu không cầm hoặc chảy dịch trong, hãy đi cấp cứu ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Sau va đập vào mũi, nhìn vào lỗ mũi thấy khối sưng phồng màu tím đỏ, con đau và tắc mũi nhiều.
  • Chảy máu mũi nhiều, ấn chặt cánh mũi 10–15 phút vẫn không cầm.
  • Sau chấn thương, mũi chảy dịch trong như nước, hoặc con đau đầu dữ dội, nôn, lơ mơ, nhìn mờ hay nhìn đôi.
  • Con khó thở rõ, môi tím, hoặc vùng quanh mắt sưng đỏ, đau kèm sốt.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con nghẹt mũi kéo dài nhiều tuần, nhất là luôn tắc một bên, phải thở bằng miệng.
  • Con ngủ ngáy to, ngủ há miệng, hay có lúc ngừng thở rồi thở hắt ra, ban ngày buồn ngủ, kém tập trung.
  • Con hay viêm xoang, hay chảy máu mũi cùng một bên.
  • Sau va đập, mũi bị lệch hình dạng, hoặc 3 ngày sau vẫn chưa bớt sưng: cần khám trong vòng vài ngày vì nắn chỉnh thường phải làm trong khoảng 3 tuần đầu.
  • Sau khi đã hết sưng do va đập, con vẫn khó thở bằng mũi.
  • Con đã dùng thuốc xịt theo đơn vài tuần mà vẫn nghẹt mũi nhiều.

Vách ngăn mũi lệch là gì

Vách ngăn là bức vách bằng sụn ở phía trước và xương ở phía sau, chia mũi thành hai bên. Rất ít người có vách ngăn thẳng hoàn toàn; ước tính khoảng 8 trên 10 người có vách ngăn hơi lệch mà không hề biết.

Vách ngăn có thể lệch từ lúc sinh, lệch dần trong quá trình lớn, hoặc sau một cú va đập vào mũi khi chơi thể thao, ngã xe, đánh nhau. Tuổi teen hay chơi bóng, võ, đi xe đạp, nên chấn thương mũi khá thường gặp.

Dấu hiệu khi vách ngăn lệch nhiều

  • Nghẹt mũi kéo dài, thường nặng hơn ở một bên, có khi đổi bên theo chu kỳ tự nhiên của mũi.
  • Thở bằng miệng, nhất là khi ngủ; ngủ ngáy, khô miệng buổi sáng.
  • Hay viêm xoang, chảy mũi xuống họng, vì vách lệch cản đường dẫn lưu của xoang.
  • Hay chảy máu mũi ở bên bị lệch, vì niêm mạc chỗ lồi ra dễ bị khô, nứt.
  • Có khi đau đầu vùng mặt, giảm ngửi. Nhiều trẻ bị lệch nhưng không có triệu chứng nào.

Phân biệt với những nguyên nhân nghẹt mũi khác

Nghẹt mũi ở tuổi teen hay gặp nhất do viêm mũi dị ứng: hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước trong, nghẹt cả hai bên, nặng theo mùa hoặc khi gặp bụi. Cuốn mũi sưng to, VA còn to, polyp mũi, viêm xoang mạn hay dị vật trong mũi cũng gây nghẹt. Thường nhiều nguyên nhân đi cùng nhau, ví dụ vách hơi lệch cộng với cuốn mũi sưng do dị ứng.

Vì vậy chữa dị ứng đúng cách nhiều khi đã đủ làm con dễ thở, chưa cần nghĩ đến mổ vách ngăn. Bác sĩ tai mũi họng soi mũi sẽ biết phần nào gây tắc nhiều nhất.

Bác sĩ sẽ làm gì, và chuyện mổ

Bác sĩ hỏi về triệu chứng, chấn thương trước đây, rồi soi mũi, thường nội soi để nhìn vách ngăn và cuốn mũi; đôi khi chụp cắt lớp nếu nghi viêm xoang hay chuẩn bị mổ. Nếu con có viêm mũi dị ứng hoặc cuốn mũi sưng, bác sĩ thường cho thuốc xịt mũi có corticoid và rửa mũi trước. Thuốc làm bớt sưng niêm mạc nhưng không làm vách ngăn thẳng lại.

Mổ chỉnh vách ngăn được làm qua lỗ mũi, không để lại sẹo bên ngoài. Ở trẻ em và tuổi teen đang lớn, bác sĩ thường cân nhắc kỹ vì mũi và mặt vẫn đang phát triển; con chỉ được đề nghị mổ sớm khi vách ngăn lệch gây khó thở nhiều, ảnh hưởng giấc ngủ hoặc sức khỏe. Nếu chỉ vì lo mũi trông lệch, mổ thường được hoãn đến khi mặt đã phát triển xong. Có mổ hay không, mổ lúc mấy tuổi, mổ kiểu gì là quyết định của bác sĩ tai mũi họng sau khi khám.

Nếu em đang đọc bài này

Mũi hơi lệch là chuyện rất nhiều người có, không có nghĩa là em phải mổ. Nếu em thấy luôn tắc một bên mũi, ngủ ngáy, hay chảy máu mũi hoặc hay viêm xoang, hãy nói với bố mẹ để đi khám tai mũi họng.

Đừng tự mua thuốc xịt mũi co mạch dùng hằng ngày: thuốc thông mũi nhanh nhưng dùng quá 5 ngày làm mũi nghẹt lại nặng hơn. Khi chơi thể thao có va chạm, hãy dùng đồ bảo hộ phù hợp, và sau mỗi cú va mạnh vào mũi, hãy kể với bố mẹ.

Chăm sóc con tại nhà

  • Rửa mũi bằng nước muối sinh lý 0,9% một đến hai lần mỗi ngày giúp mũi đỡ khô, bớt nghẹt và ít chảy máu.
  • Dùng thuốc xịt theo đơn đúng cách: đầu hơi cúi, hướng vòi xịt ra phía ngoài, không xịt thẳng vào vách ngăn.
  • Không dùng thuốc xịt hoặc nhỏ mũi co mạch quá 5 ngày; không dùng cho trẻ dưới 6 tuổi.
  • Giữ phòng ngủ thoáng, sạch bụi, không khói thuốc; nếu dùng điều hòa, tránh để phòng quá khô.
  • Sau va đập vào mũi: chườm lạnh bằng túi đá bọc khăn tối đa 15 phút mỗi lần, vài lần trong ngày; nếu chảy máu, cho con ngồi cúi người ra trước và bóp chặt phần mềm của mũi 10–15 phút; không xì mũi mạnh, không tự nắn mũi.
  • Sau mổ vách ngăn: làm đúng dặn dò của bác sĩ, thường không xì mũi khoảng một tuần, tránh thể thao va chạm cho đến khi được tái khám cho phép.

Hiểu lầm thường gặp

Thấy mũi lệch là phải mổ ngay cho đẹp và dễ thở.
Phần lớn vách ngăn hơi lệch không gây gì và không cần mổ. Ở tuổi đang lớn, bác sĩ chỉ cân nhắc mổ khi lệch gây khó thở nhiều.
Xịt mũi co mạch hằng ngày là cách chữa nghẹt mũi do lệch vách ngăn.
Thuốc co mạch chỉ thông mũi tạm thời, dùng quá 5 ngày làm nghẹt nặng hơn. Thuốc xịt theo đơn và rửa mũi bằng nước muối an toàn hơn.
Va đập vào mũi mà không chảy máu nhiều thì không sao.
Một khối máu tụ trong vách ngăn có thể xuất hiện mà không chảy máu ra ngoài; nếu thấy trong mũi sưng phồng tím đỏ, tắc mũi và đau, hãy đi cấp cứu.
Mổ vách ngăn ở tuổi teen sẽ làm mũi không lớn được nữa.
Bác sĩ cân nhắc kỹ chuyện này nên mới thường chờ mặt phát triển xong; khi cần mổ sớm, bác sĩ sẽ chọn cách mổ hạn chế ảnh hưởng và giải thích rủi ro với gia đình.

Bố mẹ hay hỏi

+Lệch vách ngăn mũi có tự hết không?

Vách ngăn đã lệch thì không tự thẳng lại, nhưng phần lớn không cần chữa. Triệu chứng nghẹt mũi có thể đỡ nhiều khi điều trị viêm mũi dị ứng hay cuốn mũi sưng đi kèm.

+Bao nhiêu tuổi thì mổ được vách ngăn?

Không có một mốc tuổi chung. Bác sĩ tai mũi họng thường chờ đến khi mặt phát triển gần xong, trừ khi vách ngăn lệch gây khó thở nhiều; quyết định tùy từng trường hợp.

+Lệch vách ngăn có gây viêm xoang không?

Vách lệch nhiều có thể cản đường dẫn lưu của xoang nên con dễ bị viêm xoang hơn. Nhưng viêm xoang còn nhiều nguyên nhân khác, bác sĩ sẽ khám để biết.

+Mổ vách ngăn có đau, có để lại sẹo không?

Mổ được làm qua lỗ mũi nên không có sẹo bên ngoài. Sau mổ con có thể nghẹt mũi, chảy chút dịch lẫn máu vài ngày đến vài tuần; thường đi học lại sau khoảng một tuần.

+Con bị gãy mũi có cần đi khám không?

Có. Nếu mũi lệch hình dạng hay vẫn khó thở sau khi hết sưng, hãy đi khám trong vài ngày vì việc nắn chỉnh thường phải làm trong khoảng 3 tuần sau chấn thương.

Nguồn tham khảo

  1. Septoplasty: information for parents, carers and patients — NHS Manchester University (Royal Manchester Children's Hospital)
  2. Broken nose — NHS (Anh)
  3. Decongestants — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Viêm mũi dị ứng ở trẻ

    Viêm mũi dị ứng là khi niêm mạc mũi phản ứng quá mức với những thứ vô hại như mạt bụi nhà, nấm mốc, lông chó mèo, phấn hoa: con hắt hơi từng tràng, ngứa mũi, chảy nước mũi trong, nghẹt mũi, kéo dài nhiều tuần hoặc tái lại theo mùa, thường không sốt. Bệnh không nguy hiểm nhưng làm con ngủ kém, học kém tập trung; kiểm soát bằng cách tránh dị nguyên, rửa mũi nước muối, và thuốc kháng histamin loại ít gây buồn ngủ hoặc corticoid xịt mũi theo hướng dẫn của bác sĩ. Con khò khè, khó thở, hoặc sưng môi, sưng mặt kèm khó thở thì đến cấp cứu ngay.

  • Viêm xoang mạn tính

    Viêm xoang mạn tính là khi nghẹt mũi, chảy mũi, ho hay nặng mặt kéo dài quá 12 tuần. Ở trẻ, nguyên nhân hay gặp là viêm mũi dị ứng, VA to và khói thuốc trong nhà; điều trị chính là rửa mũi nước muối đều đặn và xử lý nguyên nhân, thuốc xịt mũi hay kháng sinh do bác sĩ quyết định, phẫu thuật hiếm khi cần. Nên khám tai mũi họng khi triệu chứng quá 12 tuần, chỉ ở một bên, hoặc viêm nhiều đợt trong năm. Mí mắt sưng đỏ, mắt lồi, nhìn mờ, đau đầu dữ dội hay cổ cứng là biến chứng, cần đến cấp cứu ngay.

  • Nghẹt mũi khi ngủ

    Trẻ nhỏ hay nghẹt mũi về đêm vì lỗ mũi nhỏ, nằm xuống thì dịch mũi đọng lại, nhất là khi đang cảm lạnh. Nhỏ nước muối sinh lý 0,9% và hút nhẹ ở cửa mũi trước khi ngủ là cách an toàn nhất; trẻ dưới 1 tuổi vẫn nằm ngửa trên mặt phẳng, không kê gối, không dùng thuốc nhỏ mũi co mạch cho trẻ dưới 6 tuổi. Nếu con ngáy to gần như đêm nào, ngủ há miệng, có lúc ngừng thở rồi thở hắt ra, hãy đưa con đi khám. Con rút lõm lồng ngực, tím tái, ngừng thở trên 20 giây hoặc khó đánh thức thì gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Chảy máu cam

    Phần lớn chảy máu cam ở trẻ là lành tính, chảy từ phần trước của mũi và tự cầm khi sơ cứu đúng. Cho con ngồi, cúi người ra trước, bóp chặt phần mềm của mũi liên tục 10–15 phút và thở bằng miệng; không ngửa đầu ra sau. Nếu đã bóp đúng cách 10–15 phút mà máu vẫn chảy, chảy rất nhiều, chảy sau khi đập đầu hoặc con choáng, khó thở, hãy đưa con đi cấp cứu.

  • Thuốc nhỏ mũi co mạch

    Không dùng thuốc nhỏ mũi, xịt mũi co mạch (chống nghẹt mũi) cho trẻ dưới 6 tuổi; với trẻ nhỏ, nước muối sinh lý 0,9% là đủ. Trẻ từ 6 tuổi chỉ dùng khi bác sĩ hoặc dược sĩ khuyên, đúng loại dành cho trẻ em, đúng liều trên tờ hướng dẫn và chỉ trong vài ngày, vì dùng quá 5 ngày làm mũi nghẹt nặng hơn. Nếu sau khi nhỏ thuốc, hoặc uống nhầm thuốc, con li bì, da tái lạnh, thở chậm hay ngừng thở từng lúc, gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Polyp mũi ở trẻ

    Polyp mũi là những khối mềm, lành tính mọc từ niêm mạc mũi xoang, làm con nghẹt mũi kéo dài, chảy mũi, giảm ngửi và ngủ ngáy. Polyp rất hiếm ở trẻ em, nên khi trẻ có polyp, bác sĩ thường cho làm xét nghiệm mồ hôi để tìm bệnh xơ nang; polyp chỉ ở một bên mũi hoặc hay chảy máu mũi cần được bác sĩ tai mũi họng khám sớm. Phần lớn được điều trị trước bằng thuốc xịt mũi theo đơn, mổ khi thuốc không đỡ. Con khó thở, tím tái, sưng đỏ quanh mắt hoặc sốt cao kèm đau đầu dữ dội thì đi cấp cứu ngay.

Chủ đề khác