Ho, sổ mũi, viêm họng

Viêm mũi dị ứng ở trẻ: nhận biết, tránh dị nguyên và dùng thuốc đúng

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi

Trả lời nhanh

Viêm mũi dị ứng là khi niêm mạc mũi phản ứng quá mức với những thứ vô hại như mạt bụi nhà, nấm mốc, lông chó mèo, phấn hoa: con hắt hơi từng tràng, ngứa mũi, chảy nước mũi trong, nghẹt mũi, kéo dài nhiều tuần hoặc tái lại theo mùa, thường không sốt. Bệnh không nguy hiểm nhưng làm con ngủ kém, học kém tập trung; kiểm soát bằng cách tránh dị nguyên, rửa mũi nước muối, và thuốc kháng histamin loại ít gây buồn ngủ hoặc corticoid xịt mũi theo hướng dẫn của bác sĩ. Con khò khè, khó thở, hoặc sưng môi, sưng mặt kèm khó thở thì đến cấp cứu ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con khó thở, thở rít hoặc khò khè nặng, nói không hết câu.
  • Sưng môi, lưỡi, mặt, khàn tiếng hoặc nổi mề đay toàn thân kèm khó thở, chóng mặt, nôn, ngay sau khi ăn, uống thuốc hoặc bị côn trùng đốt.
  • Vùng quanh mắt sưng đỏ, đau, kèm sốt, hoặc con nhìn mờ, nhìn đôi.
  • Con lơ mơ, li bì sau khi uống thuốc dị ứng hoặc uống nhầm thuốc của người lớn.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con ho đêm, khò khè hoặc nặng ngực khi chạy nhảy: có thể con bị hen kèm theo.
  • Nghẹt mũi làm con ngủ ngáy, ngủ há miệng, hay thức giấc, ban ngày mệt, buồn ngủ trong lớp.
  • Chảy mũi đặc vàng xanh quá 10 ngày, kèm sốt, đau vùng má, trán: nghĩ tới viêm xoang.
  • Chảy mũi chỉ một bên, có mùi hôi hoặc lẫn máu.
  • Đã tránh dị nguyên và dùng thuốc như bác sĩ dặn mà sau 2–4 tuần vẫn không đỡ.
  • Chảy máu cam nhiều lần khi đang dùng thuốc xịt mũi.

Viêm mũi dị ứng là gì

Ở trẻ có cơ địa dị ứng, hệ miễn dịch coi một số chất trong không khí là có hại. Mỗi lần hít phải, mũi giải phóng histamin và các chất gây viêm: con hắt hơi liên tục, ngứa mũi, ngứa họng, chảy nước mũi trong, nghẹt mũi. Nhiều trẻ kèm ngứa, đỏ, chảy nước mắt.

Bệnh hay bắt đầu từ tuổi mẫu giáo, tiểu học, ít gặp ở trẻ dưới 2 tuổi. Trẻ có bố mẹ dị ứng, bản thân từng bị chàm hoặc hen dễ bị hơn. Viêm mũi dị ứng không lây.

Có hai kiểu: kéo dài quanh năm, thường do mạt bụi nhà, nấm mốc, lông thú, gián; và theo mùa, thường do phấn hoa, cỏ. Ở Việt Nam, mạt bụi nhà là thủ phạm hay gặp nhất. Trời trở lạnh, mùa nồm, khói thuốc, khói bụi đường phố không gây dị ứng nhưng làm mũi đang nhạy càng khó chịu hơn.

Phân biệt với cảm lạnh và viêm xoang

  • Cảm lạnh: thường có sốt nhẹ, đau họng, mệt; nước mũi trong rồi đặc lại, vàng xanh; tự đỡ sau 7–10 ngày.
  • Viêm mũi dị ứng: không sốt, hắt hơi từng tràng, ngứa mũi nhiều, nước mũi trong; kéo dài nhiều tuần, hay nặng vào sáng sớm, khi dọn nhà, khi gặp bụi hay chó mèo.
  • Dấu hiệu hay gặp ở trẻ dị ứng lâu ngày: quầng thâm dưới mắt, hay đưa lòng bàn tay đẩy ngược chóp mũi lên, có nếp ngang trên sống mũi, ngủ há miệng.
  • Viêm xoang: nghẹt mũi, chảy mũi đặc quá 10 ngày không đỡ, hoặc đã đỡ rồi nặng lại kèm sốt, đau mặt.

Tránh dị nguyên trong nhà

  • Giặt chăn, ga, gối, vỏ đệm bằng nước nóng khoảng 60°C mỗi 1–2 tuần, phơi khô dưới nắng. Bọc đệm và gối bằng vải chống mạt nếu được.
  • Bớt thú bông, thảm, rèm dày trong phòng ngủ của con; lau nhà bằng khăn ẩm thay vì quét khô.
  • Giữ nhà khô thoáng, lau sạch nấm mốc ở góc tường, nhà tắm, nhất là mùa nồm; vệ sinh lưới lọc điều hòa định kỳ.
  • Nếu con dị ứng lông chó mèo, không cho vật nuôi vào phòng ngủ.
  • Không hút thuốc trong nhà. Những ngày bụi mịn cao, đóng cửa sổ, cho con đeo khẩu trang khi ra đường.
  • Sau khi chơi ngoài trời về, cho con rửa mặt, rửa mũi bằng nước muối sinh lý.

Thuốc và các cách điều trị

Rửa mũi bằng nước muối sinh lý 0,9% giúp cuốn trôi dị nguyên và dịch nhầy, an toàn, dùng hằng ngày được.

Thuốc kháng histamin dạng uống giúp giảm hắt hơi, ngứa, chảy mũi. Nên dùng loại thế hệ mới, ít gây buồn ngủ; loại cũ làm con buồn ngủ, kém tập trung khi học, nhất là mùa thi. Corticoid xịt mũi là thuốc hiệu quả nhất với nghẹt mũi, dùng lâu dài an toàn ở liều bác sĩ kê, nhưng cần xịt đều mỗi ngày và thường sau vài ngày mới thấy tác dụng. Loại thuốc, liều và thời gian dùng do bác sĩ chọn theo tuổi và mức độ của con.

Không dùng thuốc nhỏ hoặc xịt mũi co mạch cho trẻ dưới 6 tuổi. Với trẻ lớn hơn, chỉ dùng khi bác sĩ kê trong đợt nghẹt mũi nặng, đúng loại cho trẻ em và không quá 5 ngày, vì dùng lâu làm mũi nghẹt trở lại nặng hơn.

Khi bệnh nặng hoặc không đáp ứng với thuốc, bác sĩ có thể cho làm test dị ứng để tìm đúng dị nguyên. Một số trẻ được điều trị giải mẫn cảm (liệu pháp miễn dịch) kéo dài vài năm để giảm phản ứng với dị nguyên đó.

Liên quan với hen và học tập

Viêm mũi dị ứng và hen hay đi cùng nhau. Trẻ viêm mũi dị ứng nếu ho đêm, khò khè hoặc nặng ngực khi chạy nhảy nên được khám để tìm hen. Kiểm soát tốt mũi cũng giúp hen dễ kiểm soát hơn.

Nghẹt mũi kéo dài làm con ngủ không sâu, sáng dậy mệt, trong lớp buồn ngủ, khó tập trung. Nếu con đang ôn thi, nói với bác sĩ để chọn thuốc không gây buồn ngủ và bắt đầu điều trị trước mùa thi vài tuần.

Chăm sóc con tại nhà

  • Rửa mũi bằng nước muối sinh lý 0,9% một đến hai lần mỗi ngày, nhất là sau khi đi ngoài đường về.
  • Giặt chăn ga gối định kỳ bằng nước nóng, giữ phòng ngủ ít bụi, ít đồ vải.
  • Dạy con xì mũi nhẹ từng bên, không ngoáy mũi; bôi kem dưỡng mỏng nếu da quanh mũi đỏ rát.
  • Dùng thuốc xịt mũi đúng cách: con hơi cúi đầu về trước, giữ lọ thẳng, hướng đầu xịt ra phía ngoài, về phía đuôi mắt cùng bên, không xịt thẳng vào vách ngăn giữa mũi.
  • Ghi lại thời điểm con hay bị nặng (mùa nào, khi dọn nhà, khi gặp chó mèo) để báo bác sĩ.
  • Không tự mua thuốc co mạch, thuốc có corticoid uống hay lọ thuốc nhỏ mũi pha sẵn không rõ thành phần cho con.

Hiểu lầm thường gặp

Viêm mũi dị ứng là do ăn hải sản, phải kiêng hết.
Viêm mũi dị ứng chủ yếu do những thứ con hít phải như mạt bụi, nấm mốc, lông thú. Kiêng ăn không giúp gì, trừ khi con đã được xác định dị ứng với món đó.
Xông lá, xông tinh dầu chữa dứt điểm viêm mũi dị ứng.
Hơi nóng và tinh dầu có thể làm niêm mạc mũi kích ứng hơn, lại dễ gây bỏng. Chưa có cách nào chữa dứt hẳn; tránh dị nguyên và dùng thuốc đúng giúp kiểm soát tốt.
Corticoid xịt mũi hại như corticoid uống.
Corticoid xịt mũi tác dụng tại chỗ, lượng vào máu rất ít, an toàn khi dùng lâu ở liều bác sĩ kê. Nên đưa con tái khám để bác sĩ điều chỉnh liều.
Con hắt hơi, chảy mũi kéo dài là phải uống kháng sinh.
Kháng sinh không có tác dụng với dị ứng. Chỉ dùng khi bác sĩ khám thấy nhiễm khuẩn như viêm xoang do vi khuẩn.

Bố mẹ hay hỏi

+Viêm mũi dị ứng ở trẻ có chữa khỏi được không?

Bệnh thường kéo dài nhiều năm nhưng kiểm soát tốt được. Một số trẻ đỡ dần khi lớn. Liệu pháp giải mẫn cảm có thể giúp giảm bệnh lâu dài ở trẻ được bác sĩ chọn.

+Thuốc kháng histamin có dùng lâu được không?

Loại thế hệ mới dùng được hằng ngày trong mùa bệnh theo liều bác sĩ kê. Nếu con buồn ngủ, kém tập trung khi uống, báo bác sĩ để đổi thuốc.

+Có nên rửa mũi cho con hằng ngày không?

Có. Rửa mũi bằng nước muối sinh lý 0,9% hằng ngày an toàn và giúp giảm triệu chứng. Với trẻ lớn có thể dùng bình rửa mũi áp lực nhẹ; trẻ nhỏ chỉ cần nhỏ hoặc xịt phun sương.

+Làm test dị ứng cho con ở tuổi nào?

Test lẩy da hay xét nghiệm máu làm được ở trẻ đi học, khi bác sĩ thấy cần để tìm dị nguyên hoặc trước khi điều trị giải mẫn cảm. Không cần làm cho mọi trẻ hắt hơi, sổ mũi.

+Viêm mũi dị ứng có chuyển thành viêm xoang không?

Niêm mạc mũi sưng lâu ngày làm xoang khó thoát dịch, nên trẻ viêm mũi dị ứng dễ bị viêm xoang hơn. Kiểm soát tốt dị ứng giúp giảm nguy cơ này.

Nguồn tham khảo

  1. Allergic rhinitis — NHS (Anh)
  2. Hay fever — NHS (Anh)
  3. Mometasone nasal spray — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ sổ mũi, nghẹt mũi

    Sổ mũi, nghẹt mũi ở trẻ phần lớn do cảm lạnh, thường đỡ sau 7–10 ngày, có khi tới 2 tuần. Nước mũi chuyển vàng, xanh trong vài ngày là bình thường. Chăm ở nhà bằng nước muối sinh lý 0,9% nhỏ trước khi bú và trước khi ngủ; không dùng thuốc cảm, thuốc nhỏ mũi co mạch cho trẻ nhỏ khi bác sĩ chưa kê. Trẻ nghẹt mũi đến mức không bú được, thở rút lõm lồng ngực, tím tái, hoặc trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C cần đi khám ngay.

  • Trẻ bị viêm xoang

    Phần lớn viêm xoang ở trẻ đi kèm cảm lạnh, do virus và tự đỡ trong khoảng 10 ngày. Nghĩ tới viêm xoang do vi khuẩn khi con nghẹt mũi, chảy mũi hoặc ho ban ngày quá 10 ngày không đỡ, khi đã đỡ rồi lại nặng lên kèm sốt, hoặc khi sốt từ 39°C kèm chảy mũi đặc 3 ngày liền; lúc đó bác sĩ mới cân nhắc kháng sinh. Vùng quanh mắt sưng đỏ, mắt lồi, nhìn mờ, đau đầu dữ dội hoặc cổ cứng là biến chứng, cần đến cấp cứu ngay.

  • Hen phế quản ở trẻ

    Hen phế quản (hen suyễn) là bệnh viêm mạn tính của đường thở: con khò khè, ho về đêm và gần sáng, ho hoặc khó thở khi chạy nhảy, khi cảm lạnh hay trời trở lạnh, và các triệu chứng cứ tái đi tái lại. Hen chưa chữa khỏi hẳn được nhưng kiểm soát tốt được: phần lớn trẻ dùng thuốc dự phòng dạng hít đều đặn theo đơn sẽ đi học, chơi thể thao như bạn bè. Trong cơn hen, dùng thuốc cắt cơn theo kế hoạch bác sĩ đã dặn; nếu không đỡ, con mệt đến mức nói không hết câu, môi tím hoặc lơ mơ thì gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Trẻ ho về đêm

    Trẻ hay ho nhiều hơn về đêm vì khi nằm, dịch mũi chảy xuống họng và không khí phòng ngủ thường khô, lạnh. Nếu con chỉ ho vài đêm trong đợt cảm lạnh, ban ngày vẫn chơi khỏe, có thể chăm ở nhà bằng nước muối sinh lý, đủ nước và mật ong cho trẻ từ 1 tuổi. Ho đêm kéo dài quá 2 tuần, đêm nào cũng ho kèm khò khè, hoặc ho tái đi tái lại cần đi khám để tìm hen hay dị ứng. Con thở rít khi nằm yên, rút lõm lồng ngực, môi tím thì đến cấp cứu ngay.

  • Đau mắt đỏ

    Đau mắt đỏ (viêm kết mạc) ở trẻ phần lớn do virus, lây rất nhanh qua tay và đồ dùng chung, thường tự khỏi sau 1–2 tuần. Chăm sóc tại nhà là lau mắt bằng nước muối sinh lý, rửa tay thường xuyên, dùng khăn riêng và cho con nghỉ học. Không nhỏ sữa mẹ, không đắp lá, không tự mua thuốc nhỏ mắt có corticoid. Đưa con đi khám ngay nếu con đau mắt nhiều, nhìn mờ, sợ ánh sáng, mi mắt sưng đỏ kèm sốt, hoặc trẻ dưới 1 tháng tuổi bị đỏ mắt có ghèn.

  • Trẻ có cơ địa dị ứng

    Cơ địa dị ứng là khi hệ miễn dịch của con dễ phản ứng quá mức với những thứ vô hại như thức ăn, mạt bụi nhà, phấn hoa, lông thú. Trẻ có cơ địa này hay bị một hoặc vài bệnh: chàm (viêm da cơ địa), dị ứng thức ăn, hen phế quản, viêm mũi dị ứng, và dễ bị hơn nếu bố mẹ, anh chị cũng bị. Cơ địa không phải là một bệnh cần chữa dứt; từng bệnh của con kiểm soát được khi được khám và chăm đúng, và không cần kiêng ăn tràn lan. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con sưng môi lưỡi, khó thở, khò khè nặng hoặc lả đi.

Chủ đề khác