Trẻ sổ mũi, nghẹt mũi: cách nhỏ nước muối và khi nào cần đi khám
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi
Trả lời nhanh
Sổ mũi, nghẹt mũi ở trẻ phần lớn do cảm lạnh, thường đỡ sau 7–10 ngày, có khi tới 2 tuần. Nước mũi chuyển vàng, xanh trong vài ngày là bình thường. Chăm ở nhà bằng nước muối sinh lý 0,9% nhỏ trước khi bú và trước khi ngủ; không dùng thuốc cảm, thuốc nhỏ mũi co mạch cho trẻ nhỏ khi bác sĩ chưa kê. Trẻ nghẹt mũi đến mức không bú được, thở rút lõm lồng ngực, tím tái, hoặc trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C cần đi khám ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Trẻ thở rút lõm lồng ngực, phập phồng cánh mũi, hoặc thở rên.
- Môi, lưỡi tím tái.
- Trẻ không bú được, bỏ bú hoàn toàn, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Trẻ dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên.
- Trẻ li bì, khó đánh thức, hoặc sưng đỏ, đau quanh mắt.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Trẻ thở nhanh khi nằm yên: từ 60 lần/phút ở trẻ dưới 2 tháng, từ 50 lần/phút ở trẻ 2–12 tháng, từ 40 lần/phút ở trẻ 1–5 tuổi.
- Trẻ bú ít hơn một nửa so với bình thường vì nghẹt mũi.
- Sốt quá 3 ngày, hoặc đang đỡ rồi lại sốt và nghẹt mũi nặng hơn.
- Nghẹt mũi, chảy mũi quá 10 ngày không đỡ, kèm đau mặt hoặc hơi thở hôi.
- Chảy mũi chỉ một bên, nước mũi có mùi hôi hoặc lẫn máu: có thể có dị vật trong mũi.
- Trẻ kéo tai, quấy khóc nhiều về đêm, hoặc chảy dịch tai.
Vì sao trẻ nhỏ hay nghẹt mũi
Trẻ dưới 6 tháng chủ yếu thở bằng mũi, lỗ mũi lại nhỏ, nên chỉ một chút dịch cũng làm con thở khò khè, khụt khịt và bú khó. Trẻ sơ sinh khỏe mạnh cũng hay khụt khịt trong vài tuần đầu mà không phải bệnh.
Phần lớn các đợt sổ mũi là do virus cảm lạnh. Nước mũi lúc đầu trong, sau đặc lại, chuyển vàng hoặc xanh, rồi trong lại khi gần khỏi. Màu xanh chỉ cho thấy cơ thể đang chống lại virus, tự nó không có nghĩa là nhiễm khuẩn.
Cách nhỏ nước muối sinh lý cho con
- Dùng nước muối sinh lý 0,9%, loại lọ nhỏ dùng một lần hoặc lọ đã mở dưới 1 tuần.
- Cho con nằm ngửa, đầu hơi nghiêng sang một bên. Nhỏ 1 giọt với trẻ dưới 1 tuổi, 2–3 giọt với trẻ lớn hơn vào lỗ mũi phía trên, đợi khoảng nửa phút cho dịch mềm ra, rồi làm bên kia.
- Nếu mũi nhiều dịch đặc, dùng dụng cụ hút mũi bằng bóp tay hoặc ống hút cho trẻ, hút nhẹ ở cửa mũi, không đưa sâu vào trong.
- Nên nhỏ trước khi bú và trước khi ngủ. Chỉ hút mũi khi thật cần, khoảng 3–4 lần một ngày, vì hút nhiều làm niêm mạc mũi sưng và dễ chảy máu.
- Với trẻ nhỏ, không dùng bình xịt áp lực mạnh hay rửa mũi bằng xi lanh bơm nhiều nước; nước có thể tràn lên tai và làm con sặc.
- Rửa sạch dụng cụ hút mũi bằng nước ấm và xà phòng sau mỗi lần dùng.
Thuốc nào không nên tự dùng
Thuốc cảm, thuốc chống nghẹt mũi dạng uống không được khuyên dùng cho trẻ dưới 6 tuổi vì không có lợi rõ ràng và có thể gây tác dụng phụ. Thuốc nhỏ mũi co mạch giúp mũi thông nhanh nhưng có thể gây ngộ độc ở trẻ nhỏ, nặng thì li bì, chậm nhịp tim; chỉ dùng khi bác sĩ kê, đúng loại dành cho trẻ em và thường không quá 3 ngày.
Cơ quan Y tế Anh khuyên không dùng thuốc chống nghẹt mũi, kể cả dạng nhỏ và xịt mũi, cho trẻ dưới 6 tuổi. Naphazolin, loại rẻ và bán rất phổ biến ở hiệu thuốc, thường gặp trong các ca ngộ độc thuốc nhỏ mũi ở trẻ nhỏ và không dùng cho trẻ dưới 6 tuổi. Không nhỏ cho con lọ của người lớn, không dùng các lọ thuốc nhỏ mũi pha sẵn có trộn corticoid hay kháng sinh, và cất thuốc xa tầm tay con vì trẻ uống nhầm cũng bị ngộ độc. Nếu sau khi nhỏ thuốc con li bì, da tái lạnh, thở chậm hoặc ngừng thở từng lúc, đưa con đi cấp cứu ngay.
Kháng sinh không chữa được cảm lạnh. Bác sĩ chỉ kê khi khám thấy biến chứng do vi khuẩn như viêm tai giữa hay viêm xoang.
Phân biệt với những bệnh dễ nhầm
- Viêm mũi dị ứng: hắt hơi từng tràng, ngứa mũi, dụi mắt, nước mũi trong, kéo dài nhiều tuần hoặc tái lại theo mùa, thường không sốt. Ít gặp ở trẻ dưới 2 tuổi.
- Viêm xoang: nghẹt mũi, chảy mũi quá 10 ngày không đỡ, hoặc đã đỡ rồi nặng lại kèm sốt.
- Dị vật trong mũi: trẻ mầm non nhét hạt, giấy, đồ chơi nhỏ vào mũi; chảy mũi một bên, có mùi hôi. Không tự gắp, đưa con đi khám.
- Viêm tiểu phế quản ở trẻ dưới 2 tuổi: bắt đầu như sổ mũi bình thường, sau 2–3 ngày con ho nhiều, thở nhanh, khò khè. Lúc này cần đếm nhịp thở và đi khám.
Chăm sóc con tại nhà
- Nhỏ nước muối sinh lý 0,9% trước bữa bú và trước giờ ngủ như hướng dẫn ở trên.
- Cho bú mẹ nhiều lần hơn, mỗi lần ít hơn; nghỉ giữa chừng cho con thở. Trẻ lớn hơn uống thêm nước ấm.
- Giữ phòng thoáng, không khói thuốc, không đốt hương, không để quạt thổi thẳng vào con.
- Với trẻ lớn biết hợp tác, dạy con xì nhẹ từng bên mũi, lau bằng khăn mềm và bôi một lớp kem dưỡng mỏng nếu da quanh mũi đỏ rát.
- Trẻ dưới 1 tuổi vẫn nằm ngửa trên mặt phẳng khi ngủ, không kê gối dù con nghẹt mũi.
- Rửa tay trước và sau khi chăm con; cho con nghỉ nhà trẻ khi đang sốt.
Hiểu lầm thường gặp
- Bố mẹ hút mũi cho con bằng miệng là sạch nhất.
- Đây là thói quen yêu thương con, nhưng hút bằng miệng có thể truyền vi khuẩn, virus từ miệng người lớn sang con. Dụng cụ hút mũi bóp tay rẻ, dễ dùng và an toàn hơn.
- Xông lá, xông tinh dầu giúp thông mũi cho bé.
- Hơi nước sôi dễ làm bỏng da, bỏng đường thở của trẻ, và tinh dầu bạc hà, long não có thể gây co thắt thanh quản ở trẻ dưới 2 tuổi. Nước muối sinh lý làm được việc này an toàn hơn.
- Nhỏ sữa mẹ, nước tỏi hay nước lá vào mũi để chữa sổ mũi.
- Sữa và các loại nước tự làm có thể gây kích ứng, nhiễm khuẩn hoặc sặc vào đường thở. Chỉ nhỏ nước muối sinh lý.
- Sổ mũi thì kiêng tắm cho đến khi khỏi.
- Con vẫn tắm được bằng nước ấm, trong phòng kín gió, tắm nhanh và lau khô ngay. Hơi ấm khi tắm còn giúp mũi con thông hơn.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ sơ sinh nghẹt mũi thở khò khè có sao không?
Trẻ sơ sinh hay khụt khịt vì lỗ mũi nhỏ, thường không đáng lo nếu con vẫn bú tốt, ngủ được và không thở nhanh. Nếu con bỏ bú, thở rút lõm lồng ngực hay tím tái, đưa con đi khám ngay.
+Nhỏ nước muối sinh lý nhiều có hại không?
Nhỏ nước muối 0,9% vài lần một ngày là an toàn. Điều nên hạn chế là hút mũi quá nhiều lần và rửa mũi áp lực mạnh ở trẻ nhỏ.
+Nước mũi xanh có phải uống kháng sinh không?
Không cần chỉ vì màu xanh. Nước mũi xanh vài ngày là bình thường khi cảm lạnh. Đi khám nếu chảy mũi quá 10 ngày không đỡ, hoặc kèm sốt cao, đau tai, đau mặt.
+Trẻ sổ mũi bao lâu thì khỏi?
Thường đỡ trong 7–10 ngày, có khi kéo dài tới 2 tuần. Trẻ đi nhà trẻ có thể bị liên tiếp nhiều đợt, khiến bố mẹ thấy như con sổ mũi cả tháng.
+Trẻ nghẹt mũi có nên bôi dầu gió vào mũi không?
Không nên, nhất là trẻ dưới 2 tuổi. Dầu gió, dầu có tinh dầu bạc hà, long não có thể gây bỏng da và co thắt đường thở.
Nguồn tham khảo
- Common cold — NHS (Anh)
- Coughs and Colds: Medicines or Home Remedies? — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Colds (KidsDoc Symptom Checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Con bị ho
Phần lớn trẻ ho là do cảm lạnh, viêm họng do virus và tự đỡ dần; tiếng ho có thể kéo dài tới 3 tuần dù con đã khỏe. Điều cần nhìn là nhịp thở: trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh, cần đi khám trong ngày. Con rút lõm lồng ngực, thở rít khi nằm yên, môi tím, hoặc ho sặc đột ngột khi đang ăn, đang chơi thì đến cấp cứu ngay.
- Trẻ bị viêm tai giữa
Viêm tai giữa rất hay gặp ở trẻ dưới 3 tuổi, thường xuất hiện sau vài ngày sổ mũi: con sốt, quấy khóc nhiều về đêm, kéo hoặc dụi tai. Nhiều trường hợp tự đỡ trong 3 ngày; bác sĩ sẽ quyết định cần kháng sinh ngay hay theo dõi thêm, còn bố mẹ có thể giảm đau cho con bằng paracetamol. Trẻ dưới 1 tuổi nghi viêm tai, đau cả hai tai, hoặc tai chảy mủ, cần đi khám sớm. Sưng đỏ sau tai làm vành tai vểnh ra, cổ cứng, li bì hay méo mặt thì đến cấp cứu ngay.
- Trẻ bị viêm xoang
Phần lớn viêm xoang ở trẻ đi kèm cảm lạnh, do virus và tự đỡ trong khoảng 10 ngày. Nghĩ tới viêm xoang do vi khuẩn khi con nghẹt mũi, chảy mũi hoặc ho ban ngày quá 10 ngày không đỡ, khi đã đỡ rồi lại nặng lên kèm sốt, hoặc khi sốt từ 39°C kèm chảy mũi đặc 3 ngày liền; lúc đó bác sĩ mới cân nhắc kháng sinh. Vùng quanh mắt sưng đỏ, mắt lồi, nhìn mờ, đau đầu dữ dội hoặc cổ cứng là biến chứng, cần đến cấp cứu ngay.
- Viêm mũi dị ứng ở trẻ
Viêm mũi dị ứng là khi niêm mạc mũi phản ứng quá mức với những thứ vô hại như mạt bụi nhà, nấm mốc, lông chó mèo, phấn hoa: con hắt hơi từng tràng, ngứa mũi, chảy nước mũi trong, nghẹt mũi, kéo dài nhiều tuần hoặc tái lại theo mùa, thường không sốt. Bệnh không nguy hiểm nhưng làm con ngủ kém, học kém tập trung; kiểm soát bằng cách tránh dị nguyên, rửa mũi nước muối, và thuốc kháng histamin loại ít gây buồn ngủ hoặc corticoid xịt mũi theo hướng dẫn của bác sĩ. Con khò khè, khó thở, hoặc sưng môi, sưng mặt kèm khó thở thì đến cấp cứu ngay.
- Mẹo dân gian nên tránh
Không nên cạo gió, đánh cảm, chích lể cho trẻ. Những cách này không hạ sốt, không chữa được nguyên nhân, dễ làm trầy da, nhiễm trùng, và khi con bị sốt xuất huyết có thể làm chảy máu dưới da nhiều hơn, che lấp dấu hiệu bác sĩ cần nhìn. Các mẹo khác cũng nên tránh là ủ ấm cho ra mồ hôi, lau cồn hay nước đá, xông lá, bôi dầu gió lên mũi trẻ nhỏ, cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong, nhét vật vào miệng khi co giật. Con sốt, mệt thì hạ sốt bằng paracetamol theo cân nặng, cho uống đủ nước, mặc thoáng, và đi khám khi có dấu hiệu nặng.
- Con bị sốt
Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.
Chủ đề khác