Ho, sổ mũi, viêm họng

Trẻ bị viêm tai giữa: dấu hiệu, khi nào đi khám và giảm đau ở nhà

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi

Trả lời nhanh

Viêm tai giữa rất hay gặp ở trẻ dưới 3 tuổi, thường xuất hiện sau vài ngày sổ mũi: con sốt, quấy khóc nhiều về đêm, kéo hoặc dụi tai. Nhiều trường hợp tự đỡ trong 3 ngày; bác sĩ sẽ quyết định cần kháng sinh ngay hay theo dõi thêm, còn bố mẹ có thể giảm đau cho con bằng paracetamol. Trẻ dưới 1 tuổi nghi viêm tai, đau cả hai tai, hoặc tai chảy mủ, cần đi khám sớm. Sưng đỏ sau tai làm vành tai vểnh ra, cổ cứng, li bì hay méo mặt thì đến cấp cứu ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Vùng sau tai sưng, đỏ, đau, đẩy vành tai vểnh ra phía trước.
  • Con li bì, khó đánh thức, cổ cứng hoặc co giật.
  • Một bên mặt con xệ xuống, miệng méo, mắt nhắm không kín.
  • Con chóng mặt, đi loạng choạng, nôn nhiều kèm đau tai dữ dội.
  • Con dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con dưới 1 tuổi nghi viêm tai: kéo tai, quấy khóc, kèm sốt, nhất là khi đau cả hai tai.
  • Tai chảy dịch, mủ hoặc máu.
  • Đau tai hoặc sốt quá 2–3 ngày không đỡ, hoặc đang uống kháng sinh mà sau 2–3 ngày không đỡ.
  • Sốt từ 39°C kèm đau tai.
  • Con nghe kém hẳn, hay nói to, xem tivi để tiếng lớn sau đợt viêm tai.

Vì sao trẻ nhỏ hay bị viêm tai giữa

Tai giữa nối với họng bằng một ống nhỏ gọi là vòi nhĩ. Ở trẻ nhỏ, ống này ngắn và nằm ngang hơn người lớn, nên khi con bị cảm lạnh, dịch và vi khuẩn từ mũi họng dễ đi lên tai giữa, ứ lại sau màng nhĩ và gây viêm.

Trẻ đi nhà trẻ, trẻ hay cảm lạnh, sống trong nhà có người hút thuốc, bú bình khi nằm ngửa dễ bị hơn. Bú mẹ và tiêm đủ vắc xin, nhất là vắc xin phế cầu và cúm, giúp giảm nguy cơ.

Dấu hiệu bố mẹ có thể thấy

  • Trẻ chưa biết nói: quấy khóc nhiều hơn, nhất là khi nằm xuống và về đêm, kéo hoặc dụi một bên tai, bỏ bú vì nuốt đau.
  • Trẻ lớn hơn: kêu đau tai, ù tai, nghe kém một bên.
  • Sốt, có khi tới 39–40°C.
  • Dịch vàng hoặc mủ chảy ra từ tai: thường là màng nhĩ đã thủng một lỗ nhỏ để thoát dịch. Con thường bớt đau sau đó, và lỗ thủng nhỏ phần lớn tự liền, nhưng vẫn cần đi khám.
  • Trẻ kéo tai mà không sốt, không quấy, vẫn chơi bình thường thường chỉ do mọc răng hoặc thói quen.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ soi tai để xem màng nhĩ có đỏ, phồng hay có dịch phía sau không. Chẩn đoán viêm tai giữa cần soi tai; chỉ nhìn con kéo tai thì chưa đủ.

Với trẻ lớn, triệu chứng nhẹ, bác sĩ có thể hẹn theo dõi 2–3 ngày, giảm đau, rồi mới dùng kháng sinh nếu không đỡ. Với trẻ dưới 6 tháng, trẻ dưới 2 tuổi bị cả hai tai, tai chảy mủ, hoặc sốt cao, đau nhiều, bác sĩ thường cho kháng sinh ngay. Loại và liều thuốc do bác sĩ quyết định; khi được kê, cho con uống đủ ngày.

Sau đợt viêm, dịch trong tai có thể còn lại vài tuần đến 3 tháng, làm con nghe kém nhẹ. Nếu kéo dài quá 3 tháng hoặc con chậm nói, bác sĩ sẽ kiểm tra thính lực.

Phòng viêm tai giữa

  • Cho con bú mẹ hoàn toàn 6 tháng đầu nếu được.
  • Khi cho bú bình, bế con hơi cao đầu, không để con nằm ngửa ngậm bình ngủ.
  • Không hút thuốc trong nhà và gần con.
  • Tiêm đủ vắc xin theo lịch tiêm chủng. Vắc xin phế cầu đã có trong danh mục Tiêm chủng mở rộng (mũi đầu lúc 2 tháng tuổi) nhưng đang được triển khai dần theo lộ trình, nhiều nơi chưa có; vắc xin cúm chưa nằm trong lịch tiêm thường xuyên. Hỏi trạm y tế xem nơi mình đã có phế cầu chưa; nếu chưa, hỏi bác sĩ về tiêm phế cầu và cúm hằng năm ở điểm tiêm dịch vụ.
  • Nhỏ nước muối sinh lý, giữ mũi con thông thoáng khi cảm lạnh.

Chăm sóc con tại nhà

  • Giảm đau, hạ sốt bằng paracetamol 10–15 mg/kg/lần, cách 4–6 giờ. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và khi chắc chắn không phải sốt xuất huyết.
  • Có thể đặt một chiếc khăn ấm, không nóng, lên bên tai đau cho con dễ chịu.
  • Cho con uống đủ nước, bú nhiều lần; con ăn ít hơn vài ngày cũng không sao.
  • Nhỏ nước muối sinh lý 0,9% vào mũi để giảm nghẹt.
  • Nếu tai chảy dịch, chỉ lau sạch phần ngoài vành tai bằng khăn mềm. Không nhỏ gì, không ngoáy sâu vào tai, giữ tai khô khi tắm.
  • Không tự nhỏ thuốc tai, thuốc kháng sinh còn thừa ở nhà khi bác sĩ chưa khám tai.

Hiểu lầm thường gặp

Nhỏ sữa mẹ vào tai giúp hết viêm tai.
Sữa mẹ rất tốt khi con bú, nhưng nhỏ vào tai có thể làm vi khuẩn phát triển thêm, nhất là khi màng nhĩ đã thủng. Đừng nhỏ gì vào tai con khi chưa được bác sĩ khám.
Nhỏ dầu, nước tỏi, nước lá vào tai để giảm đau.
Những thứ này không chữa được viêm ở sau màng nhĩ, có thể gây bỏng, kích ứng ống tai và che khuất màng nhĩ khi bác sĩ soi. Giảm đau bằng paracetamol an toàn hơn.
Viêm tai là do nước vào tai khi tắm.
Viêm tai giữa xuất phát từ mũi họng, thường sau cảm lạnh, không phải do nước tắm. Nước vào tai có thể gây viêm ống tai ngoài, là một bệnh khác. Con vẫn tắm gội được; trong đợt viêm chỉ cần tránh để nước vào tai.
Tai đã chảy mủ thì con sẽ bị điếc.
Phần lớn lỗ thủng nhỏ ở màng nhĩ tự liền sau vài tuần và con nghe lại bình thường. Điều quan trọng là đi khám, điều trị đúng và tái khám để bác sĩ kiểm tra tai đã lành.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ bị viêm tai giữa có cần uống kháng sinh không?

Không phải lúc nào cũng cần. Nhiều trẻ lớn, bệnh nhẹ tự đỡ sau 2–3 ngày với thuốc giảm đau. Trẻ dưới 6 tháng, tai chảy mủ, hoặc sốt cao, đau nhiều thì bác sĩ thường cho kháng sinh.

+Trẻ bị viêm tai giữa có được tắm, gội đầu không?

Có, nhưng trong đợt viêm tai nên tránh để nước và dầu gội vào tai. Lúc gội, nút nhẹ một miếng bông ở cửa tai, gội nhanh rồi bỏ bông ra và lau khô vành tai. Ngoài lúc gội, không nhét bông kín tai để chặn mủ; dịch cần được thoát ra. Tạm thời chưa cho con đi bơi.

+Viêm tai giữa có lây không?

Bản thân viêm tai không lây, nhưng cảm lạnh dẫn tới viêm tai thì lây được. Con có thể đi học lại khi hết sốt.

+Trẻ viêm tai giữa có đi máy bay được không?

Thường được nếu con đã đỡ đau. Lúc máy bay cất cánh và hạ cánh, cho con bú, uống nước hoặc ngậm ti giả để tai cân bằng áp lực. Nếu con đang đau tai nhiều, hỏi bác sĩ trước chuyến bay.

+Bao lâu thì phải tái khám?

Nếu không đỡ sau 2–3 ngày, hoặc nặng lên, đưa con khám lại ngay. Sau đợt viêm, bác sĩ thường hẹn soi lại tai, nhất là khi tai từng chảy mủ hoặc con nghe kém.

Nguồn tham khảo

  1. Ear infections — NHS (Anh)
  2. Ear Infections in Children: Information for Parents — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Mastoiditis — NHS (Anh)
  4. Glue ear — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ sổ mũi, nghẹt mũi

    Sổ mũi, nghẹt mũi ở trẻ phần lớn do cảm lạnh, thường đỡ sau 7–10 ngày, có khi tới 2 tuần. Nước mũi chuyển vàng, xanh trong vài ngày là bình thường. Chăm ở nhà bằng nước muối sinh lý 0,9% nhỏ trước khi bú và trước khi ngủ; không dùng thuốc cảm, thuốc nhỏ mũi co mạch cho trẻ nhỏ khi bác sĩ chưa kê. Trẻ nghẹt mũi đến mức không bú được, thở rút lõm lồng ngực, tím tái, hoặc trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C cần đi khám ngay.

  • Lấy ráy tai cho trẻ

    Ráy tai (mỏ tai) là chất bảo vệ ống tai và tự đẩy ra ngoài, nên phần lớn trẻ không cần lấy ráy tai. Bố mẹ chỉ cần lau vành tai và phía sau tai bằng khăn mềm ẩm, không đưa tăm bông, que, kẹp hay bất cứ thứ gì vào trong ống tai, vì dễ đẩy ráy vào sâu hơn, làm xước ống tai hoặc thủng màng nhĩ. Khi con đau tai, tai chảy dịch, nghe kém hoặc ráy bít kín tai, hãy để bác sĩ lấy. Con nhét pin cúc áo vào tai, hoặc chảy máu tai kèm đau dữ dội, chóng mặt sau khi ngoáy tai thì đi khám cấp cứu ngay.

  • Con bị sốt

    Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.

  • Liều paracetamol, ibuprofen

    Liều paracetamol cho trẻ là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Ví dụ con nặng 12 kg dùng 120–180 mg một lần; với siro loại 120 mg/5 ml là 5–7,5 ml. Luôn đọc hàm lượng mg/ml in trên chai, vì cùng một số ml nhưng chai khác nhau có lượng thuốc khác nhau. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.

  • Dùng kháng sinh cho trẻ

    Bố mẹ không nên tự cho con uống kháng sinh. Kháng sinh chỉ diệt vi khuẩn, không có tác dụng với virus, nguyên nhân của phần lớn các đợt sốt, ho, sổ mũi, viêm họng ở trẻ. Dùng kháng sinh không đúng làm con chịu tác dụng phụ vô ích và làm vi khuẩn kháng thuốc, đến khi con thật sự cần thì thuốc không còn tác dụng. Chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê đơn, uống đúng liều, đúng giờ và đủ số ngày bác sĩ dặn.

Chủ đề khác