Trẻ bị viêm xoang: dấu hiệu, khi nào cần kháng sinh và đi khám
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi
Trả lời nhanh
Phần lớn viêm xoang ở trẻ đi kèm cảm lạnh, do virus và tự đỡ trong khoảng 10 ngày. Nghĩ tới viêm xoang do vi khuẩn khi con nghẹt mũi, chảy mũi hoặc ho ban ngày quá 10 ngày không đỡ, khi đã đỡ rồi lại nặng lên kèm sốt, hoặc khi sốt từ 39°C kèm chảy mũi đặc 3 ngày liền; lúc đó bác sĩ mới cân nhắc kháng sinh. Vùng quanh mắt sưng đỏ, mắt lồi, nhìn mờ, đau đầu dữ dội hoặc cổ cứng là biến chứng, cần đến cấp cứu ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Mí mắt hoặc vùng quanh mắt sưng đỏ, đau, con khó mở mắt.
- Mắt lồi ra, nhìn mờ, nhìn đôi, hoặc đau khi đảo mắt.
- Đau đầu dữ dội, cổ cứng, nôn nhiều, hoặc sợ ánh sáng.
- Con lơ mơ, li bì, nói lẫn, hoặc co giật.
- Vùng trán sưng phồng, ấn đau, kèm sốt.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Nghẹt mũi, chảy mũi hoặc ho ban ngày quá 10 ngày mà không đỡ dần.
- Cảm lạnh đã đỡ rồi lại nặng lên, sốt lại, chảy mũi đặc hơn.
- Sốt từ 39°C kèm chảy mũi đặc, vàng xanh liên tục 3 ngày trở lên.
- Đau, nặng vùng má, trán hoặc quanh mũi, đau răng hàm trên, hơi thở hôi kéo dài.
- Chảy mũi chỉ một bên, mùi hôi hoặc lẫn máu: có thể có dị vật trong mũi.
- Nghẹt mũi, chảy mũi kéo dài quá 12 tuần, hoặc viêm xoang nhiều đợt trong năm.
Xoang là gì, vì sao trẻ bị viêm
Xoang là các hốc rỗng trong xương mặt, thông với mũi qua những lỗ rất nhỏ. Khi con cảm lạnh hoặc viêm mũi dị ứng, niêm mạc mũi sưng lên, bít lỗ thông, dịch ứ lại trong xoang và bị viêm.
Xoang của trẻ phát triển dần theo tuổi. Xoang sàng (giữa hai mắt) và xoang hàm (sau gò má) có từ nhỏ; xoang trán thường bắt đầu phát triển từ khoảng 7 tuổi và lớn dần đến tuổi dậy thì. Vì vậy trẻ nhỏ ít khi đau trán vì xoang.
Trẻ dễ bị viêm xoang hơn khi hay cảm lạnh, đi nhà trẻ, bị viêm mũi dị ứng, VA quá phát, sống trong nhà có khói thuốc, hoặc có dị vật trong mũi.
Viêm xoang hay chỉ là cảm lạnh
- Cảm lạnh: nước mũi trong rồi đặc lại, chuyển vàng xanh vài ngày là bình thường; con đỡ dần và thường khỏi trong 7–10 ngày. Màu nước mũi một mình không nói lên là viêm xoang hay nhiễm khuẩn.
- Viêm xoang do vi khuẩn: triệu chứng kéo dài quá 10 ngày không đỡ, hoặc đang đỡ lại nặng lên, hoặc khởi phát rất nặng với sốt cao và mũi đặc nhiều ngày.
- Trẻ nhỏ viêm xoang thường biểu hiện bằng ho ban ngày và ho nhiều khi nằm, hơi thở hôi, nghẹt mũi, quấy. Trẻ lớn có thể kêu đau nặng mặt, đau răng hàm trên, đau đầu, giảm ngửi.
- Viêm mũi dị ứng: hắt hơi, ngứa mũi, nước mũi trong, không sốt, kéo dài hoặc tái theo mùa.
- VA quá phát: ngáy to, ngủ há miệng, nghẹt mũi kéo dài, có khi kèm viêm tai giữa.
Bác sĩ sẽ làm gì
Viêm xoang cấp được chẩn đoán chủ yếu dựa vào diễn biến bệnh và khám mũi họng. Bác sĩ có thể soi hoặc nội soi mũi. Chụp X-quang xoang không giúp phân biệt viêm xoang với cảm lạnh ở trẻ nên thường không cần; chụp cắt lớp chỉ dùng khi nghi biến chứng hoặc trước khi can thiệp.
Với viêm xoang kéo dài nhưng con không mệt nhiều, bác sĩ có thể cho kháng sinh ngay hoặc hẹn theo dõi thêm khoảng 3 ngày. Khi bệnh nặng hoặc nặng lên, bác sĩ thường cho kháng sinh. Loại, liều và số ngày do bác sĩ quyết định; cho con uống đủ, không tự ngừng khi thấy đỡ, và khám lại nếu sau 2–3 ngày dùng thuốc không đỡ.
Rửa mũi nước muối giúp con dễ chịu. Corticoid xịt mũi có thể được kê cho trẻ có viêm mũi dị ứng kèm theo. Thuốc kháng histamin chỉ giúp khi con có dị ứng kèm theo. Không dùng thuốc nhỏ hoặc xịt mũi co mạch cho trẻ dưới 6 tuổi.
Viêm xoang mạn tính và tái phát
Khi nghẹt mũi, chảy mũi, ho kéo dài quá 12 tuần, gọi là viêm xoang mạn tính. Ở trẻ, nguyên nhân hay gặp là viêm mũi dị ứng, VA quá phát, khói thuốc trong nhà. Bác sĩ tai mũi họng sẽ tìm và xử lý nguyên nhân; phẫu thuật xoang hiếm khi cần ở trẻ.
Trẻ bị viêm xoang nhiều đợt trong năm, kèm viêm phổi hoặc viêm tai tái phát, có thể cần làm thêm xét nghiệm để tìm bệnh miễn dịch hay bệnh đường thở khác.
Phòng viêm xoang
- Rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, hắt hơi để giảm số lần cảm lạnh.
- Kiểm soát tốt viêm mũi dị ứng nếu con có: tránh dị nguyên, rửa mũi, dùng thuốc đều theo đơn.
- Không hút thuốc trong nhà; hạn chế khói bếp than, khói hương.
- Tiêm đủ vắc xin, gồm vắc xin cúm hằng năm và phế cầu theo lịch.
Chăm sóc con tại nhà
- Rửa mũi bằng nước muối sinh lý 0,9% vài lần mỗi ngày; trẻ lớn có thể dùng bình rửa mũi áp lực nhẹ theo hướng dẫn.
- Cho con uống đủ nước, nghỉ ngơi, ăn đồ mềm ấm.
- Chườm khăn ấm lên vùng má, sống mũi nếu con thấy dễ chịu.
- Nếu con đau hoặc sốt, dùng paracetamol 10–15 mg/kg/lần, cách nhau 4–6 giờ.
- Kê cao đầu bằng gối khi ngủ cho trẻ lớn để bớt nghẹt mũi và ho đêm.
- Khi đã được kê kháng sinh, cho uống đủ ngày theo đơn.
Hiểu lầm thường gặp
- Nước mũi xanh là bị viêm xoang, phải uống kháng sinh.
- Nước mũi xanh vài ngày rất hay gặp khi cảm lạnh do virus. Thời gian bệnh và diễn biến mới là điều bác sĩ dựa vào để quyết định có cần kháng sinh không.
- Xông tinh dầu, xông lá chữa được viêm xoang.
- Hơi nóng có thể làm con thấy thông mũi trong chốc lát nhưng dễ gây bỏng, và tinh dầu có thể kích ứng niêm mạc. Rửa mũi nước muối an toàn và có tác dụng hơn.
- Viêm xoang phải chữa dứt điểm bằng kháng sinh thật dài ngày, nếu không sẽ thành mạn tính.
- Phần lớn viêm xoang ở trẻ tự khỏi hoặc khỏi với một đợt kháng sinh đúng chỉ định. Dùng kháng sinh kéo dài không cần thiết gây kháng thuốc, rối loạn tiêu hóa.
- Gội đầu buổi tối làm con bị viêm xoang.
- Viêm xoang do virus, vi khuẩn và dị ứng. Gội đầu rồi sấy khô tóc không gây viêm xoang.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ mấy tuổi thì có thể bị viêm xoang?
Trẻ nhỏ vẫn có thể viêm xoang sàng, xoang hàm. Viêm xoang trán hiếm trước 7–10 tuổi vì xoang trán chưa phát triển đủ.
+Viêm xoang ở trẻ bao lâu thì khỏi?
Viêm xoang kèm cảm lạnh thường đỡ trong 10 ngày. Viêm xoang do vi khuẩn thường đỡ rõ sau 2–3 ngày dùng kháng sinh đúng, nhưng ho và nghẹt mũi có thể còn thêm vài ngày.
+Viêm xoang có lây không?
Bản thân viêm xoang không lây, nhưng virus cảm lạnh dẫn đến viêm xoang thì lây. Rửa tay và che miệng khi ho giúp bảo vệ người trong nhà.
+Có cần chụp X-quang xoang cho con không?
Thường không cần với viêm xoang cấp. Bác sĩ chỉ cho chụp cắt lớp khi nghi biến chứng, viêm xoang mạn tính hoặc trước phẫu thuật.
+Con viêm xoang có đi bơi được không?
Khi đang sốt, mệt thì nên nghỉ. Khi đã khỏe và hết sốt, con bơi được như bình thường.
Nguồn tham khảo
- Sinusitis (sinus infection) — NHS (Anh)
- Sinus Pain or Congestion — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Why Most Sore Throats, Coughs & Runny Noses Don't Need Antibiotics — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ sổ mũi, nghẹt mũi
Sổ mũi, nghẹt mũi ở trẻ phần lớn do cảm lạnh, thường đỡ sau 7–10 ngày, có khi tới 2 tuần. Nước mũi chuyển vàng, xanh trong vài ngày là bình thường. Chăm ở nhà bằng nước muối sinh lý 0,9% nhỏ trước khi bú và trước khi ngủ; không dùng thuốc cảm, thuốc nhỏ mũi co mạch cho trẻ nhỏ khi bác sĩ chưa kê. Trẻ nghẹt mũi đến mức không bú được, thở rút lõm lồng ngực, tím tái, hoặc trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C cần đi khám ngay.
- Viêm mũi dị ứng ở trẻ
Viêm mũi dị ứng là khi niêm mạc mũi phản ứng quá mức với những thứ vô hại như mạt bụi nhà, nấm mốc, lông chó mèo, phấn hoa: con hắt hơi từng tràng, ngứa mũi, chảy nước mũi trong, nghẹt mũi, kéo dài nhiều tuần hoặc tái lại theo mùa, thường không sốt. Bệnh không nguy hiểm nhưng làm con ngủ kém, học kém tập trung; kiểm soát bằng cách tránh dị nguyên, rửa mũi nước muối, và thuốc kháng histamin loại ít gây buồn ngủ hoặc corticoid xịt mũi theo hướng dẫn của bác sĩ. Con khò khè, khó thở, hoặc sưng môi, sưng mặt kèm khó thở thì đến cấp cứu ngay.
- Con bị ho
Phần lớn trẻ ho là do cảm lạnh, viêm họng do virus và tự đỡ dần; tiếng ho có thể kéo dài tới 3 tuần dù con đã khỏe. Điều cần nhìn là nhịp thở: trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh, cần đi khám trong ngày. Con rút lõm lồng ngực, thở rít khi nằm yên, môi tím, hoặc ho sặc đột ngột khi đang ăn, đang chơi thì đến cấp cứu ngay.
- Trẻ ho về đêm
Trẻ hay ho nhiều hơn về đêm vì khi nằm, dịch mũi chảy xuống họng và không khí phòng ngủ thường khô, lạnh. Nếu con chỉ ho vài đêm trong đợt cảm lạnh, ban ngày vẫn chơi khỏe, có thể chăm ở nhà bằng nước muối sinh lý, đủ nước và mật ong cho trẻ từ 1 tuổi. Ho đêm kéo dài quá 2 tuần, đêm nào cũng ho kèm khò khè, hoặc ho tái đi tái lại cần đi khám để tìm hen hay dị ứng. Con thở rít khi nằm yên, rút lõm lồng ngực, môi tím thì đến cấp cứu ngay.
- Dùng kháng sinh cho trẻ
Bố mẹ không nên tự cho con uống kháng sinh. Kháng sinh chỉ diệt vi khuẩn, không có tác dụng với virus, nguyên nhân của phần lớn các đợt sốt, ho, sổ mũi, viêm họng ở trẻ. Dùng kháng sinh không đúng làm con chịu tác dụng phụ vô ích và làm vi khuẩn kháng thuốc, đến khi con thật sự cần thì thuốc không còn tác dụng. Chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê đơn, uống đúng liều, đúng giờ và đủ số ngày bác sĩ dặn.
- Trẻ bị viêm tai giữa
Viêm tai giữa rất hay gặp ở trẻ dưới 3 tuổi, thường xuất hiện sau vài ngày sổ mũi: con sốt, quấy khóc nhiều về đêm, kéo hoặc dụi tai. Nhiều trường hợp tự đỡ trong 3 ngày; bác sĩ sẽ quyết định cần kháng sinh ngay hay theo dõi thêm, còn bố mẹ có thể giảm đau cho con bằng paracetamol. Trẻ dưới 1 tuổi nghi viêm tai, đau cả hai tai, hoặc tai chảy mủ, cần đi khám sớm. Sưng đỏ sau tai làm vành tai vểnh ra, cổ cứng, li bì hay méo mặt thì đến cấp cứu ngay.
Chủ đề khác