Thần kinh, xương khớp

Trẻ bị liệt mặt, méo miệng: khi nào là cấp cứu, chăm sóc thế nào

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi

Trả lời nhanh

Mặt xệ một bên kèm yếu hay tê tay chân, nói khó, nói ngọng là dấu hiệu đột quỵ, gặp được cả ở trẻ em: gọi 115 hoặc 113 ngay, kể cả khi triệu chứng đã tự hết. Nếu con chỉ đột ngột yếu một bên mặt (méo miệng, nhắm mắt không kín) mà người vẫn bình thường, nguyên nhân hay gặp nhất là liệt Bell, nhưng vẫn cần đi khám ngay trong ngày, vì thuốc có hiệu quả hơn khi bắt đầu trong 72 giờ đầu và mắt bên yếu cần được bảo vệ. Phần lớn trẻ bị liệt Bell hồi phục hoàn toàn, khoảng 85% trong vòng 6 tháng.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Mặt xệ một bên kèm yếu hoặc tê một tay, một chân, hay con không giơ được cả hai tay lên và giữ yên.
  • Con đột ngột nói khó, nói ngọng, nói lẫn lộn hoặc không hiểu người khác nói gì.
  • Kèm đau đầu dữ dội đột ngột, nôn, nhìn mờ hay nhìn đôi, chóng mặt, đi loạng choạng, co giật hoặc lơ mơ.
  • Những dấu hiệu trên xuất hiện rồi tự hết sau vài phút: vẫn gọi 115 hoặc 113 ngay.
  • Yếu cả hai bên mặt, hoặc yếu, tê lan dần từ chân tay, khó nuốt, khó thở.
  • Mặt yếu sau chấn thương đầu, mặt hoặc tai, hoặc kèm sốt cao, cổ cứng, li bì.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con đột ngột méo miệng, cười lệch, nhắm mắt không kín, dù vẫn chơi, ăn uống bình thường: khám trong ngày.
  • Kèm đau tai, chảy mủ tai hoặc sốt.
  • Có mụn nước ở tai, quanh tai hoặc trong miệng.
  • Mắt bên yếu đỏ, đau, cộm, chảy nước nhiều hoặc nhìn mờ.
  • Đã được chẩn đoán liệt Bell mà mặt yếu nặng thêm, hoặc sau 3 tuần vẫn chưa thấy đỡ.
  • Con từng bị liệt mặt trước đây, có huyết áp cao, hoặc có bệnh làm suy giảm miễn dịch.

Liệt mặt là gì

Mỗi bên mặt có một dây thần kinh mặt điều khiển các cơ ở bên đó. Khi dây này bị viêm, sưng hoặc tổn thương, các cơ một bên mặt yếu đi: con không nhướn được lông mày, nhắm mắt không kín, cười lệch, không phồng má được, nước và thức ăn rớt ra một bên miệng. Có trẻ thấy âm thanh bên đó to hơn, vị giác ở nửa lưỡi kém đi, mắt khô hoặc chảy nước.

Liệt Bell là liệt dây thần kinh mặt không tìm thấy nguyên nhân rõ ràng, được cho là do hệ miễn dịch làm dây thần kinh viêm sưng, thường sau một đợt nhiễm virus. Mặt yếu dần trong 1–2 ngày; trước đó vài ngày con có thể đau sau tai, đau hàm hoặc khó chịu với tiếng động. Cảm giác ở mặt vẫn còn, dù con hay tả là mặt thấy tê, lạ.

Phân biệt với đột quỵ: đừng tự đoán

Đột quỵ hiếm ở trẻ em nhưng vẫn xảy ra, kể cả ở trẻ khỏe mạnh. Dấu hiệu dễ nhớ là mặt xệ, tay yếu, nói khó, xuất hiện đột ngột. Liệt Bell thường chỉ ảnh hưởng mặt, cả phần trán, còn đột quỵ hay kèm yếu tay chân, nói khó, nhìn mờ, chóng mặt.

Bố mẹ không nên tự phân biệt ở nhà. Có bất kỳ dấu hiệu nào ở tay, chân, lời nói, hoặc con lơ mơ, đau đầu dữ dội, gọi 115 hoặc 113 ngay. Ghi lại giờ đầu tiên thấy bất thường, vì điều trị đột quỵ phụ thuộc rất nhiều vào thời gian.

Những nguyên nhân khác

Khoảng một nửa số trẻ đột ngột yếu một bên mặt là liệt Bell. Số còn lại có nguyên nhân cụ thể và cần điều trị khác: viêm tai giữa lan vào dây thần kinh, virus thủy đậu tái hoạt động (zona) gây mụn nước ở tai, chấn thương đầu mặt, huyết áp cao, và hiếm khi là khối u hay bệnh thần kinh khác. Vì vậy trẻ liệt mặt luôn cần được bác sĩ khám, soi tai, đo huyết áp.

Bác sĩ sẽ làm gì

Với liệt Bell điển hình, bác sĩ thường chẩn đoán qua thăm khám, không cần xét nghiệm. Con sẽ được làm thêm xét nghiệm máu, chụp cộng hưởng từ hay chụp cắt lớp nếu có yếu ở nơi khác trên cơ thể, chỉ yếu phần dưới mặt, con có bệnh miễn dịch, trông mệt nặng, hoặc mặt không hồi phục như mong đợi.

Bác sĩ thường kê thuốc corticoid một đợt ngắn, nhất là khi con được khám trong 3 ngày đầu; liều và số ngày do bác sĩ quyết định. Trường hợp liệt nặng có thể được dùng thêm thuốc kháng virus. Mắt bên yếu được nhỏ nước mắt nhân tạo, bôi thuốc mỡ và che mắt khi ngủ để giác mạc không bị khô, xước.

Con sẽ hồi phục thế nào

Hầu hết trẻ bị liệt Bell hồi phục hoàn toàn, kể cả khi không điều trị. Mặt yếu thường không nặng thêm sau 3 tuần và bắt đầu đỡ trong vòng 6 tháng; khoảng 85% trẻ khỏi hoàn toàn sau 6 tháng và hơn 90% sau 1 năm. Một số ít trẻ còn yếu lâu hơn và cần khám chuyên khoa, có khi phẫu thuật để cải thiện.

Gương mặt lệch làm con ngại cười, ngại nói, có khi bị bạn trêu. Bố mẹ nên nói chuyện với cô giáo để lớp hiểu và nâng đỡ con, và hỏi bác sĩ nếu con buồn bã, thu mình kéo dài.

Chăm sóc con tại nhà

  • Bảo vệ mắt bên yếu: nhỏ nước mắt nhân tạo nhiều lần trong ngày, bôi thuốc mỡ và dán băng hay che mắt khi ngủ theo đúng hướng dẫn của bác sĩ; đeo kính khi ra đường nhiều gió, bụi.
  • Cho con uống thuốc đúng liều, đủ ngày bác sĩ kê; không tự ngừng corticoid giữa chừng.
  • Cho con ăn đồ mềm, nhai bên lành, uống từng ngụm nhỏ; súc miệng, chải răng sau khi ăn vì thức ăn dễ đọng ở bên má yếu.
  • Có thể cho paracetamol nếu con đau sau tai: 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ.
  • Tập cử động mặt, xoa bóp nhẹ, vật lý trị liệu hay châm cứu hỗ trợ chỉ làm sau khi bác sĩ đã khám, loại trừ nguyên nhân nguy hiểm và hướng dẫn cụ thể.
  • Theo dõi hằng ngày: mặt có yếu thêm không, có dấu hiệu mới ở tay chân, lời nói, mắt không. Có dấu hiệu mới thì đi khám lại ngay.

Hiểu lầm thường gặp

Méo miệng là do trúng gió, cạo gió, đánh gió là khỏi.
Liệt Bell do dây thần kinh mặt bị viêm sưng, không phải do gió lùa vào người. Cạo gió không làm dây thần kinh hồi phục, có thể làm trầy da và khiến con lỡ khoảng 3 ngày đầu khi thuốc có tác dụng tốt nhất.
Đắp máu lươn, bôi lá hay dán thuốc lên má cho mặt về chỗ cũ.
Những cách này không có bằng chứng giúp hồi phục và có thể gây nhiễm trùng da. Bất kỳ cách chữa bổ sung nào cũng chỉ nên dùng sau khi bác sĩ đã khám và loại trừ nguyên nhân nguy hiểm.
Trẻ con không thể bị đột quỵ, méo miệng ở trẻ chắc chắn là liệt Bell.
Đột quỵ hiếm ở trẻ nhưng có xảy ra. Méo miệng kèm yếu tay chân, nói khó là cấp cứu ở mọi lứa tuổi.
Bị liệt mặt phải kiêng tắm, kiêng quạt, ở trong phòng kín.
Không cần kiêng tắm hay ở trong phòng kín. Chỉ cần che mắt bên yếu khỏi gió, bụi để mắt không bị khô.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ bị liệt mặt bao lâu thì khỏi?

Với liệt Bell, mặt thường bắt đầu đỡ sau vài tuần, khoảng 85% trẻ khỏi hoàn toàn trong 6 tháng và hơn 90% trong 1 năm. Nếu sau 3 tuần chưa đỡ hoặc nặng hơn, đưa con khám lại.

+Liệt mặt ở trẻ có cần uống thuốc không?

Bác sĩ thường kê corticoid một đợt ngắn, có hiệu quả hơn khi bắt đầu trong 72 giờ đầu. Vì vậy hãy đưa con đi khám ngay trong ngày, đừng chờ xem có tự hết không.

+Làm sao phân biệt liệt Bell với đột quỵ ở trẻ?

Bố mẹ không nên tự phân biệt. Méo miệng kèm yếu hay tê tay chân, nói khó, nhìn mờ, đau đầu dữ dội hoặc lơ mơ là dấu hiệu đột quỵ, gọi 115 hoặc 113 ngay.

+Trẻ bị liệt mặt có được đi học không?

Khi bác sĩ đã khám và con thấy khỏe, con có thể đi học. Nhớ cho con mang thuốc nhỏ mắt, đeo kính khi ra sân và báo cô giáo để lớp nâng đỡ con.

+Liệt mặt có bị lại không?

Phần lớn chỉ bị một lần, nhưng hiếm khi có thể tái phát, có khi nhiều năm sau. Bị lần hai cần được khám kỹ hơn để tìm nguyên nhân.

Nguồn tham khảo

  1. Bell's palsy — NHS (Anh)
  2. Bell's Palsy: Sudden Facial Weakness in Children & Teens — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Symptoms of a stroke — NHS (Anh)
  4. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh về tai mũi họng (QĐ 5643/QĐ-BYT, 2015), mục Liệt dây thần kinh VII ngoại biên — Bộ Y tế

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị viêm tai giữa

    Viêm tai giữa rất hay gặp ở trẻ dưới 3 tuổi, thường xuất hiện sau vài ngày sổ mũi: con sốt, quấy khóc nhiều về đêm, kéo hoặc dụi tai. Nhiều trường hợp tự đỡ trong 3 ngày; bác sĩ sẽ quyết định cần kháng sinh ngay hay theo dõi thêm, còn bố mẹ có thể giảm đau cho con bằng paracetamol. Trẻ dưới 1 tuổi nghi viêm tai, đau cả hai tai, hoặc tai chảy mủ, cần đi khám sớm. Sưng đỏ sau tai làm vành tai vểnh ra, cổ cứng, li bì hay méo mặt thì đến cấp cứu ngay.

  • Thủy đậu

    Thủy đậu do virus gây ra, lây rất mạnh, với sốt nhẹ và nốt phỏng nước ngứa mọc thành nhiều đợt khắp người. Ở trẻ khỏe mạnh bệnh thường nhẹ, khỏi sau 1–2 tuần. Hạ sốt bằng paracetamol, không dùng ibuprofen hay aspirin khi con bị thủy đậu. Đưa con đi khám ngay nếu con khó thở, li bì, co giật, đi loạng choạng, hoặc nốt sưng đỏ, đau, có mủ lan rộng.

  • Trẻ bị tăng huyết áp

    Huyết áp của trẻ dưới 13 tuổi không được so với con số của người lớn: bác sĩ so với bảng chuẩn của trẻ cùng tuổi, cùng giới và cùng chiều cao, và chỉ kết luận tăng huyết áp khi đo cao ở nhiều lần khám khác nhau. Từ 13 tuổi, ngưỡng gần giống người lớn. Phần lớn trẻ tăng huyết áp không có triệu chứng; ở tuổi thiếu niên nguyên nhân hay gặp nhất là thừa cân, còn ở trẻ nhỏ hay do bệnh thận, tim hoặc nội tiết. Nếu huyết áp rất cao kèm đau đầu dữ dội, nôn, nhìn mờ, co giật, đau ngực hoặc yếu một bên người, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Trẻ ngã đập đầu

    Phần lớn trẻ ngã đập đầu chỉ bị u, bầm ngoài da và khóc ngay sau ngã, rồi chơi lại bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con ngất dù chỉ vài giây, co giật, nôn nhiều lần, li bì khó đánh thức, lẫn lộn, đi lại loạng choạng, chảy máu hoặc dịch trong từ tai, mũi, hoặc ngã từ trên cao. Nếu con vẫn bình thường, chườm lạnh chỗ u và theo dõi sát con trong 24–48 giờ đầu.

  • Trẻ dùng corticoid

    Corticoid do bác sĩ kê, dùng đúng loại, đúng liều, đúng số ngày là thuốc an toàn và có khi cứu sống con, ví dụ trong cơn hen nặng, hội chứng thận hư hay chàm nặng. Dạng xịt, hít và bôi đúng cách đưa vào cơ thể lượng thuốc rất nhỏ nên ít tác dụng phụ; tác dụng phụ nặng như chậm lớn, béo mặt, tăng huyết áp, loãng xương chủ yếu gặp khi uống hoặc tiêm liều cao kéo dài. Điều nguy hiểm là corticoid tự mua hoặc giấu trong sản phẩm: kem trộn, kem bôi 3 trong 1 bôi mọi vết mẩn, thuốc nam, thuốc bắc, siro ăn ngon không rõ nguồn gốc. Không tự ngừng corticoid đã uống lâu ngày; nếu con đang hoặc vừa ngừng dùng mà nôn nhiều, lả đi, lơ mơ, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Học sinh hay đau đầu

    Phần lớn cơn đau đầu ở học sinh là đau đầu do căng thẳng hoặc đau nửa đầu (migraine), hay gặp khi con thiếu ngủ, bỏ bữa, uống ít nước, nhìn màn hình lâu hoặc lo lắng chuyện học. Những cơn này thường đỡ khi nghỉ ngơi và dùng thuốc giảm đau thông thường. Cần đưa con đi cấp cứu ngay nếu đau đầu dữ dội đột ngột, nôn vọt, nhìn mờ hoặc nhìn đôi, kèm sốt cổ cứng, hoặc sau khi bị va đập đầu. Đau làm con thức giấc về đêm hoặc nặng dần qua từng tuần thì nên đưa con đi khám sớm.

Chủ đề khác