Bệnh mạn tính và bẩm sinh

Trẻ bị tăng huyết áp: đọc chỉ số thế nào, khi nào cần đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi

Trả lời nhanh

Huyết áp của trẻ dưới 13 tuổi không được so với con số của người lớn: bác sĩ so với bảng chuẩn của trẻ cùng tuổi, cùng giới và cùng chiều cao, và chỉ kết luận tăng huyết áp khi đo cao ở nhiều lần khám khác nhau. Từ 13 tuổi, ngưỡng gần giống người lớn. Phần lớn trẻ tăng huyết áp không có triệu chứng; ở tuổi thiếu niên nguyên nhân hay gặp nhất là thừa cân, còn ở trẻ nhỏ hay do bệnh thận, tim hoặc nội tiết. Nếu huyết áp rất cao kèm đau đầu dữ dội, nôn, nhìn mờ, co giật, đau ngực hoặc yếu một bên người, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Huyết áp rất cao kèm đau đầu dữ dội, nôn nhiều, nhìn mờ hoặc mất nhìn.
  • Con co giật, lơ mơ, lú lẫn, khó đánh thức.
  • Con đột ngột yếu hoặc tê một bên người, méo miệng, nói khó.
  • Con đau ngực, khó thở, thở nhanh, phù tăng nhanh.
  • Con tiểu rất ít hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu, nước tiểu đỏ hoặc màu nước rửa thịt, kèm phù.
  • Con uống nhầm thuốc huyết áp của người lớn trong nhà, dù chưa có triệu chứng.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Nhân viên y tế đo huyết áp con cao hơn mức bình thường, kể cả khi con không thấy khó chịu gì.
  • Con hay đau đầu, nhìn mờ, hoặc mệt không rõ lý do.
  • Con thừa cân, béo phì, ngáy to hoặc ngừng thở khi ngủ.
  • Con có bệnh thận, bệnh tim, tiểu đường, từng sinh non hoặc nhẹ cân lúc sinh, mà chưa được đo huyết áp lần nào.
  • Con đang dùng corticoid, thuốc tránh thai hoặc thuốc khác lâu ngày và chưa được đo huyết áp.
  • Gia đình có nhiều người bị tăng huyết áp sớm, đột quỵ hoặc bệnh thận.

Huyết áp của trẻ được đánh giá thế nào

Huyết áp gồm hai số, ví dụ 110/70. Số trên (tâm thu) là áp lực khi tim bóp, số dưới (tâm trương) là áp lực khi tim nghỉ giữa hai nhịp. Một trong hai số cao là đủ để coi là huyết áp cao.

Huyết áp bình thường của trẻ thay đổi theo tuổi, giới và chiều cao. Vì vậy với trẻ dưới 13 tuổi, bác sĩ so con số của con với bảng phân vị của trẻ khỏe cùng tuổi, cùng giới, cùng chiều cao, theo hướng dẫn năm 2017 của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP). Một trẻ 7 tuổi có huyết áp mà người lớn coi là bình thường vẫn có thể là cao so với tuổi.

Theo hướng dẫn này, huyết áp từ khoảng phân vị 90 so với trẻ cùng tuổi là "huyết áp tăng", cần đổi lối sống và đo lại; từ phân vị 95 trở lên ở ba lần khám khác nhau là tăng huyết áp. Từ 13 tuổi, dùng ngưỡng gần như người lớn: từ 120/80 mmHg là huyết áp tăng, từ 130/80 mmHg là tăng huyết áp.

Một lần đo cao chưa đủ để kết luận. Con có thể đang hồi hộp, vừa chạy, vừa uống cà phê, hoặc vòng bít quá nhỏ so với cánh tay. Bác sĩ sẽ đo lại nhiều lần, có khi cho đeo máy đo huyết áp 24 giờ.

Khi nào trẻ nên được đo huyết áp

  • Mọi trẻ khỏe nên được đo huyết áp mỗi năm một lần từ 3 tuổi, khi khám sức khỏe định kỳ. Hỏi nhân viên y tế kết quả và con số có bình thường so với tuổi không.
  • Trẻ có nguy cơ nên được đo ở mỗi lần khám, có khi sớm hơn 3 tuổi: trẻ sinh non hoặc nhẹ cân, từng nằm viện lâu sau sinh, có bệnh thận, bệnh tim bẩm sinh, tiểu đường, thừa cân béo phì, ngừng thở khi ngủ, hoặc đang dùng thuốc có thể làm tăng huyết áp.
  • Nếu đo ở nhà, dùng máy đo bắp tay có vòng bít cỡ trẻ em vừa với cánh tay con. Cho con ngồi nghỉ ít nhất 5 phút, lưng tựa, chân chạm sàn, tay đặt ngang tim, không nói chuyện khi đo. Ghi lại kết quả và mang theo khi khám; đừng tự kết luận từ máy đo cổ tay hay một lần đo.

Vì sao trẻ bị tăng huyết áp

Ở trẻ lớn và thiếu niên, phần lớn không tìm được một bệnh cụ thể gây ra (tăng huyết áp nguyên phát), và thường đi cùng thừa cân béo phì, ăn mặn, ít vận động, ngủ ngáy hoặc ngừng thở khi ngủ, tiền sử gia đình có người tăng huyết áp.

Ở trẻ nhỏ, và khi huyết áp rất cao, hay có một bệnh nằm phía sau (tăng huyết áp thứ phát): bệnh thận, bệnh tim như hẹp eo động mạch chủ, bệnh tuyến giáp, một số khối u hiếm gặp, hoặc do thuốc như corticoid, thuốc chống viêm giảm đau, một số thuốc cảm có chất co mạch, thuốc tránh thai. Huyết áp thường trở về bình thường khi bệnh được chữa hoặc ngừng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ.

Nước tăng lực, cà phê đặc, thuốc lá điện tử (bị cấm ở Việt Nam) và một số chất kích thích cũng có thể làm huyết áp tăng.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ hỏi về ăn uống, giấc ngủ, ngáy, thuốc con dùng, tiền sử gia đình, rồi đo huyết áp ở cả tay và chân, khám tim, khám mắt. Con có thể được xét nghiệm máu, nước tiểu, đường máu, mỡ máu, siêu âm thận, siêu âm tim, và đo huyết áp 24 giờ.

Bước đầu tiên thường là thay đổi lối sống. Nếu huyết áp vẫn cao sau vài tháng, rất cao ngay từ đầu, hoặc con có bệnh thận, tiểu đường, tổn thương tim, bác sĩ sẽ kê thuốc hạ áp. Chỉ một phần nhỏ trẻ tăng huyết áp cần dùng thuốc. Loại thuốc và liều do bác sĩ quyết định; con có thể được gửi đến bác sĩ thận hoặc tim mạch nhi.

Không chữa, tăng huyết áp từ nhỏ có thể làm dày thành tim, hại thận và mạch máu, tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy tim, bệnh thận khi trưởng thành.

Thay đổi lối sống cùng con

  • Giảm muối: theo khuyến nghị của Bộ Y tế, học sinh tiểu học ăn dưới 4 g muối mỗi ngày, THCS và THPT dưới 5 g. Bớt mì tôm, xúc xích, đồ hộp, snack, nước chấm; nêm nhạt cả nhà.
  • Ăn nhiều rau, quả, ngũ cốc nguyên hạt, thịt nạc, cá, sữa ít béo; bớt nước ngọt, trà sữa, đồ ăn thêm đường.
  • Vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày: chạy, bơi, đạp xe, chơi thể thao. Vận động giúp hạ huyết áp kể cả khi con chưa giảm cân.
  • Giảm thời gian ngồi màn hình để giải trí xuống dưới 2 giờ mỗi ngày, và cho con ngủ đủ giấc.
  • Nếu con thừa cân, giúp con giữ cân hoặc giảm cân từ từ dưới sự theo dõi của bác sĩ; không cho con nhịn ăn hay dùng thuốc giảm cân tự mua.
  • Cả nhà cùng đổi thói quen. Trẻ dễ làm theo khi thấy bố mẹ cũng ăn nhạt và vận động.

Nếu em đang đọc bài này

Biết mình bị huyết áp cao ở tuổi này có thể làm em lo, nhưng phần lớn các bạn kiểm soát được bằng cách ăn nhạt hơn, vận động đều và ngủ đủ. Bớt nước tăng lực, trà sữa và đồ ăn nhanh mùa thi giúp nhiều hơn em nghĩ. Nếu em hay đau đầu hoặc nhìn mờ, hãy nói với bố mẹ để đi đo huyết áp.

Chăm sóc con tại nhà

  • Ghi lại các lần đo huyết áp của con (ngày, giờ, tay đo, kết quả) và mang theo khi tái khám.
  • Đo ở nhà bằng máy đo bắp tay với vòng bít cỡ trẻ em, sau khi con ngồi nghỉ ít nhất 5 phút.
  • Nấu nhạt hơn cho cả nhà, để lọ nước mắm, muối khỏi bàn ăn.
  • Cho con uống nước lọc thay nước ngọt, nước tăng lực.
  • Cùng con đi bộ, đạp xe, chơi thể thao mỗi ngày.
  • Cho con uống thuốc đúng liều bác sĩ kê nếu có; không tự ngừng khi thấy chỉ số đã đẹp. Cất thuốc huyết áp của người lớn ngoài tầm tay trẻ.

Hiểu lầm thường gặp

Trẻ con thì không bị huyết áp cao.
Trẻ ở mọi tuổi đều có thể bị tăng huyết áp, thường không có triệu chứng. Chỉ đo mới phát hiện được.
Huyết áp của con 115/75 như người lớn khỏe là ổn.
Với trẻ dưới 13 tuổi, con số này có thể là cao so với tuổi và chiều cao. Bác sĩ phải so với bảng chuẩn của trẻ.
Không đau đầu, không chóng mặt thì huyết áp không cao.
Phần lớn trẻ tăng huyết áp không thấy gì. Đau đầu, nhìn mờ thường chỉ có khi huyết áp đã rất cao.
Trẻ uống thuốc huyết áp sẽ phải uống cả đời.
Nhiều trẻ chỉ cần đổi lối sống; một số có thể giảm hoặc ngừng thuốc khi huyết áp ổn định hoặc khi bệnh gây ra được chữa. Bác sĩ sẽ quyết định.

Bố mẹ hay hỏi

+Huyết áp bình thường của trẻ 10 tuổi là bao nhiêu?

Không có một con số chung: bác sĩ so với bảng chuẩn theo tuổi, giới và chiều cao của con. Hãy hỏi nhân viên y tế con số của con nằm ở mức nào.

+Đo huyết áp cho trẻ bằng máy người lớn có được không?

Chỉ khi vòng bít vừa với cánh tay con. Vòng bít quá nhỏ làm kết quả cao giả, quá to làm thấp giả; nên dùng máy đo bắp tay có vòng bít cỡ trẻ em.

+Trẻ bị tăng huyết áp có được chơi thể thao không?

Phần lớn trẻ được và nên vận động đều. Nếu huyết áp rất cao hoặc chưa kiểm soát, hỏi bác sĩ trước khi chơi môn đối kháng hay nâng tạ nặng.

+Trẻ béo phì có cần đo huyết áp không?

Có, nên đo ở mỗi lần khám. Thừa cân là nguyên nhân hay gặp nhất của tăng huyết áp ở tuổi thiếu niên.

+Con bị tăng huyết áp nên ăn gì?

Ăn nhạt, nhiều rau quả, ngũ cốc nguyên hạt, cá, thịt nạc, sữa ít béo; bớt đồ chế biến sẵn, đồ ăn nhanh và đồ uống có đường.

Nguồn tham khảo

  1. Screening & Treating Kids for High Blood Pressure: AAP Report Explained — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. High blood pressure in children - hypertension — MedlinePlus, Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ
  3. Physical activity guidelines for children and young people — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ thừa cân, béo phì

    Ở trẻ em, thừa cân được đánh giá bằng chỉ số BMI theo tuổi và giới, không dùng mốc của người lớn: theo chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ từ 5 tuổi có BMI trên đường +1 độ lệch chuẩn là thừa cân, trên +2 là béo phì. Với trẻ đang lớn, mục tiêu thường là giữ cân hoặc tăng chậm lại trong khi con cao lên, không phải ăn kiêng giảm cân nhanh. Thay đổi hiệu quả nhất là cả nhà cùng làm: bớt nước ngọt, ăn đủ rau, vận động 60 phút mỗi ngày, ngủ đủ và giảm màn hình. Nếu con khát và đi tiểu rất nhiều, sụt cân nhanh, nôn, thở nhanh sâu hay li bì, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Chảy máu cam

    Phần lớn chảy máu cam ở trẻ là lành tính, chảy từ phần trước của mũi và tự cầm khi sơ cứu đúng. Cho con ngồi, cúi người ra trước, bóp chặt phần mềm của mũi liên tục 10–15 phút và thở bằng miệng; không ngửa đầu ra sau. Nếu đã bóp đúng cách 10–15 phút mà máu vẫn chảy, chảy rất nhiều, chảy sau khi đập đầu hoặc con choáng, khó thở, hãy đưa con đi cấp cứu.

  • Hội chứng thận hư ở trẻ

    Hội chứng thận hư là khi thận để lọt nhiều đạm ra nước tiểu, làm con phù, thường bắt đầu ở mi mắt buổi sáng rồi lan xuống chân, bụng; nước tiểu có thể nổi nhiều bọt. Bệnh hay khởi phát ở tuổi mầm non và đầu tiểu học, phần lớn đáp ứng tốt với thuốc corticoid và không dẫn đến suy thận, nhưng hay tái phát nhiều lần cho đến tuổi dậy thì. Bố mẹ cần cho con uống thuốc đúng đơn, thử que nước tiểu mỗi sáng theo dặn dò và không tự ngừng thuốc. Đi cấp cứu ngay nếu con đau bụng nhiều, sốt cao mệt lả, khó thở, hơn 6 giờ không đi tiểu, hoặc sưng đau một bên chân.

  • Học sinh hay đau đầu

    Phần lớn cơn đau đầu ở học sinh là đau đầu do căng thẳng hoặc đau nửa đầu (migraine), hay gặp khi con thiếu ngủ, bỏ bữa, uống ít nước, nhìn màn hình lâu hoặc lo lắng chuyện học. Những cơn này thường đỡ khi nghỉ ngơi và dùng thuốc giảm đau thông thường. Cần đưa con đi cấp cứu ngay nếu đau đầu dữ dội đột ngột, nôn vọt, nhìn mờ hoặc nhìn đôi, kèm sốt cổ cứng, hoặc sau khi bị va đập đầu. Đau làm con thức giấc về đêm hoặc nặng dần qua từng tuần thì nên đưa con đi khám sớm.

  • Tiểu đường type 2 ở trẻ

    Tiểu đường type 2 (đái tháo đường type 2) là khi cơ thể vẫn làm ra insulin nhưng dùng không hiệu quả, thường gặp ở trẻ thừa cân, béo phì, ít vận động, nhất là từ tuổi dậy thì và khi trong nhà có người bị tiểu đường. Bệnh đến từ từ, nhiều trẻ không có triệu chứng, nên trẻ thừa cân có nguy cơ cần được bác sĩ cho xét nghiệm đường máu. Điều trị chính là thay đổi cách ăn, vận động và giấc ngủ của cả nhà, kèm thuốc do bác sĩ kê. Nếu con khát, tiểu nhiều kèm nôn, đau bụng, thở nhanh sâu hoặc li bì, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Cà phê, nước tăng lực khi ôn thi

    Nước tăng lực không được khuyến cáo cho trẻ em và tuổi teen. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên trẻ em tốt nhất không dùng caffeine; nếu học sinh vẫn uống, Bộ Y tế Canada đặt giới hạn 2,5 mg cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày (con nặng 45 kg là khoảng 110 mg, chưa tới một ly cà phê phin); giữ dưới khoảng 100 mg và không uống sau 15 giờ là mức an toàn dễ nhớ. Người lớn khỏe mạnh không nên quá 400 mg mỗi ngày. Caffeine giúp tỉnh trong chốc lát nhưng làm mất ngủ, mà ngủ mới là lúc não ghi nhớ bài. Nếu sau khi uống con đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc loạn nhịp, khó thở, ngất hay co giật, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

Chủ đề khác