Sơ cứu và an toàn

Học sinh, sinh viên ngộ độc rượu: nhận biết và sơ cứu đúng cách

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

THPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi

Trả lời nhanh

Ngộ độc rượu xảy ra khi uống nhiều rượu bia trong thời gian ngắn, nhất là khi uống thi, uống dồn trong một buổi. Người bị ngộ độc có thể lơ mơ, nôn, thở chậm hoặc không đều, da tái lạnh, môi tím, co giật hoặc gọi không tỉnh. Khi đó gọi 115 hoặc 113 ngay và ở cạnh người say: tỉnh thì đỡ ngồi dậy, đã thiếp đi thì đặt nằm nghiêng an toàn và theo dõi nhịp thở. Không để người say ngủ một mình, không cho uống cà phê, không tắm nước lạnh, không móc họng cho nôn.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Gọi không tỉnh, lay không dậy, hoặc chỉ mở mắt một lúc rồi lại li bì.
  • Thở chậm, thở ngắt quãng, có lúc ngừng thở, hoặc thở không đều.
  • Da tái, lạnh, môi hoặc đầu ngón tay tím tái.
  • Co giật.
  • Nôn trong lúc lơ mơ, hoặc nôn liên tục.
  • Ngã, đập đầu hoặc bị tai nạn xe khi đang say.
  • Uống rượu không rõ nguồn gốc rồi vài giờ đến một ngày sau nhìn mờ, đau bụng dữ dội, thở nhanh, khó thở hoặc lơ mơ.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Đã tỉnh nhưng hôm sau vẫn nôn nhiều, không uống được nước, đau bụng trên rốn.
  • Không nhớ chuyện gì đã xảy ra trong lúc say, hoặc nghi đã bị xâm hại, bị chụp ảnh, quay phim.
  • Uống rượu bia kèm thuốc ngủ, thuốc giảm đau, chất kích thích, hoặc đang dùng thuốc dài ngày.
  • Đã từng say đến mức phải cấp cứu, hoặc uống say nhiều lần trong tháng.
  • Uống để quên chuyện buồn, buồn chán, mất ngủ kéo dài từ 2 tuần trở lên.

Ngộ độc rượu là gì, vì sao người trẻ dễ bị

Khi uống nhanh hơn tốc độ gan đào thải, lượng cồn trong máu tăng cao và làm chậm não, ức chế các phản xạ giữ cho người ta thở và ho để không sặc. Người say nặng có thể sặc chất nôn, ngừng thở, hạ thân nhiệt, co giật, và có thể tử vong.

Người trẻ thường chưa quen với rượu, cơ thể nhỏ hơn, lại hay uống theo kiểu trăm phần trăm, uống thi, uống rượu mạnh pha nước ngọt nên không nhận ra mình đã uống bao nhiêu. Trong những buổi liên hoan cuối năm, sinh nhật, đi chơi sau kỳ thi, chỉ một buổi uống dồn đã đủ gây ngộ độc.

Dấu hiệu của ngộ độc rượu

  • Lú lẫn, nói lắp hoặc không nói được.
  • Không tự đứng, đi hay cầm nắm được.
  • Nôn.
  • Tiểu tiện, đại tiện không tự chủ.
  • Da tái hoặc tím, nhất là môi, lợi, đầu ngón tay; người lạnh.
  • Thở chậm hoặc không đều.
  • Co giật, bất tỉnh.
  • Không cần đủ tất cả các dấu hiệu. Khi nghi ngờ, coi như đang bị ngộ độc và gọi 115 hoặc 113.

Sơ cứu trong lúc chờ cấp cứu

  • Gọi 115 hoặc 113 và làm theo hướng dẫn qua điện thoại. Nói rõ người say bao nhiêu tuổi, đã uống gì, bao nhiêu, có dùng thêm thuốc hay chất gì không.
  • Ở cạnh người say liên tục. Nếu người đó còn tỉnh, đỡ ngồi dậy, không để nằm ngửa.
  • Nếu đã thiếp đi nhưng vẫn thở bình thường, đặt nằm nghiêng an toàn: đầu hơi ngửa, cằm nâng lên để đường thở mở và chất nôn chảy ra ngoài. Kiểm tra nhịp thở thường xuyên.
  • Chỉ cho uống từng ngụm nước nhỏ khi người say còn tỉnh, tự nuốt được và không nôn.
  • Giữ ấm bằng áo khoác hoặc chăn.
  • Nếu ngừng thở hoặc chỉ thở ngáp: bắt đầu ép tim ngay và làm theo hướng dẫn của tổng đài.
  • Không cho uống thêm rượu bia, không cho ăn khi còn lơ mơ, không cho uống cà phê, không tắm hay dội nước lạnh, không móc họng cho nôn, không để người say tự đi về một mình.

Rượu không rõ nguồn gốc và methanol

Rượu tự nấu, rượu bán lẻ không nhãn mác, rượu pha từ cồn công nghiệp có thể chứa methanol. Methanol gây ngộ độc nặng: sau vài giờ đến một ngày, người uống có thể nhìn mờ, đau bụng, nôn, thở nhanh, lơ mơ, co giật, và có thể bị mù hoặc tử vong. Dấu hiệu có thể đến muộn, khi người uống đã tưởng là tỉnh rượu.

Nếu con hoặc bạn bè con uống loại rượu này mà có bất kỳ dấu hiệu nào ở trên, gọi 115 hoặc 113 ngay và báo cho nhân viên y tế biết loại rượu đã uống, mang theo chai rượu nếu còn.

Sau khi con bị ngộ độc rượu

Ở bệnh viện, con sẽ được theo dõi nhịp thở, truyền dịch nếu cần và kiểm tra đường huyết, chấn thương. Khi con đã tỉnh hẳn và bố mẹ đã bình tĩnh, hãy nói chuyện với con về chuyện đã xảy ra, tập trung vào việc giữ an toàn hơn là trách phạt.

Theo Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019, người chưa đủ 18 tuổi không được uống rượu bia, và không ai được bán, mời hay ép các em uống. Nếu con uống thường xuyên, uống để giải tỏa buồn bực, hoặc đã nhiều lần say, đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.

Nếu bạn là học sinh, sinh viên đang đọc bài này

Nếu bạn của bạn say đến mức gọi không tỉnh, thở bất thường hay co giật, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay và ở lại. Đừng để bạn ngủ một mình cho qua, đừng sợ bị mắng hay bị phạt mà không gọi; gọi kịp lúc có thể cứu được một mạng người. Trong nhóm đi chơi, nên có ít nhất một người không uống để trông mọi người và lo đường về.

Nếu bạn đang dùng rượu bia để quên chuyện buồn, hãy kể với người bạn tin, gặp bác sĩ, chuyên gia tâm lý hoặc phòng tư vấn của trường. Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) hỗ trợ trẻ em dưới 16 tuổi; nếu bạn từ 16 tuổi, hãy gặp bác sĩ, chuyên gia tâm lý hoặc phòng tư vấn của trường; gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm.

Chăm sóc con tại nhà

  • Khi con say về nhà, ở cạnh con, không để con ngủ một mình trong phòng khóa cửa.
  • Con còn tỉnh: đỡ ngồi dậy; con thiếp đi: đặt nằm nghiêng an toàn, cứ ít phút lại xem con thở có đều không.
  • Cho uống từng ngụm nước nhỏ khi con tỉnh, nuốt được và không nôn; giữ ấm cho con.
  • Gọi 115 hoặc 113 ngay khi con gọi không tỉnh, thở chậm hoặc không đều, co giật, da tái, môi tím.
  • Không cho uống cà phê, nước tăng lực hay thuốc giải rượu, không tắm nước lạnh, không móc họng.
  • Hẹn với con: bất cứ lúc nào con hoặc bạn con không an toàn, con gọi, bố mẹ sẽ đến đón; chuyện khác nói sau.

Hiểu lầm thường gặp

Cho uống cà phê đặc để tỉnh rượu.
Cà phê không làm giảm lượng cồn trong máu, chỉ khiến người say trông có vẻ tỉnh hơn, và có thể làm mất nước thêm.
Tắm nước lạnh, dội nước lạnh cho tỉnh.
Người say dễ bị lạnh, dễ ngã và có thể bất tỉnh trong nước. Hãy giữ ấm thay vì làm lạnh.
Móc họng cho nôn ra thì đỡ say.
Móc họng không làm giảm lượng cồn đã ngấm vào máu, mà dễ làm người say sặc chất nôn vào phổi.
Cứ để ngủ một giấc là hết.
Cồn trong dạ dày vẫn tiếp tục ngấm vào máu sau khi đã ngừng uống. Người say có thể nôn và sặc, hoặc thở chậm dần trong lúc ngủ, nên cần có người ở bên.

Bố mẹ hay hỏi

+Uống bao nhiêu thì bị ngộ độc rượu?

Không có con số chung cho mọi người. Người trẻ, người nhỏ con, người chưa quen uống, uống nhanh hoặc uống lúc đói có thể bị ngộ độc với lượng ít hơn nhiều người nghĩ.

+Người say nôn thì nên nằm thế nào?

Nếu còn tỉnh, đỡ ngồi dậy. Nếu đã thiếp đi nhưng vẫn thở, đặt nằm nghiêng an toàn để chất nôn chảy ra ngoài, không để nằm ngửa.

+Có nên cho người say uống nước chanh, nước gừng để giải rượu?

Chỉ nên cho uống từng ngụm nước nhỏ khi người say tỉnh, nuốt được và không nôn. Không có đồ uống nào giải được rượu nhanh; điều quan trọng là theo dõi và gọi 115 hoặc 113 khi có dấu hiệu nguy hiểm.

+Gọi cấp cứu vì bạn say thì có bị phạt không?

Nhân viên y tế đến để cứu người. Đừng vì sợ rắc rối mà chậm gọi; ngộ độc rượu có thể gây tử vong.

+Sinh viên đã 18 tuổi uống rượu có vi phạm luật không?

Luật không cấm người từ 18 tuổi uống rượu bia, nhưng cấm điều khiển xe khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn, và cấm ép người khác uống.

Nguồn tham khảo

  1. Alcohol poisoning — NHS (Anh)
  2. Recovery position — NHS (Anh)
  3. Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia số 44/2019/QH14 (Công báo) — Quốc hội Việt Nam

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Học sinh uống rượu bia

    Ở Việt Nam, người chưa đủ 18 tuổi bị cấm uống rượu bia và không ai được bán hay mời rượu bia cho các em (Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia 2019). Não của người trẻ còn phát triển đến khoảng 25 tuổi, và người bắt đầu uống trước 15 tuổi dễ bị nghiện rượu về sau hơn nhiều. Nếu con say mà lơ mơ, không đánh thức được, co giật, thở chậm hoặc không đều, nôn liên tục hay da tái, môi tím, hãy gọi 115 hoặc 113 và ở cạnh con.

  • Sinh viên năm nhất khó thích nghi

    Năm nhất đại học dồn nhiều thay đổi cùng lúc: xa nhà, ở trọ hoặc ký túc xá với người lạ, tự lo tiền bạc, cách học tín chỉ khác hẳn phổ thông. Nhớ nhà, căng thẳng, lạc lõng trong vài tháng đầu rất thường gặp và thường dịu dần khi con có nếp sinh hoạt và vài người bạn. Nên tìm giúp đỡ khi con không xoay xở nổi, tự cố mà không đỡ, căng thẳng ảnh hưởng đến việc học, hoặc buồn bã, trống rỗng gần như cả ngày từ 2 tuần trở lên: bắt đầu từ phòng tư vấn tâm lý của trường, cố vấn học tập, hoặc bác sĩ. Nếu con nói muốn chết hay tự làm hại mình, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt.

  • Trẻ ngã đập đầu

    Phần lớn trẻ ngã đập đầu chỉ bị u, bầm ngoài da và khóc ngay sau ngã, rồi chơi lại bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con ngất dù chỉ vài giây, co giật, nôn nhiều lần, li bì khó đánh thức, lẫn lộn, đi lại loạng choạng, chảy máu hoặc dịch trong từ tai, mũi, hoặc ngã từ trên cao. Nếu con vẫn bình thường, chườm lạnh chỗ u và theo dõi sát con trong 24–48 giờ đầu.

  • Ép tim thổi ngạt cho trẻ

    Nếu con không phản ứng khi gọi, lay nhẹ và không thở hoặc chỉ thở ngáp, hãy gọi 115 hoặc 113 (bật loa ngoài) và bắt đầu ngay: mở đường thở, thổi ngạt 5 lần, rồi ép tim 30 lần xen 2 lần thổi, nhịp 100–120 lần mỗi phút, ép lún khoảng một phần ba bề dày ngực. Trẻ dưới 1 tuổi ép bằng hai ngón cái, hai bàn tay ôm quanh ngực; trẻ lớn hơn ép bằng gót một hoặc hai bàn tay ở nửa dưới xương ức. Nếu chỉ có một mình và chưa gọi được, làm khoảng 1 phút rồi gọi 115 hoặc 113, sau đó làm tiếp cho đến khi con thở lại hoặc nhân viên cấp cứu đến.

  • Dấu hiệu con dùng ma túy

    Dấu hiệu thường gặp khi con dùng ma túy hay chất gây nghiện là thay đổi rõ trong vài tuần đến vài tháng: bỏ những việc từng thích, đổi nhóm bạn, mệt mỏi, ngủ và ăn thất thường, học sa sút, mắt đỏ hoặc đồng tử giãn, mất tiền trong nhà. Những thay đổi này cũng có thể do trầm cảm, lo âu hay áp lực tuổi teen, nên bố mẹ cần bình tĩnh nói chuyện với con và đưa con đến bác sĩ thay vì tự thử nước tiểu ở nhà. Pháp luật Việt Nam khuyến khích cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng hoặc tại cơ sở, có bác sĩ hỗ trợ. Nếu con bất tỉnh, khó thở, co giật, kích động hoặc ảo giác sau khi dùng một chất gì đó, kể cả bóng cười hay thuốc lá điện tử, gọi 115 hoặc 113 ngay.

Chủ đề khác