Học sinh uống rượu bia: tác hại, luật và bố mẹ nên nói gì với con
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
THPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi
Trả lời nhanh
Ở Việt Nam, người chưa đủ 18 tuổi bị cấm uống rượu bia và không ai được bán hay mời rượu bia cho các em (Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia 2019). Não của người trẻ còn phát triển đến khoảng 25 tuổi, và người bắt đầu uống trước 15 tuổi dễ bị nghiện rượu về sau hơn nhiều. Nếu con say mà lơ mơ, không đánh thức được, co giật, thở chậm hoặc không đều, nôn liên tục hay da tái, môi tím, hãy gọi 115 hoặc 113 và ở cạnh con.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con say và gọi không tỉnh, hoặc chỉ mở mắt một lúc rồi lại li bì.
- Con co giật sau khi uống rượu bia.
- Con thở chậm, thở ngắt quãng hoặc không đều, da tái lạnh, môi tím.
- Con nôn liên tục trong lúc lơ mơ, có nguy cơ sặc chất nôn.
- Con bị ngã, đập đầu hoặc bị tai nạn xe khi đang say.
- Vài giờ đến một ngày sau khi uống rượu không rõ nguồn gốc, con nhìn mờ, đau bụng dữ dội, thở nhanh, khó thở hoặc lơ mơ.
- Con uống rượu bia kèm thuốc, chất kích thích, hoặc nói muốn chết, muốn làm hại bản thân.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con uống đến say nhiều lần, hoặc thường xuyên uống một mình.
- Con uống để bớt buồn, bớt lo, để ngủ được, hay để dám nói chuyện với người khác.
- Học hành sa sút, trốn học, đổi nhóm bạn, nói dối hoặc lấy tiền để mua rượu bia.
- Con đi xe máy, xe đạp điện sau khi uống, hoặc ngồi sau người đã uống.
- Con buồn bã, cáu gắt, mất ngủ kéo dài từ 2 tuần trở lên kèm việc uống rượu bia.
- Con đã thử dừng mà không dừng được, hoặc thấy khó chịu, run tay khi không uống.
Pháp luật Việt Nam nói gì
Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019 cấm người chưa đủ 18 tuổi uống rượu bia, và cấm bán, cung cấp, khuyến mại rượu bia cho người chưa đủ 18 tuổi. Luật cũng cấm xúi giục, lôi kéo, ép người khác uống, nên việc người lớn mời con "nhấp một chén cho biết" trong mâm cỗ cũng là điều luật không cho phép.
Học sinh, sinh viên không được uống rượu bia ngay trước, trong giờ học và giờ nghỉ giữa buổi học. Ai đã uống rượu bia, dù chỉ một ít, đều không được điều khiển xe: trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn là vi phạm. Với sinh viên đã 18 tuổi, luật không cấm uống, nhưng quy định về lái xe vẫn áp dụng như với mọi người.
Vì sao rượu bia hại người trẻ nhiều hơn
Não của người trẻ còn tiếp tục phát triển đến khoảng 25 tuổi, nhất là vùng giúp kiềm chế, cân nhắc và ra quyết định. Rượu bia ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung và giấc ngủ, nên ảnh hưởng thẳng đến việc học. Người bắt đầu uống trước 15 tuổi có nguy cơ bị rối loạn sử dụng rượu về sau cao gấp hơn 5 lần người chờ đến khi trưởng thành.
Cơ thể người trẻ nhỏ hơn, chưa quen với rượu, nên chỉ một lượng không lớn uống nhanh trong một buổi đã có thể gây ngộ độc. Khi say, các em dễ gặp tai nạn giao thông, đánh nhau, quan hệ tình dục không an toàn, bị quay phim, chụp ảnh hay bị xâm hại. Rượu không rõ nguồn gốc, rượu pha cồn công nghiệp có thể chứa methanol, gây mù hoặc tử vong.
Dấu hiệu con có thể đang uống rượu bia
- Hơi thở, quần áo có mùi rượu bia; con hay nhai kẹo cao su, xịt thơm miệng khi về nhà.
- Con về muộn, nói lắp, đi loạng choạng, mắt đỏ, hay đau đầu, buồn nôn vào buổi sáng.
- Tiền tiêu vặt hết nhanh, đồ trong nhà mất, hoặc rượu bia trong nhà vơi dần.
- Con đổi nhóm bạn, bỏ những hoạt động từng thích, kết quả học tập đi xuống.
- Tâm trạng thay đổi thất thường: cáu gắt, thu mình, buồn bã.
- Một dấu hiệu đơn lẻ chưa nói lên điều gì. Bố mẹ để ý khi có nhiều dấu hiệu cùng lúc hoặc kéo dài.
Nói chuyện với con thế nào
Nên bắt đầu nói chuyện về rượu bia từ khi con khoảng 9 tuổi, nói ngắn và nói nhiều lần, chứ không đợi đến khi phát hiện con đã uống. Chọn lúc bình tĩnh, không có điện thoại, tivi, hỏi con nghĩ gì, bạn bè con thế nào, rồi mới nói điều bố mẹ mong muốn. Nói rõ ràng: gia đình không muốn con uống rượu bia trước 18 tuổi, và giải thích vì sao.
Giúp con chuẩn bị câu từ chối khi bị mời ở liên hoan, sinh nhật, đám cưới, ngày Tết: "Con không uống, con còn phải đi xe", "Mẹ con không cho". Hứa với con: bất cứ lúc nào, ngày hay đêm, nếu con hoặc bạn con không an toàn, con gọi là bố mẹ đến đón, chuyện gì để hôm sau bình tĩnh nói. Con cần tin rằng gọi cho bố mẹ lúc đó là an toàn, sẽ không có trận mắng nào ngay tại chỗ.
Bố mẹ là tấm gương con nhìn vào nhiều nhất. Nếu người lớn trong nhà uống rượu rồi lái xe, ép nhau uống, coi say là chuyện vui, con sẽ học theo. Ngược lại, khi thấy bố mẹ từ chối được một chén rượu mời, con cũng học được cách từ chối.
Khi con say về nhà
- Ở cạnh con, không để con ngủ một mình khi còn say nhiều. Nguy hiểm nhất là con sặc chất nôn hoặc ngừng thở trong lúc ngủ.
- Nếu con còn tỉnh, đỡ con ngồi dậy; nếu con thiếp đi, đặt con nằm nghiêng an toàn và để ý xem con thở có đều không.
- Nếu con tỉnh, nuốt được và không nôn, cho uống từng ngụm nước nhỏ. Không cho ăn khi con lơ mơ vì dễ sặc.
- Giữ ấm cho con bằng chăn hoặc áo khoác.
- Không cho uống thêm rượu bia, không cho uống cà phê, không tắm nước lạnh, không móc họng cho nôn.
- Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con gọi không tỉnh, co giật, thở chậm hoặc không đều, da tái, môi tím.
- Chuyện tại sao con uống, để hôm sau khi con tỉnh hẳn và bố mẹ đã bình tĩnh mới nói.
Nếu em đang đọc bài này
Bị bạn bè mời, bị trêu là "không biết uống thì không phải đàn ông" rất khó chịu. Nhưng em có quyền từ chối, và một câu ngắn như "Mình không uống, mình còn đi xe" là đủ. Người bạn thật sẽ không ép em.
Nếu em hay bạn em uống say mà gọi không tỉnh, co giật, thở bất thường, hãy gọi 115 hoặc 113 và ở lại bên bạn, đặt bạn nằm nghiêng. Đừng sợ bị mắng mà bỏ bạn lại. Nếu em đang dùng rượu bia để quên chuyện buồn, hãy kể với bố mẹ, thầy cô hoặc cô tư vấn ở trường. Em dưới 16 tuổi có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) để được nghe và hướng dẫn.
Chăm sóc con tại nhà
- Trong nhà không để sẵn rượu bia ở chỗ con dễ lấy; không nhờ con đi mua rượu bia.
- Không mời, không ép con uống "cho biết" ở mâm cỗ, ngày Tết hay đám cưới, kể cả khi họ hàng mời.
- Thống nhất với con một quy tắc rõ: không uống rượu bia trước 18 tuổi, không bao giờ đi xe sau khi uống hay ngồi sau người đã uống.
- Biết con đi đâu, với ai, về lúc mấy giờ; giữ liên lạc với bố mẹ của các bạn thân của con.
- Luôn để con biết có thể gọi bố mẹ đến đón bất cứ lúc nào.
- Nếu con uống để giải tỏa buồn bực, lo âu, đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Hiểu lầm thường gặp
- Cho con tập uống ở nhà với bố mẹ để sau này ra ngoài con biết giới hạn.
- Không có bằng chứng tập uống sớm giúp con uống có chừng mực. Uống càng sớm, nguy cơ nghiện rượu về sau càng cao, và pháp luật cấm người dưới 18 tuổi uống rượu bia.
- Bia nhẹ, uống một hai lon không sao.
- Bia cũng chứa cồn. Với người trẻ, vài lon uống nhanh đã đủ làm say, đủ làm phản xạ chậm khi đi xe, và vẫn bị luật cấm với người dưới 18 tuổi.
- Cho uống cà phê đặc, tắm nước lạnh là tỉnh rượu.
- Cà phê không làm hết say mà còn làm cơ thể mất nước thêm. Tắm lạnh có thể làm con bị lạnh, ngã hoặc ngất. Người say cần được nằm nghiêng, giữ ấm và có người trông.
- Nôn ra được là hết say, cứ để ngủ một giấc.
- Nôn rồi vẫn có thể còn say nặng. Người say nhiều mà ngủ một mình có thể sặc chất nôn hoặc ngừng thở, nên cần có người ở bên cho đến khi tỉnh hẳn.
Bố mẹ hay hỏi
+Con 17 tuổi uống một lon bia ở đám cưới có sao không?
Theo luật, người chưa đủ 18 tuổi không được uống rượu bia và người lớn không được mời. Một lần không có nghĩa là con hư, nhưng đó là dịp để bố mẹ bình tĩnh nói với con về lý do và quy tắc của gia đình.
+Phát hiện con đã uống rượu bia, bố mẹ nên làm gì?
Đợi khi con tỉnh hẳn và mình đã bình tĩnh rồi mới nói. Hỏi con vì sao uống, với ai, cảm thấy thế nào, rồi nói rõ quy tắc. La mắng, đánh con thường khiến con giấu kỹ hơn.
+Con say nằm ngủ ở nhà, có cần đưa đi viện không?
Nếu con gọi vẫn tỉnh, thở đều, không nôn liên tục thì cho con nằm nghiêng, giữ ấm và có người ngồi cạnh. Nếu con gọi không tỉnh, co giật, thở chậm hoặc không đều, da tái, môi tím, gọi 115 hoặc 113 ngay.
+Uống rượu bia ở tuổi học sinh có ảnh hưởng đến học tập không?
Có. Rượu bia ảnh hưởng đến trí nhớ, sự tập trung và giấc ngủ, và não ở tuổi này vẫn còn đang phát triển.
+Uống bia rồi đi xe đạp điện có bị phạt không?
Luật cấm điều khiển phương tiện giao thông khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn, áp dụng cho mọi loại xe. Bố mẹ nên nói rõ với con: đã uống thì không đi xe, và không ngồi sau người đã uống.
Nguồn tham khảo
- Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia số 44/2019/QH14 (Công báo) — Quốc hội Việt Nam
- Alcohol poisoning — NHS (Anh)
- Underage Drinking: How To Talk With Your Child About Alcohol Use — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Nói chuyện với con tuổi dậy thì
Ở tuổi dậy thì, con cần riêng tư hơn và hay gắt gỏng, nhưng vẫn rất cần bố mẹ. Con dễ nói chuyện hơn khi bố mẹ nghe nhiều hơn khuyên, không phán xét ngay, và có những khoảng thời gian bên nhau không bàn chuyện học. Chọn lúc thuận tiện như khi chở con đi học hay nấu ăn cùng, hỏi câu mở và giữ bình tĩnh khi con nói điều khó nghe. Nếu con buồn bã, thu mình kéo dài, nói muốn chết, hoặc bố mẹ nghi con bị bắt nạt, xâm hại, hãy tìm trợ giúp sớm; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn cho cả con và bố mẹ.
- Dấu hiệu con dùng ma túy
Dấu hiệu thường gặp khi con dùng ma túy hay chất gây nghiện là thay đổi rõ trong vài tuần đến vài tháng: bỏ những việc từng thích, đổi nhóm bạn, mệt mỏi, ngủ và ăn thất thường, học sa sút, mắt đỏ hoặc đồng tử giãn, mất tiền trong nhà. Những thay đổi này cũng có thể do trầm cảm, lo âu hay áp lực tuổi teen, nên bố mẹ cần bình tĩnh nói chuyện với con và đưa con đến bác sĩ thay vì tự thử nước tiểu ở nhà. Pháp luật Việt Nam khuyến khích cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng hoặc tại cơ sở, có bác sĩ hỗ trợ. Nếu con bất tỉnh, khó thở, co giật, kích động hoặc ảo giác sau khi dùng một chất gì đó, kể cả bóng cười hay thuốc lá điện tử, gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Con hút thuốc lá, thuốc lá điện tử
Thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đều chứa nicotine, một chất gây nghiện mạnh có hại cho não đang phát triển của tuổi teen, và dùng chúng làm tăng khả năng con chuyển sang hút thuốc lá điếu. Từ năm 2025, Nghị quyết 173/2024/QH15 của Quốc hội cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng ở Việt Nam. Khi phát hiện con hút, hãy bình tĩnh nói chuyện, tìm hiểu vì sao con dùng và cùng con lập kế hoạch bỏ, có bác sĩ hỗ trợ nếu cần. Nếu con co giật, khó thở, lơ mơ, kích động hoặc có biểu hiện lạ sau khi hút, gọi 115 hoặc 113 ngay, vì có loại đã bị trộn ma túy.
- Trầm cảm ở tuổi teen
Trầm cảm ở học sinh thường biểu hiện bằng buồn bã hoặc cáu gắt gần như cả ngày, mất hứng thú với những việc trước đây con thích, kéo dài từ 2 tuần trở lên, kèm thay đổi giấc ngủ, ăn uống, học hành. Khác với người lớn, tuổi teen hay biểu hiện bằng cáu kỉnh, thu mình, kêu mệt hơn là khóc. Trầm cảm là bệnh chữa được, và bố mẹ nên đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý khi thấy các dấu hiệu này. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại bản thân, hãy ở bên con, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Sinh viên năm nhất khó thích nghi
Năm nhất đại học dồn nhiều thay đổi cùng lúc: xa nhà, ở trọ hoặc ký túc xá với người lạ, tự lo tiền bạc, cách học tín chỉ khác hẳn phổ thông. Nhớ nhà, căng thẳng, lạc lõng trong vài tháng đầu rất thường gặp và thường dịu dần khi con có nếp sinh hoạt và vài người bạn. Nên tìm giúp đỡ khi con không xoay xở nổi, tự cố mà không đỡ, căng thẳng ảnh hưởng đến việc học, hoặc buồn bã, trống rỗng gần như cả ngày từ 2 tuần trở lên: bắt đầu từ phòng tư vấn tâm lý của trường, cố vấn học tập, hoặc bác sĩ. Nếu con nói muốn chết hay tự làm hại mình, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt.
- Con có ý định tự làm hại bản thân
Khi con nói muốn chết, muốn biến mất, hoặc bố mẹ thấy vết thương con tự gây ra, hãy coi đó là lời cầu cứu và đáp lại ngay trong hôm nay. Hỏi thẳng con có đang nghĩ đến chuyện tự tử không; hỏi như vậy không gieo ý nghĩ vào đầu con mà giúp con nói ra. Nếu con đã có kế hoạch, đã làm hại bản thân, hoặc bố mẹ thấy con không an toàn, hãy ở bên con, cất các vật nguy hiểm và gọi 115 hoặc 113. Trường hợp còn lại, đưa con đi khám bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý sớm, và có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) để được hướng dẫn.
Chủ đề khác