Giấc ngủ

Học sinh hay buồn ngủ trong lớp: nguyên nhân và khi nào cần đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

THCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi

Trả lời nhanh

Lý do hay gặp nhất khiến học sinh THCS, THPT buồn ngủ trong lớp là ngủ không đủ: tuổi 13–18 cần 8–10 giờ mỗi đêm, trong khi đồng hồ sinh học tuổi dậy thì khiến con buồn ngủ muộn hơn, cộng thêm học thêm, bài tập và điện thoại buổi tối. Giữ giờ ngủ, giờ dậy đều, cất điện thoại khỏi phòng ngủ và hạn chế caffeine thường cải thiện rõ trong vài tuần. Nếu con ngủ đủ mà vẫn buồn ngủ, ngáy to, có lúc ngủ gục không cưỡng được, xanh xao, hay buồn bã kéo dài, hãy cho con đi khám. Buồn ngủ đột ngột kèm lú lẫn, nói khó, đau đầu dữ dội hoặc sau va đập đầu là cấp cứu.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con buồn ngủ, lơ mơ đột ngột, khó đánh thức, kèm lú lẫn, nói khó, yếu hoặc tê một bên người.
  • Con buồn ngủ li bì kèm đau đầu dữ dội, nôn nhiều, sốt, cổ cứng.
  • Con buồn ngủ, lơ mơ sau khi va đập đầu, hoặc nghi đã uống thuốc, rượu, chất kích thích hay ma túy.
  • Con khát nhiều, tiểu nhiều, thở nhanh sâu, hơi thở có mùi như trái cây, mệt lả buồn ngủ.
  • Con nói đến chuyện muốn chết, muốn làm hại bản thân: ở bên con và gọi 115 hoặc 113 nếu con đang gặp nguy hiểm.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con ngủ đủ 8–10 giờ mà ban ngày vẫn rất buồn ngủ, ngủ gục trong lớp nhiều tuần.
  • Con ngáy to, có lúc ngưng thở rồi thở hắt khi ngủ, sáng dậy mệt, đau đầu.
  • Con có những cơn buồn ngủ ập đến không cưỡng được, hoặc bỗng yếu chân tay, khuỵu xuống khi cười to hay xúc động.
  • Con xanh xao, mệt khi gắng sức, hay chóng mặt, nhất là con gái có kinh nhiều.
  • Con buồn bã, mất hứng thú, cáu gắt, ngủ rất nhiều hoặc rất ít kéo dài trên 2 tuần.
  • Con mệt rã rời nhiều tuần sau một đợt sốt, đau họng, sưng hạch cổ.

Thiếu ngủ là nguyên nhân hay gặp nhất

Theo Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ, tuổi 13–18 cần ngủ 8–10 giờ mỗi đêm. Khi dậy thì, đồng hồ sinh học của con lùi lại, nên con tự nhiên buồn ngủ muộn hơn và khó dậy sớm. Nhiều trường ở nước ta vào học khoảng 7 giờ sáng, cộng thêm học thêm buổi tối, bài tập và điện thoại, nên nhiều em chỉ ngủ 6–7 giờ.

Ngủ thiếu kéo dài làm con khó tập trung, kém nhớ bài, dễ cáu gắt, và tăng nguy cơ tai nạn, thừa cân, lo âu, trầm cảm. Ngủ bù đến trưa cuối tuần làm tối Chủ nhật con lại khó ngủ, sáng thứ Hai càng mệt.

Những nguyên nhân khác cần nghĩ đến

  • Ngưng thở khi ngủ: ngáy to, thở hắt, ngủ không sâu, hay gặp khi VA, amidan to hoặc thừa cân.
  • Thiếu máu thiếu sắt: mệt, xanh xao, hay gặp ở con gái có kinh nhiều hoặc con ăn ít thịt cá.
  • Trầm cảm, lo âu: ngủ nhiều hoặc mất ngủ, buồn bã, mất hứng thú, thu mình.
  • Sau nhiễm virus: một số bệnh như tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm khuẩn có thể làm con mệt, buồn ngủ nhiều tuần.
  • Thuốc: một số thuốc chống dị ứng, thuốc ho, thuốc an thần gây buồn ngủ.
  • Bỏ bữa sáng, uống nước tăng lực, cà phê buổi tối rồi mất ngủ, sáng lại buồn ngủ.
  • Ngủ rũ (narcolepsy): hiếm gặp, thường bắt đầu ở tuổi thiếu niên, với những cơn buồn ngủ không cưỡng được dù ngủ đủ.

Bố mẹ có thể làm gì

Cùng con xem lại một tuần: mấy giờ con thực sự ngủ, mấy giờ dậy, buổi tối con làm gì. Nhiều khi chỉ cần chuyển bớt học thêm buổi tối, bỏ một ca học muộn, hay để điện thoại sạc ngoài phòng là con đã ngủ thêm được hơn 1 giờ.

Đừng mắng con lười khi con ngủ gật. Hỏi con với thái độ quan tâm: con có ngủ được không, có chuyện gì ở lớp hay với bạn bè làm con lo. Nếu thầy cô báo con ngủ gục thường xuyên, coi đó là một tín hiệu sức khỏe, không chỉ là chuyện kỷ luật.

Khi đi khám, bác sĩ sẽ hỏi về giấc ngủ, học tập, tâm trạng, kinh nguyệt, khám tai mũi họng, có thể xét nghiệm máu, và đo giấc ngủ nếu nghi ngưng thở khi ngủ hoặc ngủ rũ.

Nếu em đang đọc bài này

  • Buồn ngủ trong lớp phần lớn là do cơ thể em đang thiếu ngủ thật, không phải do em lười.
  • Thử chọn một giờ dậy cố định cả tuần, rồi tính ngược 8–9 giờ để biết mình cần lên giường lúc mấy giờ.
  • Để điện thoại ngoài phòng hoặc xa giường khi ngủ; tắt màn hình ít nhất 1 giờ trước khi ngủ.
  • Không uống cà phê, trà sữa, nước tăng lực sau khoảng 15 giờ. Chúng giúp tỉnh một lúc nhưng làm tối khó ngủ hơn.
  • Ra ngoài trời, gặp ánh sáng buổi sáng và vận động mỗi ngày giúp em tỉnh táo ban ngày, buồn ngủ đúng giờ ban đêm.
  • Đừng đi xe đạp điện, xe máy khi đang rất buồn ngủ. Nếu em buồn bã kéo dài, hãy nói với bố mẹ, thầy cô, bác sĩ, hoặc gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7, dành cho các em dưới 16 tuổi).

Chăm sóc con tại nhà

  • Giữ giờ ngủ và giờ dậy gần như nhau cả tuần, cuối tuần lệch không quá khoảng 1 giờ.
  • Đặt chỗ sạc điện thoại chung ngoài phòng ngủ cho cả nhà.
  • Sắp xếp lịch học thêm để con không phải học muộn sau khoảng 21–22 giờ.
  • Cho con ăn sáng trước khi đi học và uống đủ nước trong ngày.
  • Nếu con cần ngủ trưa, chỉ khoảng 20–30 phút, kết thúc trước khoảng 15 giờ.
  • Ghi lại giờ ngủ, giờ dậy và những lần con ngủ gục trong 2 tuần để mang theo khi đi khám.

Hiểu lầm thường gặp

Con buồn ngủ trong lớp là do lười, cứ phạt là hết.
Phần lớn là do thiếu ngủ thật hoặc một vấn đề sức khỏe. Phạt không làm con ngủ đủ hơn; sắp xếp lại giờ giấc mới giúp được.
Uống cà phê, nước tăng lực là cách tốt để tỉnh táo khi học.
Caffeine chỉ che cơn buồn ngủ một lúc và làm con khó ngủ buổi tối, vòng lặp thiếu ngủ càng nặng. Nước tăng lực không phù hợp với trẻ em và tuổi teen.
Cuối tuần ngủ bù cả buổi sáng là đủ bù cho cả tuần.
Ngủ bù chỉ đỡ phần nào và làm lệch đồng hồ sinh học, tối Chủ nhật khó ngủ. Ngủ đủ đều mỗi đêm vẫn tốt hơn.
Buồn ngủ suốt ngày là do thiếu chất, cứ uống thuốc bổ là khỏe.
Thiếu máu có thể làm con mệt, nhưng cần xét nghiệm để biết. Tự uống thuốc bổ, viên sắt khi không cần có thể bỏ sót nguyên nhân thật.

Bố mẹ hay hỏi

+Học sinh cấp 3 nên ngủ mấy tiếng?

Tuổi 13–18 cần 8–10 giờ mỗi đêm. Nếu con phải dậy lúc 6 giờ thì nên đi ngủ khoảng 21 giờ 30 đến 22 giờ để đủ ít nhất 8 tiếng.

+Con ngủ đủ mà vẫn buồn ngủ trong lớp là bị gì?

Có thể con ngủ không sâu vì ngưng thở khi ngủ, thiếu máu, trầm cảm, tác dụng của thuốc, hoặc hiếm hơn là ngủ rũ. Nên cho con đi khám nếu tình trạng kéo dài vài tuần.

+Ngủ trưa có giúp con đỡ buồn ngủ buổi chiều không?

Có, một giấc ngắn 20–30 phút giúp con tỉnh táo hơn. Ngủ trưa dài hoặc muộn trong chiều lại làm tối khó ngủ.

+Có nên cho con uống cà phê để học bài buổi tối?

Không nên. Caffeine buổi tối làm con khó ngủ, sáng hôm sau lại buồn ngủ trong lớp; nên tránh trong khoảng 4–6 giờ trước giờ ngủ.

+Buồn ngủ trong lớp có phải dấu hiệu trầm cảm không?

Có thể, nếu kèm buồn bã, mất hứng thú, thu mình, ăn ngủ thay đổi kéo dài trên 2 tuần. Hãy nói chuyện với con và đưa con đến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.

Nguồn tham khảo

  1. Teen Sleep Duration Health Advisory — Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (AASM)
  2. Sleep and Mental Health — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Narcolepsy — NHS (Anh)
  4. Sleep apnoea — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Thức khuya ôn thi

    Thức khuya ôn thi thường làm kết quả kém đi: não cần giấc ngủ để ghi nhớ những gì đã học, và một người thiếu ngủ phản xạ chậm, dễ quên, dễ sai ở những câu đã biết. Học sinh 13–18 tuổi cần 8–10 giờ mỗi đêm, sinh viên cần ít nhất 7 giờ; trong mùa thi vẫn nên giữ mức này và học vào ban ngày, buổi tối sớm. Đừng thức trắng đêm trước ngày thi. Nếu con ngủ gật khi đang đi xe máy, ngất, đau ngực sau khi uống nước tăng lực, hoặc nói đến ý nghĩ muốn chết, hãy đưa con đi cấp cứu hoặc gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Trẻ cần ngủ bao nhiêu tiếng

    Theo Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, mỗi ngày (tính cả giấc trưa) trẻ 4–12 tháng cần 12–16 giờ, 1–2 tuổi 11–14 giờ, 3–5 tuổi 10–13 giờ, 6–12 tuổi 9–12 giờ, và tuổi 13–18 cần 8–10 giờ. Trẻ sơ sinh dưới 4 tháng ngủ rất khác nhau, thường khoảng 14–17 giờ chia nhiều giấc. Con ngủ đủ khi sáng dậy được, ban ngày tỉnh táo, ít cáu gắt. Trẻ nhỏ ngủ có lúc ngừng thở kèm tím tái, hoặc trẻ sơ sinh li bì khó đánh thức, bỏ bú, cần đi cấp cứu ngay.

  • Tuổi teen khó ngủ, ngủ muộn

    Khi dậy thì, đồng hồ sinh học của con lùi muộn đi đến khoảng 2 giờ, nên con tự nhiên buồn ngủ muộn hơn và khó dậy sớm; cộng với bài vở, học thêm và điện thoại, nhiều học sinh chỉ ngủ 6–7 giờ trong khi tuổi 13–18 cần 8–10 giờ mỗi đêm. Giữ giờ dậy đều cả tuần, tắt màn hình khoảng 1 giờ trước khi ngủ, ra nắng buổi sáng và bỏ caffeine buổi chiều tối giúp phần lớn các bạn ngủ sớm dần. Đưa con đi khám nếu con mất ngủ kéo dài, ngủ gục trong lớp, ngáy to ngừng thở, hoặc buồn bã, lo âu. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại mình, hãy ở bên con và gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Cà phê, nước tăng lực khi ôn thi

    Nước tăng lực không được khuyến cáo cho trẻ em và tuổi teen. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên trẻ em tốt nhất không dùng caffeine; nếu học sinh vẫn uống, Bộ Y tế Canada đặt giới hạn 2,5 mg cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày (con nặng 45 kg là khoảng 110 mg, chưa tới một ly cà phê phin); giữ dưới khoảng 100 mg và không uống sau 15 giờ là mức an toàn dễ nhớ. Người lớn khỏe mạnh không nên quá 400 mg mỗi ngày. Caffeine giúp tỉnh trong chốc lát nhưng làm mất ngủ, mà ngủ mới là lúc não ghi nhớ bài. Nếu sau khi uống con đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc loạn nhịp, khó thở, ngất hay co giật, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Trẻ thiếu máu thiếu sắt

    Thiếu máu thiếu sắt hay gặp nhất ở trẻ 6–24 tháng tuổi và ở con gái tuổi dậy thì có kinh nguyệt. Con thường xanh xao, mệt, kém tập trung, biếng ăn, nhưng chỉ xét nghiệm máu mới biết chắc, vì ở Việt Nam nhiều trẻ thiếu máu do bệnh tan máu bẩm sinh (thalassemia) và không được tự uống sắt. Thịt đỏ, gan, cá, trứng ăn kèm rau quả giàu vitamin C là nguồn sắt tốt nhất; thuốc sắt chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định. Nếu con khó thở, ngất, tim đập rất nhanh, nôn ra máu hoặc lỡ nuốt nhiều viên sắt, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Trầm cảm ở tuổi teen

    Trầm cảm ở học sinh thường biểu hiện bằng buồn bã hoặc cáu gắt gần như cả ngày, mất hứng thú với những việc trước đây con thích, kéo dài từ 2 tuần trở lên, kèm thay đổi giấc ngủ, ăn uống, học hành. Khác với người lớn, tuổi teen hay biểu hiện bằng cáu kỉnh, thu mình, kêu mệt hơn là khóc. Trầm cảm là bệnh chữa được, và bố mẹ nên đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý khi thấy các dấu hiệu này. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại bản thân, hãy ở bên con, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

Chủ đề khác