Tiêm chủng

Sinh viên nên tiêm những vắc xin gì trước và trong những năm đại học

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

THPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi

Trả lời nhanh

Trước khi con vào đại học, bố mẹ và con nên rà lại sổ tiêm chủng rồi tiêm bù những mũi còn thiếu. Các vắc xin thường được tư vấn cho tuổi 18–24 là: viêm gan B (nếu xét nghiệm chưa có miễn dịch), sởi-quai bị-rubella đủ 2 mũi, thủy đậu nếu chưa mắc và chưa tiêm, HPV cho cả nam và nữ, cúm mỗi năm, não mô cầu khi ở ký túc xá, và mũi nhắc uốn ván-bạch hầu. Hầu hết là vắc xin dịch vụ, tiêm theo tư vấn của bác sĩ ở cơ sở tiêm chủng. Bị chó mèo cắn, cào thì rửa vết thương và đi tiêm phòng dại ngay trong ngày.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Trong hoặc sau khi tiêm, khó thở, thở rít, sưng môi, mặt, lưỡi, nổi mề đay lan nhanh, choáng váng, da tái lạnh.
  • Sốt kèm đau đầu dữ dội, cổ cứng, li bì, hoặc nổi chấm đỏ tím không mất màu khi ấn cốc thủy tinh lên: có thể là viêm màng não, gọi 115 hoặc 113 ngay.
  • Bị chó, mèo hoặc dơi cắn chảy máu nhiều, vết cắn sâu hay ở mặt, đầu, cổ, bàn tay.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Bị chó, mèo cắn, cào trầy da hoặc liếm vào vết xước: rửa vết thương và đi tiêm phòng dại ngay trong ngày.
  • Không có sổ tiêm chủng và không nhớ mình đã tiêm gì: đến cơ sở tiêm chủng để được tư vấn xét nghiệm và lịch tiêm bù.
  • Bị vết thương bẩn, sâu, do đinh, dây thép gỉ, hoặc bỏng, mà không nhớ lần tiêm uốn ván gần nhất.
  • Sắp đi du học, thực tập ở bệnh viện, phòng thí nghiệm, hoặc đi tình nguyện vùng nông thôn, miền núi: đi tư vấn tiêm chủng trước khoảng 1–2 tháng.
  • Ở chung ký túc xá với người được chẩn đoán viêm màng não do não mô cầu: liên hệ ngay cơ sở y tế để được tư vấn thuốc phòng.

Vì sao tuổi sinh viên cần để ý chuyện tiêm chủng

Vào đại học là lúc con sống chung ký túc xá, ngồi giảng đường đông người, đi lại nhiều, có thể bắt đầu có người yêu. Sởi, quai bị, thủy đậu, cúm, não mô cầu lây rất nhanh ở những nơi đông người sống gần nhau.

Miễn dịch từ các mũi tiêm lúc nhỏ với một số bệnh giảm dần theo thời gian, và chương trình tiêm chủng mở rộng không có tất cả các vắc xin con cần, như quai bị, thủy đậu. Nhiều bạn cũng từng lỡ mũi lúc nhỏ mà không biết. Tuổi 17–18, trước khi rời nhà, là thời điểm tốt để rà lại và tiêm bù.

Những vắc xin nên rà lại

  • Viêm gan B: phần lớn các bạn sinh từ năm 2003 trở đi đã tiêm từ nhỏ, nhưng nên xem sổ. Nếu không chắc, xét nghiệm HBsAg và anti-HBs; ai chưa nhiễm và chưa có miễn dịch thì tiêm đủ 3 mũi theo lịch của cơ sở tiêm.
  • Sởi-quai bị-rubella: cần đủ 2 mũi, cách nhau ít nhất 1 tháng. Chương trình tiêm chủng mở rộng chỉ có sởi và sởi-rubella, không có quai bị, nên nhiều bạn cần tiêm thêm. Rubella đặc biệt quan trọng với bạn nữ vì nhiễm khi mang thai có thể gây dị tật cho thai nhi.
  • Thủy đậu: nếu chưa từng mắc và chưa tiêm, tiêm 2 mũi, thường cách nhau 4–8 tuần.
  • HPV: phòng ung thư cổ tử cung và một số ung thư khác, cho cả nam và nữ. Tiêm càng sớm càng tốt; từ 15 tuổi thường cần 3 mũi theo hướng dẫn của cơ sở tiêm.
  • Não mô cầu: nên tiêm trước khi ở ký túc xá hoặc nhập ngũ, học quân sự tập trung. Có nhiều loại phòng các nhóm khác nhau; bác sĩ sẽ tư vấn loại phù hợp.
  • Cúm: tiêm mỗi năm một mũi, nhất là bạn có bệnh hen, tim mạch, tiểu đường.
  • Uốn ván-bạch hầu: nếu mũi nhắc cuối cùng đã lâu hoặc không rõ, hỏi bác sĩ về mũi nhắc.
  • Viêm não Nhật Bản: nếu chưa tiêm đủ và sắp sống, học tập hay tình nguyện ở vùng nông thôn có ruộng lúa, chăn nuôi lợn.
  • Viêm gan A, thương hàn, dại tiêm trước: theo nguy cơ, như hay ăn ngoài hàng quán, học ngành thú y, sinh học, hoặc đi đến vùng khó tiếp cận y tế.

Trước khi đi tiêm

Mang sổ tiêm chủng hoặc bản in lịch sử tiêm chủng điện tử, giấy tờ tùy thân. Kể với bác sĩ khám sàng lọc nếu đang ốm, đang dùng thuốc, có dị ứng, từng phản ứng nặng sau tiêm, có bệnh làm suy giảm miễn dịch.

Bạn nữ có thể đang mang thai hoặc dự định có thai cần nói với bác sĩ. Vắc xin sởi-quai bị-rubella và thủy đậu là vắc xin sống, không tiêm khi đang mang thai, và nên tránh có thai 1 tháng sau mũi tiêm cuối.

Có thể tiêm nhiều vắc xin trong cùng một buổi theo tư vấn của bác sĩ. Ăn no trước khi tiêm, ngồi khi tiêm và ở lại điểm tiêm ít nhất 30 phút để được theo dõi; tuổi này hay bị choáng, ngất nhẹ ngay sau tiêm do lo sợ.

Khi đi du học hoặc học ngành y

Nhiều nước và nhiều trường yêu cầu giấy chứng nhận tiêm sởi-quai bị-rubella, thủy đậu, viêm gan B, não mô cầu, có khi cả xét nghiệm lao. Đọc kỹ yêu cầu của trường và nước sẽ đến, rồi đi tư vấn sớm, vì một số vắc xin cần nhiều mũi cách nhau vài tuần đến vài tháng.

Sinh viên y, dược, điều dưỡng, xét nghiệm thường tiếp xúc với máu và dịch cơ thể, nên cần chắc chắn đã có miễn dịch với viêm gan B trước khi đi thực tập lâm sàng. Bị kim đâm hay dính máu người bệnh thì báo ngay cho bệnh viện nơi thực tập để được xử trí, tốt nhất trong 24 giờ.

Nếu bạn là sinh viên

Bạn đã đủ tuổi tự đi tiêm và tự quyết định. Hỏi bố mẹ xin sổ tiêm chủng lúc nhỏ, chụp lại và lưu trong điện thoại. Tìm một cơ sở tiêm chủng gần trường, đặt lịch nhắc cho các mũi tiếp theo, đừng bỏ dở giữa chừng.

Nếu lo về chi phí, hãy ưu tiên theo nguy cơ của bạn và hỏi bác sĩ mũi nào cần trước. Trạm y tế phường nơi bạn ở và phòng y tế của trường cũng có thể tư vấn. Vắc xin không thay được thói quen an toàn: rửa tay, không dùng chung cốc, bàn chải, dao cạo, dùng bao cao su khi quan hệ tình dục.

Chăm sóc con tại nhà

  • Tìm và chụp lại sổ tiêm chủng của con; nếu mất, hỏi trạm y tế nơi con tiêm lúc nhỏ để tra lại.
  • Lập danh sách các mũi còn thiếu cùng con, ưu tiên những mũi cần nhiều lần tiêm để kịp trước khi nhập học.
  • Đặt lịch nhắc trên điện thoại cho từng mũi hẹn.
  • Sau tiêm, đau chỗ tiêm, sốt nhẹ, mệt trong 1–2 ngày là thường gặp; khi khó chịu có thể dùng paracetamol theo hướng dẫn trên hộp thuốc.
  • Dặn con: bị chó mèo cắn, cào thì rửa vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng khoảng 15 phút, sát khuẩn, rồi đi tiêm phòng dại ngay trong ngày.

Hiểu lầm thường gặp

Tiêm hết các mũi lúc nhỏ thì lớn lên không cần tiêm gì nữa.
Một số vắc xin cần nhắc lại, và chương trình tiêm chủng mở rộng không có tất cả các vắc xin như quai bị, thủy đậu, HPV, não mô cầu. Người trẻ nên rà lại sổ và tiêm bù.
Con trai không cần tiêm HPV.
HPV gây cả mụn cóc sinh dục và một số ung thư ở nam giới, và nam giới cũng lây virus cho bạn tình. Vắc xin dùng được cho cả nam và nữ.
Đã có người yêu hoặc đã quan hệ tình dục thì tiêm HPV không còn tác dụng.
Vắc xin vẫn bảo vệ với những chủng HPV mà người đó chưa nhiễm. Tiêm sớm tốt nhất, nhưng tiêm muộn vẫn có ích.
Bị chó nhà cắn, chó đã tiêm phòng thì không cần đi khám.
Vẫn cần rửa vết thương và đến cơ sở y tế trong ngày để được đánh giá và quyết định có cần tiêm phòng dại hay không.

Bố mẹ hay hỏi

+Sinh viên có cần tiêm lại viêm gan B không?

Nếu đã tiêm đủ từ nhỏ thì thường không cần. Nếu không có sổ hoặc không chắc, hãy xét nghiệm HBsAg và anti-HBs; chưa có miễn dịch thì tiêm đủ 3 mũi.

+Trên 18 tuổi tiêm HPV có muộn không?

Không quá muộn. Tiêm càng sớm càng tốt, từ 15 tuổi thường cần 3 mũi; bác sĩ ở cơ sở tiêm sẽ tư vấn theo tuổi và loại vắc xin.

+Có cần tiêm não mô cầu trước khi ở ký túc xá không?

Nên tiêm, vì viêm màng não do não mô cầu lây nhanh ở nơi đông người sống gần nhau. Bác sĩ sẽ tư vấn loại vắc xin phù hợp.

+Đã bị thủy đậu rồi có cần tiêm vắc xin thủy đậu không?

Người đã chắc chắn mắc thủy đậu thường không cần tiêm. Nếu không nhớ, bác sĩ có thể tư vấn xét nghiệm hoặc tiêm.

+Tiêm nhiều vắc xin cùng lúc có an toàn không?

Nhiều vắc xin tiêm cùng buổi được và an toàn; riêng các vắc xin sống như sởi-quai bị-rubella và thủy đậu nếu không tiêm cùng ngày thì cách nhau ít nhất 4 tuần. Bác sĩ sẽ sắp lịch cho bạn.

Nguồn tham khảo

  1. MenACWY vaccine — NHS (Anh)
  2. MMR (measles, mumps and rubella) vaccine — NHS (Anh)
  3. HPV vaccine — NHS (Anh)
  4. Thông tư 52/2025/TT-BYT: danh mục bệnh, đối tượng và lịch tiêm chủng trong Chương trình tiêm chủng mở rộng — Bộ Y tế – Tiêm chủng mở rộng

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Tiêm HPV

    Vắc xin HPV phòng các loại virus HPV gây ung thư cổ tử cung, một số ung thư khác và mụn cóc sinh dục. Thời điểm tốt nhất là từ 9 đến 14 tuổi, trước khi con có quan hệ tình dục; ở tuổi này con thường chỉ cần 2 mũi, từ 15 tuổi thường cần 3 mũi theo hướng dẫn của cơ sở tiêm. Vắc xin an toàn, phản ứng hay gặp là đau chỗ tiêm và chóng mặt, ngất nhẹ ở tuổi thiếu niên, nên con cần ngồi nghỉ sau tiêm. Bé trai cũng có thể tiêm.

  • Tiêm cúm cho trẻ

    Nên tiêm. Vắc xin cúm dùng được cho trẻ từ 6 tháng tuổi và cần tiêm nhắc mỗi năm vì virus cúm thay đổi hằng năm. Trẻ dưới 9 tuổi tiêm lần đầu cần 2 mũi cách nhau ít nhất 4 tuần, những năm sau chỉ cần 1 mũi; trẻ từ 9 tuổi chỉ cần 1 mũi mỗi năm. Vắc xin không ngăn được mọi ca cúm nhưng giảm rõ nguy cơ bị nặng, nhất là ở trẻ dưới 5 tuổi và trẻ có bệnh hen, tim, thận, tiểu đường. Ở Việt Nam đây là vắc xin dịch vụ, chưa có trong chương trình tiêm chủng mở rộng.

  • Khám sức khỏe nhập học

    Khi nhập học, các trường đại học, cao đẳng ở Việt Nam thường yêu cầu tân sinh viên nộp giấy khám sức khỏe theo mẫu của Bộ Y tế, do cơ sở khám chữa bệnh đủ điều kiện cấp, hoặc tự tổ chức khám sức khỏe đầu khóa tại trường trong vài tuần đầu. Buổi khám thường gồm đo chiều cao, cân nặng, huyết áp, thị lực, khám nội, ngoại, tai mũi họng, răng hàm mặt, da liễu, có thể kèm chụp X-quang phổi và xét nghiệm máu, nước tiểu. Mỗi trường quy định khác nhau, nên hãy đọc kỹ thông báo nhập học của trường con để biết cần giấy gì, khám ở đâu và hạn nộp.

  • Sinh viên năm nhất khó thích nghi

    Năm nhất đại học dồn nhiều thay đổi cùng lúc: xa nhà, ở trọ hoặc ký túc xá với người lạ, tự lo tiền bạc, cách học tín chỉ khác hẳn phổ thông. Nhớ nhà, căng thẳng, lạc lõng trong vài tháng đầu rất thường gặp và thường dịu dần khi con có nếp sinh hoạt và vài người bạn. Nên tìm giúp đỡ khi con không xoay xở nổi, tự cố mà không đỡ, căng thẳng ảnh hưởng đến việc học, hoặc buồn bã, trống rỗng gần như cả ngày từ 2 tuần trở lên: bắt đầu từ phòng tư vấn tâm lý của trường, cố vấn học tập, hoặc bác sĩ. Nếu con nói muốn chết hay tự làm hại mình, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt.

  • Trẻ bị chó mèo cắn

    Ở Việt Nam, bệnh dại vẫn lưu hành và mỗi năm vẫn có người tử vong, phần lớn vì không tiêm phòng sau khi bị chó cắn; khi đã lên cơn dại thì gần như không cứu được. Ngay khi con bị chó, mèo cắn, cào trầy da hoặc liếm vào vết xước, rửa vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng khoảng 15 phút, sát khuẩn, rồi đưa con đến cơ sở tiêm chủng hoặc cơ sở y tế trong ngày để được khám và tiêm vắc xin phòng dại, có khi kèm huyết thanh kháng dại. Đi cấp cứu ngay khi vết cắn chảy máu nhiều, sâu, ở mặt, đầu, cổ, bàn tay, bộ phận sinh dục, hoặc con vật có dấu hiệu dại.

  • Viêm màng não

    Viêm màng não là tình trạng nhiễm trùng lớp màng bọc não và tủy sống, do virus hoặc vi khuẩn. Dấu hiệu hay gặp là sốt, đau đầu dữ dội, nôn, cổ cứng, sợ ánh sáng, li bì khó đánh thức; trẻ nhỏ thường chỉ bỏ bú, quấy khóc thét, thóp phồng hoặc mềm nhũn. Nếu con có những dấu hiệu này, hoặc nổi chấm đỏ tím không mất màu khi ấn cốc thủy tinh lên, gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đi cấp cứu ngay, không chờ đủ mọi triệu chứng. Viêm màng não do vi khuẩn có thể nặng lên trong vài giờ.

Chủ đề khác