Mắt, tai, răng

Học sinh bị ê buốt răng: nguyên nhân, cách chăm và khi nào đi nha sĩ

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

THCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi

Trả lời nhanh

Ê buốt răng là cơn buốt nhói ngắn khi ăn uống đồ lạnh, nóng, ngọt, chua hoặc khi hít gió lạnh. Ở học sinh, hay gặp nhất là do sâu răng, mòn men vì uống nhiều nước ngọt có ga, nước tăng lực, đồ chua, do chải răng quá mạnh làm tụt lợi, nghiến răng, răng nứt, hoặc sau khi trám, niềng răng. Đi nha sĩ khi ê buốt kéo dài hơn vài ngày, đau tự nhiên không cần kích thích, hay có đốm nâu đen, lỗ trên răng. Không tự tẩy trắng răng khi chưa đủ 18 tuổi và chưa được nha sĩ khám. Đi cấp cứu nếu má, mắt hay cổ sưng lan, khó thở, khó nuốt.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Sưng lan rộng ở má, quanh mắt hoặc xuống cổ, nhất là kèm sốt cao.
  • Sưng trong miệng hay ở cổ làm con khó thở, khó nuốt hoặc khó nói.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Đau răng kéo dài hơn 2 ngày, hoặc uống thuốc giảm đau mà không đỡ.
  • Đau tự nhiên không cần ăn uống gì, đau nhói về đêm, hoặc cơn buốt kéo dài rất lâu sau khi hết lạnh, nóng.
  • Đau khi cắn, lợi đỏ, sưng, có nốt mủ hoặc vị khó chịu trong miệng, có thể kèm sốt.
  • Có đốm nâu, đen hoặc lỗ trên răng, răng mẻ, nứt sau va đập.
  • Ê buốt nhiều răng cùng lúc kèm hay ợ chua, nôn nhiều, hoặc con có thói quen tự gây nôn sau ăn.
  • Ê buốt không đỡ sau 2–4 tuần dùng bàn chải mềm, kem có fluor và bớt đồ chua, ngọt.

Vì sao răng ê buốt

Bên dưới lớp men cứng là ngà răng có rất nhiều ống nhỏ dẫn vào tủy, nơi có dây thần kinh. Khi men bị mòn, bị sâu, hoặc lợi tụt lộ chân răng, đồ lạnh, nóng, ngọt, chua và gió lạnh chạm được vào ngà răng và gây cơn buốt nhói ngắn.

Cơn buốt hết ngay khi bỏ kích thích thường là ngà răng nhạy cảm. Đau kéo dài, đau tự nhiên, đau về đêm hoặc đau khi cắn gợi ý sâu răng sâu, viêm tủy hay răng nứt, cần nha sĩ khám sớm.

Những nguyên nhân hay gặp ở học sinh

  • Sâu răng: buốt khi ăn đồ ngọt, lạnh, nóng, có đốm trắng, nâu, đen hay lỗ trên răng.
  • Mòn men do axit: nước ngọt có ga, kể cả loại không đường, nước tăng lực, nước ép, trà chanh, đồ chua, ô mai, cóc ổi chấm muối ăn liên tục. Hay ợ chua, trào ngược, nôn nhiều cũng làm mòn men.
  • Chải răng quá mạnh hoặc dùng bàn chải lông cứng làm mòn men và tụt lợi, lộ chân răng.
  • Nghiến răng, nhất là trong mùa thi căng thẳng, làm mòn mặt nhai.
  • Răng nứt, mẻ sau va đập, cắn vật cứng; miếng trám bong.
  • Sau trám răng, niềng răng, cạo vôi hoặc tẩy trắng: thường ê buốt vài ngày rồi giảm.
  • Men răng kém khoáng từ nhỏ ở răng hàm vĩnh viễn đầu tiên và răng cửa.

Nha sĩ sẽ làm gì

Nha sĩ khám, có thể chụp phim, tìm chiếc răng gây buốt và nguyên nhân. Sâu răng sớm có thể được bôi vecni fluor để men chắc lại; lỗ sâu cần trám; sâu đến tủy cần điều trị tủy. Vùng ngà lộ có thể được bôi thuốc chống ê buốt hoặc trám phủ.

Nha sĩ cũng có thể khuyên dùng kem đánh răng chống ê buốt hay kem nhiều fluor hơn, làm máng chống nghiến khi con nghiến răng, và hướng dẫn lại cách chải. Khi ê buốt đi kèm ợ chua hay nôn nhiều, con cần gặp thêm bác sĩ để tìm nguyên nhân.

Tẩy trắng răng ở tuổi học sinh

Nhiều bạn muốn răng trắng hơn và tự mua miếng dán, gel tẩy trắng trên mạng. Hóa chất tẩy trắng rất mạnh, hay gây ê buốt, rát lợi, có thể làm hại men răng và lợi. Ở Anh, tẩy trắng không được làm cho người từ 17 tuổi trở xuống hay người có răng, lợi chưa khỏe.

Thư viện này khuyên không tẩy trắng răng cho học sinh khi chưa được nha sĩ khám và đồng ý. Răng ố vàng ở tuổi teen thường có nguyên nhân cần chữa, như mảng bám, sâu răng hay men kém khoáng; hãy để nha sĩ tìm nguyên nhân trước.

Nếu em đang đọc bài này

Ê buốt răng rất hay gặp và phần lớn đỡ khi em đổi vài thói quen: dùng bàn chải mềm, chải nhẹ, dùng kem có fluor, bớt nước ngọt có ga, nước tăng lực, trà chanh, và không ăn đồ chua cả buổi. Đừng chải răng ngay sau khi vừa uống đồ chua; đợi ít nhất 30 phút.

Nếu em hay nôn sau khi ăn hoặc đang cố ăn kiêng rất khắt khe, men răng có thể bị axit làm mòn. Hãy nói với bố mẹ hoặc một người lớn em tin và gặp bác sĩ. Nếu em là sinh viên ở xa nhà, tìm một phòng khám nha khoa gần trường và khám răng định kỳ.

Chăm sóc con tại nhà

  • Dùng bàn chải lông mềm, đầu nhỏ, chải nhẹ theo vòng tròn 2 lần mỗi ngày, khoảng 2 phút, một lần trước khi ngủ.
  • Dùng kem có 1.350–1.500 ppm fluor; chải xong nhổ bọt, không súc lại nhiều nước.
  • Có thể thử kem đánh răng chống ê buốt dùng đều vài tuần; nếu không đỡ, đi nha sĩ.
  • Hạn chế nước ngọt có ga, nước tăng lực, nước ép, đồ chua; nếu dùng thì dùng trong bữa ăn, uống nhanh, sau đó súc hoặc uống nước lọc.
  • Đợi ít nhất 30 phút sau khi ăn uống đồ chua mới chải răng.
  • Nước lọc và sữa không đường là đồ uống tốt nhất cho răng.
  • Trong lúc chờ khám, tránh đồ quá lạnh, quá nóng, quá ngọt; đau thì dùng paracetamol theo cân nặng, không dùng aspirin cho người dưới 16 tuổi.

Hiểu lầm thường gặp

Răng ê buốt thì chải nhẹ đi hoặc bỏ chải chỗ đó cho đỡ buốt.
Bỏ chải làm mảng bám đọng lại, răng dễ sâu và buốt hơn. Hãy chải nhẹ bằng bàn chải mềm, nước ấm, nhưng vẫn chải đủ mọi mặt răng.
Nước ngọt không đường thì không hại răng.
Nước có ga, kể cả loại không đường, vẫn có axit làm mòn men răng. Nước lọc và sữa không đường mới là đồ uống tốt cho răng.
Chải răng càng mạnh, càng lâu thì răng càng sạch.
Chải quá mạnh làm mòn men và tụt lợi, lộ chân răng gây ê buốt. Chải nhẹ, đủ 2 phút với bàn chải mềm là đủ sạch.
Ngậm chanh, ngậm muối hay đắp lá lên răng cho hết buốt.
Chanh có axit làm mòn men thêm. Những cách này không chữa nguyên nhân và có thể làm chậm việc đi nha sĩ.

Bố mẹ hay hỏi

+Ê buốt răng khi uống nước đá có sao không?

Buốt nhói vài giây rồi hết thường là ngà răng nhạy cảm, có thể đỡ khi đổi cách chải và bớt đồ chua. Nếu buốt kéo dài, đau tự nhiên hoặc đau về đêm, hãy đi nha sĩ vì có thể là sâu răng hay viêm tủy.

+Kem đánh răng chống ê buốt có dùng được cho học sinh không?

Học sinh lớn có thể dùng, nhưng thường cần vài tuần mới thấy đỡ. Nếu không đỡ, hoặc con còn nhỏ, hãy hỏi nha sĩ để tìm đúng nguyên nhân.

+Niềng răng xong bị ê buốt là bình thường không?

Ê buốt, ê ẩm vài ngày sau khi gắn hoặc siết mắc cài là hay gặp. Nếu buốt kéo dài, có đốm trắng quanh mắc cài hay lợi sưng đau, hãy báo bác sĩ chỉnh nha.

+Học sinh có nên tẩy trắng răng không?

Không nên tự tẩy trắng. Tẩy trắng gây ê buốt, hại lợi, và chỉ nên cân nhắc ở người lớn có răng lợi khỏe, do nha sĩ thực hiện.

+Ê buốt răng mùa thi có phải do nghiến răng?

Có thể. Căng thẳng làm nhiều bạn nghiến răng khi ngủ, làm mòn men và ê buốt răng. Nếu sáng dậy con mỏi hàm, đau đầu hoặc người nhà nghe tiếng nghiến, hãy cho con đi nha sĩ.

Nguồn tham khảo

  1. Toothache — NHS (Anh)
  2. Tooth decay — NHS (Anh)
  3. Teeth whitening — NHS (Anh)
  4. Oral health for teenagers — NHS Derbyshire (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị sâu răng

    Sâu răng xảy ra khi vi khuẩn trong mảng bám dùng đường từ đồ ăn uống tạo ra axit làm mòn men răng; dấu hiệu sớm nhất là vệt trắng đục gần chân răng, sau đó thành chấm nâu đen, lỗ sâu và đau. Răng sữa bị sâu vẫn cần chữa vì nó giữ chỗ cho răng vĩnh viễn và giúp con ăn nhai, nói. Chải răng cho con 2 lần mỗi ngày bằng kem có fluor từ chiếc răng đầu tiên, không cho con ngậm bình sữa khi ngủ, cho con khám răng từ trước 1 tuổi, sau đó định kỳ theo hẹn của nha sĩ, thường 6 tháng một lần. Mặt con sưng to lan nhanh, sưng gần mắt hoặc dưới hàm làm khó nuốt, khó thở, kèm sốt thì đến cấp cứu ngay.

  • Trẻ nghiến răng khi ngủ

    Nghiến răng khi ngủ rất hay gặp ở trẻ mẫu giáo và tiểu học, phần lớn tự hết vào khoảng 6 tuổi và không gây hại. Nguyên nhân thường gặp là căng thẳng, lo lắng, đau do mọc răng hay đau tai, răng mọc lệch, và đôi khi là nghẹt mũi, ngáy, ngưng thở khi ngủ; nghiến răng chưa có bằng chứng rõ là do giun. Nên đưa con đi khám nha sĩ khi răng mòn, mẻ, ê buốt, con hay đau hàm, đau mặt, đau tai buổi sáng, hoặc kèm ngáy to, ngừng thở, ngủ không ngon.

  • Răng trẻ ố vàng, đen

    Răng trẻ ố vàng hay đen thường do mảng bám vì chải chưa sạch, vết dính màu từ thuốc sắt dạng nước hay đồ ăn uống, hoặc do sâu răng. Ít gặp hơn là răng đổi màu từ bên trong: một chiếc răng xám đen sau va đập, men răng kém phát triển, nhiễm fluor do nuốt quá nhiều kem đánh răng khi răng đang hình thành, hoặc nhiễm màu do kháng sinh tetracyclin dùng khi mẹ mang thai hay khi con dưới 8 tuổi. Vết bám bên ngoài thường sạch dần khi chải răng đúng cách 2 lần mỗi ngày với kem có fluor đúng lượng theo tuổi; vết không chải đi được, đốm trắng đục, chấm nâu đen hay một răng đổi màu cần nha sĩ khám. Không dùng sản phẩm làm trắng răng cho trẻ.

  • Niềng răng cho con

    Nên cho con khám chỉnh nha lần đầu vào khoảng 7 tuổi, khi răng hàm vĩnh viễn và răng cửa vĩnh viễn đã mọc, để bác sĩ phát hiện sớm những lệch lạc cần can thiệp như cắn ngược (móm), cắn chéo, răng hô nhiều, hay thói quen mút tay, đẩy lưỡi. Phần lớn trẻ chỉ cần niềng cố định khi đã thay gần hết răng vĩnh viễn, nhiều trẻ bắt đầu trong khoảng 9–16 tuổi, mất khoảng 1–2 năm, và sau đó phải đeo hàm duy trì để răng không xô lại. Không phải trẻ nào cũng cần niềng sớm; hãy để bác sĩ chuyên khoa chỉnh nha khám, chụp phim và giải thích trước khi quyết định.

  • Đốm trắng, thiểu sản men răng

    Đốm trắng trên răng trẻ có thể là sâu răng giai đoạn sớm, nhiễm fluor nhẹ, hoặc men răng hình thành không đủ khoáng (thiểu sản, kém khoáng hóa men răng). Men răng kém khoáng hay gặp ở răng hàm vĩnh viễn đầu tiên mọc khoảng 6 tuổi và các răng cửa, thường là đốm trắng, vàng hay nâu có bờ rõ; răng dễ ê buốt, dễ sâu và dễ vỡ. Bố mẹ không gây ra bệnh này và uống canxi không sửa được men đã mọc. Hãy cho con đi khám nha sĩ sớm khi thấy đốm lạ, dùng kem đánh răng có fluor đúng lượng và hạn chế đồ ngọt. Đi cấp cứu nếu má, mắt hay cổ sưng lan, con khó nuốt, khó thở.

  • Đồ ngọt, nước ngọt, trà sữa

    Tổ chức Y tế Thế giới khuyên đường tự do (đường thêm vào đồ ăn, đồ uống, cả đường trong mật ong và nước ép) dưới 10% năng lượng mỗi ngày, tốt nhất dưới 5%. Bộ Y tế khuyên học sinh tiểu học dùng dưới 15 g đường mỗi ngày, học sinh THCS và THPT dưới 25 g; một lon nước ngọt hay một cốc trà sữa có thể đã vượt mức này. Trẻ dưới 2 tuổi không nên ăn uống đồ có thêm đường. Nếu con khát nhiều, đi tiểu nhiều, sụt cân, rồi nôn, đau bụng, thở nhanh sâu hoặc li bì, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

Chủ đề khác