Trẻ bị sâu răng: dấu hiệu sớm, cách chữa và chải răng đúng cho con
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi
Trả lời nhanh
Sâu răng xảy ra khi vi khuẩn trong mảng bám dùng đường từ đồ ăn uống tạo ra axit làm mòn men răng; dấu hiệu sớm nhất là vệt trắng đục gần chân răng, sau đó thành chấm nâu đen, lỗ sâu và đau. Răng sữa bị sâu vẫn cần chữa vì nó giữ chỗ cho răng vĩnh viễn và giúp con ăn nhai, nói. Chải răng cho con 2 lần mỗi ngày bằng kem có fluor từ chiếc răng đầu tiên, không cho con ngậm bình sữa khi ngủ, cho con khám răng từ trước 1 tuổi, sau đó định kỳ theo hẹn của nha sĩ, thường 6 tháng một lần. Mặt con sưng to lan nhanh, sưng gần mắt hoặc dưới hàm làm khó nuốt, khó thở, kèm sốt thì đến cấp cứu ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Má, hàm hoặc vùng dưới cằm sưng to, lan nhanh trong vài giờ.
- Sưng lan lên gần mắt làm con khó mở mắt, hoặc sưng dưới hàm làm con khó nuốt, khó thở, chảy dãi.
- Sưng mặt kèm sốt cao, con mệt lả, li bì.
- Con không há được miệng, không uống được nước vì đau và sưng.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con kêu đau răng, nhất là đau tự nhiên, đau về đêm, hoặc đau khi ăn đồ ngọt, nóng, lạnh.
- Trên lợi gần chân răng có mụn nhỏ chứa mủ, hoặc lợi sưng đỏ quanh một chiếc răng.
- Thấy vệt trắng đục, chấm nâu đen hoặc lỗ trên răng, nhất là răng cửa trên và răng hàm.
- Răng bị vỡ, mẻ, đổi màu xám đen sau va đập.
- Con bỏ ăn, chỉ nhai một bên, hoặc hơi thở hôi kéo dài dù đã chải răng.
Vì sao trẻ bị sâu răng
Trên răng luôn có một lớp mảng bám chứa vi khuẩn. Mỗi lần con ăn uống đồ có đường hay tinh bột, vi khuẩn tạo ra axit, làm men răng mất khoáng trong một thời gian sau mỗi lần ăn. Ăn uống càng nhiều lần trong ngày, răng càng ít thời gian được nước bọt phục hồi.
Trẻ dễ sâu răng khi ngủ với bình sữa hoặc bú đêm nhiều lần sau khi đã mọc răng mà không được làm sạch răng, ăn vặt, uống nước ngọt, sữa có đường, nước trái cây suốt ngày, không được chải răng hoặc chải không có fluor. Vi khuẩn gây sâu răng cũng có thể truyền từ người lớn sang trẻ khi mớm cơm, thổi nguội hay dùng chung thìa.
Ở Việt Nam, sâu răng sữa rất hay gặp ở trẻ mầm non và tiểu học, và nhiều răng sâu chưa được chữa.
Nhận biết sâu răng sớm
- Vệt trắng đục, mờ như phấn gần chân răng, nhất là mặt ngoài răng cửa hàm trên: đây là giai đoạn sớm, có thể phục hồi nếu chải răng với fluor và được nha sĩ bôi fluor.
- Chấm hoặc vệt nâu, vàng, đen trên rãnh răng hàm hay giữa hai răng.
- Lỗ sâu nhìn thấy được, thức ăn hay mắc vào; con ê buốt khi ăn đồ ngọt, lạnh.
- Đau tự nhiên, đau về đêm, sưng lợi, mụn mủ trên lợi: sâu đã vào tủy hoặc gây áp xe, cần khám sớm.
- Mỗi tháng một lần, kéo môi trên của con lên, nhìn kỹ mặt ngoài các răng cửa dưới ánh sáng tốt.
Chải răng và dùng fluor đúng tuổi
- Từ khi mọc chiếc răng đầu tiên, chải răng cho con 2 lần mỗi ngày, buổi sáng và trước khi ngủ, bằng bàn chải lông mềm, đầu nhỏ, mỗi lần khoảng 2 phút.
- Dùng kem đánh răng có fluor. Trẻ dưới 3 tuổi chỉ dùng một lớp mỏng bằng hạt gạo; trẻ 3–6 tuổi dùng lượng bằng hạt đậu.
- Sau khi chải, cho con nhổ bọt, không cần súc miệng lại nhiều nước để fluor còn đọng trên răng.
- Bố mẹ chải giúp hoặc chải lại cho con đến khoảng 7–8 tuổi, vì trẻ nhỏ chưa tự chải sạch được.
- Sau lần chải buổi tối, không cho con ăn uống gì thêm ngoài nước lọc.
- Khi các răng đã sát nhau, dùng chỉ nha khoa cho con để làm sạch kẽ răng.
Nha sĩ sẽ làm gì
Lần khám răng đầu tiên nên làm khi con mọc răng đầu tiên và trước 1 tuổi, sau đó định kỳ theo hẹn của nha sĩ, thường 6 tháng một lần. Nha sĩ xem răng, hướng dẫn chải, có thể bôi vecni fluor để men răng chắc hơn.
Khi răng 6 tuổi (răng hàm lớn vĩnh viễn đầu tiên) và răng 12 tuổi mọc, nha sĩ có thể trám bít hố rãnh để phòng sâu ở mặt nhai. Nhiều phụ huynh tưởng răng 6 tuổi là răng sữa nên bỏ qua, trong khi đây là răng vĩnh viễn, không mọc lại.
Lỗ sâu nhỏ được trám lại. Sâu vào tủy có thể cần điều trị tủy răng sữa. Răng hỏng quá nặng phải nhổ, và nha sĩ có thể làm khí cụ giữ khoảng để răng vĩnh viễn mọc đúng chỗ. Chữa sớm thì đơn giản, ít đau và ít tốn kém hơn nhiều.
Ăn uống để bớt sâu răng
- Cho con ăn theo bữa chính và bữa phụ rõ ràng, không nhâm nhi đồ ngọt, bánh kẹo suốt ngày.
- Đồ uống giữa các bữa chỉ nên là nước lọc và sữa không đường. Hạn chế nước ngọt, trà sữa, nước trái cây đóng hộp.
- Không cho con ngủ với bình sữa hay bình nước có đường. Tập cho con uống bằng cốc từ khoảng 1 tuổi.
- Nếu cho ăn đồ ngọt, cho ngay sau bữa chính thay vì ăn rải rác.
- Người lớn không mớm cơm, không ngậm thìa của con.
Chăm sóc con tại nhà
- Chải răng cho con 2 lần mỗi ngày bằng kem có fluor, đúng lượng theo tuổi.
- Khi con đau răng, dùng paracetamol 10–15 mg/kg/lần, cách nhau 4–6 giờ, và đặt lịch khám nha sĩ sớm.
- Cho con ăn đồ mềm, không quá nóng hay lạnh, nhai bên răng không đau.
- Không nhét tỏi, dầu gió, thuốc giảm đau nghiền nát hay bất cứ thứ gì vào lỗ sâu.
- Kiểm tra răng con mỗi tháng một lần bằng cách lật môi trên.
- Giữ lịch khám răng 6 tháng một lần, kể cả khi con không đau.
Hiểu lầm thường gặp
- Răng sữa rồi cũng thay, sâu không cần chữa.
- Răng sữa sâu gây đau, áp xe, làm con biếng ăn, mất ngủ, và có thể ảnh hưởng mầm răng vĩnh viễn bên dưới. Nhổ răng sữa sớm làm các răng khác xô lệch, răng vĩnh viễn mọc lệch.
- Kem đánh răng có fluor độc với trẻ nhỏ.
- Fluor là cách phòng sâu răng có bằng chứng rõ nhất. Dùng đúng lượng bằng hạt gạo cho trẻ dưới 3 tuổi, hạt đậu cho trẻ 3–6 tuổi là an toàn, kể cả khi con nuốt phải một ít.
- Sâu răng là do có con sâu trong răng.
- Không có con sâu nào. Sâu răng là do axit từ vi khuẩn trong mảng bám làm mòn và thủng men răng.
- Bú mẹ thì không bị sâu răng.
- Sữa mẹ tốt cho con, nhưng trẻ đã mọc răng mà bú đêm nhiều lần và không được làm sạch răng, nhất là khi đã ăn dặm, vẫn có thể bị sâu răng. Lau hoặc chải răng cho con trước giấc ngủ đêm.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ mấy tuổi thì bắt đầu đánh răng?
Ngay khi mọc chiếc răng đầu tiên, thường khoảng 6 tháng tuổi. Trước đó có thể lau lợi bằng gạc mềm thấm nước sạch.
+Trẻ bị sâu răng sữa có cần nhổ không?
Phần lớn không cần. Răng sữa sâu nên được trám hoặc điều trị tủy để giữ đến tuổi thay răng. Chỉ nhổ khi răng hỏng quá nặng hoặc gây áp xe tái lại; nha sĩ sẽ tư vấn.
+Bao lâu nên cho con đi khám răng một lần?
Mỗi 6 tháng một lần, bắt đầu từ trước 1 tuổi. Trẻ có nhiều răng sâu có thể cần khám dày hơn theo hẹn của nha sĩ.
+Trẻ bị sâu răng có ăn kẹo được không?
Không cần cấm hẳn, nhưng nên hạn chế và cho ăn ngay sau bữa chính, sau đó súc miệng nước lọc. Tránh kẹo dẻo, kẹo ngậm lâu và đồ ngọt trước khi ngủ.
+Sâu răng có lây không?
Vi khuẩn gây sâu răng có thể truyền qua nước bọt, như khi mớm cơm hay dùng chung thìa. Người lớn giữ răng miệng tốt và không mớm cơm giúp con ít sâu răng hơn.
Nguồn tham khảo
- Tooth decay — NHS (Anh)
- Taking care of children's teeth — NHS (Anh)
- Fluoride and Children: FAQs — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Đánh răng cho trẻ
Bắt đầu chải răng cho con ngay khi chiếc răng sữa đầu tiên nhú lên, thường khoảng 6 tháng tuổi, 2 lần mỗi ngày, mỗi lần khoảng 2 phút, trong đó có một lần ngay trước khi ngủ. Dùng kem đánh răng có fluor: trẻ dưới 3 tuổi chỉ một lớp mỏng bằng hạt gạo, trẻ 3–6 tuổi lượng bằng hạt đậu; chải xong cho con nhổ bọt, không súc lại nhiều nước. Bố mẹ chải cho con, rồi chải giúp và trông con chải đến ít nhất 7–8 tuổi. Cho con khám răng lần đầu khi mọc răng và trước 1 tuổi.
- Sâu răng do bú bình
Sâu răng do bú bình (sâu răng sớm ở trẻ nhỏ) hay gặp khi con ngủ với bình sữa trong miệng, ngậm sữa lâu, bú đêm nhiều lần sau khi đã mọc răng mà không được làm sạch răng, hoặc uống nước trái cây, sữa có đường bằng bình. Dấu hiệu sớm nhất là vệt trắng đục ở mặt ngoài răng cửa hàm trên, sát lợi; sau đó răng ngả vàng nâu, đen, mủn và vỡ dần. Không cho con ngủ với bình, bình chỉ đựng sữa hoặc nước lọc, lau hoặc chải răng sau cữ bú cuối, tập cho con uống bằng cốc từ khoảng 1 tuổi và khám răng trước 1 tuổi. Mặt con sưng to lan nhanh, kèm sốt, khó nuốt hay khó thở thì đến cấp cứu ngay.
- Niềng răng cho con
Nên cho con khám chỉnh nha lần đầu vào khoảng 7 tuổi, khi răng hàm vĩnh viễn và răng cửa vĩnh viễn đã mọc, để bác sĩ phát hiện sớm những lệch lạc cần can thiệp như cắn ngược (móm), cắn chéo, răng hô nhiều, hay thói quen mút tay, đẩy lưỡi. Phần lớn trẻ chỉ cần niềng cố định khi đã thay gần hết răng vĩnh viễn, nhiều trẻ bắt đầu trong khoảng 9–16 tuổi, mất khoảng 1–2 năm, và sau đó phải đeo hàm duy trì để răng không xô lại. Không phải trẻ nào cũng cần niềng sớm; hãy để bác sĩ chuyên khoa chỉnh nha khám, chụp phim và giải thích trước khi quyết định.
- Trẻ biếng ăn
Phần lớn trẻ bố mẹ thấy biếng ăn vẫn lớn bình thường: sau 1 tuổi, tốc độ lớn chậm lại nên con tự nhiên ăn ít hơn và kén món hơn. Cách biết con có thật sự thiếu ăn là xem cân nặng và chiều cao trên biểu đồ tăng trưởng qua nhiều tháng, chứ không phải đếm từng thìa cơm. Con cần đi khám khi đứng cân hoặc sụt cân, chậm cao, hoặc biếng ăn kèm nôn, tiêu chảy kéo dài, sốt, mệt lả. Nếu con không uống được, nôn liên tục hay li bì, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.
- Liều paracetamol, ibuprofen
Liều paracetamol cho trẻ là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Ví dụ con nặng 12 kg dùng 120–180 mg một lần; với siro loại 120 mg/5 ml là 5–7,5 ml. Luôn đọc hàm lượng mg/ml in trên chai, vì cùng một số ml nhưng chai khác nhau có lượng thuốc khác nhau. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.
- Trẻ thay răng sữa
Trẻ thường bắt đầu thay răng sữa khoảng 6 tuổi, thường từ hai răng cửa hàm dưới, và thay gần hết vào khoảng 11–12 tuổi; mỗi trẻ có thể sớm hoặc muộn hơn một chút. Răng hàm lớn mọc sau cùng lúc khoảng 6 tuổi là răng vĩnh viễn, không thay nữa. Cứ để răng sữa lung lay tự rụng; nếu răng mới đã mọc mà răng sữa vẫn chắc, hoặc răng sữa rụng sớm vì sâu hay va đập, hãy đưa con khám nha sĩ. Răng vĩnh viễn bị bật ra do ngã hay va đập là cấp cứu nha khoa: cầm phần thân răng, cắm lại hoặc ngâm vào sữa và đến nha sĩ ngay.
Chủ đề khác