Mắt, tai, răng

Đánh răng cho trẻ từ khi nào: kem có fluor, lượng kem và cách chải

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Bắt đầu chải răng cho con ngay khi chiếc răng sữa đầu tiên nhú lên, thường khoảng 6 tháng tuổi, 2 lần mỗi ngày, mỗi lần khoảng 2 phút, trong đó có một lần ngay trước khi ngủ. Dùng kem đánh răng có fluor: trẻ dưới 3 tuổi chỉ một lớp mỏng bằng hạt gạo, trẻ 3–6 tuổi lượng bằng hạt đậu; chải xong cho con nhổ bọt, không súc lại nhiều nước. Bố mẹ chải cho con, rồi chải giúp và trông con chải đến ít nhất 7–8 tuổi. Cho con khám răng lần đầu khi mọc răng và trước 1 tuổi.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con ngã khi đang ngậm bàn chải trong miệng, bàn chải đâm vào vòm họng hay sâu trong họng, hoặc miệng chảy máu không cầm sau 10 phút ép chặt.
  • Con ăn hoặc uống phải nhiều kem đánh răng, nước súc miệng của người lớn, rồi nôn, đau bụng, mệt lả: đưa con đến cấp cứu và mang theo vỏ hộp.
  • Má, hàm hoặc dưới cằm sưng to lan nhanh, kèm sốt, con khó nuốt, khó thở hoặc không há được miệng.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Thấy vệt trắng đục như phấn gần chân răng, hoặc chấm nâu, đen, lỗ trên răng: đặt lịch khám răng sớm.
  • Lợi sưng đỏ, chảy máu khi chải, hoặc có mụn mủ nhỏ trên lợi.
  • Con kêu đau răng, ê buốt khi ăn uống, hoặc chỉ nhai một bên.
  • Mảng trắng bám ở lưỡi, má trong, môi trong của em bé, lau không đi (có thể là nấm miệng).
  • Con đã 1 tuổi mà chưa được khám răng lần nào.

Bắt đầu từ khi nào

Chiếc răng sữa đầu tiên thường nhú lên khoảng 6 tháng tuổi, có bé sớm hơn hoặc muộn hơn. Ngay khi thấy răng, bố mẹ bắt đầu chải cho con bằng bàn chải nhỏ, lông mềm và một chút kem có fluor. Trước khi có răng, có thể lau nhẹ lợi cho con bằng gạc mềm thấm nước sạch, nhưng không cần cạo hay rơ lưỡi.

Lúc đầu con có thể không chịu, chải được ít cũng không sao. Việc quan trọng là để con quen với việc chải răng mỗi sáng và mỗi tối như một phần của ngày.

Cho con đi khám răng lần đầu khi răng bắt đầu mọc và trước sinh nhật 1 tuổi. Nha sĩ xem răng lợi, chỉ cách chải, đánh giá nguy cơ sâu răng và hẹn lịch khám tiếp theo.

Kem có fluor và lượng kem theo tuổi

  • Dưới 3 tuổi: một lớp kem rất mỏng, bằng hạt gạo. Dùng kem có ít nhất 1.000 ppm fluor (số này in trên vỏ tuýp).
  • Từ 3 đến 6 tuổi: lượng kem bằng hạt đậu, kem có khoảng 1.000–1.500 ppm fluor.
  • Từ 7 tuổi: vẫn lượng bằng hạt đậu, có thể dùng kem của người lớn có 1.350–1.500 ppm fluor.
  • Bố mẹ tự lấy kem lên bàn chải cho con đến khoảng 6 tuổi, để tuýp kem xa tầm tay, không để con ăn hay liếm kem từ tuýp.
  • Kem không có fluor không giúp phòng sâu răng. Nếu nha sĩ thấy con có nguy cơ sâu răng cao, nha sĩ có thể khuyên loại kem khác.

Chải răng cho con thế nào

  • Với bé nhỏ, cho con ngồi trên đùi, đầu tựa vào ngực bố mẹ, để nhìn rõ và giữ đầu con chắc.
  • Chải theo vòng tròn nhỏ, nhẹ nhàng, đủ mặt ngoài, mặt trong và mặt nhai của mọi chiếc răng, chải cả phần lợi sát chân răng.
  • Mỗi lần khoảng 2 phút, 2 lần mỗi ngày: một lần ngay trước khi đi ngủ và một lần vào lúc khác, thường là buổi sáng.
  • Chải xong cho con nhổ bọt, không súc lại nhiều nước, để fluor còn đọng lại trên răng.
  • Sau lần chải buổi tối, không cho con ăn hay uống đồ có đường; trẻ còn bú đêm thì chỉ bú mẹ, sữa công thức hoặc uống nước lọc.
  • Không để con vừa ngậm bàn chải vừa chạy nhảy. Thay bàn chải khi lông đã xòe, thường 2–3 tháng một lần.

Giúp con chịu chải răng và tự chải dần

Nhiều trẻ quấy khi chải răng. Bố mẹ có thể chải răng cùng lúc với con, biến việc chải thành trò chơi, đếm hoặc hát một bài khoảng 2 phút, cho con đứng trước gương để thấy bàn chải đi đến đâu.

Khi con muốn tự chải, cầm tay con dẫn đường để con cảm được động tác đúng, rồi bố mẹ chải lại cho sạch. Trẻ thường chỉ tự chải đủ sạch từ khoảng 7–8 tuổi; sau tuổi đó bố mẹ vẫn nên trông con chải cho đủ thời gian.

Khi các răng đã sát nhau, nha sĩ có thể hướng dẫn dùng chỉ nha khoa để làm sạch kẽ răng cho con.

Fluor có an toàn không, và nha sĩ còn làm gì

Fluor giúp men răng chắc hơn và chống lại axit do vi khuẩn tạo ra từ đường. Dùng đúng lượng hạt gạo và hạt đậu là an toàn, kể cả khi trẻ nhỏ lỡ nuốt một ít. Lượng nhỏ như vậy được chọn để vừa phòng sâu răng vừa hạn chế nguy cơ nhiễm fluor ở răng, thường chỉ là những vệt trắng mờ.

Nha sĩ có thể bôi vecni fluor lên răng sữa và răng vĩnh viễn để giúp phòng sâu răng, thường vài lần mỗi năm tùy nguy cơ của con. Khi răng hàm vĩnh viễn mọc, khoảng 6–7 tuổi và 11–14 tuổi, nha sĩ có thể trám bít hố rãnh mặt nhai. Sau lần khám đầu, cho con khám định kỳ theo hẹn của nha sĩ, thường 6 tháng một lần.

Chăm sóc con tại nhà

  • Chải răng cho con 2 lần mỗi ngày, mỗi lần khoảng 2 phút, lần cuối ngay trước khi ngủ.
  • Dùng kem có fluor đúng lượng: hạt gạo cho trẻ dưới 3 tuổi, hạt đậu cho trẻ từ 3 tuổi.
  • Cho con nhổ bọt sau khi chải, không súc lại nhiều nước.
  • Không cho con ngủ với bình sữa hay bình nước có đường; đồ uống giữa các bữa là nước lọc và sữa không đường.
  • Mỗi tháng một lần, lật môi trên của con lên xem mặt ngoài răng cửa dưới ánh sáng tốt.
  • Giữ lịch khám răng theo hẹn của nha sĩ, kể cả khi con không đau.

Hiểu lầm thường gặp

Răng sữa rồi cũng thay, không cần chải kỹ.
Răng sữa sâu gây đau, áp xe, làm con ăn kém, ngủ kém và có thể ảnh hưởng răng vĩnh viễn mọc sau. Chăm răng sữa từ chiếc răng đầu tiên giúp con giữ răng đến tuổi thay.
Trẻ nhỏ chưa biết nhổ nên phải dùng kem không có fluor, nuốt được.
Kem không có fluor không phòng được sâu răng. Lớp kem có fluor bằng hạt gạo cho trẻ dưới 3 tuổi là lượng an toàn, kể cả khi con nuốt một ít.
Chải xong phải súc miệng thật nhiều nước cho sạch kem.
Súc nhiều nước làm trôi mất fluor. Chỉ cần nhổ bọt, phần kem còn lại tiếp tục bảo vệ răng.
Chải thật mạnh mới sạch.
Chải mạnh dễ làm đau, chảy máu lợi và mòn răng. Bàn chải lông mềm, chải nhẹ theo vòng tròn nhỏ, đủ các mặt răng là sạch.

Bố mẹ hay hỏi

+Bé mấy tháng thì bắt đầu đánh răng?

Ngay khi chiếc răng đầu tiên nhú lên, thường khoảng 6 tháng tuổi. Trước đó có thể lau nhẹ lợi bằng gạc mềm thấm nước sạch.

+Trẻ dưới 3 tuổi có được dùng kem có fluor không?

Có. Dùng một lớp rất mỏng bằng hạt gạo, kem có ít nhất 1.000 ppm fluor. Từ 3 tuổi tăng lên lượng bằng hạt đậu.

+Con nuốt kem đánh răng có sao không?

Lượng hạt gạo hay hạt đậu nuốt phải là an toàn. Nếu con ăn nhiều kem từ tuýp rồi nôn, đau bụng hoặc mệt lả, đưa con đi cấp cứu và mang theo vỏ tuýp.

+Đến mấy tuổi thì con tự đánh răng được?

Trẻ thường chỉ tự chải sạch từ khoảng 7–8 tuổi. Trước đó bố mẹ chải hoặc chải lại cho con, sau đó vẫn nên trông con chải.

+Trẻ có cần dùng nước súc miệng không?

Trẻ nhỏ không cần. Chải răng 2 lần mỗi ngày bằng kem có fluor là đủ; nước súc miệng chỉ dùng khi nha sĩ khuyên và khi con đã biết súc, nhổ.

Nguồn tham khảo

  1. Children's teeth — NHS (Anh)
  2. Looking after your baby's teeth — NHS (Anh)
  3. Fluoride for Children: Parent FAQs — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. Baby's First Tooth: 7 Facts Parents Should Know — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị sâu răng

    Sâu răng xảy ra khi vi khuẩn trong mảng bám dùng đường từ đồ ăn uống tạo ra axit làm mòn men răng; dấu hiệu sớm nhất là vệt trắng đục gần chân răng, sau đó thành chấm nâu đen, lỗ sâu và đau. Răng sữa bị sâu vẫn cần chữa vì nó giữ chỗ cho răng vĩnh viễn và giúp con ăn nhai, nói. Chải răng cho con 2 lần mỗi ngày bằng kem có fluor từ chiếc răng đầu tiên, không cho con ngậm bình sữa khi ngủ, cho con khám răng từ trước 1 tuổi, sau đó định kỳ theo hẹn của nha sĩ, thường 6 tháng một lần. Mặt con sưng to lan nhanh, sưng gần mắt hoặc dưới hàm làm khó nuốt, khó thở, kèm sốt thì đến cấp cứu ngay.

  • Mọc răng và sốt

    Mọc răng có thể làm con hơi ấm người, nhưng nhiệt độ thường dưới 38°C. Nếu con sốt từ 38°C trở lên, đừng vội nghĩ do mọc răng: phần lớn là do nhiễm virus hoặc bệnh khác mà con mắc cùng lúc, cần được theo dõi như mọi cơn sốt. Trẻ dưới 3 tháng có nhiệt độ từ 38°C, hoặc con sốt kèm li bì, bỏ bú, khó thở, co giật, nổi chấm đỏ tím trên da, cần đi khám ngay. Chiếc răng đầu tiên thường mọc khoảng 6 tháng tuổi, có trẻ sớm từ 4 tháng hoặc muộn sau 12 tháng.

  • Nấm miệng, tưa lưỡi

    Nấm miệng (tưa lưỡi) do nấm Candida, hay gặp ở trẻ trong những tháng đầu: mảng trắng như váng sữa đông bám ở lưỡi, má trong, môi trong, lau không đi, lau mạnh để lại nền đỏ có thể rớm máu. Lưỡi chỉ phủ một lớp trắng mỏng đều, lau nhẹ là đi, còn má và môi trong vẫn hồng thường là cặn sữa, không phải nấm. Nấm miệng thường nhẹ nhưng nên cho con đi khám để bác sĩ kê thuốc chống nấm hợp tuổi; trẻ dưới 4 tháng không tự mua thuốc bôi. Đưa con đi khám ngay nếu con bỏ bú, bú ít hẳn, sốt, hoặc sau 48 giờ đầu mà hơn 6 giờ không có tã ướt.

  • Chảy máu chân răng

    Lợi chảy máu khi chải răng, dùng chỉ nha khoa hay cắn đồ cứng thường là dấu hiệu viêm lợi: mảng bám vi khuẩn đọng ở chân răng làm lợi đỏ, sưng, đau và dễ chảy máu. Đừng ngừng chải chỗ chảy máu; hãy chải nhẹ, kỹ 2 lần mỗi ngày bằng kem có fluor, làm sạch kẽ răng mỗi ngày và đặt lịch khám răng. Đưa con đi khám ngay nếu chảy máu chân răng xuất hiện khi con đang sốt hoặc vừa hạ sốt (nhất là mùa sốt xuất huyết), kèm chảy máu cam, nổi chấm hay mảng bầm tím, hoặc máu chảy không cầm.

  • Sâu răng do bú bình

    Sâu răng do bú bình (sâu răng sớm ở trẻ nhỏ) hay gặp khi con ngủ với bình sữa trong miệng, ngậm sữa lâu, bú đêm nhiều lần sau khi đã mọc răng mà không được làm sạch răng, hoặc uống nước trái cây, sữa có đường bằng bình. Dấu hiệu sớm nhất là vệt trắng đục ở mặt ngoài răng cửa hàm trên, sát lợi; sau đó răng ngả vàng nâu, đen, mủn và vỡ dần. Không cho con ngủ với bình, bình chỉ đựng sữa hoặc nước lọc, lau hoặc chải răng sau cữ bú cuối, tập cho con uống bằng cốc từ khoảng 1 tuổi và khám răng trước 1 tuổi. Mặt con sưng to lan nhanh, kèm sốt, khó nuốt hay khó thở thì đến cấp cứu ngay.

  • Niềng răng cho con

    Nên cho con khám chỉnh nha lần đầu vào khoảng 7 tuổi, khi răng hàm vĩnh viễn và răng cửa vĩnh viễn đã mọc, để bác sĩ phát hiện sớm những lệch lạc cần can thiệp như cắn ngược (móm), cắn chéo, răng hô nhiều, hay thói quen mút tay, đẩy lưỡi. Phần lớn trẻ chỉ cần niềng cố định khi đã thay gần hết răng vĩnh viễn, nhiều trẻ bắt đầu trong khoảng 9–16 tuổi, mất khoảng 1–2 năm, và sau đó phải đeo hàm duy trì để răng không xô lại. Không phải trẻ nào cũng cần niềng sớm; hãy để bác sĩ chuyên khoa chỉnh nha khám, chụp phim và giải thích trước khi quyết định.

Chủ đề khác