Tuổi dậy thì

Bệnh lây qua đường tình dục ở tuổi teen: dấu hiệu, xét nghiệm, cách phòng

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

THPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi

Trả lời nhanh

Bệnh lây qua đường tình dục như chlamydia, lậu, giang mai, sùi mào gà (HPV), mụn rộp sinh dục, trùng roi, HIV và viêm gan B có thể lây qua quan hệ đường âm đạo, hậu môn hay miệng mà không dùng bao cao su. Nhiều bệnh không có triệu chứng, nên chỉ xét nghiệm mới biết chắc; phần lớn chữa được hoặc kiểm soát được nếu phát hiện sớm. Cách phòng là bao cao su mọi lần, tiêm vắc xin HPV và viêm gan B, và xét nghiệm khi có bạn tình mới. Nếu vừa quan hệ không được bảo vệ hoặc bị xâm hại, đến cơ sở y tế ngay: thuốc dự phòng HIV phải bắt đầu trong vòng 72 giờ.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Vừa quan hệ không được bảo vệ với người có thể nhiễm HIV, bao cao su bị rách, hoặc bị xâm hại: đến cơ sở y tế ngay để được dự phòng HIV, thuốc cần bắt đầu trong vòng 72 giờ; con gái cần được tư vấn tránh thai khẩn cấp.
  • Con gái đau bụng dưới dữ dội, tăng dần hoặc đau khi cử động, kèm sốt cao, rét run, nôn, chóng mặt hay ngất.
  • Con trai đau, sưng tinh hoàn đột ngột, dữ dội: đến khoa cấp cứu ngay.
  • Con bị ép quan hệ, bị xâm hại: giữ con an toàn, gọi 111 hoặc 113.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Ra dịch bất thường ở âm đạo, dương vật hay hậu môn: đổi màu, có mùi, có mủ.
  • Đau, buốt khi đi tiểu; ngứa, rát vùng kín.
  • Có mụn nước, vết loét, mụn cóc, cục sùi ở bộ phận sinh dục, hậu môn hay trong miệng.
  • Nổi ban, nhất là ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, kèm sốt nhẹ, sưng hạch.
  • Con gái ra máu sau quan hệ hoặc giữa hai kỳ kinh, đau bụng dưới hay đau khi quan hệ.
  • Con đã quan hệ không dùng bao cao su, có bạn tình mới, hoặc bạn tình báo mắc bệnh, dù con không có triệu chứng.

Những bệnh nào, lây thế nào

Các bệnh hay gặp gồm chlamydia, lậu, giang mai, trùng roi, sùi mào gà và các type HPV khác, mụn rộp sinh dục (herpes), HIV, viêm gan B. Bệnh lây qua tinh dịch, dịch âm đạo, máu, hoặc qua da chạm da ở vùng sinh dục, khi quan hệ đường âm đạo, hậu môn hay miệng mà không dùng bao cao su. Dùng chung đồ chơi tình dục cũng có thể lây.

Chỉ cần một lần quan hệ không được bảo vệ là có thể nhiễm. Bệnh không chừa ai, kể cả người trẻ, người có một bạn tình, hay người trông sạch sẽ, khỏe mạnh.

Nhiều bệnh không có triệu chứng

Phần lớn người nhiễm chlamydia không thấy gì. Lậu, giang mai, HIV cũng có thể im lặng nhiều tuần, nhiều tháng. Trong thời gian đó, người bệnh vẫn lây cho bạn tình.

Nếu không chữa, chlamydia và lậu có thể gây viêm nhiễm tử cung, vòi trứng, buồng trứng (viêm vùng chậu), dẫn đến vô sinh hoặc thai ngoài tử cung. Một số type HPV gây ung thư cổ tử cung sau nhiều năm. Giang mai, HIV, viêm gan B không chữa có thể gây bệnh nặng toàn thân và lây cho con nếu sau này mang thai.

Xét nghiệm và điều trị

  • Khám ở đâu: khoa da liễu, khoa sản, phòng khám sức khỏe sinh sản, trung tâm y tế quận huyện, phòng khám tư vấn xét nghiệm HIV. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, dịch vụ cho người trẻ phải riêng tư, giữ bí mật, không phán xét.
  • Xét nghiệm gồm mẫu nước tiểu, mẫu dịch lấy bằng tăm bông, hoặc xét nghiệm máu. Có bệnh phải vài tuần sau lần quan hệ mới phát hiện được; nếu không có triệu chứng, bác sĩ có thể hẹn xét nghiệm lại sau khoảng 7 tuần.
  • Chlamydia, lậu, giang mai, trùng roi chữa được bằng thuốc bác sĩ kê. Phải dùng đủ liệu trình, không tự dừng khi thấy đỡ.
  • Mụn rộp sinh dục, HIV, viêm gan B chưa chữa khỏi hẳn nhưng có thuốc kiểm soát tốt; người nhiễm HIV điều trị đều có thể sống khỏe và gần như không lây cho người khác.
  • Không quan hệ, kể cả bằng miệng, cho đến khi cả con và bạn tình chữa xong. Bạn tình hiện tại và gần đây cũng cần được xét nghiệm và điều trị.
  • Không tự mua kháng sinh hay thuốc bôi theo mạng: dùng sai thuốc, sai liều làm bệnh khó chữa hơn và che mất triệu chứng.

Cách phòng

  • Dùng bao cao su mọi lần, từ đầu đến cuối, với quan hệ đường âm đạo, hậu môn và miệng. Dùng chất bôi trơn gốc nước; dầu, kem dưỡng làm bao cao su dễ rách.
  • Tiêm vắc xin HPV: Bộ Y tế đưa vào Tiêm chủng mở rộng cho bé gái 11 tuổi từ năm 2026, triển khai dần theo tỉnh; trẻ lớn hơn có thể tiêm dịch vụ.
  • Tiêm đủ vắc xin viêm gan B; kiểm tra sổ tiêm, nếu thiếu thì tiêm bù.
  • Xét nghiệm khi có bạn tình mới, và đề nghị bạn tình cùng xét nghiệm.
  • Biết về thuốc dự phòng HIV: sau phơi nhiễm phải bắt đầu trong 72 giờ; người có nguy cơ cao có thể hỏi bác sĩ về thuốc dự phòng trước phơi nhiễm.
  • Rượu bia, chất kích thích làm con dễ quan hệ không an toàn; nói với con điều này từ sớm.

Bố mẹ nói với con thế nào

Nói về bệnh lây qua đường tình dục như một phần của sức khỏe, giống như nói về tiêm phòng hay khám răng, không dọa dẫm, không gắn với chuyện hư hỏng. Cho con biết rằng nếu con lo mình bị bệnh, con có thể nói với bố mẹ hoặc tự đi khám mà không bị mắng.

Nếu con đã mắc bệnh, hãy đưa con đi chữa và giữ kín chuyện của con. Xấu hổ và sợ bị mắng là lý do khiến nhiều bạn trẻ giấu bệnh, tự mua thuốc và để bệnh nặng thêm.

Nếu em đang đọc bài này

Nếu em đã quan hệ mà không dùng bao cao su, em nên đi xét nghiệm dù không thấy gì bất thường. Phần lớn các bệnh này chữa được hoặc kiểm soát được, và phát hiện càng sớm càng dễ. Nhân viên y tế sẽ giữ kín thông tin của em.

Nếu bao cao su bị rách hoặc em bị ép quan hệ, hãy đến cơ sở y tế ngay, trong vòng 72 giờ. Nếu em bị ép, em có thể gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) hoặc 113; đó không phải lỗi của em.

Chăm sóc con tại nhà

  • Nói với con về bệnh lây qua đường tình dục và bao cao su từ tuổi THCS, trước khi con có người yêu.
  • Kiểm tra và tiêm đủ vắc xin HPV, viêm gan B cho con.
  • Cho con biết những nơi con có thể đi khám, xét nghiệm kín đáo.
  • Nhắc con: nếu đang điều trị, uống thuốc đủ liệu trình và không quan hệ cho đến khi khỏi.
  • Không tự mua thuốc cho con theo lời quảng cáo; đưa con đến bác sĩ.
  • Nhớ hai mốc thời gian: dự phòng HIV trong 72 giờ, tránh thai khẩn cấp trong 3–5 ngày.

Hiểu lầm thường gặp

Chỉ người quan hệ bừa bãi mới mắc bệnh.
Chỉ một lần quan hệ không được bảo vệ với một người đang nhiễm bệnh là đủ để lây, kể cả lần đầu.
Quan hệ bằng miệng thì không lây bệnh.
Lậu, giang mai, herpes, HPV và một số bệnh khác vẫn lây qua quan hệ bằng miệng. Nên dùng bao cao su hoặc tấm chắn.
Không có triệu chứng là không có bệnh.
Nhiều bệnh, nhất là chlamydia, không có triệu chứng nhưng vẫn lây và có thể gây vô sinh. Chỉ xét nghiệm mới biết chắc.
Rửa sạch hay đi tiểu ngay sau quan hệ là phòng được bệnh.
Rửa ráy hay đi tiểu không ngăn được vi khuẩn, virus lây truyền. Bao cao su và tiêm vắc xin mới có tác dụng phòng.
Tự mua kháng sinh uống vài ngày là khỏi.
Mỗi bệnh cần thuốc và liều khác nhau, có bệnh không chữa bằng kháng sinh. Dùng sai thuốc làm bệnh dai dẳng và vi khuẩn kháng thuốc.

Bố mẹ hay hỏi

+Bao lâu sau quan hệ thì đi xét nghiệm bệnh lây qua đường tình dục?

Có triệu chứng thì đi khám ngay. Không có triệu chứng thì nên xét nghiệm, và bác sĩ có thể hẹn làm lại sau khoảng 7 tuần vì có bệnh chưa hiện ra sớm. Nguy cơ HIV thì đến trong 72 giờ để được dự phòng.

+Bệnh lây qua đường tình dục có chữa khỏi không?

Chlamydia, lậu, giang mai, trùng roi chữa khỏi được nếu dùng đúng thuốc, đủ liệu trình. HIV, herpes, viêm gan B chưa khỏi hẳn nhưng có thuốc kiểm soát tốt.

+Dùng bao cao su có phòng được hết các bệnh không?

Bao cao su là cách phòng tốt nhất, nhưng không che hết vùng da có thể lây herpes, HPV. Vì vậy nên tiêm thêm vắc xin HPV, viêm gan B.

+Học sinh đi xét nghiệm có bị báo về nhà không?

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, dịch vụ cho vị thành niên phải riêng tư và giữ bí mật. Với con dưới 16 tuổi, các thủ thuật cần có cam kết của bố mẹ hoặc người giám hộ.

+Con bị sùi mào gà có nguy hiểm không?

Sùi mào gà do HPV, thường lành tính nhưng dễ tái phát và lây. Con cần được bác sĩ khám và chữa, không tự đốt hay bôi thuốc.

Nguồn tham khảo

  1. Sexually transmitted infections (STIs) — NHS (Anh)
  2. Chlamydia — NHS (Anh)
  3. HIV prevention — NHS (Anh)
  4. Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản: Chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên và thanh niên (QĐ 3261/QĐ-BYT, 2024) — Bộ Y tế

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Phòng HIV cho người trẻ

    HIV lây chủ yếu qua quan hệ tình dục đường âm đạo, hậu môn hay miệng không dùng bao cao su và qua dùng chung kim tiêm; không lây qua ôm, hôn, ăn uống chung hay dùng chung nhà vệ sinh. Cách phòng chính là bao cao su mọi lần, không dùng chung kim tiêm, và với người có nguy cơ cao là PrEP: thuốc uống trước khi phơi nhiễm, có hiệu quả khoảng 99% khi dùng đúng, hiện có tại nhiều cơ sở y tế ở Việt Nam. Nếu vừa có nguy cơ, như quan hệ không được bảo vệ, bao cao su rách hoặc bị xâm hại, hãy đến cơ sở y tế ngay: thuốc dự phòng sau phơi nhiễm (PEP) nên bắt đầu trong 24 giờ và không muộn hơn 72 giờ.

  • Tiêm HPV

    Vắc xin HPV phòng các loại virus HPV gây ung thư cổ tử cung, một số ung thư khác và mụn cóc sinh dục. Thời điểm tốt nhất là từ 9 đến 14 tuổi, trước khi con có quan hệ tình dục; ở tuổi này con thường chỉ cần 2 mũi, từ 15 tuổi thường cần 3 mũi theo hướng dẫn của cơ sở tiêm. Vắc xin an toàn, phản ứng hay gặp là đau chỗ tiêm và chóng mặt, ngất nhẹ ở tuổi thiếu niên, nên con cần ngồi nghỉ sau tiêm. Bé trai cũng có thể tiêm.

  • Con quan hệ tình dục sớm

    Khi biết con đã quan hệ tình dục, việc đầu tiên là giữ bình tĩnh và hỏi ba điều: con có bị ép không, có dùng bao cao su không, chuyện xảy ra cách đây bao lâu. Nếu quan hệ không được bảo vệ, đưa con đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt: tránh thai khẩn cấp hiệu quả nhất khi dùng sớm (có cách dùng được đến 5 ngày), thuốc dự phòng HIV phải bắt đầu trong vòng 72 giờ. Nếu con bị ép, bị xâm hại hay bị đe dọa bằng hình ảnh, giữ con an toàn và gọi 111 hoặc 113. Sau đó, điều con cần nhất là bố mẹ vẫn là người con dám tìm đến.

  • Tránh thai tuổi vị thành niên

    Bao cao su là biện pháp cần có cho mọi người trẻ đã quan hệ, vì đây là cách duy nhất vừa tránh thai vừa phòng bệnh lây qua đường tình dục. Để tránh thai chắc hơn, nên dùng bao cao su cùng một biện pháp hiệu quả cao: que cấy và vòng tránh thai có hiệu quả trên 99%, thuốc tiêm khoảng 94%, thuốc uống hằng ngày khoảng 91% khi dùng trong thực tế. Xuất tinh ra ngoài và tính ngày có hiệu quả thấp, nhất là ở tuổi teen. Nếu đã quan hệ không được bảo vệ, tránh thai khẩn cấp càng sớm càng tốt, trong 3–5 ngày tùy loại; con nên được bác sĩ tư vấn để chọn cách phù hợp.

  • Nấm, viêm âm đạo tuổi teen

    Viêm âm đạo ở tuổi teen hay gặp nhất là nấm (khí hư trắng đặc như bã đậu, ngứa, rát) và viêm âm đạo do vi khuẩn (khí hư loãng, xám, mùi tanh như cá). Cả hai đều không phải bệnh lây qua đường tình dục và gặp cả ở bạn gái chưa từng quan hệ; chúng không có nghĩa là con bẩn hay hư. Lần đầu có triệu chứng, dưới 16 tuổi, bị lại nhiều lần hoặc đã quan hệ tình dục thì nên đi khám thay vì tự mua thuốc đặt. Đi cấp cứu khi sốt cao kèm đau bụng dưới nhiều.

  • Nói chuyện giới tính với con

    Giáo dục giới tính nên bắt đầu từ khi con biết nói và tiếp tục suốt những năm đi học, bằng nhiều lần nói ngắn, đúng với tuổi. Với trẻ nhỏ là tên gọi đúng của các bộ phận cơ thể, vùng riêng tư và quyền nói không; trước tuổi dậy thì (khoảng 8–9 tuổi) là những thay đổi sắp đến; với tuổi teen là tình bạn, tình yêu, sự đồng ý, an toàn trên mạng, mang thai và cách phòng bệnh lây qua đường tình dục. Trẻ được bố mẹ nói đúng và sớm thường bắt đầu quan hệ tình dục muộn hơn và an toàn hơn. Nếu con kể bị xâm hại, hãy tin con, giữ con an toàn và gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 hoặc báo công an.

Chủ đề khác