Tuổi dậy thì

Biện pháp tránh thai cho tuổi vị thành niên: các cách, hiệu quả, khám ở đâu

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

THPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi

Trả lời nhanh

Bao cao su là biện pháp cần có cho mọi người trẻ đã quan hệ, vì đây là cách duy nhất vừa tránh thai vừa phòng bệnh lây qua đường tình dục. Để tránh thai chắc hơn, nên dùng bao cao su cùng một biện pháp hiệu quả cao: que cấy và vòng tránh thai có hiệu quả trên 99%, thuốc tiêm khoảng 94%, thuốc uống hằng ngày khoảng 91% khi dùng trong thực tế. Xuất tinh ra ngoài và tính ngày có hiệu quả thấp, nhất là ở tuổi teen. Nếu đã quan hệ không được bảo vệ, tránh thai khẩn cấp càng sớm càng tốt, trong 3–5 ngày tùy loại; con nên được bác sĩ tư vấn để chọn cách phù hợp.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Vừa quan hệ không được bảo vệ, bao cao su bị rách hoặc tuột: đến hiệu thuốc hoặc cơ sở y tế ngay để được tư vấn tránh thai khẩn cấp (có loại dùng trong 3 ngày, có loại đến 5 ngày) và dự phòng HIV trong vòng 72 giờ nếu có nguy cơ.
  • Đang dùng thuốc nội tiết tránh thai mà đau, sưng một bên chân kèm khó thở hoặc đau ngực, hoặc đột ngột méo miệng, yếu tê nửa người, nói khó: có thể là cục máu đông, gọi 115 hoặc 113.
  • Đau bụng dưới đột ngột, dữ dội, kèm chóng mặt, ngất hoặc ra máu nhiều sau khi chậm kinh: có thể là thai ngoài tử cung, đi cấp cứu ngay.
  • Con bị ép quan hệ, bị xâm hại: giữ con an toàn, gọi 111 hoặc 113 và đưa con đến cơ sở y tế.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con đã hoặc sắp có quan hệ tình dục mà chưa dùng biện pháp tránh thai nào.
  • Con chậm kinh sau khi quan hệ, kể cả khi đã dùng biện pháp tránh thai.
  • Con đã phải dùng thuốc tránh thai khẩn cấp, nhất là hơn một lần.
  • Đang dùng thuốc tránh thai mà ra máu thất thường quá 3 tháng, đau đầu nhiều, đau sưng một bên bắp chân, hoặc hay quên thuốc.
  • Đã cấy que hoặc đặt vòng mà đau bụng dưới, sốt, ra dịch hôi, hoặc không sờ thấy que.
  • Con có biểu hiện bệnh lây qua đường tình dục: ra dịch lạ, đau khi đi tiểu, vết loét, mụn ở vùng kín.

Vì sao bố mẹ nên biết về tránh thai

Nhiều người trẻ bắt đầu quan hệ khi bố mẹ chưa biết, và thường không chuẩn bị gì. Tuổi teen hay tin rằng lần đầu không thể có thai, ngại mua bao cao su, ngại nói với người yêu, hoặc hiểu sai về tác hại của thuốc. Mang thai ngoài ý muốn và bệnh lây qua đường tình dục ở tuổi này để lại nhiều hệ lụy về sức khỏe và việc học.

Nói về tránh thai không có nghĩa là cho phép con quan hệ. Bố mẹ vẫn có thể nói rõ mong muốn con chờ thêm, đồng thời cho con thông tin đúng để con an toàn nếu con quyết định khác. Con gái đã có kinh là có thể mang thai, và có thể mang thai ngay từ lần quan hệ đầu tiên.

Các biện pháp và mức hiệu quả

  • Que cấy tránh thai: một que nhỏ đặt dưới da cánh tay, tránh thai trong vài năm. Hiệu quả trên 99%, không phải nhớ uống thuốc. Có thể làm kinh ra thất thường. Phải đặt và tháo tại cơ sở y tế.
  • Vòng tránh thai (vòng đồng hoặc vòng có nội tiết): đặt trong tử cung, hiệu quả trên 99%, giữ được nhiều năm. Bộ Y tế khuyên dùng cho người trẻ có một bạn tình ổn định; không nên dùng khi có nhiều bạn tình hoặc nguy cơ cao mắc bệnh lây truyền.
  • Thuốc tiêm tránh thai: tiêm mỗi 3 tháng, hiệu quả khoảng 94% trong thực tế.
  • Thuốc uống tránh thai hằng ngày, miếng dán, vòng âm đạo: hiệu quả khoảng 91% trong thực tế vì dễ quên. Thuốc viên kết hợp còn giúp kinh đều hơn, đỡ đau bụng kinh và mụn, nhưng không dùng được cho mọi người; bác sĩ cần hỏi tiền sử trước khi kê.
  • Bao cao su: khoảng 82% trong thực tế, 98% khi dùng đúng mọi lần. Đây là biện pháp duy nhất phòng được cả bệnh lây qua đường tình dục và HIV, nên dùng mọi lần, kể cả khi đã có biện pháp khác.
  • Xuất tinh ngoài, tính ngày an toàn: hiệu quả thấp, đặc biệt ở tuổi teen vì kinh nguyệt chưa đều, và không phòng được bệnh lây truyền. Không nên dựa vào các cách này.

Tránh thai khẩn cấp

Tránh thai khẩn cấp dùng sau một lần quan hệ không được bảo vệ, khi bao cao su rách hoặc tuột, hoặc quên thuốc. Có loại thuốc phải uống trong 3 ngày, có loại uống được trong 5 ngày; vòng tránh thai đồng đặt trong 5 ngày là cách hiệu quả nhất. Dùng càng sớm càng hiệu quả. Dược sĩ hoặc bác sĩ sẽ chọn loại và hướng dẫn cách dùng; nếu nôn trong vòng 2 giờ sau khi uống, hỏi lại dược sĩ xem có cần uống lại không.

Thuốc tránh thai khẩn cấp không phòng được bệnh lây truyền và không thay được một biện pháp tránh thai đều đặn. Bộ Y tế khuyên không lạm dụng và không dùng quá 2 lần trong một tháng. Nếu con đã phải dùng, đó là lúc tốt để đi tư vấn một biện pháp lâu dài.

Chọn biện pháp nào cho con

Không có một cách đúng cho tất cả. Bác sĩ sẽ hỏi về kinh nguyệt, bệnh đang có, thuốc đang dùng, tiền sử gia đình về cục máu đông, đau nửa đầu, rồi cùng con chọn. Với người trẻ hay quên thuốc, que cấy hoặc vòng thường hợp hơn. Dù chọn cách nào, vẫn nên dùng thêm bao cao su.

Không tự mua thuốc nội tiết dùng theo lời bạn bè hay quảng cáo trên mạng. Hầu hết các biện pháp đều không ảnh hưởng đến khả năng có con sau này; khi ngừng, khả năng có thai trở lại.

Tư vấn ở đâu, có được giữ kín không

Con có thể được tư vấn tại khoa sản, phòng khám sức khỏe sinh sản, trung tâm y tế quận huyện hoặc các phòng tư vấn thân thiện với vị thành niên. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, dịch vụ cho người trẻ phải riêng tư, giữ bí mật và không phán xét. Bao cao su và thuốc tránh thai khẩn cấp có bán ở hiệu thuốc.

Với con dưới 16 tuổi, các thủ thuật như cấy que, đặt vòng cần có cam kết của bố, mẹ hoặc người giám hộ. Bố mẹ có thể đi cùng, nhưng hãy để con được nói chuyện riêng với bác sĩ một lúc.

Nếu em đang đọc bài này

Em có quyền chờ, có quyền từ chối, và có quyền được biết cách tự bảo vệ. Nếu em quyết định quan hệ, hãy dùng bao cao su mọi lần, và nên đi tư vấn để có thêm một biện pháp tránh thai chắc chắn hơn.

Nếu lỡ quan hệ không được bảo vệ, đừng chờ: tránh thai khẩn cấp càng sớm càng tốt, và đến cơ sở y tế trong 72 giờ nếu có nguy cơ HIV. Nhân viên y tế sẽ giữ kín chuyện của em. Nếu em bị ép, hãy gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) hoặc 113.

Chăm sóc con tại nhà

  • Nói với con về tránh thai trước khi con có người yêu, kèm mong muốn và giá trị của gia đình.
  • Cho con biết con có thể đi tư vấn, hỏi bác sĩ về tránh thai mà không bị mắng.
  • Dạy con rằng bao cao su phải dùng mọi lần, từ đầu đến cuối, và dùng cái mới mỗi lần.
  • Nếu con dùng thuốc uống, giúp con đặt báo thức giờ uống cố định.
  • Ghi nhớ: tránh thai khẩn cấp có thời hạn 3–5 ngày, dự phòng HIV 72 giờ; càng sớm càng tốt.
  • Cho con tiêm đủ vắc xin HPV và viêm gan B.

Hiểu lầm thường gặp

Lần đầu quan hệ không thể có thai.
Có thể có thai ngay từ lần đầu, kể cả khi con gái chưa có kinh lần đầu.
Thuốc tránh thai làm vô sinh và làm béo.
Thuốc tránh thai không gây vô sinh; ngừng thuốc khoảng một tháng là khả năng có thai thường trở lại như trước. Chưa có bằng chứng thuốc viên làm tăng cân; thuốc tiêm có thể làm tăng cân ở một số người. Bác sĩ sẽ giúp con chọn loại hợp.
Xuất tinh ra ngoài là tránh thai được.
Đây là cách kém hiệu quả, tinh trùng có thể ra trước khi xuất tinh, và không phòng được bệnh lây truyền.
Uống thuốc tránh thai khẩn cấp thường xuyên là cách tránh thai tiện nhất.
Thuốc khẩn cấp chỉ dùng khi lỡ, kém hiệu quả hơn biện pháp đều đặn và hay gây đau đầu, buồn nôn, đau bụng như hành kinh. Không nên dùng nhiều lần trong tháng.
Đã dùng thuốc tránh thai thì không cần bao cao su.
Thuốc, que cấy, vòng không phòng được bệnh lây qua đường tình dục và HIV. Vẫn nên dùng thêm bao cao su.

Bố mẹ hay hỏi

+Tuổi vị thành niên dùng biện pháp tránh thai nào tốt nhất?

Que cấy và vòng tránh thai hiệu quả nhất vì không phải nhớ gì hằng ngày. Dù dùng cách nào, vẫn nên dùng bao cao su để phòng bệnh lây truyền. Bác sĩ sẽ giúp con chọn.

+Học sinh dùng thuốc tránh thai hằng ngày có hại không?

Phần lớn người trẻ dùng được an toàn, nhưng bác sĩ cần hỏi tiền sử trước, vì thuốc kết hợp không hợp với một số người. Không nên tự mua dùng theo bạn bè.

+Thuốc tránh thai khẩn cấp uống trong bao lâu?

Có loại trong 3 ngày, có loại trong 5 ngày sau quan hệ; càng sớm càng hiệu quả. Dược sĩ hoặc bác sĩ sẽ hướng dẫn loại và cách dùng.

+Con dưới 16 tuổi có được cấy que tránh thai không?

Con có thể được tư vấn, nhưng thủ thuật cho người dưới 16 tuổi cần cam kết của bố, mẹ hoặc người giám hộ.

+Bao cao su có an toàn tuyệt đối không?

Không. Dùng đúng mọi lần thì khoảng 98%, trong thực tế khoảng 82%. Dùng thêm một biện pháp khác giúp tránh thai chắc hơn.

Nguồn tham khảo

  1. How well contraception works at preventing pregnancy — NHS (Anh)
  2. Birth Control for Sexually Active Teens — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Emergency contraception — NHS (Anh)
  4. Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản: Chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên và thanh niên (QĐ 3261/QĐ-BYT, 2024) — Bộ Y tế

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Thuốc tránh thai khẩn cấp

    Thuốc tránh thai khẩn cấp dùng sau một lần quan hệ không được bảo vệ, bao cao su rách hoặc quên thuốc: có loại phải uống trong 3 ngày, có loại uống được đến 5 ngày, và uống càng sớm càng hiệu quả. Vòng tránh thai đồng đặt trong 5 ngày là cách tránh thai khẩn cấp hiệu quả nhất. Thuốc không phá thai, không phòng được HIV và bệnh lây qua đường tình dục, và Bộ Y tế khuyên không lạm dụng, không dùng quá 2 lần trong một tháng. Nếu có nguy cơ HIV, đến cơ sở y tế trong 72 giờ; nếu kinh chậm quá 7 ngày sau khi uống, hãy thử thai.

  • Con quan hệ tình dục sớm

    Khi biết con đã quan hệ tình dục, việc đầu tiên là giữ bình tĩnh và hỏi ba điều: con có bị ép không, có dùng bao cao su không, chuyện xảy ra cách đây bao lâu. Nếu quan hệ không được bảo vệ, đưa con đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt: tránh thai khẩn cấp hiệu quả nhất khi dùng sớm (có cách dùng được đến 5 ngày), thuốc dự phòng HIV phải bắt đầu trong vòng 72 giờ. Nếu con bị ép, bị xâm hại hay bị đe dọa bằng hình ảnh, giữ con an toàn và gọi 111 hoặc 113. Sau đó, điều con cần nhất là bố mẹ vẫn là người con dám tìm đến.

  • Con gái mang thai tuổi học sinh

    Khi con gái báo có thai hoặc nghi có thai, điều con cần nhất là bố mẹ bình tĩnh và đưa con đi khám sớm, để biết chắc thai bao nhiêu tuần, thai có nằm trong tử cung không và sức khỏe của con thế nào. Con có quyền được tư vấn đầy đủ, riêng tư, không bị phán xét về mọi lựa chọn, và được thời gian để quyết định cùng người con tin. Mang thai không làm mất quyền đi học của con. Đi cấp cứu ngay nếu con đau bụng dữ dội, ra máu nhiều, chóng mặt hay ngất; nếu con mang thai do bị ép hay bị xâm hại, hãy giữ con an toàn và gọi 111 hoặc 113.

  • Bệnh lây qua đường tình dục tuổi teen

    Bệnh lây qua đường tình dục như chlamydia, lậu, giang mai, sùi mào gà (HPV), mụn rộp sinh dục, trùng roi, HIV và viêm gan B có thể lây qua quan hệ đường âm đạo, hậu môn hay miệng mà không dùng bao cao su. Nhiều bệnh không có triệu chứng, nên chỉ xét nghiệm mới biết chắc; phần lớn chữa được hoặc kiểm soát được nếu phát hiện sớm. Cách phòng là bao cao su mọi lần, tiêm vắc xin HPV và viêm gan B, và xét nghiệm khi có bạn tình mới. Nếu vừa quan hệ không được bảo vệ hoặc bị xâm hại, đến cơ sở y tế ngay: thuốc dự phòng HIV phải bắt đầu trong vòng 72 giờ.

  • Nói chuyện giới tính với con

    Giáo dục giới tính nên bắt đầu từ khi con biết nói và tiếp tục suốt những năm đi học, bằng nhiều lần nói ngắn, đúng với tuổi. Với trẻ nhỏ là tên gọi đúng của các bộ phận cơ thể, vùng riêng tư và quyền nói không; trước tuổi dậy thì (khoảng 8–9 tuổi) là những thay đổi sắp đến; với tuổi teen là tình bạn, tình yêu, sự đồng ý, an toàn trên mạng, mang thai và cách phòng bệnh lây qua đường tình dục. Trẻ được bố mẹ nói đúng và sớm thường bắt đầu quan hệ tình dục muộn hơn và an toàn hơn. Nếu con kể bị xâm hại, hãy tin con, giữ con an toàn và gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 hoặc báo công an.

  • Phòng HIV cho người trẻ

    HIV lây chủ yếu qua quan hệ tình dục đường âm đạo, hậu môn hay miệng không dùng bao cao su và qua dùng chung kim tiêm; không lây qua ôm, hôn, ăn uống chung hay dùng chung nhà vệ sinh. Cách phòng chính là bao cao su mọi lần, không dùng chung kim tiêm, và với người có nguy cơ cao là PrEP: thuốc uống trước khi phơi nhiễm, có hiệu quả khoảng 99% khi dùng đúng, hiện có tại nhiều cơ sở y tế ở Việt Nam. Nếu vừa có nguy cơ, như quan hệ không được bảo vệ, bao cao su rách hoặc bị xâm hại, hãy đến cơ sở y tế ngay: thuốc dự phòng sau phơi nhiễm (PEP) nên bắt đầu trong 24 giờ và không muộn hơn 72 giờ.

Chủ đề khác