Con ôn thi lại đại học năm sau: chuẩn bị gì và giữ tinh thần thế nào
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Trả lời nhanh
Ôn thi lại một năm là lựa chọn hợp lý cho nhiều em, nếu con thật sự muốn và có kế hoạch rõ. Người đã có bằng tốt nghiệp THPT được đăng ký dự thi kỳ thi tốt nghiệp THPT năm sau để lấy kết quả xét tuyển, chỉ cần thi những môn mình cần. Khó nhất thường là tinh thần: một năm ở nhà dễ cô đơn, tự so sánh với bạn đã vào đại học, ngủ thức lộn xộn. Bố mẹ giúp con giữ nếp sinh hoạt, có bạn cùng học, và để ý dấu hiệu trầm cảm; nếu con nói muốn chết, ở bên con và gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con nói muốn chết, "thi lại cũng chẳng để làm gì", hoặc nhắn tin, đăng mạng xã hội kiểu từ biệt.
- Con có vết thương tự gây ra, hoặc bố mẹ thấy con đang tìm cách làm hại bản thân.
- Con nhốt mình, không trả lời, không mở cửa, hoặc bỏ đi khỏi nhà mà không liên lạc được.
- Khi có những dấu hiệu trên: ở bên con, không để con một mình, cất thuốc và vật sắc nhọn, gọi 115 hoặc 113 nếu nguy hiểm trước mắt.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con buồn chán, mất hứng thú gần như cả ngày kéo dài từ 2 tuần, hay nói "con là đồ vô dụng", "con làm khổ cả nhà".
- Con ngủ ngày thức đêm kéo dài, bỏ ăn hoặc ăn quá nhiều, sụt hay tăng cân nhanh.
- Con không ra khỏi nhà, cắt liên lạc với bạn bè, ngại gặp họ hàng hàng xóm.
- Con ngồi vào bàn học nhiều giờ mà không học được, quên nhanh, lo âu đến mức tim đập nhanh, khó thở.
- Con uống rượu bia, hút thuốc, chơi game hoặc cá cược trên mạng để quên.
Có nên cho con ôn thi lại
Ôn thi lại hợp lý khi con biết rõ mình muốn học ngành gì, trường gì, và năm qua con chưa làm được vì lý do có thể sửa: ôn chưa đúng cách, ốm trong mùa thi, chọn nguyện vọng chưa khéo. Kém hợp lý hơn khi con thi lại chủ yếu vì bố mẹ muốn, vì xấu hổ với họ hàng, hoặc khi con vẫn chưa biết mình muốn gì.
Hãy để con tự nói ra lý do và kế hoạch của mình. Cũng nên cùng con xem các lựa chọn khác trước khi quyết: đỗ nguyện vọng sau rồi học, các đợt xét tuyển bổ sung, cao đẳng, học nghề, hay vừa học vừa ôn. Một con đường con tự chọn thường được con đi bền hơn con đường bố mẹ chọn thay.
Thủ tục thi lại
Theo quy chế thi tốt nghiệp THPT hiện hành, người đã có bằng tốt nghiệp THPT được dự thi để lấy kết quả xét tuyển sinh. Con đăng ký dự thi trực tuyến hoặc trực tiếp tại nơi đăng ký do Sở GD&ĐT quy định, nộp bản sao bằng tốt nghiệp, và chỉ đăng ký những môn con cần để xét tuyển; phần tự chọn tối đa 2 môn. Từ năm 2026, kỳ thi chỉ có một loại đề theo chương trình giáo dục phổ thông mới.
Năm 2026, kỳ thi diễn ra ngày 11–12/6 và có điểm lúc 8 giờ sáng ngày 1/7. Kỳ thi năm 2027 sẽ có kế hoạch mới; quy chế thi và quy chế tuyển sinh có thể được Bộ GD&ĐT điều chỉnh mỗi năm. Con nên theo dõi thông báo chính thức của Bộ và trường mình nhắm đến: thời gian đăng ký dự thi, tổ hợp xét tuyển, có cộng điểm ưu tiên hay không với thí sinh đã tốt nghiệp những năm trước.
Một năm ôn thi lành mạnh
- Lập thời gian biểu như đi học: dậy đúng giờ, học theo buổi, nghỉ giữa giờ, có ngày nghỉ trong tuần.
- Bắt đầu bằng việc xem lại bài thi năm trước: mất điểm ở đâu, môn nào cần thay cách học.
- Học cùng người khác nếu được: lớp ôn, nhóm bạn cùng ôn thi lại, gia sư. Học một mình cả năm dễ cô đơn và nản.
- Làm đề thử theo đúng thời gian thi, và chấm theo đáp án, để quen áp lực phòng thi.
- Giữ một việc ngoài học: thể thao, làm thêm vài buổi, học một kỹ năng. Con cần những ngày thấy mình làm được việc gì đó.
- Ngủ đủ: phần lớn tuổi teen cần 8–10 tiếng mỗi đêm. Thức khuya học dồn thường làm giảm trí nhớ và sự tập trung.
Bố mẹ nói gì và tránh gì
Con thường đã rất áp lực vì nghĩ mình làm phí một năm và tốn tiền của bố mẹ. Câu con cần nghe là: "Bố mẹ ủng hộ con. Một năm không phải là muộn". Hỏi han về sức khỏe, giấc ngủ, chuyện vui của con, không chỉ hỏi điểm thi thử.
Tránh nhắc lại chuyện trượt năm trước, so sánh với bạn đã vào đại học, hay kể chuyện con thi lại cho họ hàng khi con chưa muốn. Tránh cả câu "Năm nay mà không đỗ nữa thì...": lời đe dọa không làm con học tốt hơn mà làm con sợ hơn.
Nếu em đang đọc bài này
Chọn ôn thi lại là chọn cho mình thêm một cơ hội, và nhiều người đã làm vậy rồi đi tiếp rất ổn. Khó nhất thường là những lúc nhìn bạn bè đăng ảnh nhập học, hay khi cả ngày chỉ ở trong phòng. Hãy giữ giờ ngủ, ra ngoài mỗi ngày, gặp ít nhất một người bạn mỗi tuần, và tạm tắt những trang làm em thấy mình thua kém.
Nếu em thấy buồn chán kéo dài, mất hứng thú với mọi thứ, hãy nói với bố mẹ hoặc nhờ đưa đi gặp bác sĩ, chuyên gia tâm lý. Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) dành cho trẻ em dưới 16 tuổi, nên với tuổi của em, bác sĩ và chuyên gia tâm lý là nơi phù hợp hơn. Nếu có lúc em nghĩ đến chuyện làm hại bản thân, hãy nói ngay với một người ở gần em, hoặc gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt.
Chăm sóc con tại nhà
- Cùng con đặt mục tiêu cụ thể từng tháng (số đề làm, chương ôn xong) thay vì chỉ hỏi "học đến đâu rồi".
- Giữ bữa ăn chung trong gia đình, để con có lúc ra khỏi phòng và nói chuyện.
- Khuyến khích con vận động mỗi ngày: đi bộ, đạp xe, đá bóng, bơi.
- Cho con góc học yên tĩnh, đủ sáng; để điện thoại ra ngoài trong giờ học.
- Ăn mừng những bước nhỏ: thi thử tiến bộ, ôn xong một phần khó.
- Để ý giấc ngủ và tâm trạng của con, nhất là vào mùa nhập học của bạn bè con (tháng 8–9).
Hiểu lầm thường gặp
- Thi lại là phí một năm, ra trường muộn hơn bạn bè.
- Một năm chuẩn bị kỹ để vào đúng ngành con muốn có thể đỡ tốn hơn so với học một ngành không hợp rồi bỏ dở. Điều quan trọng là con có kế hoạch rõ và giữ được sức khỏe tinh thần.
- Đã ôn một năm rồi thì năm sau chắc chắn đỗ.
- Không ai chắc chắn được kết quả. Con cần sửa đúng chỗ năm trước chưa làm được, và vẫn chuẩn bị kế hoạch B để bớt áp lực.
- Thí sinh thi lại phải thi đủ tất cả các môn như năm trước.
- Theo quy chế hiện hành, người đã có bằng tốt nghiệp THPT dự thi để xét tuyển chỉ đăng ký những môn mình cần, phần tự chọn tối đa 2 môn.
Bố mẹ hay hỏi
+Đã tốt nghiệp THPT có được thi lại để xét đại học không?
Được. Quy chế thi hiện hành cho phép người đã có bằng tốt nghiệp THPT dự thi để lấy kết quả xét tuyển, đăng ký tại nơi do Sở GD&ĐT quy định hoặc trực tuyến.
+Thi lại đại học có phải thi lại môn Toán, Văn không?
Thí sinh đã tốt nghiệp chỉ đăng ký những môn cần cho tổ hợp xét tuyển của mình. Con nên xem tổ hợp của ngành, trường định nộp trước khi đăng ký.
+Năm 2027 thi tốt nghiệp THPT ngày nào?
Bộ GD&ĐT công bố kế hoạch theo từng năm. Năm 2026, kỳ thi diễn ra ngày 11–12/6; với năm 2027, hãy theo dõi thông báo chính thức của Bộ.
+Con ôn thi lại ở nhà suốt ngày, ít nói, có đáng lo không?
Đáng để ý nếu con buồn chán, mất hứng thú, ngủ và ăn thay đổi kéo dài từ 2 tuần, hoặc cắt liên lạc với bạn bè. Khi đó nên đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
+Có nên cho con vừa đi làm thêm vừa ôn thi lại không?
Làm thêm vài buổi một tuần có thể giúp con có nếp sinh hoạt và thấy mình có ích, miễn là không lấy mất giờ ngủ và giờ học chính.
Nguồn tham khảo
- Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông (Thông tư 24/2024/TT-BGDĐT) — Bộ Giáo dục và Đào tạo
- Help your child beat exam stress — NHS (Vương quốc Anh)
- Depression in children and young people — NHS (Vương quốc Anh)
- 5 Action Steps to Help Someone Having Thoughts of Suicide — Viện Sức khỏe Tâm thần Hoa Kỳ (NIMH)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Con trượt nguyện vọng
Sau khi trượt nguyện vọng 1 hay thi trượt, buồn, khóc, giận, xấu hổ và không muốn gặp ai trong vài ngày đến vài tuần là phản ứng bình thường. Việc của bố mẹ trong những ngày đầu là ở bên con, không trách, không so sánh, rồi khi con đã bình tĩnh hơn mới cùng con xem các lựa chọn tiếp theo. Nếu con nói muốn chết, tự làm đau mình hoặc nỗi buồn kéo dài quá 2 tuần, hãy tìm trợ giúp: gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7), hoặc gặp bác sĩ, chuyên gia tâm lý.
- Con lo khi chờ kết quả thi
Lo lắng, mất ngủ, dò đáp án liên tục trong những tuần chờ điểm là phản ứng thường gặp sau kỳ thi lớn. Bố mẹ giúp con nhiều nhất khi không hỏi dồn về điểm, giữ nếp ăn ngủ bình thường, cùng con chuẩn bị sẵn kế hoạch cho cả hai khả năng đỗ và chưa đỗ, rồi ở bên con đúng ngày có kết quả. Nếu nỗi lo làm con không ăn, không ngủ được kéo dài, hoặc con nói muốn chết, hãy tìm trợ giúp ngay: gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý; em dưới 16 tuổi có thể gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Áp lực thi cử
Hồi hộp trước kỳ thi là bình thường và một chút căng thẳng còn giúp con tập trung. Đáng lo khi căng thẳng kéo dài nhiều tuần, làm con mất ngủ, bỏ ăn, hay đau đầu đau bụng, khóc hoặc cáu gắt, không học được nữa. Việc bố mẹ làm được nhiều nhất là giữ cho con ngủ đủ, ăn đủ, có giờ nghỉ, và nói với con rằng kết quả thi không quyết định con là ai. Nếu con nói muốn chết, muốn biến mất hoặc tự làm đau mình, hãy ở bên con và tìm trợ giúp ngay: gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Trầm cảm ở tuổi teen
Trầm cảm ở học sinh thường biểu hiện bằng buồn bã hoặc cáu gắt gần như cả ngày, mất hứng thú với những việc trước đây con thích, kéo dài từ 2 tuần trở lên, kèm thay đổi giấc ngủ, ăn uống, học hành. Khác với người lớn, tuổi teen hay biểu hiện bằng cáu kỉnh, thu mình, kêu mệt hơn là khóc. Trầm cảm là bệnh chữa được, và bố mẹ nên đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý khi thấy các dấu hiệu này. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại bản thân, hãy ở bên con, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Lớp 12 chưa biết chọn ngành
Rất nhiều học sinh lớp 12 chưa biết mình muốn học ngành gì, và đó không phải là dấu hiệu con lười hay thiếu chí hướng. Bố mẹ giúp được nhiều nhất khi cùng con tìm hiểu theo từng bước: con thích và làm tốt việc gì, ngành nào học những gì, ra trường làm việc gì, rồi để con thử qua hoạt động thật như đi xem trường, nói chuyện với người đang làm nghề. Năm 2026, kỳ thi tốt nghiệp THPT diễn ra ngày 11 và 12/6, có điểm ngày 1/7 và thí sinh đăng ký nguyện vọng trực tuyến trong tháng 7; lịch của năm sau cần xem theo thông báo mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Nếu chuyện chọn ngành làm con mất ngủ, buồn chán kéo dài, nói muốn chết hay tự làm đau mình, ở bên con, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Con không muốn học ngành bố mẹ chọn
Bất đồng về chọn ngành rất thường gặp ở lớp 11, lớp 12, và giải quyết được nếu cả nhà cùng tìm hiểu thay vì ép nhau. Bố mẹ nên nghe con nói lý do, cùng con tìm thông tin thật về ngành học và nghề nghiệp, và giữ quyết định cuối cùng ở mức con chấp nhận được, vì chính con là người sẽ học bốn, năm năm đó. Ép con vào ngành con không muốn dễ làm con chán học, căng thẳng kéo dài và làm quan hệ trong nhà xấu đi. Nếu căng thẳng làm con mất ngủ, bỏ ăn, nói muốn chết hoặc tự làm đau mình, hãy ở bên con, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
Chủ đề khác