Con trượt nguyện vọng 1, thi trượt: bố mẹ nên nói gì và làm gì
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
THCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi
Trả lời nhanh
Sau khi trượt nguyện vọng 1 hay thi trượt, buồn, khóc, giận, xấu hổ và không muốn gặp ai trong vài ngày đến vài tuần là phản ứng bình thường. Việc của bố mẹ trong những ngày đầu là ở bên con, không trách, không so sánh, rồi khi con đã bình tĩnh hơn mới cùng con xem các lựa chọn tiếp theo. Nếu con nói muốn chết, tự làm đau mình hoặc nỗi buồn kéo dài quá 2 tuần, hãy tìm trợ giúp: gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7), hoặc gặp bác sĩ, chuyên gia tâm lý.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con nói muốn chết, "không còn mặt mũi nào sống", hoặc nhắn tin, đăng mạng xã hội kiểu từ biệt.
- Con có vết thương tự gây ra, hoặc bố mẹ thấy con đang tìm cách làm hại bản thân.
- Con nhốt mình, không trả lời, không mở cửa, và bố mẹ lo con có thể gặp nguy hiểm.
- Con bỏ đi khỏi nhà sau khi biết kết quả mà không liên lạc được.
- Khi có những dấu hiệu trên: ở bên con, không để con một mình, cất thuốc và vật sắc nhọn, gọi 115 hoặc 113 nếu nguy hiểm trước mắt.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Sau 2 tuần con vẫn buồn gần như cả ngày, không ăn, không ngủ được, hoặc ngủ li bì.
- Con thu mình hẳn, không ra khỏi phòng, cắt liên lạc với bạn bè.
- Con hay nói "con là đồ vô dụng", "con làm khổ cả nhà", "có con hay không cũng vậy".
- Con từ chối nói về bất kỳ kế hoạch nào tiếp theo dù đã qua nhiều tuần.
- Con bắt đầu uống rượu bia, hút thuốc, hoặc chơi game thâu đêm để quên.
Những ngày đầu sau khi biết kết quả
Điểm thi tốt nghiệp THPT được công bố cùng một lúc trên cả nước (năm 2026 là 8 giờ sáng ngày 1/7), kết quả thi vào 10 cũng do Sở công bố chung cho cả tỉnh, nên cả lớp, cả xóm biết kết quả gần như cùng lúc. Con không chỉ buồn vì điểm, con còn sợ bố mẹ thất vọng, ngại bạn bè hỏi han, xấu hổ khi họ hàng gọi điện. Có em khóc nhiều, có em im lặng, có em cáu gắt với cả nhà.
Trong vài ngày đầu, con chưa cần lời khuyên. Con cần biết bố mẹ vẫn ở đây. Bố mẹ có thể nói: "Bố mẹ biết con buồn. Con đã cố gắng nhiều. Chuyện tiếp theo cả nhà sẽ tính cùng nhau." Rồi để con khóc, để con im lặng nếu con muốn.
Những câu nên tránh
- "Bố mẹ đã bảo rồi mà không nghe."
- "Con nhà cô ấy đỗ chuyên kia kìa."
- "Tốn bao nhiêu tiền học thêm mà như thế này."
- "Giờ thì mang mặt đi đâu."
- "Bố mẹ thất vọng về con quá." Con thường đã tự thất vọng về mình rồi, nghe thêm câu này dễ thấy mình không còn chỗ dựa.
- "Thôi có gì đâu mà khóc." Câu này nghe như an ủi nhưng khiến con thấy nỗi buồn của mình không được tính.
- Tránh kể chuyện kết quả của con cho họ hàng, hàng xóm khi con chưa muốn.
Các lựa chọn tiếp theo, khi con đã sẵn sàng
Với thi vào 10, ở những nơi Sở Giáo dục và Đào tạo cho đăng ký nhiều nguyện vọng, trượt nguyện vọng 1 vẫn có thể đỗ nguyện vọng sau nếu đủ điểm. Ngoài trường công lập còn trường tư thục, trường ngoài công lập, trung tâm giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên vừa học văn hóa vừa học nghề. Bố mẹ có thể xem điều kiện phúc khảo bài thi và lịch tuyển bổ sung theo thông báo của Sở Giáo dục và Đào tạo nơi mình ở.
Với đại học, các nguyện vọng được xét theo thứ tự con đã xếp và con trúng nguyện vọng cao nhất mà con đủ điều kiện, nên trượt nguyện vọng đầu vẫn có thể đỗ nguyện vọng sau. Sau đợt 1 còn các đợt tuyển sinh bổ sung của từng trường (năm 2026 bắt đầu từ ngày 22/8), ngoài ra còn cao đẳng, trung cấp, học nghề, hoặc ôn thi lại năm sau. Nếu con thấy điểm thi tốt nghiệp THPT không đúng với bài làm, con có quyền phúc khảo, nộp đơn tại nơi đã đăng ký dự thi trong thời hạn quy định (theo quy chế thi hiện hành là 10 ngày kể từ ngày công bố điểm). Hãy để con tham gia vào việc tìm hiểu và chọn. Một con đường con tự chọn thường được con đi tiếp bền hơn con đường bố mẹ chọn thay.
Nếu em đang đọc bài này
Buồn, giận, xấu hổ sau khi trượt là cảm xúc rất thật và ai rơi vào hoàn cảnh này cũng có. Em không cần phải ổn ngay. Cho mình vài ngày để buồn, ăn uống, ngủ nghỉ, gặp một người bạn em tin.
Kết quả một kỳ thi cho biết em làm bài thế nào trong vài buổi sáng, nó không đo hết con người em. Nếu em thấy nặng nề đến mức có lúc nghĩ đến chuyện làm hại bản thân, hãy nói ngay với bố mẹ, thầy cô, hoặc gọi Tổng đài 111, miễn phí, 24/7. Có người sẵn sàng nghe em.
Khi nỗi buồn không qua
Nhiều em dần cân bằng lại sau một hai tuần, nhất là khi đã có hướng đi tiếp. Nếu con vẫn buồn gần như cả ngày, mất ngủ, bỏ ăn, thu mình sau 2 tuần, con có thể đang bước vào trầm cảm và cần được giúp.
Bố mẹ nên đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý, báo với giáo viên chủ nhiệm cũ hoặc mới để thầy cô để ý con. Trò chuyện trị liệu giúp nhiều em. Thuốc, nếu cần, do bác sĩ khám và quyết định.
Chăm sóc con tại nhà
- Ở nhà với con nhiều hơn trong tuần đầu, nếu được thì xin nghỉ một hai buổi để đi ăn, đi dạo cùng con.
- Giữ nhịp sinh hoạt bình thường: giờ ăn, giờ ngủ, việc nhà nhỏ. Nhịp quen giúp con thấy cuộc sống vẫn tiếp tục.
- Đừng để con một mình lướt mạng xem điểm chuẩn, bảng xếp hạng, bài đăng khoe đỗ của bạn bè hàng giờ liền.
- Khi con đã nguôi, ngồi cùng con viết ra các lựa chọn, mỗi lựa chọn một ưu điểm, một khó khăn. Để con nói trước.
- Nói với họ hàng một câu chung để họ không hỏi con nữa, ví dụ: "Cháu đang tính hướng khác, cả nhà ổn."
- Để ý giấc ngủ, ăn uống và lời nói của con trong vài tuần. Thấy dấu hiệu đáng lo thì tìm trợ giúp sớm.
Hiểu lầm thường gặp
- Trượt nguyện vọng 1 là hỏng cả tương lai.
- Có nhiều con đường học tiếp và đi làm sau lớp 9 và lớp 12. Điều con mang theo lâu dài là cách cả nhà vượt qua lần thất bại này.
- Phải mắng cho con nhớ để năm sau cố hơn.
- Trách mắng lúc con đang đau làm con xấu hổ và thu mình, không làm con học tốt hơn. Bàn chuyện rút kinh nghiệm khi con đã bình tĩnh.
- Không nhắc đến nữa thì con sẽ tự quên.
- Im lặng có thể khiến con nghĩ bố mẹ thất vọng đến mức không muốn nói. Hãy chủ động hỏi con cảm thấy thế nào.
- Con nói muốn chết lúc giận chỉ là dọa bố mẹ, đừng để ý.
- Bất kỳ lời nào về cái chết cũng cần được nghe nghiêm túc, kể cả khi con nói trong lúc cãi nhau. Hãy bình tĩnh hỏi lại con, ở bên con, và đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý sớm.
Bố mẹ hay hỏi
+Con trượt nguyện vọng 1 thì bố mẹ nên nói gì?
Nói ngắn và ấm: bố mẹ biết con buồn, con đã cố gắng, cả nhà sẽ tính tiếp cùng nhau. Chưa cần phân tích lỗi hay bàn kế hoạch trong ngày đầu.
+Con không chịu ra khỏi phòng sau khi biết điểm có sao không?
Vài ngày đầu muốn ở một mình là bình thường, nhưng bố mẹ vẫn nên gõ cửa hỏi han, mang cơm vào cho con. Nếu kéo dài quá 2 tuần, hoặc con nói những lời muốn chết, cần tìm trợ giúp ngay.
+Trượt vào 10 công lập thì con học ở đâu?
Tùy điểm và nơi ở, con có thể đỗ nguyện vọng sau nếu Sở cho đăng ký nhiều nguyện vọng, học trường tư thục, trường ngoài công lập, hoặc trung tâm giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên. Xem thông báo của Sở Giáo dục và Đào tạo để biết lịch tuyển bổ sung.
+Có nên cho con ôn thi lại đại học năm sau không?
Đó là một lựa chọn hợp lý nếu con thực sự muốn, sức khỏe và tâm lý con ổn. Hãy để con quyết định cùng bố mẹ sau khi đã nguôi ngoai, đừng chốt ngay trong tuần đầu.
+Con nói "con làm khổ bố mẹ" thì phải làm sao?
Nói rõ với con rằng con không làm khổ ai và bố mẹ thương con như trước. Câu này có thể là dấu hiệu con đang rất nặng nề, nên hỏi thêm con có nghĩ đến chuyện làm hại mình không và tìm trợ giúp nếu cần, kể cả Tổng đài 111.
Nguồn tham khảo
- Help your child beat exam stress — NHS (Anh)
- Depression in children and young people — NHS (Anh)
- 5 Action Steps to Help Someone Having Thoughts of Suicide — Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Hoa Kỳ (NIMH)
- Bộ GDĐT công bố kế hoạch tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2026 — Bộ Giáo dục và Đào tạo
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Áp lực thi cử
Hồi hộp trước kỳ thi là bình thường và một chút căng thẳng còn giúp con tập trung. Đáng lo khi căng thẳng kéo dài nhiều tuần, làm con mất ngủ, bỏ ăn, hay đau đầu đau bụng, khóc hoặc cáu gắt, không học được nữa. Việc bố mẹ làm được nhiều nhất là giữ cho con ngủ đủ, ăn đủ, có giờ nghỉ, và nói với con rằng kết quả thi không quyết định con là ai. Nếu con nói muốn chết, muốn biến mất hoặc tự làm đau mình, hãy ở bên con và tìm trợ giúp ngay: gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Trầm cảm ở tuổi teen
Trầm cảm ở học sinh thường biểu hiện bằng buồn bã hoặc cáu gắt gần như cả ngày, mất hứng thú với những việc trước đây con thích, kéo dài từ 2 tuần trở lên, kèm thay đổi giấc ngủ, ăn uống, học hành. Khác với người lớn, tuổi teen hay biểu hiện bằng cáu kỉnh, thu mình, kêu mệt hơn là khóc. Trầm cảm là bệnh chữa được, và bố mẹ nên đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý khi thấy các dấu hiệu này. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại bản thân, hãy ở bên con, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Con có ý định tự làm hại bản thân
Khi con nói muốn chết, muốn biến mất, hoặc bố mẹ thấy vết thương con tự gây ra, hãy coi đó là lời cầu cứu và đáp lại ngay trong hôm nay. Hỏi thẳng con có đang nghĩ đến chuyện tự tử không; hỏi như vậy không gieo ý nghĩ vào đầu con mà giúp con nói ra. Nếu con đã có kế hoạch, đã làm hại bản thân, hoặc bố mẹ thấy con không an toàn, hãy ở bên con, cất các vật nguy hiểm và gọi 115 hoặc 113. Trường hợp còn lại, đưa con đi khám bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý sớm, và có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) để được hướng dẫn.
- So sánh con với con nhà người ta
Bố mẹ so sánh con với bạn học, anh chị em hay "con nhà người ta" thường vì mong con cố gắng hơn, nhưng so sánh thường xuyên dễ làm con thấy mình kém cỏi, lo âu, giấu điểm, ghen tị với anh chị em và ít muốn thử sức. Cách giúp con tiến bộ hơn là so con với chính con hôm qua, khen cụ thể sự cố gắng và cùng con đặt mục tiêu vừa sức. Nếu con thường xuyên nói mình vô dụng, mất ngủ, bỏ ăn, né tránh đi học hoặc nói đến chuyện muốn chết, hãy tìm trợ giúp ngay.
- Con không muốn học ngành bố mẹ chọn
Bất đồng về chọn ngành rất thường gặp ở lớp 11, lớp 12, và giải quyết được nếu cả nhà cùng tìm hiểu thay vì ép nhau. Bố mẹ nên nghe con nói lý do, cùng con tìm thông tin thật về ngành học và nghề nghiệp, và giữ quyết định cuối cùng ở mức con chấp nhận được, vì chính con là người sẽ học bốn, năm năm đó. Ép con vào ngành con không muốn dễ làm con chán học, căng thẳng kéo dài và làm quan hệ trong nhà xấu đi. Nếu căng thẳng làm con mất ngủ, bỏ ăn, nói muốn chết hoặc tự làm đau mình, hãy ở bên con, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Nói chuyện với con tuổi dậy thì
Ở tuổi dậy thì, con cần riêng tư hơn và hay gắt gỏng, nhưng vẫn rất cần bố mẹ. Con dễ nói chuyện hơn khi bố mẹ nghe nhiều hơn khuyên, không phán xét ngay, và có những khoảng thời gian bên nhau không bàn chuyện học. Chọn lúc thuận tiện như khi chở con đi học hay nấu ăn cùng, hỏi câu mở và giữ bình tĩnh khi con nói điều khó nghe. Nếu con buồn bã, thu mình kéo dài, nói muốn chết, hoặc bố mẹ nghi con bị bắt nạt, xâm hại, hãy tìm trợ giúp sớm; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn cho cả con và bố mẹ.
Chủ đề khác