Thần kinh, xương khớp

Đau đầu gối tuổi dậy thì khi chơi thể thao: bệnh Osgood-Schlatter

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

THCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi

Trả lời nhanh

Học sinh đang tuổi lớn, chơi nhiều môn chạy nhảy, đau và sưng ở chỗ xương nhô ngay dưới xương bánh chè thường bị bệnh Osgood-Schlatter: sụn tăng trưởng ở chỗ gân bánh chè bám vào xương chày bị kéo căng lặp đi lặp lại. Bệnh lành tính, thường hết khi con ngừng lớn, khoảng 14 tuổi ở nữ và 16 tuổi ở nam, dù cục xương nhô có thể còn lại. Chườm lạnh, kéo giãn cơ đùi, bớt chạy nhảy khi đau nhiều giúp con đỡ, và đa số vẫn chơi thể thao được. Đi khám ngay khi gối sưng nóng đỏ kèm sốt, con không đứng hay dồn sức nặng lên chân được, hoặc gối biến dạng sau chấn thương.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Gối sưng, nóng, đỏ kèm sốt hoặc người lúc nóng lúc rét.
  • Con không thể đứng, dồn sức nặng lên chân hay gập duỗi gối, hoặc gối biến dạng sau va chạm, ngã.
  • Con nghe tiếng rắc khi bật nhảy hay tiếp đất, sau đó đau dữ dội dưới gối và không duỗi thẳng được chân.
  • Con đột ngột đau háng, đùi hoặc gối và không đi được.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Gối kẹt, khuỵu xuống, hoặc kêu kèm đau khi cử động: khám trong ngày.
  • Con đi khập khiễng, hoặc đau nhiều đến mức phải bỏ tập.
  • Đau không đỡ sau vài tuần dù đã chườm lạnh, kéo giãn, giảm tập.
  • Đau cả khi nghỉ, đau về đêm làm con thức giấc, cục xương to lên nhanh, hoặc con sụt cân, mệt.
  • Đau ở chỗ khác: quanh hoặc sau xương bánh chè, trong khớp gối, hoặc đau gối kèm đau háng, đùi, nhất là ở trẻ thừa cân.
  • Đau gối vẫn kéo dài sau khi con đã ngừng cao.

Bệnh Osgood-Schlatter là gì

Ở trẻ đang lớn, đầu các xương dài còn những vùng sụn tăng trưởng, mềm hơn gân và dây chằng xung quanh. Gân bánh chè nối cơ đùi trước với một mấu xương nhô ngay dưới đầu gối, gọi là lồi củ xương chày, nằm trên một vùng sụn như vậy.

Mỗi lần con chạy, nhảy, đá bóng, cơ đùi co lại và kéo mạnh vào chỗ bám này. Kéo đi kéo lại nhiều lần trong giai đoạn lớn nhanh làm vùng sụn bị kích thích, sưng và đau. Bệnh hay gặp ở học sinh chơi bóng đá, bóng rổ, bóng chuyền, cầu lông, đá cầu, điền kinh, võ, nhảy, nhưng trẻ ít vận động cũng có thể bị. Một hoặc cả hai gối đều có thể đau.

Dấu hiệu nhận biết

  • Đau ở cục xương nhô ngay dưới xương bánh chè, ấn vào rất đau.
  • Chỗ đó sưng, cục xương nhô to hơn bên kia.
  • Đau tăng khi chạy, nhảy, ngồi xổm, quỳ, lên xuống cầu thang, hoặc sau một cú va vào gối.
  • Đau giảm khi nghỉ.
  • Cơ đùi trước hoặc sau thường căng, khó kéo giãn.

Bác sĩ chẩn đoán thế nào

Bác sĩ chẩn đoán dựa vào lời kể và thăm khám: ấn vào lồi củ xương chày, xem con đi, chạy, nhảy, quỳ. Con không cần chụp X-quang để chẩn đoán; bác sĩ chỉ cho chụp khi nghi có vấn đề khác ở gối như gãy xương, tổn thương trong khớp hoặc khối u.

Điều trị và chơi thể thao

Mục tiêu là giảm lực kéo vào chỗ gân bám. Con tiếp tục vận động trong mức chịu được không gây hại lâu dài cho gối. Cái đích là cơn đau chỉ còn âm ỉ nhẹ, không làm con phải bỏ dở buổi tập và hết nhanh sau khi nghỉ. Khi đau nhiều, đi khập khiễng hoặc đau cả lúc nghỉ, con cần tạm giảm tập trong một thời gian ngắn và bắt đầu chương trình kéo giãn, tăng sức cơ.

Các triệu chứng thường hết hẳn khi con qua giai đoạn lớn nhanh, khoảng 14 tuổi ở nữ, 16 tuổi ở nam, nên hiếm khi phải mổ. Cục xương nhô có thể còn đó, và một số ít trường hợp vẫn đau khi quỳ sau khi đã ngừng lớn; lúc đó cần khám lại.

Phân biệt với những kiểu đau gối khác

Đau tăng trưởng đau mỏi cả hai chân về đêm, không đau đúng một điểm. Đau quanh hoặc sau xương bánh chè thường là hội chứng đau bánh chè đùi. Gối sưng to sau chấn thương, kẹt, khuỵu gợi ý tổn thương dây chằng, sụn chêm. Gối sưng nóng kèm sốt có thể là nhiễm trùng khớp.

Đau gối ở tuổi dậy thì cũng có thể đến từ khớp háng, như trượt chỏm xương đùi, hay gặp ở trẻ thừa cân. Khi con đau gối kèm đau háng, đùi, đi khập khiễng hay bàn chân xoay ra ngoài, hãy nói rõ để bác sĩ khám cả khớp háng.

Chăm sóc con tại nhà

  • Chườm lạnh: bọc túi đá hay túi rau đông lạnh trong khăn, chườm khoảng 15–20 phút sau mỗi buổi tập hoặc khi đau; không đặt đá trực tiếp lên da.
  • Kéo giãn cơ đùi trước và sau 3–4 lần mỗi ngày, giữ mỗi động tác vài chục giây, không nhún mạnh.
  • Giảm bớt cường độ và số buổi chạy nhảy khi đau; trong thời gian đó có thể bơi để giữ sức.
  • Dùng đai gối quấn dưới xương bánh chè khi tập; đeo miếng đệm gối khi chơi môn hay quỳ, va chạm.
  • Có thể dùng paracetamol để giảm đau: 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ; mỗi lần không quá 1.000 mg và cả ngày không quá 4.000 mg. Gel bôi ibuprofen có thể giúp; ibuprofen dạng uống chỉ dùng khi bác sĩ, dược sĩ khuyên.
  • Tăng tập trở lại từ từ khi đỡ đau, khởi động kỹ trước khi chơi.

Hiểu lầm thường gặp

Bị Osgood-Schlatter phải nghỉ hẳn thể thao đến khi hết.
Phần lớn trẻ vẫn chơi được nếu đau ở mức nhẹ. Vận động trong mức chịu được không làm hỏng gối; chỉ cần tạm giảm khi đau nhiều hoặc đi khập khiễng.
Cục xương nhô dưới gối là u xương.
Đó là chỗ gân bám bị kích thích và to ra, có thể còn lại sau khi hết đau. Nhưng nếu cục to nhanh, đau về đêm, hoặc con sụt cân, mệt, hãy đi khám.
Xoa dầu nóng, bóp rượu thuốc, đắp lá cho tan.
Những cách này không làm vùng sụn hết bị kéo căng, có thể gây bỏng, kích ứng da. Chườm lạnh sau tập và kéo giãn cơ đùi giúp con hơn.
Đau gối tuổi dậy thì là do thiếu canxi, cứ uống canxi là khỏi.
Bệnh do gân kéo vào sụn tăng trưởng, không phải do thiếu canxi. Con chỉ cần ăn uống đủ chất theo tuổi, khoảng 1.000 mg canxi mỗi ngày từ bữa ăn như mọi bạn cùng lứa.

Bố mẹ hay hỏi

+Đau gối khi chơi bóng đá ở tuổi dậy thì có nguy hiểm không?

Thường là bệnh Osgood-Schlatter, lành tính và tự hết khi con ngừng lớn. Nhưng gối sưng nóng kèm sốt, kẹt, khuỵu hay không đứng được thì cần đi khám ngay.

+Bệnh Osgood-Schlatter bao lâu thì khỏi?

Cơn đau có thể đến rồi đi từng đợt cho đến khi sụn tăng trưởng đóng lại, và thường hết khi con qua giai đoạn lớn nhanh, khoảng 14 tuổi ở nữ, 16 tuổi ở nam.

+Bị Osgood-Schlatter có cần chụp X-quang không?

Thường không. Bác sĩ chẩn đoán qua thăm khám và chỉ cho chụp khi nghi có vấn đề khác ở gối.

+Con đau gối có nên đeo băng gối không?

Đai quấn ngay dưới xương bánh chè có thể giúp giảm đau khi chạy nhảy; miếng đệm gối giúp khi chơi môn hay quỳ, va chạm. Không cần băng chặt cả khớp gối.

Nguồn tham khảo

  1. Osgood-Schlatter Disease (Knee Pain) — Viện Hàn lâm Phẫu thuật Chỉnh hình Hoa Kỳ (OrthoInfo)
  2. Knee Pain and Osgood-Schlatter Disease — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Knee pain — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ đau chân về đêm

    Đau tăng trưởng là kiểu đau mỏi hay nhức ở cả hai chân, xuất hiện buổi tối hoặc ban đêm và hết vào buổi sáng, hay gặp ở trẻ 3–12 tuổi; nó vô hại và tự hết, dù tên gọi vậy nhưng không do xương đang lớn. Xoa bóp nhẹ, chườm ấm và paracetamol theo cân nặng giúp con dễ chịu. Đưa con đi khám khi chỉ đau một chân hoặc một khớp, đau cả buổi sáng, đi khập khiễng, sưng, nổi ban, bầm tím lạ, sốt, mệt hay sụt cân; đi cấp cứu ngay nếu con sốt kèm không chịu đi hoặc không đứng được.

  • Bong gân khi chơi thể thao

    Bong gân là khi dây chằng quanh khớp bị giãn hoặc rách, hay gặp nhất ở cổ chân khi con bị lật chân lúc chạy, nhảy, đá bóng, bóng rổ. Trong 2–3 ngày đầu: cho khớp nghỉ, chườm lạnh 15–20 phút mỗi 2–3 giờ, băng ép vừa phải và kê cao; tránh xoa dầu nóng, rượu thuốc, xoa bóp. Đi khám ngay khi khớp biến dạng, tê lạnh hoặc tím chân tay, đau chói ngay trên xương, hoặc con không tự đi được bốn bước; ở tuổi đang lớn, chấn thương quanh khớp có thể là gãy xương hoặc tổn thương sụn tăng trưởng.

  • Trẻ đột ngột đi khập khiễng

    Trẻ đi khập khiễng thường do một chấn thương nhỏ như bong gân, vết xước, gai đâm, hoặc viêm khớp háng thoáng qua sau cảm cúm, tự hết trong 1–2 tuần. Nhưng khập khiễng không rõ lý do luôn cần được bác sĩ khám. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con sốt hoặc mệt kèm khập khiễng, không chịu dồn sức nặng lên chân, đột ngột đau háng, đùi hay gối, chân biến dạng, hoặc đau bụng dưới dữ dội; đau gối ở trẻ có thể đến từ khớp háng.

  • Trẻ đau gót chân khi chạy nhảy

    Trẻ khoảng 9 đến 13 tuổi hay chạy nhảy mà đau gót chân thường do bệnh Sever: vùng sụn tăng trưởng ở gót, nơi gân gót bám vào, bị kéo và va đập lặp đi lặp lại. Bệnh thường tự hết khi sụn gót cốt hóa xong, khoảng 12–13 tuổi ở nữ và 13–14 tuổi ở nam. Giảm bớt chạy nhảy, chườm lạnh sau tập, kéo giãn bắp chân và mang giày có đệm gót giúp con đỡ đau. Đi khám nếu đau không đỡ sau 2 tuần chăm sóc, con đi khập khiễng, đau cả khi nghỉ hay về đêm, gót sưng đỏ, có sốt, hoặc đau sau một cú ngã.

  • An toàn khi chơi thể thao

    Phần lớn chấn thương thể thao ở học sinh phòng được bằng những việc đơn giản: khám sức khỏe trước mùa tập, khởi động, đồ bảo hộ vừa người, uống đủ nước, nghỉ 1–2 ngày mỗi tuần, tránh tập nặng dưới nắng gắt, và dừng ngay khi đau. Con bị va đầu rồi choáng, đau đầu, chóng mặt thì phải rời sân và không chơi lại trong ngày hôm đó. Ai ngã gục khi đang chơi mà không đáp ứng, thở bất thường thì gọi 115 hoặc 113, ép tim ngay và dùng máy sốc tim tự động (AED) nếu có.

  • Trẻ hay kêu đau khớp gối

    Trẻ đang lớn hay đau gối, thường do vận động nhiều: đau ở cục xương ngay dưới bánh chè (bệnh Osgood-Schlatter), đau quanh bánh chè khi leo cầu thang, ngồi xổm, hoặc bong gân nhẹ. Những kiểu đau này thường đỡ khi nghỉ bớt, chườm lạnh và tập giãn cơ. Đau gối cũng có thể đến từ khớp háng, nhất là ở trẻ tuổi dậy thì hay thừa cân, nên đau kéo dài cần được khám cả háng. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu gối sưng nóng đỏ kèm sốt, con không đứng hay không dồn được sức nặng lên chân, hoặc đột ngột đau háng, đùi, gối sau khi ngã hay không rõ lý do.

Chủ đề khác